Abbiamo (forse) restituito la letteratura meridionale ai Licei

 

 

Abbiamo (forse) restituito

la letteratura meridionale ai Licei

http://amerigoiannacone.wordpress.com/ 

Dopo tre anni e mezzo di interventi, di convegni, di dibattiti, di interpellanze parlamentari (ben quattro), dopo il pronunciamento di due Consigli regionali (della Campania e della Basilicata), dopo gli interventi di altre due Regioni (Molise e Basilicata), dopo una delibera della Provincia di Avellino, dell’Amministrazione comunale del capoluogo irpino, dopo le iniziative di piú di cinquanta scuole, di numerosi intellettuali e centri di ricerca, dello stesso “Foglio volante” di Amerigo Iannacone, possiamo dire che forse ce l’abbiamo fatta. Il Ministro dell’Istruzione Stefania Giannini ha, infatti, ammesso che l’elenco di poeti e scrittori presenti nelle “Indicazioni nazionali” per i Licei, che contiene diciassette autori, nessuno dei quali nato a sud di Roma, e una sola donna, debba essere modificato. Lo ha dichiarato il 4 aprile sulle pagine nazionali del “Mattino”, dove ha espresso a Marco Esposito il suo stupore per l’assenza di Rocco Scotellaro («Rocco Scotellaro? Non c’è? Io ho fatto una ricerca su Rocco Scotellaro», dichiarazione tratta dall’articolo “Salvare la poesia del Sud programmi da cambiare”, p. 12), come anche di Quasimodo, di Sciascia e Vittorini. Ed ha aggiunto: «La ricchezza della letteratura italiana è distribuita in modo equanime sul territorio e la sua conoscenza è cemento dell’unità del paese. […] Studierò la questione e mi impegno ad arricchire questo elenco». Tra l’altro, a seguito della Interrogazione parlamentare presentata il 27 gennaio scorso in Commissione Cultura dall’onorevole Giancarlo Giordano, discussa lo scorso 3 aprile, e che traeva spunto dal libro Faremo un giorno una carta poetica del Sud. Restituiamo la Letteratura meridionale ai Licei, Introduzione di Alessandro Quasimodo, a cura di Alessandro Di Napoli, Giuseppe Iuliano, Alfonso Nannariello e Paolo Saggese, Delta 3 edizioni, Grottaminarda, Av, e dalle numerose iniziative del Centro di Documentazione sulla Poesia del Sud, già era stata ottenuta una risposta possibilista da parte del Sottosegretario alla pubblica istruzione Roberto Reggi.

Dunque, questa è una vittoria soprattutto del Centro di Documentazione sulla Poesia del Sud, che ha compiuto un lavoro corale nel corso degli anni prima con Peppino Iuliano e con chi scrive, poi anche con l’ausilio di numerosi intellettuali – tra cui Alfonso Nannariello, Salvatore Salvatore, Alessandro Di Napoli, Alfonso Attilio Faia, Franca Molinaro, Raffaele Stella e altri ancora –, con figure di rilievo nazionale tra cui Pino Aprile, con il sostegno di uomini della cultura e delle testate meridionali.

Certo, occorre vigilare, occorre continuare a tenere vivo il dibattito sino a quando il documento ministeriale non sarà modificato. Solo allora, il primo atto del Centro di Documentazione sulla Poesia del Sud si potrà considerare completamente compiuto.

Noi speriamo che questo avvenga presto, magari prima dell’inizio dell’anno scolastico 2014/2015.

Allora, con Orazio potremo esclamare: Hoc erat in votis!

                                                                                          Paolo Saggese*

* Centro di Documentazione sulla Poesia del Sud

 

 

 

Appunti e spunti

Annotazioni linguistiche

di Amerigo Iannacone

 

Traslitterazioni anglofile

In una recente trasmissione, per altro come sempre interessante, di Rai Storia si parlava di Reza Pahlavi, “shah” dell’Iran. Ma non era “scià”? Vado a controllare sul Devoto-Oli, e trovo: «scià ‹scià› s. m. ~ Titolo dei regnanti dell’Iran. Adatt. it. del persiano shāh ‘re’». Nel vocabolario non c’è ancora, per fortuna, “shah”.

Purtroppo, negli ultimi anni, contagiati da un misterioso virus anglogeno non possiamo fare a meno di passare attraverso l’inglese per traslitterare nell’alfabeto latino una parola scritta in un sistema alfabetico diverso dal nostro (cirillico, arabo, ebraico, armeno, greco, giapponese, ecc.).

Il poeta russo Евтуше́нко, per esempio, diventa Evtushenko. E perché non Evtuscenko, o magari Evtuscenco? Che c’entra l’inglese?

I francesi, meno schiavi delle mode linguistiche, generalmente  traslitterano Evtuchenko, ma noi non riusciamo a non andare a intingere nel calderone anglosassone, anche se l’inglese proprio non c’entra.

