Poezi nga Vaso Papaj

 

Vaso papaj

Poezi nga Vaso Papaj

 

 

 

Zonjushë e përjetshme
(Musine Kokalarit dhe jo vetëm)

 

Vetëm nga një fjalë e jotja
Ndjej pavlefshmërinë time, mike.
Se je befasia e vendit tim,
Ngjan me një perrì antike.
Dhe me tënden mençuri, pyes:
Përse zemrën dot s’ta shembën,
Kur vlerësoje ligjin e frymëmarrjes,
Për të shkruar fjalën liri,
kurrë s’të trembën?

Pak fjalë të tuat
Dhe më bëhet sikur jetoj një përrallë.
Bota më zbulon motivin e saj rastësor,
Magjinë e pashpjegueshme të të qenit i gjallë.
Kur fole, shkrove
Dhe sfilonin buzëqeshjet
Mes dhëmbëve të bukur,
Zonjushë e përjetshme, më mbete pranë
Duke ëndërruar me sytë pa lot.
Dinjiteti i kishte shkundur.

Si jehonë më arrijnë fjalët e tua.
Më sjellin Koloseun e mbijetesës:
Të rrosh a mos të rrosh dhe si?!
Shtëpinë e dijes “La Sapienza”*.
E vetmja, e jotja dashuri…

Dhe shëtitoren e Rrëshenit,
Ku askush veç vrundullit të erës
Rrotull nuk të gjindej.
Kalldrëmet e qytetit jugor,
Ku përjetësia me vdekje lindej.

Edhe një rresht tëndin…
Pres që ligjërata të mbarojë
Dhe gëzimi për të jetuar të më rrëmbejë
E gjer në pambarim të më dërgojë.
Vetëm një fjalë e jotja
Dhe mësoj se ndodhemi në histori
Si një çrregullsi e shtrënguar fort te kujtimi,
Për të mësuar mirë,
Se ç’do të thotë, për njeriun, mundimi.

Përsëri, vetëm një fjalë e jotja
Dhe më zhvishet nga retë mbrëmja.
Është mrekulli, që ne jemi akoma
Dhe ti, shpresoj më në fund,
Të kesh shpëtuar, atje, përtej, nga ftoma.
Dhe vazhdoj të lexoj
Magjitë e fatit, absurditetet e kohës,
Mes telave me gjemba
Dhe telave të një çiftelie.
Dhe hamendësohem,
Nëse e kemi kapur ëndrrën tënde të hershne
Për një grimë të vërtetë lirie.
Ndaj, do të të thoja, Zonjushë e përjetshme,
Se do të vazhdoj t’i ndjej rrahjet e zemrës tënde
Brenda simes edhe më të thekshme.

 

 

 

Po u pamë!?

 

Ndonjëherë dhe po u pamë,
As shëndet nuk do të themi,
Por mes turmës, siç u ndamë,
Ndoshta lot në sy do t’kemi.

Dhe po e thirra tëndin emër,
Do t’ma hedhësh fshehtë vështrimin.
Do t’bëj “tak” e jotja zemër,
Ndoshta ëndërron dhe kthimin.

Ja, qëlloi, në trotuar…
Ndala frymën dhe të prita
Dhe pa folur, pa u qarë,
Ndoshta sytë i thanë të gjitha.

E po m’pyete, si po shkoj,…
Do të t’them, s’di të gënjej,
Do t’mundohem të t’harroj,
Veç harresën s’mund ta blej.

 

 

 

Valixhja e vjetër

 

Të shikoj valixhe e vjetër.
Dru me vrima, krimba shpuar.
Je kujtim nga një kohë tjetër,
Kur im atë qe i dënuar.

Ç’të kujtoj më parë, moj mike!?
Gjithmonë gati në korridor.
Herë më erdhe, herë më ike.
Jeta jonë një fat mizor.

Burg i mbyllur tek qelia,
Ndaj për mua ke kaq vlerë.
Brenda më kish mbetë rinia.
Bëj t’a nxjerr e nuk e nxjerr.

