NOMATISJE SERBO-GREKE… (Ose veza e qyqes serbo-greke ne folene e shqiponjave)… / Nga Ilir Seci

 

NOMATISJE SERBO-GREKE…

(Ose veza e qyqes serbo-greke ne folene e shqiponjave)…

Nga Ilir Seci

Vizita ne Tirane e Patriarkut serb Irinej doemos qe do ngjallte indinjate ne masen me te madhe te shqiptareve.Kuptohet vetem ftesa ne kryeqytetin shqiptar e nje kleriku te tille famekeq qe ka mbeshtetur dhe bekuar fushatat e spastrimit etnik ne Kosove do e justifikonte çdo zemerate te shqiptareve.Ftesa ne inagurimin e Kishes Ortodokse ne Tirane patriarkut Irinejt ju be nga ekuivalenti i vet Janullatos,nje klerik grek qe ka dhunuar Autoqefaline e Kishes sone duke uzurpuar kreun e Kishes Ortodokse Shqiptare tash 23 vjet!…Janullatos eshte ekuivalenti i Irinejt dhe si uzurpator i Kishes Shqiptare nuk e ka problem te ftoje nje antishqiptar si serbi Irinej!Ne kete kontekst,mund te thote ndokush,nje antishqiptar me shume ose nje me pak nuk ngre shume peshe…Ne fakt ngre!Sepse deklaratat e Irinejt per Kosoven ngriten peshe dhe shkaktuan reagime te perligjura te shqiptaret!Mendoni vetem kete gje per nje moment; as qe mund te imagjinohet nje shqiptar qe te thote ato gjera ne nje medie te Beogradit!Sepse Serbia as do e ftonte nje klerik te vertete shqiptar ne TV e jo me ta lejonte te thote:”Kosova eshte Shqiptare!?…Prandaj deklaratat e Irinejt ne “Top Channel” se “Kosova eshte djepi i Serbise” nuk kishin si te kalonin pa ngjallur zemerate!Ne fakt zemerata me se pari duhej te perqendrohej ne mediet shqiptare qe i dhane vend dhe hapesire antishqiptarit Irinej!Fale medieve shqiptare kleriku serb mundi te shpaloste idete e veta!Kuptohet si serb qe eshte ai thjesht beri detyren e vet,Provokoi! E per te mos u mjaftuar me provokimet ne televizionet shqiptare Irinej vazhdoi provokimet edhe me viziten ne Shkoder ku evokoi plot nenkuptim Mbreterit serbe qe kane sunduar Shkodren para 1 mije vjetesh!…Perse zgjodhi Shkodren?!…Shkodra ka nje komunitet ortodoks shqiptar modest,”99 familje kurre s’jane ba 100!”-eshte thane gjithmone ne Shkoder!Po e zeme se pakan ardhur edhe disa familje ortodokse nga Jugu si funksionare te komunizmit por prape nuk e bejne kete komunitet aq te madh…ne qytet te Shkodres mund te jene edhe disa ortodokse nga Mali i Zi qe kane jetuar ne fshatin Vrake por prape jane pak!Ortodokset e Vrakes ne fakt kane ikur nga perndjekja serbe dhe shpetuan lekuret nga mikpritja e Shkodres kur u dhane strehe ne Vrake por kohet kalojne e vrakacoret kane harruar se perse iken e kush i ndihmoi!Nuk eshte hera e pare qe shkiet atij qe ja hane buken ja permbysin kupen!Te gjitha keto i di mire patriarku Irinej por me djallezine e tij do ta shpendaje tymin e temjanit serb…pse e evokoi epoken e “mbtreterve serbe” Irinej?!… …Mbreterit triballe dhe serbe qe evokoi ne pershpirtjet e veta Irinej kane sunduar ne Shkoder ne disa shekuj te erret dhe ishin pushtues te dhunshem qe njohen vetem urrejtje nga shqiptaret e pushtuar.Kete e provojne sa e sa relacione te shkruara te prifterinjeve katolike qe i ankoheshin Vatikanit per mizorite e despoteve sllave…Qe ankoheshin se serbet ua kane ndaluar edhe gjuhen shqipe!Te gjitha keto jane te shkruara ne libra historike!…Irinej i di mire keto fakte historike por prape e thote ate qe i pelqen sepse do te dale te synimi i vet!Dhe prifterinjte serbe jane mjeshtra te arritjes aty ku duan permes mashtrimit!Ata shpesh ne histori kane fallsifikuar kapituj te tere duke i redaktuar sipas qejfit e pastaj i kane shitur per fakte!Ketu shume ilustrativ vjen nje shembull klasik mashtrimi;nje simbol mjaft I popullarizuar I serbeve,kater “C-te” germat cirilika,(Само слога Србина спасава),qe shqip i bie “Vetem Bashkimi Shpeton Serbet”…Mitet serbe predikojne se keto jane cirilika te kohes se Sveti Saves “shenjtorit” serb te shekullit 12-te!Germat e gdhendura thuhet se jane gjetur ne nje varr serbi te asaj kohe por me nje ndryshim te vogel sepse “C-te” ne fakt nuk qene gdhendur per te dhene shprehjen “Vetem Bashkimi Shpeton Serbet” por per krejt tjeter kuptim,krejt tjeter domethenie!Domethenia origjinale ka qene “Serbi Serbin Sakice e Vret”,(“Србин Србиa секира смечовати”)…?!Sipas disa historianeve ne kohen e Sveti Saves,nje serb shkon naten e vret ne gjume vellamin,(pobratimin) e vet per ta grabite,e vret ne gjume me gjithe familje!Ngjarja ishte makabre,mjaft tronditese deri edhe per kriminele e vrases gjenetike sic njihen serbet!I pezmatuar prifti ne gurin e varrit te asaj familje gdhendi ato kater cirilikat,”C” qe kishin domethenien “Serbi Serbin Sakice e Vret”!?…Pra i shkroi i pezmatuar nga cfare kish ngjare dhe per krejt tjeter qellim!Mirepo kjo nuk i pengoi fallsifikatoret e mevonshem te Kishes Serbe qe te thurin krejt tjeter Mit!?