EVROPA E BASHKUAR DHE SHQIPTARËT: SHPALIME PËR EVROPËN E BASHKUAR DHE SHQIPTARËT, PREJ GJENEZËS E DERI MË SOT / Nga Brahim (Ibish) AVDYLI:

Marrë nga faqja e Mesopotamisë në internet-1

 

EVROPA E BASHKUAR DHE SHQIPTARËT-

 

SHPALIME PËR EVROPËN E BASHKUAR DHE SHQIPTARËT, PREJ GJENEZËS E DERI MË SOT

 

 

brahim

Nga Brahim (Ibish) AVDYLI

 

 

(Pjesa e XIII)

 

Sa i përket bërthamës së parë njerëzore të racës së bardhë, mund të themi se ajo ka mbetur në njëren anë nga mohimet e ekzistimit të pellazgëve deri te konsiderata e theksuar se pellazgët janë themeluesit e parë të kësaj race, që disa shencëtarë na e quajnë edhe “raca evropiane”.

Deri më tani, në bazë të zbulimit dhe gjetjeve tona, qendra e parë e zhvillimit të botës njerëzore është në Azi, në Lindjen e Afërt, pikërisht në Mesopotami, në mes të dy lumejve të njohur, Tigri e Eufrati. Në ndërkohë, studiusi i zhvillimit të geneve, amerikani Allen Wilson, bëri bujë të madhe kur konstatoi që “Eva ka ardhur prej Afrikës, para 200`000 vjetëve”.[1] Dhe ne, pa marrë pasysh se a ishte e vërtetë kjo thënie e tij, do të ndalemi përsëri në çështjen tonë të madhe.

As territori i Ilirisë nuk është me të vërtetë “atdheu i parë i shqiptarërve“.[2] Para se të thirreshin “skipatarë”, ishin pellazgë, arban, arbër, arnaut, arbërsh, avranit, etj. Shkonin e vinin nëpër Lindjen e Afërt të Azisë, Afrikës Veriore dhe në pjesën dërmuese të Evropës. Ka pasur kurdoherë lufta të rrebta e dyndje. Janë krijuar nga pellazgët kombe të tjera, si grekët e vjetër (që nuk janë aspak të sotmit!), latinët e më vonë italianët, gjermanët, françezët, etj. sido që e ka vazhduar jetën pellazgia e kërcënuar në kulm, duke u mbuluar nën emra të ndryshëm. Ata nuk e quanin veten “skipatar”, sepse ishin të racës Ariane.

Pra, nuk do të themi se a është Eva “e ardhur prej Afrikës” apo jo, por do të merremi me zanafillën e njerëzimit. Do të merremi me “qendrën e botës”

Disa shkencëtar thonë se “qendra e botës” është Mesopotamia, kur është zhvilluar njerëzimi me të madhe, në Lindjen e Afërt, jo në Afrikë dhe kurrsesi në Egjypt. Kjo do të thotë se shkencëtarët e ndryshëm sillen rreth e përqark sa i përket gjenezës së mbarë njerëzimit. Hipotezat e tyre janë hipoteza të pa fund, që vinë njëra pas tjetrës dhe askush nuk e thotë se ishin pellazgët, pra arbërit, pra ilirët, njerëzit e parë të zhvilluar.

Ka shkencëtarë të shumtë që ngulin këmbë se sankskritishtja është çelësi i artë i gjuhës shqipe apo “nëna e parë e gjuhës shqipe”,[3] gjë që nuk është e drejtë, sepse sankskrishtja ka marradhënie birësie nga pellazgishtja, që është nëna e sanskritishtes.[4] Ndër të tjera, do ti kthehemi edhe çështjes së Albania Aziatika, të cilën albanologu shqiptarë, Prof. Dr. Kristo Frashëri e lë mënjanë,[5] ndërsa të tjerët thonë se Albania Aziatika “është vendbanimi i parë i shqiptarëve të sotëm”, gjë që nuk është asgjë tjetër pos tërhjeqja e analogjisë së emrave të prijësve, të vendeve apo të lumejve të Matit të Shqipërisë, siç i kishte mbledhur shkencëtari austriak Johan George von Hahn dhe e lë të pazgjidhur “enigmën e Albanisë kaukaziane”.[6]

Por, do ti kthehemi kësaj çështje më vonë, sikurse do ti kthehemi çështjes së Babilonisë dhe gjuhës hitite dher sankskrishte. Gjuha e përbashkët për tërë njerëzimin ishte gjuha pellazge, me fjalët njërrokëshe, sepse vetvetiu historia e lindjes dhe e zhvillimit të gjuhëve të njerëzimit është e lidhur me zhvillimin e mbarë shoqërisë njerëzore.

Gjuha, si një veprimtari e gjallë dhe e krijuar nga vetë populli, gjatë shumë e shumë shekujve, është një proces gjithmonë në zhvillim e sipër, që edhe mund të përcillet nëpër brezat që pasojnë.

Ky proces ka në vete disa etapa:

  1. Gjuha njërrokëshe, izoluese apo monosilabike;
  2. Gjuha angluninative, apdo anglutimi i (ose përgjitja e) fjalëve;
  3. Gjuha flektive.[7]

Komunikimi i parë ka qenë i ngjashëm me belbëzimin e fëmijve. Me anën e bashkimit të tingujve janë formuluar emërtimet e para dhe janë krijuar emrat e personave; lidhjet e farefisnive; emërtime veprimesh; emra vendesh; emra të tjerë ushqimesh, si psh. kafshësh të egra, etj.; emra lumejsh; emra malesh, etj. dhe kjo është faza e parë e komunikimit të njerëzve, të arritur përmes fjalëve të para njërrokëshe, e cila përbën fondin bazë të komunikimit. Kështu, përpjekja e vazhdueshme njerëzore për vetë perfesksionimin e gjuhës së tyre njërrokëshe ka ardhur si një proces i pandërprerë, duke i evituar gradualisht keqkuptimet dhe pasigurinë nga trajtat e ngurosura. Dhe, kështu erdhi edhe etapa e dytë e gjuhës njerëzore, që është etapa e aglutimit (e përngjitjes).[8]

Po e marrin një shembull nga gjuha pellazge (pellazgjike) dhe po e analizojmë procesin e formimit të fjalëve nga përngjitja e fjalëve njërrokëshe. Folja vdes në trajtën pellazge ka qenë në trajtën fillestare “des”, e cila është themeluar nga dy fjalët njërrokëshe “de-es”. Fjala e parë e gjuhës pellazge “de” përqaset me fjalën shqipe “dhé”, ndërsa fjala e dytë e fjalës pellazge “es” përqaset me fjalën shqipe “është”. Kuptimi i kësaj fjale është “në dhé është/dhé është”.[9]

Helenët e shkathët, që e quanin veten “mendjendriturit” e lashtësisë, që nuk ishin “grekët” e sotëm, arritën të zbulonin mekanizmat gjuhësore, parashtesat, prapashtesat, mbaresat dhe vetë shkrimin e gjuhës, pra shkonjat, kaligrafinë, dhe i merrnin rrënjët nga gjuha pellazge e etapës së dytë, të aglutimit, e cila ishte mëma e të gjitha gjuhëve me “ie”, që është quajtur me të padrejtë “gjuha indo-europiane”, në shenjë të procesit të komunikimit njerëzor deri aty sa të quhet gjuhë flektive.[10] Duke shfrytëzuar besimin e pellazgëve të shenjtë dhe durimin e madh shekullor në shpirtat e tyre të sinqertë, të cilët nuk mund të pranonin të gënjenin dhe qenë të pafashëm e të sinqertë, grekët e mëvonshëm gënjenin vazhdimisht dhe paburrërisht, deri në thënien e Herodotit se “gjuha pellazgëve ishte një gjuhë barbare”.

Gjuha pellazge nuk ishte ende gjuhë flektive, ndërsa gjuha greke ishte bërë tashmë gjuhë flektive, dhe Herodoti që jetonte në shekullin e V para erës së re, e quante gjuhën pellazge “gjuhë barbare”, sepse ishte në një etapë më të ulët zhvillimi. Ai dëshironte nga “greqizmi” i tij ta lë mënjanë gjuhën pellazge, prej të cilës kishim marrur çdo gjë të mundshme, prej krijimit të botës së bashku me mitologjitë e rrëfimet për botën e sipërme, të zotrave, paralelisht me rrënjët e fjalëve, emërtimet, etj. të cilës “ia kishte marrë stafetën”, duke u bërë gjuhë e shkruar, gjuhë kulture, gjuhë zyrtare dhe e qeverisjes. Gjuha pellazge mbeti edhe më tutje si gjuhë e folur paralelisht me gjuhën zyrtare, ndonëse e kishin lënë mënjanë si “gjuhë barbare”, që nuk ishte “gjuhë e shkruar”, gjë që do të sillte rrudhjen e vazhdueshme të saj, sikurse të popullit që fliste atë gjuhë dhe të mbetej gjallë së fundi nëpër malet e larta të Shqipërisë.

Pra, e tërë historia e përpjekjeve të pandërprera dhe e luftës së vazhdueshme nëpër shekuj është përpkjekje e pashkëputur për ta bërë si “gjuhë të vdekur”,[11] siç bëri edhe gjuha latine, pas gjuhës greke, që ishte e para. Gjuha greke dhe gjuha latine janë gjuhë kundërshtare, siç ishin popujt sllavë, në radhë të parë të ashtuquajturit “serbë”, që u krijuan në baza fetare ortodokse. Në vitet 870-880, pasi qe ndarë në dy pjesë të mëdha Perandoria Bizantine, në Perandorinë Bizatine të Perëndimit, me besimin e krishterë katolik, me Romën, si qendër të madhe; e Perandorinë Bizantine të Lindjes, të cilën e udhëheqëshin në pjesën dërmuese ilirët, por, ndërkohë Serbia, Maqedonia dhe Greqia bëjnë pjesë nën urdhërin ortodoks dhe njohin supremacinë e Kostandinapojës[12]. Duke e parë rënien e kësaj Perandorie me 1204, gjatë procesit të rënies së Konstanitopojës dhe në fillim të rënies së kësaj Perandorie, që do përfundon të martën me 29 maj 1453,[13] të ashtuquajturit “serbë”, nën udhëheqjen e Stafan Dushanit, të bërë me shqiponje dhe të krishterë ortodokse, zapuan vendet e udhëhequra nga ilirët.[14] Atëbotë, erdhi në shprehje parolla “sk-ip-at-ar”, veçanërisht rreth vitit 1308, nga Berati, për tu mbrojtur nga pushtuesit serb. Popullata serbe ishte e përzier. Kishte shumë ilir që flitshin gjuhën sllave, të shpallur nga Cirili dhe Metodi, që në shekullin e IX. Por, gjuha shqipe kishte mbetur gjallë, në malet e larta e të varfura të Shqipërisë, prej gjuhës pellazge, e cila ishte “gjuhë mëmë” për të gjitha gjuhët që karakterizoheshin me “ie”, e të cilat quhen pra gabimisht “gjuhë indo-evropiane”. Lidhur me këto gjuhë, mund të theni si vijon:

1) Dëshmi, legjenda, tradita, fjalë, monumente për pellazgët ne kemi që nga Gadishulli Iberik e deri në Indi, kurse nuk kemi për Indoevropianët.

2) Teoria indo-evropiane është pjellë e fantazisë shkencore që u mbështetë në bashkësinë e rrënjeve gjuhësore, që nga Evropa e deri në Indi. Kjo bashkësi e rrënjëve shpjegohet më së miri me teorinë pellazgjike.

3) Djepi i indo-evropianëve apo indo-gjermanëve përcaktohej me bindje të plotë në brigjet e lumejve Gang dhe Indhos, gjatë shekullit të kaluar. Më vonë u trasformua në Kaukaz, në Pamir, dhe tani, në fund ndërroi vend në Evropë.

4) Përmenden fakte për spostimet e indo-evropiane, me pretendimin se ato do të pranoheshin nga historianët. Përmenden me këtë rast vogëlsira hipotetike dhe fantastke, hollësira dhe data, me bindjen se ishte fjala për “dokumente të pakundërshtueshme”.

5) Ata gjuhëtarë që e mbrojtën këtë teori përmendin fjalorë të plotë rrënjësh indo-evropiane, e cila, në fillim u kosiderua si gjë hipotetike, por më vonë ato marrin edhe tendenca “të pakundërshtueshme”

Siç shihet, është e gabuar këtu nxerrja e konklutioneve nga hipotezat indo-evropiane. Nga Evropa e deri në Indi, e edhe më gjërë se kjo linjë, ekziston një bashkësi elementesh.[15]

Është e qartë se pellazgjishtja është gjuha me e vjetër dhe vitale prej të cilës kanë rrjedhur të gjitha gjuhët. Gjuhët nuk thuhet se prej kah rrjedhin ato. Në kualifikimin e gjuhëve quhen si gjuhë indo-europiane apo gjuhë indo-gjermane, sado që nuk ka gjuhë të veçantë pikërisht indo-europiane apo indo-gjermane e cila flitet apo është folur më përpara gjatë historisë së njerëzimit. Gjuha shqipe merr pjesë në këtë familje dhe është pranuar si “gjuhë e parë”, por duket “e pazhvilluar” dhe kjo nuk është e vërtetë.