Brenda teje flinin ëndrra,
Ngatërruar bukë e gjellë.
As u ndala as u trëmba.
Burg më burg i kam përcjellë.

Nuk të flas valixhe e rrjepur.
Nuk ke veshë e nuk ke gojë.
Si relike më ke mbetur.
Dua vite të t’zbuloj.

Hap e mbyll, gjithnjë pas fatit,
Rroba burgu, mall dhe lot,
Të mungon kostumi i Gabit*,
Shkoi me atin tim n’atë botë.

 

*Gabi – Tregu i shitjes së rrobave të përdorura.

 

 

Poezi nga Fejzi Murati

 

Fejzi Murati

Poezi nga Fejzi Murati

 

 

PRES

 

Çdo ditë të re
me ankth e pres,
çfarë do më sjellë fshehur në gji?
Një këngë malli a një mesazh,
mbi krahë pëllumbi
si një magji!
Çdo ditë e re më mban me shpresë,
se puthjet do më vijnë nga ti,
siç pret petalja një pikë vesë,
ngarkuar me mall e dashuri.

çdo ditë e pres…
Po a do vijë?

 

 

 

PARALAJMËRIM

 

U sëmur edhe Laokonti
konstatuan të trishtuar mjekët një ditë.
“Më vranë njerëzit pabesisht”, – thotë i trishtuar,
S’e kujton dot që e vranë perënditë.

Është me sklerozë,
i sëmurë shumë rëndë,
sa harron që e mbytën gjarpërinjtë,
ndërkohë që djemtë i ka aty, në dhomë,
edhe ata të mbytur,
në të njëjtën ditë.

U sëmur!
Ç’humbje e rëndë për njerëzimin anë e mbanë!

Kujtesa e tij na trishton më shumë se vdekja,
kur thotë se njerëzit e vranë.

E vërteta është se perëndive
ai iu kundërvu me kokëshkrepje,
pa menduar se perendive askush nuk mund t’iu kundërvihet;
ato të ndëshkojnë me vdekje…

Njerëz kujdes!
Kujdes njerëz!
Me perënditë mos bëni ndeshje!

 

 

 

PEJZAZH BREGDETAR

 

Përkulet dielli të puth detin,
valët ngrihen si në zjarrmi,
t’i jepen diellit
siç jepet vasha
natën e parë në dashuri.

Përkulet dielli dhe puth detin
dhe për çudi
kjo ndodh çdo natë,
siç bën çdo natë një çift i lumtur
ku trupat shkrijnë në një shtrat.

Dhe muzgu bie dalëngadalë …
mantel i purpurt
dritë-hije,
nga qielli zbret e bukur nata,
si pelerinë me mijra yje.

 

 

 

DILEMË E TRISHTË

 

Ditë e zymtë,
stinë e zymtë,
jetë e zymtë,
me shi e shtërngatë,
me vuajtje e mundime.
Zvarritemi,
në vend që të ecim kryelartë,
mbi kokë e në shpinë,
vetëm dështime!

A do të kemi ndonjëherë gëzime?

 

NJË PLAK – Poezi nga KONSTANDINOS KAVAFIS / Përktheu Iliaz Bobaj

 

Poezi nga KONSTANDINOS KAVAFIS

 

 

iliaz bobaj 1

Përktheu : Iliaz Bobaj

 

 

NJË PLAK

 

Në kafenenë e zhurmshme, tej në thellësi,
përkulur mbi tryezë, një plak i vjetër rri,
me një gazetë para, i vetëm fillikat.

 

Përbuzjen i ndjen së mjerës pleqëri,
mendon: sa pak gëzoi në rini,
kur kish forcë, fjalë, bukuri pa cak.

 

E di, u plak shumë, e shikon, e ndjen,
kohë e rinisë i duket e afërt si dje,
sa kohë e shkurtër, shkurtaqe kohë.

 

Mendon si e mashtronte dinakja Urtësi
dhe gjithnjë e besonte: – Eh, ç’marrëzi !
Gënjeshtarja i thosh: – Nesër ke shumë kohë.