…Domethenia e kater inicialeve pastaj u ndryshua ne mision kombetar:”Vetem bashkimi shpeton serbet”?!!Prifterinjte e manastireve serbe pa ju dridhur mjekrat arriten ta shnderrojne nje simbol te turpit kombetar ne nje simbol te lavdise kombetare!? Mekanizmi i tyre histori-beres eshte vertete i jashtezakonshem!Nje tjeter shembull domethenes se si krijohet miti eshte edhe miti i Shen Jovan Vladimirit,Mbretit te Tribaleve dhe Serbeve qe mbahet per shenjt ne Kishen Ortodokse.Mbretit tribal Jovan Vladimir ju pre koka nga rivalet e vet bullgare ne vitin 1015 ne Prespe.Eshte interesante odisejada e varreve te tij!…Fillimisht thuhet se u varros ne Vladimir te Krajes meqe ishte sundimtar i Dioklese.Aty ju ngrit edhe nje kishe dhe vendit ju dha emri Vladimir…Bile edhe malit te Rumijes bene perpjekje t’ia nderrojne emrin ne Sveti Vladimir?!… Aty e vendosen fillimisht varrin e tij si sinor te ambicieve serbo-medha!Me shume mjeshteri kallen mitin ne mendjet e njerezve e nisen nomatisjen per mrekullite e tij!Kur punet shkuan mbare per orekset serbo-medha menduan tjeter djallezi! Prej Vladimirit i moren eshtrat e tij dhe i varrosen perseri kesaj here ne Elbasan ne nje vend qe ja vune emrin po Vladimir!?Pra ne Elbasan e varrosin pikerisht aty ku kishin enderren e vjeter te “Stara Srbija”!…Ne breg te Shkumbinit!Kisha u paraqit si vend i shenjte qe ben mrekullira e tjera nomatisje tipike serbe!Mbas disa shekujve kur filloi renja e Perandorise Osmane prifterinjte serbe nisen krijimin e miteve ne tokat shqiptare qe kishin zaptuar!Duke qene se Krajen e kishin marre tashme prifterinjte nuk ishin te interesuar me per Kishen ne Kraje pasi syte i mbanin nga Elbasani!Menjehere nisen perhapje e miteve te reja me synim zhdukjen e gjurmeve te Kishes se Vladimirit ne Kraje si dhe faktit qe ai ishte varrosur njehere ne Kraje e pastaj rivarrosur ne Vladimir Elbasan…Prifterinjte serbe hapen fjale se kush nderton shtepi ne zonat rreth Vladimirit ne Kraje dhe do qe te kete mbaresi dhe fat duhet qe ne muret e shtepise se vet duhet patjeter te fuse nje gur nga guret e kishes se Vladimirit ne Kraje!?Kuptohet u moren gjithe guret e Kishes dhe s’mbeti asnje gjurme!Nga ana tjeter ne Vladimir te Elbasanit po te njejtit prifterinje ortodokse te se njetes Kishe thoshin qe s’ka mekat me te madh sesa te preken guret nga Kisha e Jovan Vladimirit?!!Guret e te te njejtit shenjtor ne Vladimir te Krajes duhen marre se jane bekim ndersa ne Vladimir te Elbasanit nuk duhet prekur se jane mallkim!?…E shqiptaret e hengren kete marifet!…Me e bukura eshte se edhe greket nga ana e vet bene te njejtin marifet!Greket e bene kete me mitin e Shen Thanasit…Nga Janina nisen te zhdukin guret e kishave te Shen Thanasit duke I zhvendosur ne Bularat Gjirokaster,pastaj ne Polican Skrapar,ne Myzeqe derisa e sollen ne Elbasan Kishen e Shen Thanasit,kishe qe u ndertua ne vitin 1846,kuptohet mbas pavaresise se Greqise!Kisha e synimeve greke ngihet gjitone me kishen e miteve serbo-medha te Jovan Vladimirit!Saktesisht si ne nje loje shahu kur guret shtyhen!Nje loje shahu serbo-greke ne fushen e shahut shqiptar!Ne tokat shqiptare…Dhe varret e shenjtoreve te tyre vendosen si sinore te orekseve te “Stara Srbija” dhe “Megaloidese” ne zemer te trojeve shqiptare…Duhet theksuar se gjithe keto veprime Kishat Ortodokse serbe dhe greke i benin nen heshtjen aprovuese te Portes se Larte pasi dihet qe Patrikana kishte qendren pikerisht ne Stamboll!?…Kryepatriarku I Kishes Ortodokse ne kohen e Perandorise Osmane gjithmone ka qene Pasha me kater tuje,(Yje) dhe per nga rangu vinte vetem mbas Sulltanit…Sulltani kishte pese tuje,(Yje)…Kisha ortodokse e perdori me shume mjeshteri kete favor nga ana e osmaneve duke arritur te ndalonte perdorimin e gjuhes shqipe!Kuptohet osmanet nga ana e vet ate donin;qe shqiptaret ortodokse te beheshin greke e myslimanet te deklaroheshin turq!Ishte nje marreveshje e pashpallur!Ne librin e tij “Kujtime” Eqrem bej Libohova na shkruan se “forcat e Haxhi Qamilit asnjehere nuk u perleshen me andartet greke qe benin kerdine nder shqiptaret ortodokse por perkundrazi perhere i shmangeshin njeri-tjetrit!”…Andartet ne ate kohe hynin ne tokat shqiptare ku kishte shumice ortodokse e dumbabistet e Haxhi Qamilit aty ku kishte shumice myslimane!? Athua I kane konsideruar keto te dhena kozmopolitet e “Top Channel”, ashtu kokeboshe si i ka fale Zoti qe kujtojne se jane qytetare te botes dhe japin mesazhe qyteterimi perballe fqinjeve vrastare ballkanas?!…Fqinjet tane qe flene me sopata nen jasteke gati per te copetuar cdo shqiptar ashtu sic copetuan martirin e kombit tone Papa Kristo Negovanin…me te parin rast qe do u jepet! 