Ne nuk kemi tani për tani asgjë tjetër pos dy burimeve të vjetra nga gjuha pellazgjike: emërtimet e vjetra të vendbanimeve, maleve, lumejve, e të tjera, nga të cilat mund të ruhen përgjithësisht elementet gjuhësore të gjuhës emërtuese; dhe mbishkrimet e vjetra, të gjetura, të gjitha të shkruara në gjuhën latine.[16] E para ishte gjuha e shkruar greke, që ka vazhduar të mbetet e gjallë me disa përpjekje të vazhduara për t`u ndryshuar nga gjuha paraprake- gjuha pellazge; ndërsa e dyta, gjuha latine që nuk flitet më dhe është e vdekur.

Zatën, kjo është një nga arësyet që mjaft studius të fushave të ndryshme nuk rrestin ti bëjnë shkrimet e vjetra në punën e përditshme objekt studimi, sado që vështirë bota shkencore i pranon këta autorë si studius të mirëfilltë. Pakkush ka shkuar në shkencë aq largë nëpër parahistori. Dhe, ndonjëri e le në errësirë njerëzimin e gjërë me hipoteza apo nën ndikimin e feve dhe asnjëri pothuajse nga të huajtë e merr seriozisht gjuhën pellazge.

Në familjen e madhe të gjuhëve, të cilën, ne mund të themi me plot gojën se janë të kualifikuara të gjitha me “ie”, rezulton fakti i pamohuar se pellagishtja është mëmë e të gjitha gjuhëve, gjuhë e racës së bardhë, të racës ariane.[17]

Se të gjitha gjuhët me “ie” e kanë prejardhjen nga e njëjta gjuhë e shpjegon një nga shkencëtarët prej të cilëve po e fillojmë, W. Xhons (1746-1794), sado që nuk e dimë aktualisht veprën e tij në të cilën është kjo thënie e tij, i cili thotë: “Gjuha sanskrishte, greqishtja e vjetër, latinishja, gotishtja, dhe persishtja e vjetër, kanë afri njëra me tjetrën dhe se e kanë një gjuhë… prej së cilës e kanë prej ardhjen të gjitha”. [18] Fanz Boppi mendonte se sankskrishtja ishte mëmë e të gjitha gjuhëve, por më vonë e ndryshoj dhe e quajti një “protogjuhë”.

“Të dhënat për vjetërsinë e këtyre gjuhëve flasin për një gjeneracion periodik të pellazgjishtes. Gjeneracioni i parë rezulton të jetë ai i gjuhës hitite, i cili datohet 4000 vjetë p.e.r, pastaj ai i sankskrishtes rreth 3000 vjet p.e.r., i greqishtes 1500 vjet p.e.r., i latinishtes 500 vjet p.e.r., dhe në kohë të vona i gjuhëve të tjera, deri aty nga shekulli XIII-XIV, kur edhe riciklon gjuhën shqipe dhe pushon ekzistencën e saj” [19] gjuha pellazge.

Populli hipotetik indo-evropianë nuk erdhi nga India në Evropë, por ai shkoi nga Evropa në Indi dhe lëvizi që këtej. Pellazgët, që mbërriten në Indi dhe katër anët e botës, i cili mund të quhet “një popull i zgjedhur i racës njerëzore”, krijoi e hapi qytetërimin njerëzor këtu e 10`000 vite më parë.[20] Kjo është rrjedhja e gjuhëve të vjetra prej gjuhës pellazge dhe shqipe, që i kanë degët kryesore të mbarë familjes “indo-evropiane” dhe të cilat kanë rrjedhur nga i njëti trug.

Është pellazgishtja ajo që ka lidhje me gjuhën shumere dhe aty kuptohet se merret rrënja e racës së bardhë ariane. Fjala “arianë” ndërtohet nga dy fjalë “ari” dhe “anë”. Po e përsëritim një thënie klasike që barazohet me dëlirësinë e shpirtërave dhe të zemrave, bardhësinë e papërlyer të dëborës, në shenjë të së cilës e mbajnë mbi kokë plisin e bardhë apo bardhësinë.

Kjo racë ka zbritur nga Evropa nëpër Lindjen e Afërt të Azisë, emri i të cilit shpjegon etionimin arianë, që i përkasin këtj lloji të lashtë të ilirishtesh, të folmen e ilirëve, pra gjuhës shqipe:

1) Ar-i=ar; i artë;

2) Arë=të korra, elb; grurë;

3) Anë= ana e të korrave; ana që jetojnë arianët…

Kjo gjë shpjegon dy gjëra: ngjyren e flokëve, verdhësinë e ngjyrës kah ngjyra e trëndafilit, e zbehtë dhe e praruar, me prirje prej të zeshkësh dhe drejtë te e zeshkëta; dhe vendbanimin e tyre apo të korrave të grurit prej të cilave nxirret buka e përdithshme, që është aq e nevojshme për jetën sa edhe drita e bardhë, e natyrshme drejtë vibrimeve të valëve të dritës, sa i pikësynimit të natyrshëm të njeriut-mirësisë.[21]

Ndërsa fjala ILIR, dhe i lirë, që është marrë prej Egjyptit të lashtë të Thotit, e nënkupton kuptimin e parë të lirisë dhe dritës, duke i barazuar me shqiponjën, zogut të lartësive të mëdha, që simbolizon urdhërat e Zotit dhe dritën.[22]

Iliri ka qenë gjithmonë i lirë, me fytyrën boreale dhe plisin e bardhë në kokë. Ai e ka ditur sikur ka zbritur prej yllit Sirius dhe yllin e diellin i ka pasur prore simbole të vetat dhe ndonjëherë e ka patur si stemë shtetërore yllin dhe hënen. Iliria e vonshme është vendi i ilirëve, stemën e të cilëve e ka marrur Turqia.

Është “një udhëtim i praptë” i tërë botës për të zhdukur parakombin e madh pellazg. Shumë specialistë të sotëm e jepin si djep të hershëm dhe të ngjizjes së gjuhës se parë, gjuhës shumere, në Lindjen e Afërme. Shkrimi i kësaj gjuhe, kunieform, na flet ne për një gjuhë tepër të hershme, para gjuhës hitite dhe sankskrishtes. Është e njohur struktura njërrokëshe e kësaj gjuhe shumere, që është i njëjtë me strukturën njërrokëshe të gjuhës pellazge, përmes pllakave me shkrim kunieform dhe deshifrimit të tyre, sado që është vështirë të bëhet ky deshifrim. Në vijë të parë, mund të bëhet një krahasim përmes emërtimeve në mes të pellazgjistes dhe gjuhës shumere (sumere).

Emërtimi mund të bëhet me anë të gjuhës pellazge. Po e vërtetojmë në radhë të parë fjalën shumer, e cila përbëhet nga dy fjalë pellazge: s-um, që do të thotë sum. Fala e parë s=nuk dhe fjala e dytë um=humb/zhduket, do të thotë “nuk humbet/nuk zhduket”. Ndërsa, fjala sumer duhet të ketë pasur fjalën sum=er. Fjala sum mund të merret edhe si fjalë pellazge (sum=shumë). Fjala e dytë er është përsëri fjalë pellazge erdh, nga er=erdh. Teritori i shumerëve ka qenë midis lumejve Tigër dhe Eufrat.[23]

Nga deshifrimi i pllakave të shumta me shkrim kunieform, na dalin mjaft të dhëna të vlershme mbi luginat e lumejve Tigër dhe Eufrat, që kanë qenë shumë të begata e pjellore. Këtë begati e pjellori e ka ndihmuar edhe rrjeti i përsosur kanalizimeve. Rrjetet e kanalizimeve provojnë se këtu është zhvilluar bujqësia.

Dundje të mëdha erdhën nga shkretirat e Sirisë përgjatë luginës së Eufratit, ndërsa asirianët kanë ardhur nga Kaukazi dhe vendosen përgjatë lumit Tigri.

Të dhënat mjaft të rëndësishme vinë nga Bibla. Në pjesën e saj “Zanafilla”, thuhet se gjatë dyndjeve të popujve në Lindje, ata arriten në një rrafshinë, në Babiloni, dhe u vendosën atje. Bibla është shkrim i shenjtë dhe pjesët e saj kanë qenë shkruar që më parë. Ajo quhet “Dhiata e Vjetër”.

Emërtimi Dhiata është në gjuhën pellazge dhe ajo do të thotë vetëm kështu: Dhi-di=dije, dituri; dhe at= baba dhe a=ashtë, është. Përmbajtja e kësaj fjale është “ashtë dija e etërve”, pra rrëfimet që përcillen brez pas brezi.

Nga këto shpjegime del e vërteta se nëpër terrotorin e Babilonisë së lashtë, në vendin e shumerve, ka pasur disa dyndje njerëzish. Aty kanë ardhur shumë njerëz nëpër këto dyndje, që shpjegohet nga gjuha sumere, sum-erë, d.m.th. shumë erdhën. Pra, shumerët krijuan një qytetërim të zhvilluar nëpër rajonet përreth tyre, në Siri, Azi të Vogël, etj.[24]

Dihet se Nuha/Noa ka shkuar me anije nga Epiri në malim Ararat, në Tebë dhe anasjelltas. Kjo shihet edhe nga Trekëndëshi i Bermudës, që e shpjegon udhëtimin e Nuhës/Noas nga Dodona pellazge. Në atë kohë është shkruar edhe Dhiata e vjetër. Bëhet fjalë shumë më herët se 4000 vitet p.e.r.

Pra, gjuha pellazge është mëma e gjuhëve të racës së bardhë evopiane.

 

Do ti përcjellim këto gjëra në vazhdimet tona…

 

 

[1] P.Sh. le t`a marrim librin e dy autorëve, Johann Grolle dhe Mattias Schulz, “Wiege der Menschheit/Unseren Vorfahren auf der Spur”, Spiegel-Goldmann, Münschen 1998, faqe 83-85, dhe t`a shikojmë.

[2] Psh. shikoni librin e botuar së fundit të Harallamb Kotës, “ILIRIA-Atdheu i parë e shqiptarëve”, Shtëpia Botuese MALE, Tiranë 2015.

[3] P.sh. shiko librat e Petro Zhejit, “Shqipja dhe sakskritishtja”, I e II, botimi i parë me 1996, ndërsa botimi i dytë, Tertiumdatur, Tiranë 2005-2006.

[4] Muharrem Abazaj, “Pellazgët kanë folur dhe shkruar shqip”, Rofon, Tiranë 2013, faqe 376.

[5] Prof. Dr. Kristo Frashëri, “Etnogjeneza e shqiptarëve”, Botimet M&B, Tiranë 2013, Kreu i III, faqet 37-49.

[6] Shikoni punimin numër 13590, te http://www.lajmeglobale.net, “Ky është vendbanini i parë i shqiptarëve të sotëm”.

[7] Muharrem Abazaj, “Pellazgët kanë folur e shkruar shqip”, faqet 35-36.

[8] Po aty, faqe 37.

[9] Po aty, faqe 38.

[10] Po aty, faqe 38.

[11] Po aty, faqe 39.

[12] John Julius “Bizanti, shkëlqimi dhe rënia e një perandorie (330-1453)”, Eugen, Tiranë 2005, faqe 148.

[13] Po aty, faqe 350.

[14] Muharrem Abazaj, “Pellazgët kanë folur dhe shkruar shqip”, faqet 357-358.

[15] Aristidh Kola: “Gjuha e perëndive”, Plejad, Tiranë 2003, faqet 12-13.

[16] Muharrem Abazaj, “Pellazgët kanë folur dhe shkruar shqip”, faqe 47.

[17] Po aty, faqe 384.

[18] Cituar sipas M.Abazajt, faqe 383.

[19] Po aty, marrë nga Muharrem Abazaj, faqe 384.

[20] Aristidh Kola: “Gjuha e perëndive”, faqe 14.

[21] Shiko veprën e Xhuzepe Katapanos, “Thot-i fliste shqip”, Botimet Enciklopedike, Tiranë 2007, faqe 9.

[22] E njëjta vepër, faqe 28.

[23] Muharrem Abazaj, “Pellazgët kanë folur dhe shkruar shqip”, faqet 385-386.

[24] Po aty, faqe 387.