 

Vrrullimet e hershme, mendimit i zënë vend,

sa gëzim flijoi, sa njohje të pamend,
çdo rast të humbur tani e tall, përqesh.

 

 

Nga mendimet e gjatë, kujtimet e pafund,
plaku u trallis, u lëshua në gjumë,
aty në kafene, mbështetur mbi tryezë.

 

Promovim / Tregim nga (Hamdi) Erjon Muça

Promovim

 

 

Erjon Muça

Tregim nga (Hamdi) Erjon Muça

 

 

Më së fundmi Simoni e mbaroi librin me kujtime: pas botimit, bashkë me miq e dashamirës vendosën ti bënin promovimin. Në fakt e meritonte një promovim madhështor, pasi e tillë ishte edhe historia të cilën ai kish përshkruar në libër: përveçse ishte libër mjaft voluminoz.
Historia e një profesori, edhe pse i ri në moshë, që fliste pa ndryshim katër gjuhë të huaja dhe që fatkeqësisht jetoi njëzet vjet të jetës së vet mes burgun e Burrelit dhe internimit. Pra kish përshkruar jetën, ndjenjat e një shpriti të lirë, ndryrë në kafaz.
Libër i madh ndaj dhe pjesëmarrja ishte e madhe, aq sa edhe vetë Simoni tashmë i thinjur qëndronte si i mpirë: ndoshta nuk i besohej se tëra ata njerëz ishin aty për krijesën e tij, për jetën.
Eh sa fytyra të qeshura kishte në hyrjen: fytyra të reja dhe të vjetra me buzëqeshje të reja dhe të rudhura.
Në radhën a parë, të sallës së madhe të pallatit të kulturës, qenë ulur të afërm dhe miqtë më të shtrenjtë të Simonit: mes tyre në qendër qëndronte gruaja e tij. Plakja tregonte rugëtimin e mundimshëm të një femre të bukur, të papërpunuar.
Bukuria është relative ndaj dhe i shtova frazën të papërpunuar: sot jemi mësuar me bukurinë me buzë dhe gjinj të fryer, me dekolte eksituese dhe makizhe të papërballueshme, ajo nuk kish qenë kurrë e tillë.
Edhe ajo vuajti, qe vuajtje dhe sakrificë dashurie.
Kur Simonin e burgosën ata sapo qenë martuar. Fisi mbarë msyu derën e shpirtit të sajë, për ta shkallmuar, që të nxirrnin jashtë tij ndjenjën e dashurisë së pashtershme. Ajo u mbjat, si rrallë herë kështjellat shqiptare. Pranoi vuajtjet, ndëshkimin kolektiv, braktisjen barbare dhe sëfundmi paftyrësinë e pendesës kolektive për gjithçka: thuajse…..
Nuk e burgosën, qe me fat, vetëm sa e internuan sa këndej e sa andje duke e hedhur si pavlefshmëri totale. Abortoi e gjora grua: krijesën e sajë e pa të përpëlitej pakëz, në një legen të qelbur, para se të largohej nga kjo botë pa lëshuar as edhe një ankim. Nuk e kuruan madje nuk arrij as ta kuptoj se si mbijetoi ndaj infeksionit në mitër: rastësi matematike të cilën ne akoma nuk kemi arritur ta perceptojmë, ndofta me vijimësinë e evolimit do mundemi të perceptojmë edhe sinjalet misterioze të cilat sot na mahnisin…
Nuk patën më mundësinë të kishin fëmijë: ndëshkimi ishte aq total sa nuk i dha as rrugëdalje vijimësie gjenetike.
Unë e pata lexuar herët librin e tij, ndofta i pari, që kur ai pat marrë formën përfundimtare akoma pa u futur në botim. Mahnitesha me forcën shpirtërore të atij njeriu, nëse me të vërtetë është njeri! Në librin e tijë, në kundërshtim me atë që unë prisja, nuk gjeje as gjurmën më të vogël të urrjetjes, nuk hasje asgjëkundi nevojën e shpirtit njerëzorë për hakmarrje, nuk përballeshe askund me dëshirën për të mallkuar. Kishte mjaft dhimbje, keqardhej, e një dozë të fortë, nga fillimi e deri në fund, mëshirimi. Ai i mëshironte të gjithë, gjykues dhe të gjykuar, spiunë dhe të spiunuar, naivë dhe cinikë. Dukej sikur më tepër ndjente keqardhje për ata që e paditën, dënuan dhe burgosën se sa jetën e vet. Në kundërshtim me atë çka jam mësuar të ndjej në shoqërinë e përvuajtur shqiptare. Aty ku gjykuesi flet me fodullëk për detyrimin që ju desh të duronte nga sistemi, dhe ku ata që nuk kanë vuajtuar as edhe një ditë të vetme burgimi kërkojnë hakmarrje kapitale. Tani që po shkruaj dhe po ripërpunoj gjithçka në mëndje kuptoj përsenë e vonesës së shkrimit dhe botimit të ktij libri. Simoni donte me çdo kusht t’i largohej urrejtjes. Shpiti i tij kish vuajtur aq shumë sa tashmë nuk donte të lodhej më, duke urryer: gjithçka përfundon nën përqafimin e baltës…