 

 

 

Një propozim gjenial. / Faleminderir Ronald Glossop !

 

 

Një propozim gjenial.

Faleminderir Ronald Glossop !

 

 

 

Një nga sugjerimet që u propozuan në Asamblenë e Lidhjes së Kombeve në dhjetor 19202 ka qenë ay i lordit Robert Cecil, që, për të trajtuar “vështirësitë gjuhësore që pengojnë lidhjet e drejtpërdrejta ndërmjet popujve” shpresohet që “mësimdhënia e gjuhës ndërkombëtare Esperanto të bëhet e përgjithshme në mbarë botën, në mënyrë që fëmijët nga të gjitha vendet, që tani të mësojnë të paktën dy gjuhë, atë të vetën, amtare dhe një mjet të lehtë për komunikim ndërkombëtar3

Me keqardhje, kjo ide revolucionare nuk u vu në jetë. Në Asamblenë e Lidhjes së Kombeve çdo propozim mund të pranohej vetëm në se çdo shtet anëtar do ta miratonte atë. Një shtet e kundërshtoi propozimin e lordit Cecil. Cili shtet? Franca. Përse? Sepse propozimi e shënonte Esperanton si gjuhë botërore që duhej mësuar, dhe francezët mëtonin se gjuha frënge është tashmë gjuhë botërore.4

Francezët sillnin argumentin, që Esperanto nuk ka një kulturë kombëtare. Por ky argument supozon pikëpamjen internacionaliste të shekullit 20, në vend të globalizmit të shekullit 21. Internacionalizmi e koncepton botën si një koleksion vendesh të veçanta, anëtarët e të cilave janë në themel të mbyllur brenda vendeve të veta dhe që ndërveprojnë njëri me tjetrin vetëm përmes organizatave ndërkombëtare. Figura e internacionalizmit është një hartë botërore me shtete të ndryshme të treguara me ngjyra të ndryshme. Bashkësia mbarëbotërore e shekullit 21 është e ndryshme. Koncepti i saj bazohet në fotot e Tokës marrë nga kozmosi. Të gjithë njerëzit janë anëtarë të një bashkësie planetare. Si rrjedhim, ne do të duhej të komunikonim drejtpërdrejt njëri me tjetrin. Kur flitet për edukimin, duhet të marrim parasysh botën e të ardhmes.