Duke lundruar drejt qiellit ( Sekuenca VII ) / Nga ( Hamdi ) Erjon Muça

 

Duke lundruar drejt qiellit

( Sekuenca VII )

 

 

Erjon Muça

Nga ( Hamdi ) Erjon Muça

 

 

Eh sa të drejtë kish pasur mamaja e Orestit kur një vit të shkuar i kish thënë se viti kalon pa u ndjerë. Këtë po mendonte Oresti teksa përshkonte me makinë kilometrat e fundit të autostradës. Gjatë të gjithë udhëtimit mezi i priste ato kilometra përpara se të arrinte në Kanoza. Përgjatë asaj pjese të autostradës, ngriheshin, vigane, pemë ekualiptesh e më pas vendin e tyre e merrnin pemët e luleçetës. Ajo pjesë rruge atij i kujtonte Durrësin. Eh sa e kish marrë malli për qytetin e tij!
As nuk e vrau mendje se pritja në radhë ishte e gjatë e sfilitëse, madje nuk ish mërzitur fare që atë vit nuk kishin gjetur dhoma dhe kalimin e detit do e bënin jashtë: kjo ja shtonte edhe më shumë kënaqësinë e udhëtimit. Do e kalonte natën duke vështruar ujin që shkumëzonte pasi përplasej në krahët e anijes.
Nuk ishte vetëm Oresti me famijen e vet që do e kalonin natën mbi kuvertën e tragetit: vetëm një pakicë arrinte të gjente dhoma kurse të tjerët mbuloheshin nga qielli veror. Mbi traget takuan një fqinin e tyre edhe ai nuk ishte vetëm. Ai shoqërohej nga kunati dhe nga nipi i gruas së vet. Nuk kish shumë që edhe ai qe vendosur në Itali dhe ishte hera e parë që pas shpërnguljes që kthehej në atdhe. Madje edhe nipi i gruas që ishte pesë vjet më i vogël se Oresti e kishte udhëtimin e parë. Ai djalë dukej i elektrizuar. Një nëntëmbëdhjetë vjeçar që kthej në atdhe pas një mungese prej gati dy vjetësh, me makinën e vet. Kish gati një vit që kish marrë patentën dhe me mundime të mëdha jo më shumë se tre muaj të shkuara kish arritur të blinte një makinë. Ishte makina e tij e parë, e gjatë të gjithë kohës, bënte si bënte dhe e kthente bisedën tek ajo. Orestit ju mërzit biseda me të ndaj, duke u munduar që ai të mos e kuptonte i tha të atit dhe të tjerëve se do ngjitej në kuvertën e sipërme të anijes. Ndofta atje mund ta zinte gjumi.
Qielli ishte i mrekullueshë atë natë, madje edhe deti as që ndihej poshtë anijes. Yjet dridhnin lehtëshëm driat e tyre, sikur ti dërgonin sinjale me dritë pikërisht atij. Ishin të palëvizshëm e atij i shtohej trysnia e vogëlsisë së qënies njerëzore, përballë universit. Kur kish ndalur në një autogrill, për të furnizuar makinën me karburant, kish blerë edhe një shishe të vogël me Civas Regal: tani po e shijonte duke vështruar yjet e duke harbuar me mendime gati pa lidhje. E zuri gjumi gjysëm të trullosur nga mendimet e gjysëm nga alkoli. Kur u zgjua nuk e kujtontte mirë se kur e kish marrë gjumi, madje u habit kur pa që shishja ishte e boshatisur. Mos ja kishte pirë ndonje nga pasagjerët e tjerë teksa ai flinte? Apo e kish pirë e më pas kish fjetur? Këto pyetje po e mundonin teksa, bashkë me të atin që e kish zgjuar, po zbriste për të shkuar tek bari i tragetit.
E po ashtu si një vit më parë u drejtua për nga kiçi i tragetit, për të shijuar lindejn e diellit mbi Durrës.
Ndërsa vështrimi përhumbej mbi rrethin e zjarrtë që po niste të ngrihej mbi male. Mendja fluturonte në përsiatiet e veta kujtimore. I kujtohej se si para se prindërit e tij të trasferoheshin me banim në itali ai kish nisur të tretej mes turmës së Italianëve, duke mos e kujtuar për asnjë çast vendlindjen. Kish vendosur të bëhej pjesë e tyre. Ndihej pjesë e tyre. E megjithatë nuk e kish mohuar kurrë se nga vinte e kush ishte. Kurse tani, që pas kthimit të parë pas më shumë se pesë viteve mungesë, në vendlindjen e tij, e ndjente veten të huaj. Ai shkëlqim që e kish tërhequr aq shumë në fillim, tani kish sinur të zbehej, deri në atë pikë sa atij i dukej i zymtë. Kurse Durrësi i vet, tani, në këtë çast linjde dielli, i dukej si i mbështjellë me një eureol të mrekullueshme. Nuk kish mundësi ta kthenet kokën në krah të kudërt, pasi anija nuk e lejonte që të shihte pas, por edhe sikur ta kishte atë mundësi, ai nuk do e kthente kokën se kish frikë se mos ajo pjesë do i dukej si një hon i errët. Zhurmat e njerëzve sa vinin e bëheshin më të padurueshme. një herë mendoi tu bërtiste. ” Heshtni se po përdhosni mrekullinë me fjalët e juaja të kota” por nuk e bëri. Vuri duart tek veshët sikur do të mbështeste kokën, por e bëri vetëm që të largonte zhurmuesin që po i lëndonte mendimet . Nën atë gjysëm heshtje, gjysëm pasi zhurmat e njerëzve edhe pse me duar në veshë arrinin deri tek timpanët, nisi të këndonte me vet këngën “Stare Way to hevan”. Ishte e vetmja që i dukej e përshtatëshme për çastin megjithëse ai ishte mbi një anije dhe jo mbi një shkallë. Vetëm se përfundmi për të ishte i njëjtë: qielli. I dukej sikur po lundronte drejtë qiellit ( ose parajsës, siç mund të merrej edhe kuptimi tjetër i fjalës hevan), me një traget të zhurmshëm, mbushur me njerëz.
Durrësi i tij, në atë çast ishte edhe më çmueshëm se qielli i yjeve.

Në këtë mëngjes të ftohtë dimir, teksa shoh Orestin që tymos, pashmangmërisht si çdo mëngjes, në ballkonin e shtëpisë së vet, mendoj për qiellin. Tymi, i cigares, që ai çliron lehtë e mendueshëm ngjitet në qiell, e ska nevojë as për shkallë e as për traget. Madje mendoj se as ai nuk ka nevojë për to, atij tashmë i mjaftojnë kujtimet.

Të hash bukë të bardhë / Tregim për fëmijë nga Skënder Braka

Të hash bukë të bardhë

 

 

Skender Braka

Tregim për fëmijë nga Skënder Braka

 

Unë e mbaj mënd kënetën e dikurshme. E mbaj mënd sepse në dimër ujët e saj arrinte deri në pragun e shtëpis sime përdhese, ndërsa në verë, mbi zambakët e verdhë, që mbinin gjithandej, zukasnin mushkonjat, të cilat mbasditeve, ca puntorë me pompa dhe me maska përpara gojës dhe hundëve vinin e  spërkasnin gjithandej vëndbanimet e tyre. Në përfytyrimin tim këneta ishte syri i bukur i detit. Aty, buzë saj eci këmbadorazi dhe u rrit fëmijëria ime. Me të më lidhënin një mijë e një kujtime të bukura, që vështirë se mundet të më shuhen ndonjëherë nga kujtesa.

Mëngjeseve dilja nga shtëpia dhe vrapoj deri buzë ujit. Ngrija kokën dhe s’ngopesha duke vështruar kënetën e qetë dhe qiellin e pafund. më dukej sikur prej saj buronte gjithë jeta. Asaj kohe gjithandej rreth e rrotull kënetës mbizotëronte një qetësi e magjishme, një qetësi që vinte e prishej vetëm prej krikëllimave të pulëbardhave dhe zogjëve të tjerë të detit, që silleshin mbi të. Ngazëllehesha prej tyre dhe gjithçka aty më rrëmbente deri në përhumbje. Nuk kishte gjë më të magjishme se ato mijëra cicërima që tek përziheshin me fërshëllimën e lehtë e të pazëshme të erës, iknin dhe humbisnin tutje, duke u ndjekur aty këtu prej ndonjë krisme të shurdhët pushke të vjetëra të ndonjë gjahëtari. Mua më dridhej zëmra kur dëgjoja krisma mbi kënetë dhe, lutesha që asnjë zog apo rosë e egër të mos binte preh e shënjestrës së tyre.

Unë e doja kënetën time.E doja sepse atje kisha edhe miqtë e mi më të mirë dhe më të dashur, si lejlekët dhe pelikanët, që rrallë e tek m’i trëmbëte xha Ilmiu ngaqë kishte frikë se mos ia prishnin të mbjellat, që mezi arrinin të kalonin dyzetë centimetërshin për shkak të tokës së kripur.

Prej asaj kohe të largët më ka mbetur në mëndje një vegim të cilin nuk kam për ta harruar kurrë.Kështu ditë pas dite nisa edhe unë të shkoja gjithnjë e më thellë kënetës derisa një ditë, pas një kaçubeje zbulova papritmas folenë e një pelikani. Ai nuk u trëmb kur iu afrova, madje as nuk lëvizi nga vëndi, vetëm zgjati qafën e tij të gjatë e të hollë dhe hapi dy a tri here atë sqepin e tij ngjyrë rozë, si të donte të më uronte mirëseardhjen. Që prej asaj dite unë shkoja gjithnjë e më shpesh tek miku im. Një mëngjes kur po nxitoja për tek ai me një copë mishi në dorë, që e kisha ruajtur nga gjella e darkës, porsa më pa, lëvizi nga vëndi dhe më tregoi vezët e tij. Ishin dy vezë të mëdha të mbushura me pika të gjelbërta. Mezi prisja që ato të çelnin e të bëheshin zogj të mëdhenjë. Ne e mësuam shpejtë gjuhën e njëri- tjetrit dhe ta donim shumë njëri-tjetrin. Shpresoja që ndonjë ditë ai të më merrte mbi krahtë e tij dhe atyre çasteve ëndërroja sikur vërtetë me të fluturoja kaltërsive të pafundëme. E quajta Shkozi me emrin e lagjes sime. Peshkatarët vinin shpesh atyre anëve, por asnjëri prej tyre nuk e ngacmoi Shkozin tim të bukur. Unë e doja kënetën po aq sa edhe lejlekun. Më dukej sikur ajo ishte e lidhur me qënien e ti dhe me mua që nuk mund të rrija dot pa të.Por miqësia ime me lejlekun nuk zgjati shumë sepse një ditë në rrugën automobilistike e cila kishte pak muaj që ishte hapur dhe ndërtuar, që të vjetërit e pagëzuan me emrin”Rruga e Tiranës” u dëgjua një zhurmë e fuqishme. Plepat zunë të shkundënin prej degëve gjethet e tyre të zverdhura. Zhurma sa vinte e shtohej.,Mua më mbërtheu një frikë e cila sa vinte e më bëhej gjithnjë e më e madhe. Vrapova pas shokëve, ashtu siç isha i zbathur, me pantallona të shkurtëra e me kërthizën e barkut përjashta. Doja të shihja edhe unë si gjithë të tjerët se ç’ishte gjithë ai hekur i madh, e i gjallë, që po e bënte tokën të dridhej. Kur ai u bë më i dalluesh dhe ne iu afruan pranë, ndjeva të më pushtonte tmerri. Dikush pas krahve të mi tha se ai kishte ardhur për të tharë kënetën. Ujiin e saj do ta përpinte deti dhe se pas kësaj do të hapej një tokë e pafundë e tok me ujin dhe kaçubet do të zhdukeshin edhe zogjtë e shumtë që muajve të nxehtë bëheshin mysafir të saj. Fërkova sytë dhe doja që kjo që kisha dëgjuar të mos ishte veçse një gënjeshtër.Por jo, ajo kafshë gati si parahistorike, me hundë të madhe, në majë të së cilës kolovitej një kovë e madhe me dhëmbë të mprehtë, si të ndonjë egërsireje vazhdonte të afrohej gjithnjë edhe më tepër bregut të kënetës. Ashtu i lebetitur vrapova drejt folesë se lejlekut tim. Prej nxitimit u rëzova dy a tri herë në llucën kënetore dhe kur arrita tek foleja gati sa nuk më rat ë fikët. Lejleku im nuk ishte aty. As zogjtë që kishin çelur dhe porsa kishin filluar të mësonin fluturimin nuk ishin. Trupi mu drodh e zemra nisi të më rrihte me forcë. E thirra me sa fuqi që kisha por edhe pse qielli ishte mbushur me zogj që kishin nisur ta braktisnin, asnjëri prej tyre nuk më ktheu përgjgje. E thirra derisa u ngjira, pastaj u ktheva duke qarë në shtëpi gjithë duke qarë e mallkuar ata që kishin sjell aty atë përbindëshin prej hekuri. Ashtu të mbytur prej lotëve dhe prej ngashërimit më gjeti babi që porsa ishte kthyer nga reparti. Çuditërisht edhe ai ishte i gëzuar që do të thahej këneta jonë.Isha bërë një grusht njeri. Babai më mori në duar. Mundohej të më qetësonte. Eh, babai im i mirë. “Eja!, Eja të dalim bashk!, më tha. Unë mundohesha t’i shqitesha nga krahërori, ku më mbante të mbështjell për të më larguar frikën. Mundohesha t’i largohesha atij kraharori që për mua kishte qënë aq i ngrohtëe, por që atij çasti po më dukej aq i akullt. Ndërsa ai qeshte me një keqardhje dhe më thoshte përsëri se asgjë e frikshme nuk kishte në atë makinë të madhe që vinte për të tharë kënetën. Në atë makinë të madhe që do të hapte një kanal të gjëra sa të lundronte në të një anije. “Përse ke frikë”, më tha. “Nuk më ke thënë se do të bëhesh trim? Ai është një eskavator…Përse të kesh frikë nga një eskavator? Pas tharjes së kënetës, në tokat që do të hapen, do të mbillet grur. Grur që ti të mos hash më krunde, por bukë të bardhë.Të hash bukë të bardhë bir” Me gjithë lutjet e tij dhe fjalët e ëmbëla, unë vazhdoja të qaja. “Nuk dua bukë të bardhë babi, jo.. dua lejlekun tim.Dua lejlekun tim”.

Nuk dua që të thahet këneta.” Nuk doja të iknin një herë e përgjithmonë miqt e mi të ngushtë, lejletët dhe pëlikanët dhe kënetën ta mbyste kripa. Asaj dite i lava me lot faqet e tij me atë lëkurë të butë. Do të ngrihen edhe uzina, tha babai, që mundohej të më qetësonte duke më thënë se lejlekët do të kthehen përsëri edhe pse e dintë që po më gënjente.Që prej asaj dite unë nuk I pash më lejlektët e bukur të ktheheshin tek ne….

