Vargjet e urinuara… / Nga: Rezart Palluqi

Vargjet e urinuara…

 

 

Rezart palluqi - 2

Nga: Rezart Palluqi

 

Nuk e kishte kaluar kurrë nëpër mend, se vepra,- sipas tij- “e madhe” që ai la, do të përfundonte në raftin e një biblioteke të kalbur prej pikave të shurrës së maceve që loznin si të tërbuara mbi çatinë e ndërtesës së bibliotekës me tjegulla të thyera e stërvjetëruara.

Si zakonisht, atij i pëlqente të shkruante poezi përbri ndërtesës së bibliotekës. Sa herë që fillonte me poemën e tij të madhe, poemë që i thithi të tërë jetën, përfytyronte strofat e saj të printuara në letër speciale, të qepura me fije peri të trashë dhe brezat e rinj, të vithiseshin në to duke shtrydhur mendjen të zbërthenin kuptimin e tyre, ose ngulitur ato thellë në kokë për t’i shërbyer atyre në jetë si burim frymëzimi ose busull shpirtërore.

Gjatë gjithë jetës ai përsëriste moton: pak rëndësi ka se si e fiton mbijetesën. Ajo që ka vlerë në këtë jetë është vepra që lë mbrapa.

Jeta është plot me ndodhi, sa të gëzueshme aq edhe të trishtueshme. Kështu, poeti Gentian, që më vonë u bë edhe i famshëm, i qëllonte që ta ndërpriste poemën kur jasht kafenesë së tij të parapëlqyer, ndodhnin gjëra të trishta. Ndërsa po shkruante me djersë në ballë, strofën e pesëdhjetë, rreth fenomenit të “padrejtësisë”, jasht një djalë i përlau portofolin një plaku, i cili të gjithë përqëndrimin e kishte derdhur tek letra e hollë e cigares të mbushur me duhan të thatë. Buzët e plakut që po digjeshin për pak duhan të shkrumbuar, e shpërqendruan atë të ndiejë gishtat e shkathët dhe të lehtë të djalit xhepist. Poeti Gentian e pa, por heshti me vetëdije të plotë. Kur plakun e vuri në dijeni një grua rreth portofolit të grabitur, burri moshëthyer u kthye drejt xhamarisë së kafanesë, ku edhe poeti po pinte kafenë. Ai kryqëzoi sytë e pikëlluar me Gentianin, por ky i fundit, ngriti me vetëdije shpatullat sikur donte t’i thonte: më vjen keq xhaxho por s’pashë gjë. Kur plaku i ktheu kurrizin dhe u vu të vraponte i hutuar me shpresën se mos e mbërthejë djaloshin hajdut, Gentiani pëshpëriti si gjithnjë: pak rëndësi ka se si sillesh mbi këtë Tokë. Gjithçka do të harrohet, përveç veprës që lemë. Ajo do të mbesë përjetë.

E megjithatë, ai rrëmbeu penën dhe shkroi duke u zgërdheshur vargun e fundit të strofës së dyzet e katërt:

 

Ai që hesht ndaj krimit është një krimb.

 

Mbas disa javësh, poeti Gentian, mendoi të vazhdonte me poemën e tij. Mori rrugën drejt parkut të vetëm të qytetit. Sapo u ul në stol dhe nxorri fletoren ku shënonte strofat e poemës, veshët i kapën sokëllimat e një sëpate. Ç’të shihte! Një druvar po priste plepin e gjatë ku zogjtë cicëronin pa pushim. Druvari fillimisht i shkeli atij syrin. Kur e pa Gentianin të shkruante, u tremb, mendoi se mos ishte ndonjë gazetar dhe e denoncon në ndonjë artikull, prandaj edhe iu afrua Gentianit.

Druvari nuk i zuri besë fjalëve të Gentianit; se ai ishte nga ata poetë që nuk i bëhej vonë nëse druvari e masakronte parkun e vetëm të qytetit apo jo. Për t’u siguruar se gjesti i tij nuk do të binte në ndonjë vesh zyrtar, druvari mendoi që Gentianit t’i dhuronte një pjesë të trupit të plepit. Druvari i tha:

“ krahët e djathtë dhe gjysmën e trungut do ta jap ty”. Ku banon?

Gentiani qeshi i emocionuar dhe prekur prej ofertës poetike që druvari i bëri.

-Krahët e djathtë dhe gjysmën e trungut, the? Ha ha, ha!- psherëtiu ai.

Druvari në vend të përgjigjes, i rikërkoi me këmbëngulje adresën e shtëpisë.

-S’ka përse!-reagoi nën dhëmbë Gentiani. Por mbas pak mendoi: Duart i kam të buta si pambuku; shpatullat të qullëta si brum buke. Jam një kokërr dembeli që rastësisht di të shkruajë mirë. Në xhep më kanë mbetur më pak se njëqind euro. Bëj mirë t’i pranoj drutë; dimri po vjen, dhe soba do të hajë dru.

Gentiani ia dha më në fund adresën druvarit. Ky i fundit vazhdoi me shpejtësi punën, përpara se parku të frekuentohej prej qytetarëve të tjerë. Me këtë rast, AI preu edhe tre plepa të tjerë.