Një pyetje e rëndësishme është se çfarë duhet të bëjmë ne në lidhje me edukimin gjuhësor Kemi nevojë për një plan, sipas të cilit të gjithë ne do mësojmë të paktën një gjuhë të përbashkët, në mënyrë që të gjithë në këtë bashkësi planetare të mund të komunikojnë me të tjerët, jo vetëm me ata që rastësisht banojnë në vendet ku përdoret e njëjta gjuhë kombëtare.

 

 

Si duhet të jetë gjuha e përbashkët e përbotëshme?

 

 

Çfarë duhet të bëjmë për edukimin gjuhësor të fëmijëve tanë? A duhet ata të mësojnë të paktën një gjuhë të përbashkët? Në se po, cilën gjuhë ata duhet të zgjedhin? A do mundej ta përdornim si gjuhë mbarëbotërore ndonjë gjuhë kombëtare, si anglishtja apo kinezishtja? Apo ne duhet të zgjedhim si gjuhë mbarëbotërore një gjuhë asnjanëse , artificiale, lehtësisht të nxënëshme, siç është Esperanto?

Ndonëse anglishtja është gjuha ime amtare, dua të argumentoj kundër pikëpamjes se anglishtja duhet të jetë gjuha e përbashkët mbarëbotërore që duhet t’u mësohet fëmijëve. Mendoj, që zgjidhja racionale dhe e drejtë moralisht për gjuhën e parë të huaj për të gjithë fëmijët është Esperanto. Qëllimi i fundit duhet të jetë, që njerëzit të mësojnë shumë gjuhë, por vetë gjithë fëmijët duhet të mësojnë të paktën gjuhën e përbashkët mbarëbotërore, që të mund të komunikojnë drejtpëdrejt më të gjithë Tokësorët e tjerë.

Duhet të kemi parasysh seriozisht përmasën morale të kësaj çështjeje.. Jam i mendimit që do ishte themelisht një çështje e pamoralëshme të zgjidhnim cilëndo gjuhë kombëtare që të shërbejë si gjuhë mbarëbotërore. Në se cila do gjuhë kombëtare do bëhej gjuhë mbarëbotërore, vendet që e përdorin atë gjuhë do fitonin një status përmbi vendet e tjera. Kjo luftë për status ka prodhuar tashmë dy luftëra botërore. Këtij konkursi ndërkombëtar ne duhet t’i japim fund.

Përdorimi i cilësdo gjuhë kombëtare do ishte edhe një vendim i padrejtë për të gjithë fëmijët, gjuha e parë e të cilëve është një gjuhë tjetër. Si njeri, gjuha e parë e të cilit është anglishtja, unë vazhdimisht kujtohem për padrejtësinë e situatës aktuale. Të tjerët duhet të mësojnë një gjuhë të re, ndërsa unë mund ta përdor gjuhën amtare. Çfarë padrejtësie! Unë jam njëri nga më pak se 5 % e njerëzve në tërë botën, që e përdorin anglishten si gjuhë të vet amtare.5

Prandaj, më tepër se 95 % e të gjithë njerëzve duhet të mësojnë një gjuhë të dytë në mënyrë që të marrin pjesë në konferencat ndërkombëtare, që e përdorin vetëm gjuhën angleze. Edhe sikur gjuha e përbotëshme të qe gjuha kineze mandarene, do ishte nevoja e 88 % të njerëzve në tërë botën që ta mësonin atë si gjuhë të dytë.6

Në se cilado gjuhë kombëtare do përdorej si gjuhë e përbashkët mbarëbotërore, vendet që e përdorin atë gjuhë do kishin një përparësi të padrejtë ekonomike ndaj vendeve të tjera. Përveç përparësisë që ata nuk duhet të japin mësim një gjuhë të dytë për fëmijët e tyre, ata kanë edhe përparësinë ekonomike që të tjerët do duan të vinë në vendet e tyre për ta mësuar më mirë gjuhën e tyre.

Me qënëse do ishte e nevojshme që nxënësit të mësonin gjuhën mbarëbotërore, kjo gjuhë duhet të ishte relativisht lehtësisht e nxënëshme. Me qënë se qëllimi ynë është, që fëmijët të mësojnë shumë gjuhë, ata duhet të kenë një përvojë të parë të mirë, që do t’i nxiste ata në dëshirën për të studiuar gjuhët e tjera. Mundësia më e mirë do ishte të mësojnë, së pari, një gjuhë krejt fonetike, nga e cila të mësonin së bashku edhe gjuhën e shkruar edhe atë të folur.