Mio padre

Attraversando gli anni
mio padre vola leggero
tra le sue rughe leggendo
la somma dei giorni assassini.
Ricorda appena d’essere stato bambino
che già scolpiva la pietra.
Una vita in corsa nelle cave di marmo
eludendo la pausa pranzo
per raggiungere piú in fretta
quel riscatto da condizione servile.
Nelle lunghe sere d’inverno
parlava il suo silenzio
mentre le mani
gonfie di gelo ammiravo…
E nel freddo pensavo
che stesse sognando l’estate.

 

               Giuseppe Quirino

               Coreno Ausonio (FR)

RRUZARE METAFORASH TRANSHEDENTALE ( Anton Nikë Berisha, Ujvarë drite në zemër. Botimi gegnisht. Misioni Françeskan, Tuz 2014 ) / Nga Anton GOJÇAJ

RRUZARE METAFORASH TRANSHEDENTALE

(Anton Nikë Berisha, Ujvarë drite në zemër. Botimi gegnisht. Misioni Françeskan, Tuz 2014 )
 

 

anton

 

Nga Anton GOJÇAJ 

 

 
Poezinë e përshpirtshme, ose me motive fetare, e ndeshim qysh në fillimet e letërsisë origjinale shqipe, tue me fillua nga dy Pjetrat e mëdhej, Budi dhe Bogdani, dhe pas tyne nji çetë e tanë e poetëve arbëneshë.Misteri i fesë lidhet ngusht me fshehtësinë e letërsisë. Te dyja, secila në mënyrën e vet, trajtojnë botën shpirtnore të njeriut. Fonetikisht, (athua edhe etimologjikisht?), fjala shqipe “shkrim” ka ngjashmëni me fjalën latine “sacrum”. Librat fetarë kanë edhe vlera të mirëfillta letrare dhe estetike.

Anton Nikë Berisha, profesor universitar, asht nji shkrimtar i gjithanshëm, studiues i njoftun i letërsisë popullore dhe asaj të shkruemes, si dhe autor i shumë titujve në prozë për fëmijë dhe për të rritun. Një vend të veçantë në opusin e tij krijues zë hulumtimi dhe promovimi i letërsisë së arbëneshëve të Italisë. Ka përgaditë dhe botue antologjinë e parë të poezisë së përshpitshme shqipe dhe ka shkrua disa libra artistikë për personalitetin dhe shembëlltyrën e Nânës Tereze.

Libri “Ujvarë drite në zemër” përbâhet nga 14 pamje (poema) dhe nji shtojcë (po ashtu poemë), të cilave u paraprijnë nji parathënie shteruese e P. Pashko Gojçajt dhe nji shkrim diskursiv “Në vend të hyrjes” i vetë autorit. Numri i poemave, 14, ndoshta jo rastësisht, përkon me numrin e stacioneve të “Udhës së krygjës”.

Poemat janë të shkrueme në vetën e parë, rrëfimtare âsht Nâna Tereze, grueja shtatvogël e cila porositë e teksteve ungjillore i zbatoi në praktikën e jetës së gjallë, kurse etjen materialiste për pushtet dhe pronë, që ka errësua zemrat e njerëzimit bashkëkohor, e zëvendësoi me “etjen” e Krishtit për dashuni dhe vlera humaniste, që njihen përmes dritës së besimit.

Fjala “dritë” âsht e shpeshtë në këtë libër dhe jo rastësisht e gjejmë edhe në titullin e tij. Lexuesit i krijohet parafytyrimi se asht Nâna Tereze dhe jo autori ajo që flet në këtë recital/monolog lirik të shkruem me shumë dije, emocion dhe besim. Për të folë me gojën e shejtneshës, poetit i âsht dashtë me u identifikua me të, të veshet me shpirtin e saj, çka ka kërkue guxim të madh, por shkrimtari e ka kalua me sukses. Gravitacioni karizmatik i Nânës Tereze asht aq i fuqishëm sa që edhe vetë recensentët dhe kritikët që merren me vepra të caktueme letrare të cilat në çfarëdo mënyre kanë lidhje me misionaren e dashunisë ballafaqohen vazhdimisht me rrezikun që ma shumë të merren me komentimin e jetës dhe veprave të shejtneshës sesa me shtjellimin e veçorive dhe vlerave letrare e artistike të veprave që janë objekt i trajtimit.

 

anton nike berisha foto

 

Anton Nikë Berisha

 

Poemat e këtij libri përshkohen nga fryma e filozofisë jetësore të Nânës Tereze, e cila thirrjen “kam etje” të Krishtit e gjen “në errsinën e kasolleve të skamnorëve”, “në grishjen e errët të braktisunve”, “në heshtsinë e lodhun të gërbulunve pa za”, “në vorbullën e klithjeve të fëmijve të braktisun”, “në mugën e bebzave të verbëve”. Kjo filozofi jetësore dhe krishtene e Nânës Tereze sqarohet thjesht dhe figurativisht në dy vargje të vetme, të dhâna në parantezë: “vuajtjet kroni i jetës janë / në to shpirti pastrohet e përtërihet”.