 

 

11113902_1025813244103087_5339943027623141085_n

“Nuk dua bukë të bardhë babi, jo.. dua lejlekun tim.Dua lejlekun tim”.

Statusi i shkrimtarit sot ( Kumtesë për Festivalin ndërkombetar të poezisë në Prizren”Drini poetik ) / Nga Flori Bruqi

Statusi i shkrimtarit sot  Kumtesë për Festivalin ndërkombetar të poezisë në Prizren”Drini poetik”     NGA FLORI BRUQI     Jorge Francisco Isidoro Luis Borges do t’i mjaftonte vetëm një fjali për ta dhënë mrekullisht thelbin e dinjitetit: “Individ dinjitoz … Continue reading

Poems by Eftichia Kapardeli

Poems by Eftichia Kapardeli         ΕΡΩΤΑΣ   Χύθηκε το άρωμα η μέλισσα της ηδονής ,σπαρταρά στων κρίνων την σπορά *** Γερμένος στην αγκαλιά σου στον σπαραχτικό ύμνο των φιλιών σου αποκοιμιέμαι γλυκά *** Ω! θεά της ομορφιάς … Continue reading

Leonora Lokaj

          Leonora Lokaj   Leonora Lokaj ka lindur më 08.01.1985, në Deçan, Kosovë. Qysh në fëmijëri i është zgjuar pasioni për letërsinë, duke shkruar dhe vargjet e para poetike. Poezitë dhe krijimet e saj të hershme … Continue reading

“Progresi dhe Sfidat në Ballkanin Perëndimor” – “Progress and Challenges in the Western Balkans” / Deklaratë e të Nderuarit Joseph J. DioGuardi

  Deklaratë e të Nderuarit Joseph J. DioGuardi President, Liga Qytetare Shqiptaro – Amerikane (LQSHA)   Komiteti për Punë të Jashtme i Dhomës së Përfaqësuesve Nënkomiteti për Evropë, Euroazi, dhe Kërcënimet në Rritje   “Progresi dhe Sfidat në Ballkanin Perëndimor” … Continue reading

ASKUSH DHIMBJEN E ASKUJT NUK E NDJEN. / Nga Merita Sadiku

ASKUSH DHIMBJEN E ASKUJT NUK E NDJEN.

 

 

Merita Sadiku

Nga Merita Sadiku

 
Do bëhet mirë dëgjoja një zë pranë meje, u rrotullova të vështroj kush më flet. Por një vajzë e ulur më larg meje me shpin të kthyer ,fliste me vete, e shpesh hundët i ngrinte, dukej si në vaj .Nuk ju afrova thjesht nisa ta kundroj me vëmendje
E re e brishtë por e vrarë shumë e vrarë ,i pëshpëriste vetes pa ndalë do bëhet më mirë zemër më mirë.Çti ketë ngjarë vallë !?plot historira e përgjigje nisën trurin ta ushqejn!? ,në çast i stopova dhe mendova,, sikur të heshtja me mendimet e mia ,e ta dëgjoja ,ajo flet me zë të lart ,d.t.th s’po bëj mëkat që e dëgjoj.
Do bëhet më mirë moj zemër pse kaq shumë loton,. E dije që i tillë është, të thashë dikur mos e dashuro, por ti e bëre dhe e bëre përsëri, i fale zemrën një njeriu që se din çka është, i fale përkushtim dikujt që s’din ç’është ajo fjalë ,egoist cinik dhe vetjak sa keq ,,,ndërsa ti e hapur e ëmbël dhe e lirë.
Ai i mbylluar ,ama edhe i ftohtë shumë i ftohtë ,pse më përsërit e dua pse.
Kur ai s’ka asgjë prej flake, prej zjarri apo ndjenje të tillë. Është një njeri, e si ai ka plot. Ai është si shprehja qeros dhe fodull ,po po ai është fodull shumë fodull.
Por ama nga sot do më dëgjosh e imja zemër, dhe do vazhdosh të shërohesh .Jeta të dha shkollë të madhe ke marë diplloma e diplloma, por si të bëhesh e ftohtë s’ta mësoj dot, kêtë do e mësojm bashkë ,,si,,, dhëmb e mira ime në dashuri ka dhe dhimbje
Nuk mund të dashurosh një sozi por një mashkull, e meshkujt moj zemër llogjikojn vonë, dhe janë meshkuj e kanë më pak të zhvilluar sensin e përgjegjësis për një lidhje e përkushtim .Nuk e dij ndoshta i gjykoj keq pse ai më zhgënjeu e të gjithë i fus në një thes .Por këtë përshtypje kam.e meqë këtë karakter pis s’ja durova dot .
Atëherë të dhashë urdhër të largohesh duke fshire,, çdo foto,, uhhh sa i bukur është por i fshiva ,,,
Çdo shkrim oooo sa i ëmbël por prap i fshiva,,.
Por kur u futa në programin kujtim, aty s’kisha opsion fshirje., vetëm përjetimi të përjetshme.
Dhe heshtje,,, nuk foli më, por e dëgjoja tek hundët ngrinte e shtrëngonte shallin krahëve të saj .

U largova duke menduar pse dashuria ka kaq ëmbëlsi. Por në çdo peshore dhimbja peshon më shumë .Pse nuk mendohemi më gjatë, e të mos i bëjm të tjerët e veten të vuaj .S’dij si dhashë dot përgjigje vetes, të gjithë ne flasim japim mend, pa e njohur personin apo dhimbjen e tij .Por tonën thua a e shëron dikush ,sikur në vënd të asaj vajze të isha unë e të më thonte dikush ,,,ooo pse mërzitesh ti je e re do dashurosh përsëri .Do e shikoja me inat, e shyqyr që sytë nuk vrasin se do e gozhdoja në vend .Të shërohesh merë kohë, e vërtet koha është mësim ,por është edhe një ftohje në raport me tjetrin.Se gjithmon do kesh shëmbëlltyren e tij përpara, e dashje pa dashje do e krahasosh më ate dikur.E dashurin e re do e ujitësh me dhimbje dhe vetmbrojtje ,,E nga kjo shpesh humbet më të bukurën .Por nuk ke tjetër zgjidhje, jeta është mësim që zbatohet në përditshmëri,

Diku kalon me “0” lotë e diku e mbush një detë plot .

Pastaj të mbetet cilën dipllomë do fusësh në punë .Kollaj ta shkruash vështirë ta zbatosh ?Mirë bëra që u largova njeriu shokë më të mirë ka veten e tij.

 

26.05.2015

Donika Paci

                Donika Paci   Donika Paci lindi më 21 Dhjetor 1988 në Fushë-Alie të  Dibrës. Kreu shkollën e mesme në  “Seit Najdeni”  Peshkopi. Që në adoleshencë filloi te shkruajë  poezi. Ka botuar cikël … Continue reading

Audiencë me shkrimtarin Gjeke Marinaj – NJOFTIM I SHOQATES SE SHKRIMTAREVE SHQIPTARO-AMERIKANE. / Kryesia e Shoqates se Shkrimtareve Shqiptaro-Amerikane

  Audiencë me shkrimtarin Gjeke Marinaj   NJOFTIM I SHOQATES SE SHKRIMTAREVE SHQIPTARO-AMERIKANE.   Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë organizon Audiencë me Shkrimtarin Gjeke Marinaj. Do te flasin figura te njohura te letrave shqipe ne Diaspore, studiuese dhe kritike te krijimtarise … Continue reading

Muaji i Naim Frashërit ( Katër arsye pse poezia “Përpara Krishtitë” është një poezi nga më të realizuarat në gjithë historinë e poezisë shqipe ) / Nga Erget Cenolli

  Muaji i Naim Frashërit   Katër arsye pse poezia “Përpara Krishtitë” është një poezi nga më të realizuarat në gjithë historinë e poezisë shqipe.   Nga  Erget Cenolli     1.Forma e vargjut dhe e stofave. Kombinimi i 10 … Continue reading

KRIJIME (PËR)JETËSIMI E (PËR)KUSHTIMI… (Ajet Shala “Antologji për çlirimtarët Ilaz Kodra dhe Antigona Fazliu”, Prishtinë, 2014) / Nga Bilall Maliqi

KRIJIME (PËR)JETËSIMI E (PËR)KUSHTIMI…   (Ajet Shala “Antologji për çlirimtarët Ilaz Kodra dhe Antigona Fazliu”, Prishtinë, 2014)     Nga Bilall Maliqi   1.   Për të shkruar një Antologji poetike është një punë e mundimshme e autorit të saj … Continue reading

VENDIM I VËSHTIRË . ( Shkëputur nga libri me tregime “DASHURIA ÇEL NË PRILL” ) / Tregim nga Drita Lushi

VENDIM I VËSHTIRË

(  Shkëputur nga libri me tregime “DASHURIA ÇEL NË PRILL” )

 

 

 images.jpdrita

Tregim nga Drita Lushi

Kishte net që s’po mundja të flija krejt e qetë.

Një ndjenjë, që s’e kisha provuar më parë, më kishte bërë të mendoja thellë dhe shpesh nuk e linte gjumin të më afrohej. Pavarësisht se ishte diçka e bukur, më kishte pushtuar aq shumë, sa më dukej vetja e “mbytur” në gëzim. Po kështu kishte përfshirë dhe mendimet e arsyetimet e mia shpeshherë të tepruara.

Herë-herë më dukej sikur isha një pikë ekuilibri e një filli me dy pole, e unë isha ajo që duhej të vendosja nga cila anë do rëndoja .

Në fakt e kisha të qartë ç’duhej të bëja, e jo vetëm me logjikë, por mbi të gjitha, unë e ndieja fort brenda vetes vendimin që duhej të merrja. Nuk më thërriste ai që të anoja drejt tij. Unë dhe vendimi thërrisnim njëri-tjetrin dhe ishim në sinkron për të thënë një Po të madhe.

Por kur jeton në mes njerëzish, edhe më indiferenti qofsh, edhe nëse fati ka dashur të jetosh në një metropol, përherë do të ekzistojë një grup personash, me të cilët do të krijosh marrëdhënie interesi, apo jetësore të ndërsjellëta. Përherë do të ekzistojë një komunitet, sado i vogël, që do të na njohë e do të ndikojë, ashtu pa kuptuar, në jetën tonë. Cili nga ne, që jeton për më tepër në një qytet jo të madh si imi, do të mund të shpërfillte plotësisht frikën e opinioneve që krijohen nga fjalët, thashethemet, që përhapen si ajo merimanga që thur e thur pa u ndalur atë pëlhurë, në dukje të brishtë, por që pak e nga pak mbulon edhe hapësira të lira e dikur të paqme?

Isha në një gjendje mes një dashurie të papritur dhe dyzimesh po aq të forta. Një dëshirë dhe një ndjesi e re ishte zgjuar brenda meje dhe mbante të tendosur shpirtin dhe mendimet e mia, logjikën dhe moslogjikën time.

Kur isha në punë, e rrethuar nga kolegët, shpeshherë shkëputesha dhe “flisja“ me “qetësinë” time për gjendjen e re në të cilën ndodhesha, ndonëse jo pak e lëkundur, anonte më shumë nga gëzimi. Atëherë kujtesa ime, bashkudhëtarja e pandarë e ditëve dhe netëve mbështillej nga kujtimet e atyre ditëve, që më kishin zgjuar nga “gjumi” i gjatë e nga ajo përditshmëri rutinë, që s’më krijonte asnjë emocion.

Ato ditë ishin bërë e tashmja ime dhe po i përjetoja me një gjendje të re, që më kishte mbushur, e që më bënte të ndjehesha si kurrë më parë. Një njohje e papritur më kishte ndryshuar ditët dhe më kishte zgjuar ndjesi të bukura njerëzore.

Kisha kaluar moshën e rinisë së hershme, kisha kaluar të tridhjetë vitet, dhe isha “mbyllur” në njëfarë mënyre në guaskën time dhe nuk doja t’ia dija se ç’bëhej përreth. Nuk më tërhiqte vëmendjen asnjë mashkull. Të gjithë më dukeshin njëlloj.

Vërdallosjeve të para të disa prej kolegëve të bankës, ua kisha prerë shkurt dhe tani isha e qetë nga lajkat e tyre.

I shihja thjeshtë si kolegë pune, që mund të pija një kafe me ta dhe kaq. “Kufijtë” ishin vendosur njëherë e mirë.

Pas gjendjes së re që kishte pushtuar gjithë qenien time si një puhizë që frynte veç për mua, ndodhte, që kur uleshim për kafen e mëngjesit së bashku, kolegët jo pak herë të më ngacmonin.

Ishte më se normale dhe s’mund t’u shpëtonte syve që më njihnin prej kohësh, qoftë në punë, qoftë në shtëpi, pamja ime e ndryshuar, e çlirët dhe e gëzuar.

Edhe kur më pyesnin larg e larg, e ndonjëherë edhe drejtpërdrejt, cili ishte shkaku i këtij ndryshimi, unë qeshja pa u dhënë asnjë shpjegim.

Kureshtja e tyre rritej, por gjithashtu ata ishin të bindur se nuk do zbulonin gjë duke më pyetur, kështuqë nuk ngulmonin të dinin më tepër.