Më erdhi keq që nuk u ula as në rresht të parë e jo më në podium. Simoni ma kërkoi, që të mbaja fjalën e hapjes por unë nuk pranova: akoma nuk jam shkëputur tërësisht nga qerthulli i urrejtejs dhe kisha frikë se mos nga fjalë për librin e mikut tim të shkuar në moshë, do devijoja në një fjalim retorik mbushur plot urrejtje dhe mllef. Qeshë ulur në fund aty ku dritat e skenën nuk arrijnë të ndriçojnë: e rëndësihme është prania dhe jo dukshmëria. Madje hyra i fundit në sallë, nuk mund t’i shtrëngoj dorën buzëqeshjeve të fallsëta, të ndyra, të paftyra….. Para meje aty ku qëndron viza mes dritës dhe hijes qenë ulur dy burra, edhe ata të shkuar disi në moshë por që fytyra ende ju shkëlqen nga mungesa e vujtjeve që edhe përse sistemi ndryshoi nuk ju qasën kurrë…
Pas fjalës së hajes dhe dy reçensentëve që folën relativisht gjatë, i erdhi radha që të fliste autori i librit: personazhi kryesor i vuajtjeve. Simoni akoma nuk qe çmpirë nga hutimi filestar, u ngrit ngadalshëm dhe ju drejtua foltores si me mëdyshje. Zëri i tij i ngrohtë mbushi veshët e të ftuarve me përkëdhelje dashurie shpirtërore.
“Të dashur miq e dashmirës, të njohur dhe të panjohur! E kam të pamundur të gjej fjalët e duhura që t’ju falenderoj për pjesëmarrjen. E ndjej veten mjaft të vlersuar tek ju shikoj këtu përballë meje duke pritur të më dëgjoni, të më lexoni. U vonova ca për ta përfunduar punën time, por nuk mund të shpejtoja. Nuk doja t’i jepia njerëzve diçka volgare, copëza jetësh ndryrë mes muresh të trasha e të ftohta, trupa të soptuar nga ropatia e minjerës me lëkurë plasaritur nga ngricat e dimirt. Unë doja dhe u mundova t’ju sjell copëza shpritrash të gjymtuar nga ethet e vuajtjes dhe harresës.
Ndërkohë dy burrat para meje nisën të pëshërisnin e unë u përqëndrova më tepër te biseda e tyre se sa tek fjalët e të përvuajturit Simon.
– Kush rri e duron pordhët e këtij tani!
– Lëre mos e pyet. Janë bër të gjithë heroj tani a thua se kanë bërë ndonjë gjë të madhe.
– Hiqen si trima por ama kur hynin në zyrat e hetuesisë më trimi bënte shurrën në brekë.
“Në këtë libër nuk do gjeni as xhelatë e as viktima. jemi të gjithë viktima të ngushtësisë së shpirtit njerëzor.- Vijonte të fliste Simoni teksa ata të dy po bisedonin vesh më vesh.
– Ore po ç’faj kisha unë si gjykatës kur kushtetuta fliste qartë. ç’farë të bëja të shpallja të pafajshëm atë shkeli ligjin dhe ta pësoja vetë?
– Tani kështu flasin këta.- Ore unë isha hetues dhe ajo ishte puna ime. Nuk e vura unë dënimin me vdekje ama isha i detyruar që mbas pushkatimit të ekezekutoja me plumb në kokë. Unë e desha dhe i shërbeva shtetit tim me verbëri vetmohuese.
– Mirë e the kurse këtyre nuk u pëlqete as ai shtet as ky që i bëmë.
– hahahahahahah! Sa i ndyrë që je!
” Nuk ka emra në këtë libër ngaqë ata janë aq të parëndësishëm, të përkohëshëm, mjaft jetëshkurtër në krahasim me jetëgjatësinë shpirtërore. E di që kjo frazë nuk do i pëlqejë njeriut që më ka ndihmuar mjaft në drejtëvendosjen e pjesëvë të këtijë libri, por unë dua të shpresoj tek pendesa e thellë. Jo publike, por e brendëshme. Të paktën brenda vetes t’a ndjejnë rëndesën e fajit. Në vend të emrave njerëzorë do gjeni emra qytetesh dhe fshatrash ngaqë e gjithë shqipëria qe kthyer në një vend-dënim të madh, me rrathët e vet, si tek rrathët e ferrit të Dantes. I vetmi emër njerëzor në këtë libër është emri i njeriut që më qëndroi përkrah gjatë të gjitha viteve të vuajtjes duke i pasur të gjitha mundësitë që të shpëtonte.”
– Dëgjo se kam harruar të të pyes se ti je akoma në brëndësi. Po për dosjet çdo bëhet se si shumë po llomotisin në parlament.
– Sa tuhaf paske mbetur mor i zi! E Kush do i hapi.
– Ore unë e di, po të hapen ato dosje edhe përse një pjesë e mirë i kanë hequr qafe, prap do ja ndyjnë fytyrën ndonjërit, por thashë se mos!
– Janë debate kot sa për të tërhequr vëmendjen. Nuk i hap njeri dosjet të paktën edhe për një dhjetë vjeçar.