Anglishtja nuk është një gjuhë e tillë. Nuk është situatë logjike, kur fjalët “so” (S-O) dhe “do” (D-O), që duken kaq të ngjashme, duhet të shqiptohen kaq ndryshe. Në gjuhën angleze fjalë, të cilat ne do t’i shkronjëzonim ngjashëm, shqiptohen ndryshe sikurse fjalët e shkronjëzuara T-H-O-U-G-H dhe T-H-O-U-G-H-T dhe T-H-R-O-U-G-H. Gjuha angleze ka shumë gjëra të çuditshme, sikusre shtimin e shkronjës S te foljet në vetën e tretë njëjës. Parregullsi ka lidhur me rasat e ndryshme të së njëjtës folje, sikurse “go”, “went”, dhe “have gone”. Vini re zgjedhimin e parregullt të foljes “to be”: “I am”, “you are”, “he is”, për të mos përmëndur faktin që në shumë fjalë shkronja S shqiptohet si shkronja Z. Këto forma jo logjike të gjuhës angleze mbase i bëjnë shumë fëmijë thjesht të heqin dorë nga mësimi i cilësdo gjuhë të huaj.

 

 

Përparësitë e Esperantos si gjuhë e përbotëshme

 

 

Në vend të anglishtes ne duhet të përdorim Esperanton. Ata që asnjeherë nuk e kanë mësuar Esperanton, nuk e kuptojnë vlerën e karakterit të saj gjenial dhe sa lehtë mund ta mësojnë atë. Ata që asnjëherë nuk e kanë dhënë mësim Esperanton, nuk e kanë konstatuar se sa shpejt fëmijët e mësojnë atë.7 Të gjithë munden ta përcaktojnë lehtë qysh çdo fjalë duhet shqiptuar dhe shkronjëzuar.

Në se të gjithë fëmijët në botë do ta mësonin një gjuhë të planifikuar si Esperanto, do vinin përparësi të tjera. Njëra do qe ruajtja e gjuhëve minoritare që tani do zhdukeshin, në se se përballen me gjuhët që mbështeten nga vendet e fuqishme. Në se gjuhë e përbotëshme do qe Esperanto, njërëzit në këto bashkësi minoritare do mund të përdornin sërish gjuhët e vgeta brenda bashkësive të veta ndërsa Esperanton për komunikim mbarëbotëror.

Përparësia e dytë lidhur me kërkesën, që fëmijët ta mësojnë Esperanton, është se ata do zhvillonin një qendrim pozitiv ndaj mësimit të gjuhëve të tjera të reja. Eksperimentet kanë treguar, që nxënësit që kanë mësuar Esperanton, më pas i mësojnë më shpejt gjuhët e tjera evropiane.8

Një përparësi e tretë e mësimit të gjuhës asnjanëse mbarëbotërore si Esperanto është, që fëmijët zhvillojnë identitetin si anëtar i bashkësisë botërore, po ashtu sikurse mësimi i gjuhës kombëtare shpie në identitetin me atë bashkësi kombëtare.9

Në se të gjithë nxënësit do mësonin të njëjtën gjuhë të përbotëshme, ata do mendonin për veten si anëtarë të bashkësisë mbarëbotërore dhe do ishin më pak të prirë të luftonin në beteja kundër anëtarëve të tjerë të kësaj bashkësie.

Një përparësi e katërt lidhur me kërkesën që të gjithë fëmijët ta mësojnë Esperanton është se ata do mund të përdornin teknologjinë moderrne për të komunikuar drejtpërdrejt më fëmijët e tjerë kudo.10

Miqësitë personale mund të zhvilloihen pa pengesat e gjuhëve kufitare dhe të ndryshme kombëtare.

Esperanto mund të konsiederohet një gjuhë evropiane, dhe për rrjedhojë, mund të sillej argumenti që ajo duhet modifikuar për të shërbyer is një gjuhë e përbotëshme kulturalisht asnjanëse. A mund të bëhet Esperanto një gjuhë kulturalisht asnjanëse, në se do t’i trupëzonim asaj terma nga gjuhët aziatike dhe afrikane? Sidoqoftë, edhe në formën e tanishme Esperanto mbështetet me entuziazëm nga njerëzit në mbarë botën. Qeveria e Kinës ka bërë të paktën më shumë se çdo qeveri tjetër veprime që e mbështesin përdorimin e Esperantos.11

Për trajtimin e kësaj çështje, propozoj që Organizata për edukim shkencë dhe kulturë e Organizatës së Kombeve të Bashkuara (Unesko), që më 1954 dhe 1985 adoptoi rezoluta që shprehnin mbështetjen për Esperanton, të emërojë një komision për të zhvilluar një version pakëz të modifikuar, kulturalisht më asnjanës të Esperantos. Këtij komisioni i duhet dhënë një afat prej pesë vitesh. Anëtarë të këtij komisioni duhet të jenë disa esperantistë të tjerë me përvojë, përfshirë ata nga Azia dhe Afrika. Ky komision duhet të ketë edhe anëtarë, që e njohin mirë pixhin Hajnua dhe gjuhën indoneziane Bahasa. Në se komisioni nuk do arrijë të prodhojë një version të modifikuar kulturalisht asnjanës të Esperantos deri në mbarim të afatit të treguar, version aktual i Esperantos kishte për të qenë zyrtarisht i rekomanduar si gjuhë e përbashkët e përbotëshme që u duhet dhënë mësim fëmijëve kudo.