Kur ndërgjegja i thërriti: hej , poeti, s’duhet të heshtë ndaj zhveshjes lakuriq të natyrës, iu kujtua motoja e jetës së tij: pak rëndësi ka se çfarë bën në këtë jetë, sepse vepra që le, ajo nuk vdes kurrsesi.

E megjithatë, Gentiani në poezi s’heshti ndaj druvarit të pashpirtë. Edhe sot, ai në letrën e bardhë, shpërtheu si një hipokrit i ndjeshëm, dhe dashnor i natyrës. E përfundoi strofën e gjashtëdhjetë të poemës së tij gjigante:

 

“Sëpata e druvarit, krahët ia preu plepit.

Gjethet e shpirtit tim u vyshkën.

Sëpata e druvarit plepit ia preu trungun.

Stoli ku isha ulur, u thye petë, kurrizi im

u shtri paralel me plepin e rrafshuar me Tokën.”

 

Këtë strofë, Gentiani e lexoi tërë dimrin, përbri sobës, në barkun e së cilës digjeshin krahët dhe gjysma e trungut të plepit të prerë, por që ai në poezi e qau me oi.

Poeti Gentian, që mbas vdekjes së tij, kaloi në përjetësi, po shkruante strofën e tetëdhjetë e dy të poemës së tij të madhe, kur djali i tij, mori pjesë në ceremoninë e ndarjes së diplomës së tij pasuniversitare. Gentiani i njihte pothuajse të gjithë profesorët dhe lektorët e Universitetit. Disa prej tyre Gentiani i pati përkrahur në rrugë të ndryshme. Profesorin e historisë e pati mbështetur kur ai po përgatiste studimin e tij historik. Në pikën më nevrastelgjike të studimit, Gentiani shkroi enkas një poezi për periudhën historike, ku e vërteta kthehej përmbys: “xhelati sillej herë si xhelat, dhe herë si viktimë” mbasi kështu i leverdiste profesorit dhe tërë klikës politike që qëndronte mbrapa tij.

Kur profesori e pyeti i kënaqur dhe çliruar nga stresi dhe pasiguria që i krijonte ajo periudhë e zymtë historike, si mund ta shpërblej o poet i talentuar, Gentiani pa ngurruar i përmendi emrin e djalit të tij.

“Thuaj djalit të shkojë të gjuajë femra e pijë drogë, se diplomën zëre se e ka në xhep” – i pëshpëriti në vesh profesori Gentianit. Ky i fundit qeshi me zë dhe shumë gjatë. Mori frymë thellë dhe i gëzuar.

“E rregullova edhe djalin! Tani vdes pa pishman. Edhe i famshëm u bëra, edhe djalin e rregullova. Sa mirë!-rënkoi ai thellë i emocionuar. Në çaste të tilla atij i kujtohej motoja e jetës së tij: pak rëndësi ka se çbën në këtë jetë! Është vepra ajo që le! Ajo i bën ballë mashtrimit dhe ligësisë njerëzore.

 

“Gënjeshtrat e mia i merr era,

Poezitë të qeshin tek dera”

 

Këto dy vargje i shpërthyen nga shpirti i ekzaltuar. I gdhendi në letër me duar të dridhura dhe u zhyt poshtë kuvertave të ngrohta.

Poeti Gentian, vdiq i lumtur dhe i mbuluar me lavdi. Poema e tij e madhe u përkthye në italisht, gjermanisht dhe anglisht. Dje, u përkujtua përvjetori i tretë i vdekjes së tij.

Drejtoresha e bibliotekës u ndje shumë keq, kur vëllimi volumnioz i poemës së tij, ishte lagur prej një lëngu të verdhë. Drejtoresha ktheu kokën kundrejt të pranishmëve për të zbuluar origjinën e lëngut të verdhë. Arkivisti i bibliotekës s’e përmbajti të qeshurën. E dinte mirë, se lëngu i verdhë kishte kulluar prej bilbilushëve te maçokëve, që si gjithnjë në mars mbarsenin, kryenin kampionatin e seksit.

“Urina e maçokëve”- mërmëriti ai në veshin e djersitur dhe topolak të drejtoreshës.

-Por le të mos ia hedhim të gjithë fajin maçokëve. Janë edhe tjegullat e stërvjetëruara të çative, si dhe lakuriqësia përreth bibliotekës. Druvarët na i prenë të gjithë plepat, kështu që çatia shtatëdhjetë vjet e parinovuar e bibliotekës ndodhet barbarisht e ekspozuar dhe pambrojtur nga rrezet e nxehta të diellit- shtoi arkivisti.

Drejtoresha e indinjuar, e fshiu kapakun e librit me lezet për të mos rënë në sy të personaliteteve të njohura që ndodheshin në sallë.

