Sterjo Spasse

Sterjo portret

Sterjo Spasse (lindi më 1914 në Gollomboç, vdes në 1989 në Tiranë) është shkrimtar shqiptar me origjinë maqedonase.

Sterjo shkollën fillore e kreu në Korçë, ndërsa shkollën Normale në Elbasan. Një kohë punoi si mësues. Më vonë vazhdoi studimet e larta për pedagogji në Firencë të Italisë dhe mandej për letërsi në Bashkimin Sovjetik. Mbas Çlirimit një kohë punoi në revistat pedagogjike dhe letrare : “shkolla e re”“Arsimi popullor”“Literatura jon딓Nëntori”, etj. Punoi edhe pranë Lidhjes së Shkrimtarëve dhe të Artistëve të Shqipërisë. Ndërsa kohën e fundit e kaloi në Tiranë, si shkrimtar me profesion të lirë.

Veprimtaria letrare e Serjo Spasses është e shumëllojshme. Shkroi punime pedagogjike, tekste shkollore u muar me përkthime, shkroi artikuj të ndryshëm, monografi, tregime, romane etj. Veprimtaria e tij, sidomos ajo letrare zë fill që na vitet tridhjetë të shekullit të kaluar. Kjo ishte një periudhë në të cilën Sterjo Spasse u dallua me krijiet e veta, sidomos në fushën e tregimit dhe atë të romanit. Ai ka botuar katër përmbledhje tregimesh :“Kuror rinie” (1934), “Në krahët e një femre” (1934), “Nusja pa duvak” (1944) dhe “Të fala nga fshati” (1958) si dhe dhjetë romane : “Pse ?” (1935), “Afërdita” (1944), “Ata nuk ishin vetëm” (1952), Afërdita përsëri në fshat (1954), “Buzë liqenit” (1965), “Zjarre…” (1972),“Zgjimi” (1973), “Pishtarë” (1975), “Ja vdekje ja liri” (1978), dhe “Kryengritësit” (1983).

Redaksia e Botimeve “Rilindja” i botoi më 1968 një komplet veprash në shtatë vëllime, ndërsa herë pas here i ka botuar vepra të ndryshme.

pse  sterjo-spasse-vepra-letrare-8

Veprat

spasse anglisht

Sterjo Spasse (1914-1989) is a novelist and short story writer of (Slav) Macedonian origin from Lake Prespa. It was while teaching in the little village of Derviçan south of Gjirokastra that the eighteen-year-old Spasse began writing his first novel, and his masterpiece, Nga jeta në jetë – Pse!?, Korça 1935 (From life to life – Why!?), usually referred to for short as Pse!? (Why!?). Like Haki Stërmilli’s Sikur t’isha djalë (If I were a boy), Pse!? is written in the form of a diary and focusses on the tragic dilemma of a young intellectual in a backward rural society. Gjon Zaveri is an intelligent young man who, after his studies, returns to his native village. His parents, intent on adhering to custom and upholding tradition, insist that he marry the girl they have chosen for him, the village maiden Afërdita. Gjon knows that such a marriage would be a disastrous mistake, but after much soul-searching and anguish, he reluctantly concedes to the alliance, thus submitting to tradition and patriarchal society, and bringing about his own downfall. Pse!? is a nihilistic work, a roman i mohimit (novel of denial). Its pessimistic hero Gjon Zaveri suffers from all the Weltschmerz of Goethe’s young Werther, a hero with whom he feels great affinity. In the end, resigned to his fate, Gjon commits suicide by throwing himself into the lake. Two weeks later, a letter of farewell is found, with which the novel concludes.

Post-war Marxist critics were unable to deal with Pse, though it may be considered one of the great Albanian novels of the early twentieth century. The Schopenhauerian pessimism and the Weltschmerz conflicted too sharply with the positive hero demanded by socialist realism and they dismissed the work simply as the product of the suffering and oppression of the working masses in pre-liberation, feudal-bourgeois society. It was referred to publicly only in order to show what progress Spasse had made with his subsequent novels of socialist realism. From a purely aesthetic point of view, exactly the opposite is true. Although Pse?! is the work of youthful inspiration by a writer as yet unskilled in his métier, this first novel contrasts favourably with all of the later ‘classics of socialist realism’ that he produced.

from  Robert Elsie

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s