 

 

Përfundim

 

 

Esperanto është njëra nga shpikjet më të mëdha në tërë historinë njerëzore. Është një tragjedi e madhe, që ajo nuk u adoptua si gjuhë botërore në shekullin ndërkombëtar të 20-të. Tash, gjatë shekullit globalist të 21-të ajo ende nuk ka gjetur mbështetjen që e meriton. A mund të kish ndonjë çështje më të rëndësishme për të ardhmen e edukimit se sa përkushtimi mbarëbotëror për t’u mësuar fëmijëve kudo një gjuhë të përbashkët mbarëbotërore lehtësisht të nxënëshme, sikurse Esperanto?

Përktheu Bardhyl Selimi

(Marrë nga Internacia Pedagogia Revuo, nr .2/2014

1 Ronald J. Glossop, Southern Illinois University (Universiteti i Ilinoisit jugor) në Edwardsville (SIUE), Edwardsville, Illinois 62025, USA

rglossop@mindspring.com

2 Këtë propozim e mbështeti edhe qeveria shqiptare

3 Peter G. Forster. The Esperanto Movement f.172

4 The Esperanto Movement i Forster-it na informon se si propozimi i lordit Robert Cecil e nisi diskutimin dhe gjithashtu jep të dhëna të hollësishme se çfarë ndodhi pastaj lidhur me Esperanton në Lidhjen e Kombeve dhe organizatat e tjera ndërkombëtare. Shiko kapitullin e gjashtë, f. 169-187

5 The World Almanac and Book of Facts 2013. Në faqen 717 numri i treguar i njerëzve, që e përdorin anglishten si gjuhë të veten të parë është 328 milionë. Në faqen 733 numri i treguar i njerëzve në botë është 7 017 543 964. Kështu, përpjesëtimi i njerëzve, që e përdorin anglishten si gjuhë të veten të parë, është 4.67436 %.

6 The World Almanac and Book of Facts-2013. Në faqen 717 numri i treguar i njerëzve, që e përdorin gjuhën kineze mandarene, si gjuhë të vet të parë, është 845 milionë. Në faqen 733 numri i njerëzve në botë është 7 017 543 964. Kshtu përpjesëtimi i njerëzve, që e përdorin gjuhën kineze mandarene si gjuhë të vet të parë është 12.042218 %

7 Alvino E. Fantini dhe Timothy G. Reagan, Esperanto and Education: Towards a Research Agenda. Shiko veçanërisht faqet 27-33

8 Helmar Frank, “Valeur propedeutique de la langue Internationale” (Vlera propedeutike e gjuhës Ndërkombëtare) Journee d’etude sur l’Esperanto. Universite de Paris- Vincennes, nov. 1983, faqet 121-136 dhe J.H. Haloran, “A four-year experiment in Esperanto as an introduction to French” British Journal of Educational Psychology, Vol.22, nr 3 nov. 1959 faqet 200-204

9 Kurt E. Muller (bot) Language Status in the Post-Cold War Era. Shiko veçanërisht faqet 117-139

10 Humphrey Tonkin dhe Grahame Leon- Smith. The Future of Modern Languages in English- speaking Countries. *Esperanto documents, New series,18) Rotterdam, Universala Esperanto-Asocio, 1979, f.17

11 Ulrich Lins, “Esperanto as Language and Idea in China and Japan”,Language Problems and language Planning, 32:1 (2008) faqet 47-60 dhe “China Interreta Informa centro”: Historio de Esperanto” <http://esperanto.china.org.cn/world/shi-window/index5.htm&gt;

 

” NDËRGJEGJE NË PESHOJË ” Përmbledhje nga libri me titull: “Burrëri e Lagur” / Poezi nga Mehmet BISLIMI

 

 

 

NDËRGJEGJE NË PESHOJË

Përmbledhje nga libri me titull: “Burrëri e Lagur”

 

Poezi nga Mehmet BISLIMI

 

 

 

 

 

Uniteti

 

gjyshja ime ndjesë pastë

me dorën e saj të lehtë

nga shtëllunga e leshit

fijet i lidhte në unitet

 

njerëzit e kohës moderne

si grykësit që zihen për një presh

unitetin e kohës së vonuar

prapë e bënë lesh

 

leshi e lëmshi u ngatërruan

në fushat e gjera të interesit

o gjyshe ime e ndjerë a dëgjon

se ç’u dhje ndër vete

uniteti ynë

prej leshit

 

 

 

 

 