Unë e shihja edhe vetë se nuk arrija ta fshihja ndryshimin, sado që përpiqesha të dukesha ajo vajza e përhershme indiferente, e vëmendshme dhe serioze, siç isha treguar gjithmonë.

Tashti bëja shaka përherë, qeshja më shumë, përkëdhelja fëmijët që takoja rrugës, i ndalja, u flisja ndonjë fjalë mikluese.

Një ditë mamaja më tha: “Nëse ke gjë për të thënë, ma thuaj”.

E pashë gjatë me dhembshuri dhe heshta. Ajo ishte mësuar me heshtjen time, për më tepër e dinte se unë, për probleme intime e delikate, flisja me tim atë më shumë.

Ajo e kishte merak të madh që unë të “gjeja fatin tim”- siç thoshte shpesh, e niste më përmendte një varg me emra vajzash, që tashmë kishin familjet e tyre dhe ishin me fëmijë. Unë gjithmonë e dëgjoja në heshtje dhe me njëlloj nervozizmi të brendshëm këmbënguljen e saj, por e përmbaja veten. Pasi mbaronte së foluri, justifikohej: “Do më kujtosh kur të bëhesh nënë”

Ajo kishte atë merakun prej nëne, se mos mua ende më kish ngelur mendja tek Berti, djali të cilin e kisha njohur në fakultet.
***

 

Më ishte dashur shumë kohë që të harroja historinë me Bertin.

Ishim njohur në fakultet dhe kishim qenë tre vite bashkë.

Sapo mbaruam vitin e fundit, ai vajti në Milano, pranë familjes, për t’i parë dhe për t’i njoftuar për vendimin që kishim marrë, që dashurinë tonë ta kurorëzonim me fejesë.

U dëgjuam në telefon ditët e para të mbërritjes në Itali e pastaj ai s’u bë më i gjallë.

I telefonova në numrin që më kishte marrë, por dilte vazhdimisht i mbyllur. Ai e kishte familjen në Milano, vetëm kaq dija, asgjë më shumë. Nuk i njihja personalisht prindërit e tij. Me gjithë telefonatat e njëpasnjëshme që bëra, si përgjigje mora vetëm heshtje. Mësova të hesht edhe unë.

Nuk jam tip që hapem me njerëzit. E vuajta me veten time këtë që më kishte ndodhur. Në sytë e prindërve shihja dhembshuri, por kurrë s’më thanë një fjalë. Ndjeja keqardhje edhe më të thellë pikërisht për ta. Vëllai ishte më i vogël dhe as me të nuk mund të bisedoja. Ai përjetonte adoleshencën e tij dhe kalonte kohën me moshatarët. Nuk mund ta gjykoja, sepse vetëm para pak vitesh e kisha kaluar vetë atë moshë. Çdo moshë ka bukurinë e saj, magjinë e saj të papërsëritshme, që s’duhet cenuar.

Im vëlla dinte pak rreth lidhjes sime me Bertin, por pa u futur asnjëherë në hollësira. Është vetë shkujdesja që karakterizon këtë moshë, ku nuk sheh shumë se çfarë po ndodh rreth e qark, por të duket se bota sillet veç rreth teje.

Heshtja tashmë kishte mbyllur gjithçka; natyrisht jo për mua, por të paktën për të tjerët.

Megjithatë nuk e urreja, (as sot nuk e urrej), por më tepër përpiqesha të gjeja gabimin tek vetja për atë që kishte ndodhur. Pak e nga pak krijova mosbesim tek njerëzit përreth, e aq më shumë tek bota mashkullore. Kisha qenë njëzetekatër vjeçe kur kisha mbaruar shkollën, jo fare e re. Dija të arsyetoja dhe të merrja vendime të logjikshme, të matesha shumë herë para se të vendosja.

Që atëherë kishin kaluar vite dhe unë s’kisha krijuar asnjë lidhje, jo vetëm pse besimi im ishte lëkundur, por më shumë, pse tek asnjëri nuk gjeja atë të veçantën që mund të më bënte për vete. Jam nga ato tipa, që o dua, o s’dua. Nuk mund t’u besoj asnjëherë gjërave sipërfaqësore dhe kalimtare. Më kanë pëlqyer gjithmonë gjërat e thella dhe me taban. Kam besuar dhe besoj ende në dashurinë e vërtetë dhe jo historitë kalimtare në të cilat shumë vajza e djem s’e kanë problem të përfshihen.

Mbase jam tip i vështirë, por s’mund të bëja ndryshe. I jepja të drejtë, ndonëse në heshtje, mamasë, kur më fliste për këto gjëra, por asnjëherë nuk pranoja me zë të lartë e t’i thosha: “Po, ke të drejtë, mama”, e t’i hidhesha në qafë, të qaja e të mallkoja jetën time e fatin tim, që dhe pse isha tridhjetë e dy vjeçe, ende s’kisha marrë një vendim për jetën time.

Kështu isha gatuar. Moshataret e mia ishin me fëmijë. Kishte dhe nga ato që ishin divorcuar pas dy apo tre vjet martesë. Isha në një moshë që i shihja gjërat mbarë e prapë. Por kjo s’do të thotë që, teksa rrija në dhomën time shtrirë, të mos skicoja mendime, herë të bukura e shpresëdhënëse, herë të zymta e larg realitetit. Njeriu mund të mendojë gjithçka, e kjo, do të thosha, është gjëja më e mirë. Mendimet s’t’i lexon njeri. Ato janë pronë e jotja përderisa s’t’i ka nxjerrë goja. Ato janë aleatët dhe dhoma e fshehtë e rrëfimit brenda nesh. Herë, herë guxoja e mendoja sikur të kisha një familje, një fëmijë, dhe të jetoja qetë, po s’mund të mbyllja sytë e të gjeja një njeri pa e dashur e pa ma bërë zemra “trak”- siç thuhet. Nuk më shqetësonte aspak mosha ime, por kjo ishte një problem për familjarët dhe të afërmit e mi, që në biseda, më shprehnin përherë shqetësimin e tyre për pavendosmërinë time për të marrë një vendim. Aq shpesh ma thoshin këtë, sa më krijonte bezdi ardhja e tyre në shtëpi. Gjithë mblesëritë e të afërmve i ktheja mbrapsht pa shumë takt. Jo pak prej tyre edhe m’u zemëruan, por as kjo nuk më shqetësonte. Doja të ndihesha mirë me veten, para se me të tjerët.

Të vetmit që më dhimbseshin, ishin prindërit, sepse, ndonëse s’ma thoshin, e dija që isha pika e tyre dobët.

Tashmë edhe Niku, vëllai im i vogël, ishte rritur dhe bërë burrë. Kishte mbaruar fakultetin ekonomik, si edhe unë, dhe punonte si menaxher në një firmë të njohur. Udhëtonte shpesh dhe kalonim pak kohë bashkë. E shihja se ai nuk shqetësohej se çfarë mendonin prindërit për mua.

Kur takoheshim, përqafoheshim dhe fjala e vetme që më thoshte ishte: ”Mos e vrit mendjen për asgjë”. Unë i buzëqeshja lehtë dhe dukej sikur merrja forcë nga fjalët e tij. Tani ai ishte i pjekur, nuk ishte më ai adoleshenti i dikurshëm. Kisha marrëdhënie të mira me tim vëlla, nuk mund të them se ishin aq të ngushta siç krijojnë shpesh shumë motra me vëllezërit e tyre, por rëndësi ka, që ne e donim njëri tjetrin sipas mënyrës tonë.

Po ja, pikërisht në rrethana që s’i prisja, njoha Gjergjin.
***
Drejtoria e përgjithshme e Bankës, ku punoja më kërkoi të shkoja një muaj në Erile, ku ishte filiali më i ri i bankës sonë. Mua, në të vërtetë, më pëlqente të udhëtoja, të largohesha nga qyteti, të kisha njohje të reja, por fakti që më caktuan mua e jo ndonjë nga ekonomistet e Drejtorisë në Tiranë, më kishte lënë përshtypje të hidhur. Përse pikërisht mua? Apo . . .

Kjo “apo” më bënte që ta vazhdoja fjalinë në shumë variante.
Si një vajzë që i masja dhe i shihja rreptë gjërat, mendja më shkonte pikërisht tek fakti që ata më çonin mua, mbase sepse isha e lirë, pa familje, dhe mund të udhëtoja pa problem. Nuk jam nga ata që mendoj anën e keqe të gjërave, apo të paragjykoj dhe të gjykoj të tjerët, kolegë apo persona me të cilët me lidh e përditshmja, por arsyetoja qetë dhe i merrja gjërat dhe ndodhitë, vlerësimet dhe opinionet jo ngushtë. I rrotulloja situatat në të gjitha anët dhe drejtimet, derisa t’u jepja vendin që u takonte. Ndërsa më vinte mirë që mund të udhëtoja, nga ana tjetër më kujtonte që të tjerat s’mund ta bënin se ishin me fëmijë dhe të martuara. Ndërsa unë . . . isha tridhjetë e dy vjeçe dhe pa familje. . .

Megjithëse dy-tri prej punonjësve të filialit më ftuan të banoja në shtëpinë e tyre, unë u vendosa në një hotel, paçka se do të isha vetëm.

Me të arritur (ishte kohë dreke), shkova në një restorant afër hotelit, pa u menduar shumë për të zgjedhur.

Që ditën e parë më la përshtypje të mirë ai restorant. Shërbimi ishte i ngrohtë, të krijohej përshtypja se po haje në shtëpi, aq sa më dukej sikur kishte gatuar mamaja e pjatat na i sillte dikush tjetër.

Ishte një restorant i vogël, familjar, e që ditën e parë u befasova nga pritja që më bënë. Më vonë e kuptova se ata ashtu silleshin me të gjithë klientët, prandaj edhe zakonisht aty shkonin të drekonin të njëjtët persona; shihje çifte, apo familjarë, por dhe grupe vajzash, apo miqsh, të cilët zinin gjithmonë të njëjtat tryeza, hanin dhe rrinin gjatë e bisedonin.

Më pëlqeu shumë lirshmëria e sjelljes së klientëve, por dhe e të zotëve të lokalit, që i njihnin me emra ata që drekonin dhe u drejtoheshin në mënyrë familjare, siç mund t’u drejtohet një nënë fëmijëve, apo vëllezërit njëri tjetrit.

Pa dashur u bëra një vëzhguese kureshtare e njerëzve që po drekonin, ashtu edhe e atyre që shërbenin. Isha krejt vetëm, dhe kjo më jepte mundësinë të shihja ç’bëhej përreth.

Kuzhina ndahej nga salla e ngrënies nga një banak i madh, i gjithi prej qelqi. Prej tryezës ku isha ulur dalloja qartë kuzhinieren. U çudita, sepse isha mësuar të shihja kuzhiniere të shëndosha. Përkundrazi, ajo vinte e hajthme. Mund të kishte moshën e mamasë time, ose edhe pak më e moshuar. Kishte fytyrë të rregullt, të pastër, dhe mendova një çast, se në rininë e saj mund të kishte qenë mjaft simpatike.

Ndërsa po mendoja për kuzhinieren, më afrohet një djalë i ri, dhe duke më sjellë menynë, buzagaz, më tha: “Mirëdita, zonjushe, vetëm jeni”?

”E përse duhet të jem e shoqëruar?”– thashë me vete dhe një habi e lehtë mund të ishte ravijëzuar në fytyrë.

Ai, thua se më kishte lexuar mendimet, ndërhyri në çast: “Më falni, po thashë se mos po prisni njeri dhe ardhja ime është e parakohshme”.

“Jo, jam vetëm” – iu përgjigja, – “nuk pres njeri”.

Mora në dorë menynë dhe fillova ta lexoja ngadalë, sepse kohë kisha plot. Gjithashtu as ndonjë uri të madhe jo. Por në familje respektoheshin gjithmonë oraret e vakteve dhe pikërisht për ketë hyra në atë restorant.

Kamerieri, siç dukej, kishte folur me kuzhinieren për mua, sepse pas pak e pashë të vinte drejt meje me hap të ngadaltë, por të sigurt, dhe pa marre leje, u ul në karrigen bri meje.

“Si je, moj bijë?” – m’u drejtua me një dashamirësi, që më çarmatosi.

Më vajti mendja menjëherë tek ime më.

“Mirë, faleminderit – iu përgjigja duke u përpjekur të isha sa më e sjellshme.

“Dukesh që vjen për herë të parë në qytetin tonë, se nuk të kam parë.

“Ashtu është – i thashë – kam ardhur për punë. Do rri rreth një muaj”.

– Nëse vendos të drekosh këtu tek ne, më thuaj në mëngjes e ta gatuaj unë për drekë”.

I buzëqesha duke e falënderuar . Ajo u largua po me hap të ngadaltë.

Pas pak Ermali (kamerieri) erdhi dhe mori porosinë. Hëngra lehtë, por e shijova atë drekë, pikërisht nga ai mjedis familjar.

Pas pak djali më solli një kafé.

“Këtë e keni nga mami” – më tha ai.

Teksa gjerbja ngadalë kafenë, më kaloi para sysh një vajzë e vogël, si një puhizë e bukur, me flokë të gjata, topolake, bionde, që iu hodh Ermalit në qafë.

E ndoqa me vëmendje, sepse më dha kënaqësi lirshmëria e saj prej fëmije.

Ai e puthi në dy faqet, e mori përdore dhe e çoi tek e ëma në kuzhinë.