Çelësi që shejtneshës ia deshifroi misionin e saj në botë ishte botkuptimi: Krishti ka etje për dashuninë e pakushtëzueme të njerëzve ndaj tij, ashtu siç ai vetë i deshti njerëzit pa kushte deri në kryqëzim. Nâna Tereze i pranoi të gjitha sfidat e jetës, tue pasë gjithmonë parasysh dashuninë e pakushtëzueme të Jezusit për njerëzit.

Autori Anton N. Berisha fenomenin Gonxhe Bojaxhiu, përveç si ndërhymje të drejtpërdrejtë të Hirit të Zotit, e sheh edhe si fryt të historisë së dhimbshme të popullit të saj dhe këtë e jep nëpërmjet reminishencave “topike”: të katundit të origjinës së nânës së Gonxhes, që e përshkruan si “Kopsht i Edenit i zemrës sime”, të Kuvendit të Shën Kollit në Lezhë ku princat arbnorë lidhën Besën e Zotit për ta mbrojtë lirinë e atdheut… Përmenden edhe

martirët e Stubllës e të Letnicës

që nga osmanët pushtues

përjetuan përdhosje të pa pame

pse nuk hoqën dorë

nga besimi në Birin e Hyut”,

pastaj thirrja që Gonxhes i drejtoi Zoti në Kishën e Letnicës për t’u ba “nusja” e tij etj.

Nâna Drane dhe porosia e saj “mos u largo nga drita e Hyut”, në këto poema, shejtneshës së ardhshme i shërbejnë si udhërrëfyes në rrugën e jetës, njësoj siç i shërbeu popullit të Izraelit shtylla prej drite kur ecën në shkretí, tue me ikë nga skllavëria egjiptiane. Në këtë mënyrë poeti sikur sugjeron tezën se personaliteti i Nânës Tereze âsht sa prodhim i Hirit të Zotit, po aq âsht edhe dhuratë e Zotit këtij populli për sakrificat që bâni dhe “kalvarin” që hoqi në shekuj për me i ndejtë besnik Birit të Hyut dhe për me dëshmue besimin e vet në të. Lapsi i quejtun Nâna Tereze, me të cilin shkroi dora e Zotit, asht mpref nga historia e dhimbshme e të krishtenve shqiptarë, kurse ngjyra e atij lapsi asht gjaku i martirëve të Stubllës, Letnicës dhe martirëve tjerë, anonimë e të harruem nga njerëzit, por jo edhe nga Zoti. Ashtu siç i shpërfilli Nâna Tereze kufijt mes kombeve, racave dhe feve, edhe spektri semantik që ngjyros këto poema shkëputet nga gravitacioni thjesht kombëtar, për të lëvizë në hapsina të pamatshme, ku kufizimet kohore dhe hapsinore shlyhen.

Kjo poezi mund të interpretohet, por ma mirë përjetohet kur secili e lexon në pajtim me horizontin e vet të pritjes dhe kapacitetet e veta të receptimit.

Adhuruesit e stilit të bukur këtu do të gjejnë nji rruzare metaforash transcendentale, të cilat flasin për një kulturë të ngritun shkrimore e teologjike të autorit, si për shembull:

e zjarmi i dashunisë së saj –

ujvarë buzqeshjeje –

m’i hapte njimijë shtigje tjera andrrimi

apo

Dashunia e Hyut

 asht lum i padukshëm

buron e rrjedh

në zemër

pa hetue

asht Dielli mbrenda nesh

që na ngroh ditë e natë

asht fryma

që jetë frymës sonë i jep”.

Shtojca asht poema e fundit dhe i kushtohet Karol Wojtylës, i njoftun si Papa Gjon Pali II. Aty poeti, veç tjerash, i shfaq mirënjohjen Atit të Shejtë që puthi “dheun e Vendit tim” dhe që me atë rast i çliroi zemrat e shqiptarëve nga friga! Autori nuk e përfundon librin rastësisht me këtë poemë, sepse Gjon Pali II dhe Nâna Tereze, secili në mënyrën e vet, kontribuen në shembjen e perandorisë komuniste dhe vaditën farën e demokracisë edhe në tokat ku jetojnë shqiptarët.

E veçantë e këtij libri asht se asht shkrue në “gegnishte”, në “g’juhën e shpís”, ose edhe më saktë – në “g’juhën e Nânës Drane”.

Anton Nikë Berisha e zotnon mirë g’juhën e moçme amtare.

Editor: K. P Traboini

Tea Memeti, dhe ëndrra e saj në universitetin e famshëm Yale në New Haven (Bëhet fjalë për suksesin e vajzës së poetit e publicistit preshevar Adi Memeti-Adnan Mehmeti ) / Nga Gazetari Beqir Sina / Diaspora

    Tea Memeti, dhe ëndrra e saj në universitetin e famshëm Yale në New Haven (Bëhet fjalë për suksesin e vajzës së poetit e publicistit preshevar Adi Memeti-Adnan Mehmeti )     nga   Gazetari Beqir Sina / Diaspora     … Continue reading