Dikur

 

rojat viheshin tek kullat

nga mali

kur zbrisnin burrat

 

vdisnin për atdhe

burrat

dikur

 

vdesin atdheun

burrat

sot

 

mashkull e burrë

nuk ishte njëjtë

as atëherë

as sot

as kurrë

 

 

 

 

 

Bythë e kusisë

 

nuk ndenjen duarkryq intelektualët

sfidë serioze i bënë Serbisë

me vizionin filozofik të avancuar

rrahën me shkop bythën e kusisë

 

bythë e kusisë rënë nga ndryshku

lënë në mezhdë me një anë

ai shpiku strategji të re

të artit luftarak në Ballkan

 

rrethi i kusisë po krekoset

me bythën që boja po i del

eh sikur të realizohej kjo filozofi

do konkurronte çmimin Nobel

 

 

 

 

 

Sintezë fatale

 

rrugë mora

për ta takuar njeriun

panjerëzinë dhe qenërinë

takova

shkrirë në bashkëdyzim

në analizë nuk u futa dot

të panjerëzishmit

sinteza keq i kishte ngërthyer

ishin bërë

t’i qashë me lot

 

 

 

 

 

Ka burra

 

ka burra

që as para plumbit

nuk e hanë fjalën e dhënë

 

ka burra

që lumi nuk i lanë

si qentë fjalën hanë

 

ka burra

që gënjejnë shoqi- shojnë

për dallim nga qentë

ata nuk lehin

edhe kur të tjerët i shkelmojnë

ka burra

e burra

 

 

 

 

 

Kopshtarët e atdheut

 

kopshte me fjalë ndërtuan

pallate mbi shtatin e atdheut

ulur këmbëkryq mbi postaqinë e iriqit

burrat e politikës

për hir të elektoratit

prapanicën po sakrifikojnë

 

qëndron e patundur

bythë e larë në gjak

me postaqinë e iriqit

urojmë

elektorati të merr hak

 

ati ynë pat thënë

të ngrohet hamami me pordhë

o burra

të pastrohemi se u bëmë horr

 

 

 

 

 

Koalicioni

 

që kur bota mban mend

ujku me qengjin

pula me dhelprën

miqësi nuk kanë zënë

 

atëherë

mbi kë do të bjerë rrufeja

o arkitektë të dredhive të liga

ju nuk jeni

Pasha Sinan

 

fantazi perfide e dredharakëve

me foshnjen e pafajshme në gji

mashtruesit

këtë vit

bënë në prapahije kumbaritë

thellë në gjoks fshehur

pabesitë

 

 

 

 

 

Bijtë e kotësisë

 

po t’i shikosh

nga pamja e jashtme

të duken

sikur secili me vete bartë

në gji

nga një copë histori

 

dilemë për pak çaste

kafeneve të qytetit

vrasje e butë me çaj e duhan

dënim absurd

pajtim me shëmtitë

me temat politike vrasin kohën

tërë kohën meditojnë

as gjë nga jeta

nuk kërkojnë

 

 

 

 

 

Dikur dhe tani

 

dikur

kur lumin kalonin të ligjtë

dihej

atkinë ta shanin

 

tani kur lumin kalojnë

atkinë

më nuk ta shalojnë

kohë moderne e avancuar

tani

t’ëmë ta lodrojnë

 

 

 

 

 

Rrugëtim

 

gjatë rrugëtimit

diçka u këput në mes

të paralajmëruar për defektin kohor

të shoqërisë kryeneçe

kush parashikoi ngritjen e bajrakut

e nuk parashikoi prishjet

mes bajraktarëve

 

ata nuk gjeti kompromis me ndreqjet

plagët e hershme nuk u shëruan

fatkeqësitë kujdestare

në pusinë e ligësisë qëndruan

 

tani

merreni e mbani në gji

rrotën tuaj

që ju la në mes të rrugës

të zhgënjyer

 

kjo nuk ishte karrocë me histori

si ajo e Ismail Qemalit

ju merr lumi karrocën edhe ju

mbajeni mirë në mend

se historia nuk ua bën brenda saj kot

as edhe një prapanicë vend

 

 

 

 

 

Moshë adoleshence

 

ai

nuk e kishte menduar kurrë

se zgjedhjet e çastit dallojnë

aq katërçipërisht

nga ato të perspektivës

 

në intimitet po ta them

ai bëri koalicionin e zhgënjimit

një fund të tillë s’e kishte menduar

as në moshën e adoleshencës

 

tani më

në këtë moshë të thyer

lojërat e fëmijërisë i hynë në qejf

si të thuash

iu bënë ves

nga ati

të mos të zbres

 

 

 

 

 