E kisha marrë me nge atë pasdite vjeshte. “Edhe në hotel do mërzitem” – mendova. “Të paktën këtu mjedisi më duket familjar”.

Njerëzit filluan të rralloheshin. Përveç dy klientëve, që porsa hynë, isha unë dhe të zotët e lokalit.

Në këndin tjetër dëgjohej zëri i vogëlushes, që i tregonte Netës, kuzhinieres, se si ia kishte kaluar në shkollë.

“Mësuesja ma nxori fletoren përpara klasës” – po fliste me një ton mburrës biondinka e vogël.

Qesha me vete. Vajza, kur fliste, nuk e shqiptonte mirë shkronjën “r”. Kjo e bënte edhe më tërheqëse sjelljen e saj lozonjare.

”Sa pak duhet që një fëmijë të jetë i gëzuar” – mendova me vete.

“Mirë – i foli butë Neta – shko tani e ulu në tryezë të hash. Kur të vijë babi, ta kesh mbaruar”.

Vajza u ul në një tavolinë afër meje dhe filloi të hante ngadalë e duke ngritur kokën e vështruar Ermalin, që mblidhte pjatat nga tryezat ku s’kishte klientë.

“Eri, do të të ndihmoj edhe unë, ja, sa të mbaroj pjatën” – foli ajo me gojën plot.

“Nuk flitet kur hahet” – i thashë duke qeshur.

Më vështroi e habitur dhe më tha:

“E di, e di, po vetëm një fjalë fola”.

“Një fjalë falet” – i thashë unë, më tepër për të vazhduar bisedën me të, sepse po më pëlqente aq shumë ajo pafajësi dhe çiltërsi fëminore.

“Si e ke emrin?” – e pyeta

“Irva ” – m’u përgjigj. – Po ti? – më tha pas pak duke më parë në sy.

“Ada” – iu përgjigja.

Kur mbaroi së ngrëni, u afrua tek tavolina ime. Nisi të më tregonte dhe njëherë nga fillimi ato që pak më parë i kishte treguar Netës në kuzhinë. U kënaqa me të folurën e saj të lirshme .

E pashë që kisha ngelur vetëm unë dhe Irva në sallën e ngrënies.

Më tërhoqi vëmendjen hyrja e një burri simpatik, brun dhe shtatlartë. Salla ishte bosh, sa edhe një mizë të kalonte e do ta shikoja, jo më atë . . . . Po e ndiqja me sy, kur ai mbajti këmbët tek tryeza ime .

Nuk mund ta fshihja habinë.

Instinktivisht hoqa sytë nga ai. Pata frikë për një çast se mos ma kishte kuptuar vështrimin dhe mendimin tim.

“Ky është babi im” – tha vajza – Quhet Gjergji. Ndërsa kjo është Ada – iu drejtua të atit.

Qesha me gjithë shpirt nga ky prezantim që na bëri. Kisha kohë pa qeshur ashtu.

Mendova se ishte koha të ngrihesha. U përshëndeta me Irvën, të atin dhe pronarët e lokalit. Mbajta këmbët për në hotel. Por ecja aq ngadalë, sa më bëhej se kisha humbur rrugën dhe mundohesha të hidhja hapa të kujdesshëm.

Ndjehesha fare mirë.

Ecja. Doja të merrja gjithë të artën e perëndimit në sytë dhe qenien time. Ishte një ditë e ngrohtë dhe flladi që frynte ma bënte me të lakmueshme pasditen, aq sa do të kisha dashur të mos mbaronte.

Në hotel bëra dush. Ndenja në rrjedhën e ujit të ngrohtë më shumë se çdo herë tjetër. Doja t’ia merrja kënaqësinë deri në fund asaj dite të bukur.

Kur dola nga dushi, u ndjeva e ripërtërirë.

Yjet po fillonin të mbushnin prehrin e qiellit. Pamja nga ballkoni ishte e mrekullueshme.

Pastaj u ula në poltron dhe fillova të lexoja “Sagën e Forsajtëve”, që e kisha marrë me vete. Më pëlqen jashtë mase të lexoj. Librat ishin bërë miqtë e mi më të mirë këta tetë vite.

 

Të nesërmen e ndjeva jo pak lodhjen. Ishte pikërisht ashtu siç më kishin paralajmëruar ata të Drejtorisë së Përgjithshme: Gjithçka për t’u risistemuar. E dija që do kishte pune se ishte dhe filial i ri, por jo kaq. E binda veten me qetësinë dhe vullnetin që më karakterizonte, se ishte diçka qe duhej ta beja pikërisht unë. Çdo nxitim, apo mërzi, apo nervozizëm, s’do më ndihmonte, veçse do më sillte pengesa dhe çorientim .

 

Në orën katërmbëdhjetë i përshëndeta kolegët e filialit dhe u nisa për tek “Enigma” (kështu quhej restoranti im). Hahahahahaha! Qesha me vete kur e quajta pikërisht restoranti im. Ishte një tërheqje ndaj njerëzve dashamirës, që më bëri të shpejtoja këmbët drejt tij.

Restoranti ishte plot. Gjithsesi, Ermali më rregulloi një tryezë, që e mori nuk di se ku, dhe e vendosi pak në kënd me banakun e madh të kuzhinës. U rehatova në karrige dhe po shihja njerëzit rreth e rrotull: ishin pothuajse po ata të një dite më parë.

Neta më përshëndeti që nga kuzhina me një ngritje të lehtë të dorës. I ngrita dorën edhe në unë në shenjë miqësore.

Pas pak hyri Irva me atë të ecurën e saj serbes-serbes dhe shkoi drejt e në kuzhinë. Qesha me vete.

Ajo ma bëri me dorë që andej dhe pas pak erdhi e u ul në tryezën time.

“Nuk ka tryeza të lira, a mund të ha edhe unë këtu”? – më tha, tashmë e ulur në karrige.

Qesha me zë dhe i thashë: “Të hash e të bëhesh më buçko se ç’je!”

“Po do vijë edhe babi” – vazhdoi ajo – Ja, ja ku erdhi! – dhe bëri me kokë nga hyrja. Ai po ecte me hap të ngadaltë, mbase shikonte për ndonjë tryezë të lirë.

Irva i doli përpara dhe e solli drejt tryezës sime.

“Ju kërkoj ndjesë – foli ai vërtetë pak i zënë ngushtë, – po nuk paska tryezë të lirë”.

“Pa problem” – i thashë me mirësjellje.

Ai më falënderoi dhe u ul.

Gjergji fliste shtruar, ngadalë, dhe dukej sikur e mendonte mirë atë që do të thoshte. Më tha se ishte financier edhe ai, e se shpeshherë ia linte vajzën për t’u kujdesur Netës, tezes së tij, kur ai ishte i zënë me punë. Në pritje të porosisë, mundëm të flisnim paksa më gjatë e pastaj filluam të hanim në heshtje.

Një fëmijë dy tryeza përtej, përpiqej t’i tërhiqte vëmendjen së ëmës, që po fliste me një shoqe, dhe thërriste fort: “Mami! Mami ime!”

Gjergji dhe Irva, u shikuan një çast në sy, pastaj i ati e puthi në faqe dhe filluan të hanin përsëri.

Irva, pasi mbaroi dhe lugën e fundit të gjellës, m’u drejtua mua pothuaj si me vete, edhe pse i ati mund të dëgjonte shumë mirë: “Unë nuk kam mami”!

U zura ngushtë. Çfarë t’i thosha, aq me tepër që nuk dija asgjë!.

”Irva , shko ndihmo pak teta Netën ” – i tha butë Gjergji.

Si u largua vajza, ai mu drejtua:

“Ajo e vuan shumë humbjen e së ëmës”.

E kisha marrë shumë për zemër vogëlushen, prandaj pikëllimi dhe keqardhja qenë të mëdhenj kur mora vesh këtë gjë. Irva kishte qenë pesë vjeçe kur kishte humbur të ëmën nga një sëmundje e pashërueshme. Tani ajo ishte tetë vjeçe. Kur kishte qenë më e vogël, gjendja nuk kishte qenë kaq e prekshme sa tani. Me rritjen e saj e ndjente ende më shumë mungesën e së ëmës.

U trishtova dhe u ndjeva keq nga ato që më tregoi Gjergji.

Nuk dija ç’t’i thosha. Mendoja që nuk isha këshilluesja e duhur. Ndonëse e ndieja brenda vetes keqardhjen, nuk mund të gjeja fjalët e duhura për të thënë. Nuk jam nga ato që ulem e u jap mend të tjerëve edhe pa ma kërkuar, ose të hapem e të flas për gjëra personale, as të pyes e të tregoj kureshtje edhe për gjëra që s’më takojnë. Njeriu ka një gardh përmbajtjeje, i cilit mund t’i çelet porta me raste, por s’mund ta lërë ditë-natë hapur, sepse s’do të mund ta quajë më të tillë.

I thashë, se më duhej të largohesha për punë dhe u ndamë.

Ditët në vijim qenë të zakonshme sa u përket orëve të gjata në punë, lodhjes, llogarive, letrave, qëndrimit me orë në kompjuter, por dhe jashtë të zakonshmes sime në marrëdhënie me njerëzit dhe pas kohës së punës. Kush ishte e zakonshmja ime? Pikërisht kjo jetë me punë që bëja edhe këtu, kjo rutinë mes letrave, kafeve e ndonjë thashethemi  që dëgjoja nga koleget në kafe. E zakonshmja ime ishte edhe të kthehesha në shtëpi, të bisedoja pak me prindërit, të bëja ndonjë punë e te zhytesha në libra, të lexoja pa u lodhur, a thua se aty ishte një jetë tjetër, që bënin personazhet e librave, por që vetëm unë mund ta shihja dhe kuptoja. Ndërsa pasditet këtu, në këtë qytet, ishin jashtë të zakonshmes sime, larg përditshmërisë. Po dilja nga bota e librave, nga personazhet ireale, nga personazhet e fantazuar, dhe po takoja personazhe dhe njerëz të vërtetë.

Edhe në qytetin tim e kisha këtë mundësi. Miket (megjithëse tani ishin martuar) më ftonin shpesh për të dalë për kafe, por i refuzoja. Më shumë doja “të bisedoja” me librat, sesa të dëgjoja bisedat e tyre për fëmijët, edukatoret e fëmijëve, për këmishët që u blinin burrave etj.

Eh! Më dukeshin aq jashtë botës sime këto biseda, prandaj dhe tërhiqesha shpeshherë. Këtu kisha takuar njerëz të tjerë, që ngadalë-ngadalë po më përfshinin në jetën e tyre.

 

Një mbrëmje, teksa po kaloja në rrugë me një kolege (që më shoqëroi me qëllimin ”që të mos mërzitesha në qytetin e tyre”), më doli përpara Irva dhe gati m’u hodh në qafë.

Gjergji ishte pak më larg. M’u duk sikur ai nuk deshi të afrohej më shumë.

Po unë . . . . . Nuk di sesi pikërisht ky ngurrim i tij më tërhoqi, dhe sa hap e mbyll sytë, u përshëndeta me kolegen, mora Irvën përdore dhe u drejtova tek ai.

Kur u gjendem përballe ndonëse vetëm nën dritën e një llambe të zbehtë të trotuarit, Gjergji m’u duk si i zënë ngushtë.

“Mirëmbrëma, Gjergji – i thashë. – Unë dhe Irva po shkojmë të “bëjmë një kontroll” në ëmbëltore, do të na shoqërosh?”

Ai u çel në fytyrë, po dukej haptas se ishte i emocionuar.

Nuk e di pse, por më pëlqente ta shihja kështu të emocionuar dhe të zënë ngushtë nga prania ime. Nuk po kuptoja as veten, me gjithë këtë guxim për ta ftuar unë atë ne ëmbëltore, e jo ai mua. Nuk po e kuptoja se ku kishte vajtur serioziteti dhe vetëpërmbajtja ime. Ndonëse mund ta gjykoja veten pas një ftese të tillë të bërë spontanisht, ishte gjysma tjetër e imja që më mbështeste e më thoshte: “Mos harro, je vetëm një vajzë tridhjetë e dyvjeçare, e ai një burrë simpatik, bile shumë simpatik”. Në të vërtetë jo të gjithë fajin ia hodha vetes. Mendoja që “faj” kishte dhe Gjergji, që ishte kaq i mirë, i pjekur, i matur dhe simpatik. U mundova t’i dal vetes në krah njëherë, dhe jo vetëm ta kritikoja.

Bëra sikur nuk e kuptoja që ai ishte i emocionuar. Edhe unë isha jo vetëm e emocionuar, por ndjeja që pas kaq kohësh kisha filluar të bëhesha paksa çapkëne dhe mjaft e guximshme. Nuk e kuptoja se si isha “zgjuar” kështu papritur nga mbyllja ime.

Ditët në vazhdim ndodhen aq gjëra, sa njeriut s’mund t’i ndodhin dhe për muaj të tërë.

Isha unë ajo që bëra, që orarin e punës në bankë ta rregulloja me orarin kur vinin të drekonin Gjergji dhe vogëlushja. Nëse kishin ardhur para meje, shkoja e ulesha në tryezën e tyre pa marrë më leje.

Isha unë ajo, që i ngulja Gjergjit vështrimin, sa çuditesha edhe vetë me guximin tim, kurse ai do t’i ulte sytë i pari. Më vinte të qeshja me vete, dhe në të vërtetë qeshja, sa herë që ndodhesha vetëm, me këtë “lojën” e vështrimeve. Ndërsa, kur isha me Irvën dhe Gjergjin e kur ai “detyrohej” të ulte sytë nga vështrimi im, qeshja së brendshmi. Do të doja që të qeshja me të madhe si dikur, por druhesha se mos habitej vogëlushja.