” Nuk dua që ky libër të lexohet për të mbushur shpirtin tuaj me dëshirë për hakmarrje. Hakmarrja nuk na jep shpëtim as material e as shpirtëror. Këtë libër e botova vetëm e vetëm që harresa të mos bjerë mbi vuajtjen kolektive dhe të bashkëvuajtësve të mi pak më tepër. Ju falendroj për pjesëmarrjen. – E mbylli fjalën e vet Simoni që mua mu duk tejet i prekur nga durtrokitjet e zjarrta që salla i dhuroi, edhe ata të dy që nga ajo gjysëm hije dolën në dritë. Eh me sa mallëngjim të çiltër po duartrokisnin. Moderatoria e mbrëmjes njoftoi se ishte pregatitur një koktej në sallën tjetër ku qenë ftuar të gjithë. Unë nuk shkova! nuk mund të duroja buzëqeshjet, fjalët e ëmbla dhe shtrëngimet e durave. e dija që ata të dy nuk do nguronin tia shtrëngonin dorën Simonit duke i uruar sukse për një libër që i bën mirë shoqërisë, e di që edhe këtë të fundit nuk do nguronin tia thonin, sa për kurajo ia kam zili: ajo nuk iu mungon.
E di që Simonit do t’i vinte keq për mungesën time por do i shpjegoja arsyen. Ai di të falë, nuk ka ngruar të falë ata që e dënuan dhe jo më mua që kam qenë gjithnjë e drejt përdrejetë me të. Nuk do i tregoj për bisedën e mësipërme. Nuk ka përse ai e di më mirë se unë ç’ka ngjarë dhe ç’po ngjet në këtë vend, e
sërish beson…
09-01-2016