Pritje

 

kjo kohë e lazdruar

shumëllojshmërinë e pritjes ta ofron

përtej hijeve te tejdukshmërisë

si të vjen për së mbari

ulur a në këmbë

në luadhe mbi bari

në radhë

në zyrë

në trotuar

pritje shtrirë

i plogësht nën jorgan

pritje fytyrëvrarë

ngazëllyer e hijerëndë

pritje fytyrëshëmtuar e dhëmbërënë

dehur e tymosur me çaj e duhan

pritje

 

të gjithë ata që presin

janë të vonuar

si të vonuar në jetë

në dyert e mbyllura të botës

trokasim kot

trokasim me vonesë

tash e sa vjet

të vonuarit kush i pret

më thoni

se më luajtën mend e kresë

 

 

 

 

 

Kundërshtarë

 

sa mirë të tillë që jemi

ligj i përsosur i natyrës nuk gaboi

të njëjtë nuk na bëri

mrekullisht

në udhëkryqet e jetës

nuk na ngatërroi

 

në rrugëtime

në mendime

në veprime

të ndryshëm

ju në rrugën tuaj

ne në rrugën tonë

sa mirë që nuk jemi

të gjithë

njësoj

 

 

 

 

 

Si gjithmonë

 

dirigjent

orkestër që dështoi para akordimit

tingujt e çakorduar

fatkeqësisht

nuk nxorën melodinë e shumë pritur

çfarë peripecish kakofonie

mes tingujsh ulëritës

këtë konfliktualitet notash

kush e dirigjon

 

të dirigjosh një orkestër

do duhej të ishe

të paktën Maestro

e klasën e parë të notave

nuk e kalove dot

maestro i melodisë

pa nota

maestro kot

 

 

 

 

 

Larje duarsh

 

llogarit shpenzimet miku im

blije një sapun në të mjafton

unë do kujdesem për larjen tënde

sot do ta nënshkruajmë moratoriumin

mbi orën e vdekjes

se i erdhi fundi lojës disfatiste

me ujin e ftoftë të burimit

larje duarsh nga qëllimi final

rrëshqitje në kohë

me duar të palara

sa afër burimit

sa larg pastërtisë

 

 

 

 

 

Të dehur

 

“heronjtë” e ditëve tona

esëll nuk i takuam dot

nga tavernë e kafenesë së qytetit

hurbin e kafesë shijojnë

raki e mish të skuqur

politikën ndërkombëtare analizojnë

lamë e shtruar

koqen e qejfit bëjnë

namin e zi po lënë

 

të dehurit e ditëve tona

“për atdhe”

nga mallëngjimi

dehur e përmallë

në tryezën e pistë shtruar

të paskrupullt

së bashku faqezi e hileqarë

dehur e bërë përrallë

për kolltukun e butë

namin e zi po lënë

 

 

 

 

 

Gënjeshtar

 

prapë

gënjeve shokët e idealit

në rrugët e rrëpira të faqes së malit

faqe nxirë

fjalë ngrënës e i paburrë

i vetëm po

me shokë jo

më kurrë

 

 

 

 

 

Pa dashje

 

ia këputa telin çiftelisë

pa dashje

nuk ia mësova notat melodisë

kurrë

e melodinë e desha aq shumë

djalli ta marrë

 

për ty më kënga

nuk do këndohet

as vaj s’do bëj kush

vrave këngën me dorën tënde

në rrugët e harrimit

makthi që po rritet

miqtë të thanë

kujdes këngën se vritet

 

 

 

 

 

Parandjenjë

 

armiqtë nuk po na shajnë sa duhet

miqtë po na lavdërojnë

më shumë se ç’duhet

 

si me të pabesë

se ç’po më gërryen një ndjenjë

një ndjenjë ogurzezë

 

 

 

 

 

Ironi e verdhë

 

vargu im

eja të ikim larg

 

zilia mes vargjeve

ka rënë

vargjet mes vete pezëm kanë zënë

smirëzia në garë

ikim

se u bëmë përrallë

 

mes njerëzve urrejtja

futur kaq thellë

enigmë e pashpjegueshme

ironi e verdhë

ikim

 

 

 

 

 

Zhgënjim

 

zhgënjehemi kur

miqtë në baltë na lënë

pa pandehur

dilemat paraqiten

cilët janë miqtë e vërtetë

e cilët

miq na hiqen

 

Me keqardhje

 

dikur

mendimet i kishim të njëjta

për njeri tjetrin

kishim nevojë

 

përditë po largohesh

vërtetë më vjen keq

jo edhe aq për ty

sa

për mangësinë që nuk t’u heq

 

 

 

 

 

Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare

 

prapë dikush do të vritet

do të përgjaket dikush

prapë dikush do të zgërdhihet

do të përjargët dikush

 

kambanat për mortin

nuk do të pushojnë

dikë do ta shajmë me breshëri

me breshëri

dikë do ta nderojmë

 

rrugë të gjata janë këto

kanë nisur e nuk sosen

bashkimin e atdheut

kërkojnë