Filluam të takoheshim edhe darkave, të pinim një kafe, a një ëmbëlsirë me Irvën. Ndiheshim mirë në shoqërinë e njëri tjetrit. Rridhte biseda pothuajse pa kuptuar, dhe kur vinte çasti që do të shkëputeshim, na vinte keq. Ajo vjeshtë po mbante e ngrohtë, pa shira, dhe kishte një shkëlqim që nuk e kisha parë vitet e tjerë

Një mbrëmje erdhi vetëm Gjergji. Irvën e kishte lënë tek fqinja. Pikërisht atë mbrëmje ndryshuan “rolet”. “Çapkënia” që ishte zgjuar brenda meje filloi të mos i gjente fjalët, madje dhe t’i mbahej goja. Ndërsa ai më shihte më gjatë.

Pasi mbaruam kafen, (atë mbrëmje ndenjëm më gjatë ) e dolëm jashtë, më zuri një “panik”, që befas më “zgjoi” gjysmën time të kujdesit dhe vëmendjes. Gjysma më ftonte t’i përgjigjesha afrimit të tij, gjysma më thoshte: “Kujdes!”.

Afër hotelit, Gjergji më kapi të dyja duart (e unë, për çudi, i lashë të pushonin në pëllëmbët e tij dhe u ndjeva mirë).

Ishte një ndjenjë brenda vetes që më shtynte të shkoja më tej, mbase edhe t’i hidhesha në qafë, ta përqafoja, te çliroja në fund të fundit atë çfarë kisha filluar të ndieja për të. Nuk ishte instinkt, ishte një “tik” ndjenje. Pikërisht se e vlerësoja shumë, pikërisht se për tetë vjet nuk më kishte ngacmuar asnjë gjendje e tillë, apo asnjë person, që të më “shkundte” nga qetësia e gjatë, pikërisht për këtë, ndërhynte logjika ime, që thoshte :”ngadalë, qetë . . . butë. ”

“ Je e sigurt që është dashuri? Je e sigurt që është ndjenjë aq e thellë, që të shkosh me tej?”-më fliste brendësia ime, e ato çaste mbase më shpejt dhe më me forcë.

Në të njëqindtat e sekondës e dëgjova dhe i tërhoqa duart nga të tijat butë, që të mos e lëndoja. M’u duk se atij nuk i erdhi papritur kjo zmbrapsje. Ai ishte tip i matur dhe i pjekur. Ky ishte mbase reagimi më i përshtatshëm për të dy.

 

Ishte nata e parë që nuk bëra gjumë të qetë në hotel. Atë natë nuk doja të gjykoja veten. Por pavarësisht se nuk doja, mendja “punonte” dhe mendonte pa më pyetur mua.

 

Pas disa ditësh u ktheva në qytetin tim.

Gjergji dhe Irva erdhën të më përcillnin.

Largësia të bën t’i mendosh dhe t’i ndjesh më mirë gjërat. Ndonjëherë, kur jemi afër me një person, arrijmë t’i shohim atij tiparet e bukura: sytë, ballin, buzët. I ndiejmë frymën afër tonës teksa na flet, i dëgjojmë zërin që depërton në timpanin tonë dhe na bëhet aq i dashur, si një muzikë që do ta donim ta dëgjonim mëngjeseve. Kur je afër shikimet zhyten tek njeri- tjetri, e bashkë me ta edhe shpirtrat, a thua se të dy po shohin brenda secilit. Ja, kjo më kishte ndodhur edhe mua me Gjergjin. I kishim ndjerë të gjitha këto, për më tepër, unë e “ngurtësuara” prej kohësh, këto çaste më kishin çelur buzëqeshje kaq të veçanta, sa po bëja kureshtarë njerëzit që më rrethonin, si në punë, ashtu edhe në shtëpi.

Por mbase kjo është vetëm gjysma e asaj çka duhet të shohim në të vërtetë. Unë kisha njohur një njeri të mirë, kisha kaluar me orë dhe ditë duke biseduar me të, kisha parë tiparet dhe sjelljen e tij. mbase kjo mund t’i ndodhë çdo njeriu në shoqërinë e dikujt si Gjergji. Mbase prandaj dhe vetëdija ime nuk më kishte lejuar që atë natë të bëja më shumë, siç do të dëshironin trupi dhe instinktet e mia të rizgjuara, dhe kështu s’munda t’i dilja kundër logjikës sime strikte. Tani në qytetin tim ishte një botë tjetër.

Një botë, ku kisha marrë me vete edhe Gjergjin.

Këtu, ne qytetin tim e shihja ngjarjen, Gjergjin dhe veten si një palë e tretë. Tani i vrojtoja si një spektatore, e cila sheh aktet e një pjese teatrale dhe do të donte që akti final të ishte siç do t’i pëlqente asaj. Gjatë kësaj kohe në njëfarë mënyre, do “masja” me logjikë të ftohtë, se sa e thellë ishte kjo ndjenjë. Do i shihja gjërat në distancë e fushëpamje më të gjerë vizuale dhe logjike.

Kjo kohë më duhej.

Pasi flisja në telefon me Gjergjin një kohë të gjatë, zëri i tij i butë, i qetë, i përmbajtur, dhe ndonjëherë i veshur me njëfarë dridhjeje, që i vinte nga emocionet, më kthehej në një jehonë, që më thërriste: ”Ku je? Ç’bën? Kam nevojë për ty, sepse të dua!”

Kjo kohë më duhej jo vetëm për t’i parë dhe ndjerë thellë gjendjen, por edhe për të përgatitur çastin e duhur për të folur me prindërit dhe të mos t’u binte si “rrufe” edhe njerëzve të afërt .

Në mendjen time tashmë të lirshme e të gëzuar, në largësinë fizike që u krijua nga Gjergji, po provoja një gjendje, një ndjenjë tjetër: mallin.

Po, më kishte marrë malli për Gjergjin, por edhe për Irvën.

Ishte bërë një dëshirë e përditshme, që ta kisha pranë, të kryqëzonim vështrimet e të zhyteshim në sytë e njëri-tjetrit.

Aty nga mesi i javës, ndërsa po flisnim në telefon, për pak desh i thashë Gjergjit: “Më prit, këtë të shtunë më ke aty, por u përmbajta pikërisht në çastin e fundit”

Papritur ai më bëri një propozim: Po sikur të vish e të kalosh Vitin e Ri me Irvën dhe me mua?

Zot! E dëgjova mirë, apo ishte një dëshirë e imja e përkthyer në valë zanore? Unë heshta. . . , heshta në imagjinatën time të fortë, për të qenë atje, pranë tij, ashtu siç donte qenia ime, që kishte vënë ne një: zemrën, shpirtin, ndjenjat dhe vetëdijen.

Heshti dhe ai. Priste zërin tim.

M’u duk një shekull ajo heshtje. M’u duk se ishim mijëra kilometra larg dhe s’mund të dëgjoheshin zërat tanë.

Por jo!

Dëgjoheshin frymëmarrjet tona, që na e sillnin njëri-tjetrin aq afër.

Me zërin që më dridhej, fola:

“Do të të kthej përgjgjie, Gjergj, s’mund të vendos kështu, në çast”.

Mbylla telefonin dhe befas m’u bë sikur brenda meje u përplasën dy male. M’u bë sikur shkova vite dritë pas. Gjergji, pikërisht ai, kishte bërë “tërmetin” e zgjimit, të ndryshimit, përmbysjen e dyshimeve dhe pasigurive të mia. Gjergji po më sillte dritën e dashurisë. Ndieja që pas tij më hapej një portë lumturie. E kisha kaq pranë.

Hapa përsëri telefonin dhe i thashë:

“Gjergj. . . , Gjergj, unë do të vij!”

Poetët janë shprehës dhe emërtuesë të emocionit të fortë, që shpërthen nga bukuria e psikikes, njerëzores e shpirtit artistik. / Nga Raimonda MOISIU

Poetët janë shprehës dhe emërtuesë të emocionit të fortë, që shpërthen nga bukuria e psikikes, njerëzores e shpirtit artistik.     Nga Raimonda MOISIU     Poetët janë shprehës dhe emërtuesë të emocionit të fortë, që shpërthen nga bukuria e … Continue reading

Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë (SHSHSHA-ë) / Nga Raimonda MOISIU

Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë (SHSHSHA-ë)     Nga Raimonda MOISIU Kryetare e Shoqata E Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë     Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë (SHSHSHA-ë) lindi në sajë të devotshmërisë, forcës qytetare e intelektuale, kurajos e përkushtimit, të ritregojë e njohë historinë, … Continue reading

Libri : “Fjalori i fjalëve të turitme të “gegnishtes letrare” i autorit Ernest Marku vjen me dinjitet si formë e traditës së letërsisë sonë të vjetër. ( Botim i Shtëpisë Botuese ” Muzgu” ) / Nga Mark Simoni

    Libri  : “Fjalori i fjalëve të turitme të “gegnishtes letrare” i autorit Ernest Marku vjen me dinjitet si formë e traditës së  letërsisë sonë të vjetër. ( Botim i Shtëpisë Botuese ” Muzgu” )           … Continue reading

Kulla e lartë e rojës (Sekuenca VI ) / Nga (Hamdi) Erjon Muça

Sekuenca VI
Kulla e lartë e rojës

 

 

Erjon Muça

Nga (Hamdi) Erjon Muça

 

 

Diçka kish ndodhur brenda qenies akoma të pa pjekur të Orestit. Një këputje nga ato që zor se ri-ngjiten. Ose më mirë, që nuk ngjiten kurrë. Janë plagë që i mban me vete gjatë të gjithë jetës, që herë dhëmbin e herë, ngaqë strese të ndryshme të bëjnë ti harrosh, jo.
Ato tetëqind kilometra të bëra në kthim i kujtonte mjaft mirë edhe përse kishin kaluar më shumë se dy muaj që qenë kthyer nga Durrësi.
Qe darkë kur u ndesha me të dhe ai po shkonte të luante me djemtë e grupit që kish krijuar. Black kiss- ishte në bagazhin e makinës. Kishte pamjen e një sonambuli, por veçse me sy hapur. Dukej që ishte midis dy botëve, asaj reales dhe i-reales, të ëndërrimeve.
Djemtë e kompleksit i përshëndeti si gjithnjë, pa u dhënë të kuptonin që ishte me moral thyer. Ai ishte lideri dhe nuk duhet kurrsesi të jepte shenja lodhje, përhumbje.
Përveç kitarës kishte edhe një qese ku dalloheshin qartë dy shishe, Chivas regal. Këtë herë e kishte ai radhën të sillte për të pirë dhe ai sillte vetëm atë lloj wiski. Djemtë hapën shishet me naivitetin e të rinjve, pa e kuptuar se çfarë dëmi i shkaktonin vetes. Por në atë moshë askush nuk e kupton se çfarë dëmi sjell jo vetëm alkooli. Në fakt qenia njerëzore kurrë nuk kupton…
E kujt po i plas, askush nuk është i pavdekshëm, të gjithë jemi të dënuar me vdekje në pritje të ekzekutimit: Këtë e thoshte shpesh Oresti e ndoshta kish të drejtë. Vetëm se njerëzit nuk duan ta pranojnë ndaj dhe shpresojnë pambarimisht…
Atmosfera u ngroh nga dalldisja e alkoolit dhe pas atyre pak akordeve për tu nxehur, ai, Oresti nisi një rif të njohur për të gjithë djemtë. Këto dy muaj atë këngë e kishin luajtur gati çdo herë që qenë mbledhur. Nuk ishte pjesë e lehtë por duke e lujatur çdo javë, patën marrë një farë konfidence me të. Ju po vrisni mendjen se ç’ këngë ishte. Një këngë shkruar nga dikush por që e kthye në hit dikush tjetër.
All Along the wotchtower.
Atij i kujtonte mbrëmjet e gushtit në Durrës mes zallamahisë të bulevardit dhe zhurmave të lokaleve të tej mbushura. Atë këngë ai nuk e këndonte, e bërtiste, ja ulërinte dikujt, asaj gjësë që sajis fatet e jetëve tona. Rifin e kitarës ja përplaste në fytyrë si dorezë sfide dhe ndiqte hap pas hapi virtuozitetin e Adrianos me zërin dhe akordet e veta që dukeshin si të egërsuara. Bateria, ashtu live, me egërsinë e vet, i mbulonte istrumentat e tjera dhe ai mundohej që të mos mbytej nga ritmi i baterisit.
I vinte të qante, të ulërinte, të hidhej, të vraponte pa ndaluar deri në Bari dhe vetëm me të mbathura të kridhej nën ujin e kripur të atij deti që aq shumë i mungonte. E sërish i vinte për të qarë pasi kish frikë të “ikte” nga kjo botë, larg nga bregu tek i cili kish lënë fëmijërinë vet.
Eh kjo këngë, e lodhte, e emociononte, e kthente dhe një herë në atë periudhë kur shëtiste rrugëve të Durrësit me ëndrrat e Italisë të harlisura në shpirt. Dhe ja tani i jepte të drejtë një fjale të urtë Italiane, që thotë: non tutto quel che lucica e oro. ( jo gjithçka shkëlqen është ar) jo nuk është aspak. Vetëm pasi kemi prekur me dorë e kuptojmë.
Adriano nuk donte të ndalte, pasi ajo këngë, Jimi Hendrix ishte idhulli i vet, dhe Oresti e ndiqte derisa bateristi lëshonte shkopinjtë ngaqë që ishte lodhur në ato dhjetë minuta që ata të dy e zgjasnin këngën. Por edhe ata nuk e kuptonin menjëherë. Dhe ajo, kënga vdiste ngadalë edhe për atë darkë. Bateristi më pas e pyeste sërish se që kur ishte bërë fans i Jimi Hanrix-it. Dhe Oresti që duke rrëkëllyer atë çka kish mbetur nga shishja e dytë e wiski-t i thoshte.
– Je me fat se sonte nuk e provuam hole lota love.

Ja tani e shoh sërish, në këtë mëngjes dimri. Gjithçka ka humbur si avull uji në një ditë të ftohtë. Grupi nuk mblidhet më si për inat të ëndrrave dhe të Black kiss-it që qëndron e braktisur mbi mensol. Edhe anëtarët e tjerë të grupit kanë probleme të tjera në jetët e tyre. Adriano është martuar e ka një djalë, Juri është martuar, kështu ka dëgjuar për të. Edhe Rikardo është martuat por akoma nuk ka fëmijë. Kurse Oresti çdo mëngjes shoqëron vajzën në shkollë dhe djalin në kopësht. All along the wotchtower është po aty. Por vetëm se atë e këndon Jimi Hendrix, shoqëruar nga kitara e vet. Vajza dhe djali duke e dëgjuar gati çdo ditë, kanë nisur ta dashurojnë atë këngë. Kurse në sytë e Orestit unë shoh po të njëjtat ndjenja që ja pashë atë mbrëmje të shumë viteve të shkuara, kur ai ende ëndërronte.

28-02-2014

DOLI NGA SHTYPI I SHTËPISË BOTUESE “VLLAMASI”, DHE VIHET NË QARKULLIM LIBRI “FLAS ME HESHTJE “ ME POEZI TË ZGJEDHURA TË POETESHËS, MIMOZA LESKAJ, ME REDAKTIM DHE KOPERTINË TË SHKRIMTARIT VULLNET MATO.

  DOLI NGA SHTYPI I SHTËPISË BOTUESE “VLLAMASI”,  DHE VIHET NË QARKULLIM LIBRI “FLAS ME HESHTJE “  ME POEZI TË ZGJEDHURA TË POETESHËS, MIMOZA LESKAJ, ME REDAKTIM DHE KOPERTINË TË SHKRIMTARIT VULLNET MATO.   HESHTJA E ZONJËS MIMOZA LESKAJ, FLET … Continue reading

Dy Fytyrat e të njëjtit Udhëtimi ( Sekuenca V ) / Nga (Hamdi) Erjon Muça

Sekuenca V
Dy Fytyrat e të njëjtit Udhëtimi

 

 

Erjon Muça

Nga (Hamdi) Erjon Muça

 

 

E lashë vetëm Orestin në kohën kur po sbriste nga trageti, në tokën Italiane. Une fjeta për të mos u përballur me katrahurën të cilën duhet të përjetonin Shqiptarët në tokën fqinje. Nuk isha prezent as kur Polici i kufirti pasi i kontolloi pasaportat dhe lejet e qëndrimit i tha:
– Gjeni të fejuara këtu dhe mos shkoni më në Shqipëri se na lodhët edhe neve!- Oresti nuk ju përgjigj. I bëzëqeshi lehtë, gati pa mendje saqë mu duk si instikt i kushtëzuar e fytyrës së tij, e cila merrte pamje të qeshur kur nuk donte ti kthenet përgjigje idiotësive. Gjumi më doli kur ndodheshim në autostradë dhe u përballa me mërzinë që nga shpirti kish bymyer deri tek fytyra e tij. Ishte një mërzi pak e habitëshme, dukej sikur edhe ai po mendonte atë mëngjes të largët, kur për herë të parë udhëtonte në tokën e ëndrave.
Kabina e trenit ishte e ngrohtë dhe aty ai nisi ta ndjente veten mirë. Gjatë rrugës për tek stacioni i trenit kish mbërdhirë, ngaqë rrobat i kishte të lagura. E tani ato po thaheshin.
Treni ecte dhe peisazhi rendte anash tij. Oresti dukej i lumtur, ishte i lumtur, dhe nuk ja ndante sytë panoramës së mrekullueshme: të paktën kështu i dukej në atë çaste. Gjithçka i dukej e mrekuuleshme: një ëndërr që bëhej realitet. Durrësi ishte larg dhe nuk e di përse në atë çast ai i vinte në mendje i zymtë, i rrëmujshëm, i përbaltur, pa asnjë vlerë. Në të kundërt ky peisazh rendës i dukej i mahnitshëm plot me ngjyra. Akoma nuk po arrinte ta besonte të vërtetën relae të cilën po sodiste. Hera-herës përpëliste sytë a thua sikur donte të shkëpuste nga vështrimi ndonjë mirazh.
Kurse tani, fytyra i qeshte vetëm kur në horizontin lindor, shfaqej e kaltra e Adriatikut, e më pas sërish mërzi, e prekshme. E gjithë panoram që rendte krahas makinës së tij tashmë i dukej e zymtë, e kotë dhe jo si Durrësi i vet, plot ngjyra dhe jetë. Plot kujtime të rizgjura nga letragjia e gjatë.
– Pse je i mërzitur?- E pyeti e ëma që ja shihte fytyrën nga pasqyra e makinës.
– Nuk e di! Ndoshta ngaqë ikëm sërish.
– Po hë mi mam mos u mërzit se Gushti vjen shpejt.
– Po po! Duhet edhe një vit.
– Eh sa shpejt kalon viti, as që ke për ta ndjerë. Këtu do jemi dhe do flasim. – Ai u qesh. jo nga ajo që tha e ëma atë ndofta as që e dëgjoi por sepse sërsih në krah të majt u duk Adriatiku i mrekullueshëm.

Po! Mamaja e Orestit kishte të drejtë, vitet ikin pa u ndjerë. Këtë ndjenjë ja shoh edhe këtë mëngjes të ftohtë dimri, njëzet vjet nga dita që shkeli në Itali. Ka vështrimin e përhumbur drejtuar lindjes dhe duket sikur kërkon me ngulm, të kaltrën e Adriatikut, ndoshta edhe siluetat e kodrave të Durrësit. Ato janë tepër larg, në distancë dhe në kohë. Madje edhe imazhi i Durrësit tashmë ka nisur të zbehet si tymi i cigares që zhduket shpejt në ditët e ftohta. Ai po numëron ditët që e ndajnë nga Gushti, për të rifreskuar kujtimet e veta për të forcuar imazhin që mban gjithnjë në shpirt.

“Solidariteti ka Ngjyrë dhe Zë të fuqishëm” (Diskutim i hapur për projektligjin mbi Nënshtetësinë e Brezit të Dytë, nga “Arogji” ) / Ira Londo; P.R. & Media Relations

  “Solidariteti ka Ngjyrë dhe Zë të fuqishëm”   (Diskutim i hapur për projektligjin mbi Nënshtetësinë e Brezit të Dytë, nga “Arogji” )      Organizata e emigrantëve “Arogji” (Përkrahje) ka organizuar të martën, 19 maj, një diskutim të hapur për projektligjin … Continue reading

RESPEKT I VEÇANTË, PËR PUNËN E PËRKUSHTUAR TË URTI OSMANIT, “MËSUESE E POPULLIT” / Nga: Prof. Murat Gecaj, publicist e stiudiues

RESPEKT I VEÇANTË, PËR  PUNËN E PËRKUSHTUAR TË URTI OSMANIT, “MËSUESE E POPULLIT”

 

Nga: Prof. Murat Gecaj

      publicist e stiudiues

 

 

mr 1

U.Osmani e M.Gecaj (Tiranë, 23 maj 2015)

 

1.

Ndoshta, jo të gjithë e njohin ose dinë, sa duhet, për Urti Osmanin-“Mësuese e Popullit”, me banim në kryeqytetin tonë. Ajo është bashkëshorte e të ndjerit, prof. Shefik Osmani dhe tërë jetën është marrë me çështje të arsimit tonë kombëtar, me studime e botime në këtë fushë të rendësishme të jetës. Por e dukshme u bë kjo gjë, sidomos, pas ndarjes përgjithnjë nga jeta të shokut të saj të jetës (Shkodër:20 maj 1923-Tiranë:21 korrik 2013). Megjithëse e moshuar, pra që i ka kaluar të 80-tat, ajo ia nisi punës me përkushtim të veçntë që t’i boronte dor\ëshkrimet etë shoqit, vazhdim I mjafnt librave të tjerë të tij.

Shënoj këtu se, me raste, kam shkruar për këto botime, që Urtia përgatiti e botoi në vitet e fundit. Libri i parë i saj ishte “Përjetë me Shefikun”(Tiranë,2013). Siç kuptohet edhe nga titulli, me dhimbje, por edhe me krenari të ligjëshme, aty shkroi për jetën e tyre të përbashkët, punën e botimet, për udhëtimet në disa shtete, sidomos në diasporën shqiptare etj. Por ajo mendoi se nuk ishte e mjaftueshme që ta ndërpriste punën vetëm me këtë libër. Në Akdeminë e Shkencave u organizua një Konferencë përkujtimore, në nderim të prof.Shefik Osmanit. Temat e paraqitura aty, por dhe shkrime të tjerë, Urtia i botoi në librin tjetër, “Vlerësime për prof.dr.Shefik Osmanin”(Tiranë, 2014). Më tej, ajo i hapi dosjet me dorëshkrimet, që kishte lënë ende të pabotuara bashkëshorti i saj. Kështu, pas një pune këmbëngulëse, përgatiti dhe botoi librin e parë, pas ndarjes nga jeta të tij, pra me emrin e prof. Shefik Osmanit. Ai mban titullin “Ligjërata dhe shkrime të zgjedhura”(Tiranë, 2014)”.

Ndoshta, nuk është e nevojshme të ndalemi këtu në përmbajtjjen dhe vlerat e librave të prof. Sh.Osmani, të mbetura dorëshkrim dhe që ka përgatitur e botuar, radhazi, Urti Osmani.

2.

Rasti e sollli që pas v izitës, që i bëmë këto ditë në shtëpinë e saj, me prof. Kolë Tahirin, psikolog e pedagog me banim familjarisht në Bruksel,  që nga viti 1997, përsëri u takova sot për një kafe me këtë studiuese dhe punëtore të palodhur. Ndër të tjera, e pyeta nëse e kishte mbaruar librin radhës, sigurisht me emrin e bashkëshortit të saj. Ajo më shprehu kënaqësinë se e kishte dërguar për shtypje në ShB “Filara” të Tiranës dhe përmban ndihmesën e prof. Shefik Osmanit, në fushën e filatelisë shqiptare, të cilën ai e pati me aq pasion, gjatë tërë jetës. Por Urtia më tregoi se kishte dërguar në shtyp edhe librfin e shtatë, pra atë me bibliografinë e prof. Shefik Osmanit. Të gjithë këta libra janë përgatitur në Shtëpinë Botuese “Filara” të Tiranës, me kujdesin e veçantë të çiftit Fatmiroshe e Fatmir Xhemalaj, të cilët ajo i falënderon përzemërsisht. Po kështu, ajo u shpreh me mirënjohje për të gjithë miqtë e studiuesit, të cilët kanë dhënë ndihmesën e tyre, me redaktime, shkrime dhe recensionet në këta libra.

Më tej, Uria u shpreh: “Mendoja se me këta 7 libra e kisha mbaruar detyrën, që i caktova vetes, në botimin e librave, si për atë dhe  të vetë Shefikut, që ai i la dorëshkrim. Por nuk ishte kështu. Duke shfletuar dosjet e tij, gjeta edhe mjaft punime të tjerë, kryesisht me tematikë çështjet e arsimit fillor. Pra, tani do ta vazhdoj më tej punën time, që të botoj edhe një libër tjetër të kësaj  fushe, duke shënuar në të, Nr.2, pra pas librit të mëparshëm për ciklin e ulët, që nuk ka vetëm pak kohë, që ka dalë nga shtypi”.

Ndër të tjera, Urtia më tregoi se libri i parë për ciklin e ulët ishte mirëpritur, si nga pedagogët, por kryesisht nga studentët e degës  së atij cikli, në Universitetin e Shkodrës, të cilët janë njohur me përmbajtjen e tij. Sepse aty ata gjejnë trajtime me  vlera, pra që u nevojiten në temat e kursit, të diplomave ose për masterin. Por, gjithashtu,  unë mendoj se edhe në institucione të tjera të larta të vendit tonë, shtetërore ose private, është e dobishme që të shkojë ky libër, ashtu si dhe librat e mëparshëm, me emrin e prof. Shefik Osmanit.

Në fund të bisedës me studiuesen e pasionuar Urti Osmani-“Mësuese e Popullit”, e falënderova përzemërisht për punën e palodhur e profesionale, që ka bërë në publikimin e trashëgimnisë të pasur dhe të çmuar të bashkëshortit, prof. Shefik Osmani, Laureat i “Çmimit të Republikës” dhe “Mësues i merituar”. Aty, ne bëmë bashkë dhe një fotografi, për kujtim, me të cilën po e shoqëroj këtë shkrim modest.

 

Tiranë, 23 maj 2015