E thau me takt kopertinën e urinuar prej maceve, duke thënë:

– “Aman, kështu është kur pi kafe dhe lexon njëkohësisht. Por, ju të dashur e dini, se leximi është drogë- tha ajo dhe për t’u siguruar nëse të pranishmit u bezdisën prej papastërsisë së kopertinës, çurgut të urinës, që si për ironinë e fatit, kishte lënë gjurmë që përngjanin me formën e hartës të vendlindjes së poetit,- drejtoresha pra i kontrolloi të afërmit e poetit një për një me sy.

Më në fund, drejtoresha, mendoi se tashmë ishte momenti që ajo t’ju lexonte dashamirësve të poetit të famshëm, strofën ku Gentiani, tashmë i ndjerë, parodizonte sëpatën e pamëshirshme të druvarëve që bënin kërdinë në atë vend. Për t’i dhënë një intonacion akoma edhe më të fuqishëm strofës, ajo u drejtua pranë dritares, hodhi sytë trishtueshëm jasht, i la ato të nguleshin në katër trungjet e prerë të plepave, që sot, shërbenin si stole luksoze të tregtarëve të perimeve.

E kthyer, ashtu me kurriz, me trupin pothuajse të ngrirë si një ushtar besnik, ajo e lexoi strofën në tre gjuhë, me zë të lartë dhe të zemëruar.

 

“Sëpata e druvarit, krahët ia preu plepit.

Gjethet e shpirtit tim u vyshkën.

Sëpata e druvarit plepit ia preu trungun

Stoli ku isha ulur, u thye petë, kurrizi im

u shtri paralel me plepin e rrafshuar me Tokën.”

 

Ndërsa ajo po e lexonte strofën, djali i poetit të ndjerë, të famshëm, të shumë-respektuar dhe ditur, Gentian… qeshi gati me zë. Mamaja, e tij, që e kapi thelbin e shpotisë së djalit, e pickoi në krah fort.

-Përmbahu, idiot!- i tha ajo me fjalë të pazëshme. Djali i lexoi fjalët të qarta në buzët e nënës së tij. Këtij të fundit iu kujtuan bubullimat e stufës teksa digjte krahët e djathtë dhe trungun e plepit që druvari ia solli në pragun e derës, të copëtuara, si shpërblim ndaj heshtjes së poetit ose babait të tij.

Djali e përmblodhi vehten.

Drejtoresha, mbasi u sigurua se audienca e poetit e kapi thelbin denoncues të strofës poetike, u ndje mirë. Të pranishmit, mërmërisnin të hidhëruar me trungjet e prerë të plepave.

Dy gra italiane, që kishin ardhur enkas për përkujtimin e poetit të tyre të zemrës, thanë: “tashmë po e kuptojmë hidhërimin e poetit të mjerë”. “Sa e tmerrshme të jeshë poet i një atdheu të tillë! Sa mund të ketë vuajtur i mjeri, i rrethuar prej kësaj natyre lakuriqe, me pemë të prera. I gjori, nga pafuqishmëria për tia frenuar në ajër sëpatën druprerësve dritëshkrutër, i denoncoi ata në poezi.”

Drejtoresha duke shfrytëzuar sferën nderuese por edhe emocionuese që kishte shpërthyer në sallë lexoi strofën e ardhshme të poetit të ndjerë Gentian…

 

“Pleqve të skamur u hedh vargje në portofol

Hajdutët paratë ia grabisin

Por farën time poetike, kurrsesi!”

 

Dhe përsëri djali i poetit i zbardhi dhëmbët si tespitë e bardha të pleqve, sepse iu kujtua momenti kur plakut i grabitën portofolin dhe babai i tij heshti. Këtë ndodhi ia pati rrëfyer vetë poeti djalit dhe shtuar: në këtë vend duhet të bësh një vesh shurdh dhe një sy qorr. Rëndësi ka vepra që le dhe jo çfarë bën në këtë jetë. Shih të marrësh një diplomë të mirë, bësh pasuri, dhe të tjerat pak rëndësi kanë. Kjo vlen edhe për mua. Poezitë e mia do të lexohen përjetë. Veprimet e mia jo!!

-“Epo kush do ta lexojë veprën e madhe atëherë, nëse njerëzit sillen si kafshë grabitqare, ose heshtin ndaj akteve çnjerëzore siç po bën ti një jetë të tërë? Arti i madh reflekton vetëm tek shoqëritë e humanizuara dhe jo shoqëritë e kalbëzuara. Përpos kësaj nëse artisti gënjen një herë, politikani ka të drejtë të gjënjejë njëqind herë- e pati pyetur djali i revoltuar- sikur donte t’i thonte: ti gënjeve dhe heshte një jetë të tërë, kështu që s’ke të drejtë të moralizosh në poezi.

Poeti Gentian, qeshi dhe i tha se je ende naiv dhe se duhej të piqej për të kuptuar se sa e padrejtë është kjo botë.

 

Ndërkaq, drejtoresha e kuptoi mirë se përkujtimit të poetit të madh po i vinte fundi , prandaj edhe përmendi moton e tij të madhe në jetë.

 

“Pak rëndësi ka se si sillesh në këtë jetë.

Vepra, ajo mbetet në jetë të jetëve!!”

 

Dhjetra dashamirësit e poetit të famshëm duartrokitën fort dhe dolën nga salla e zbritën tetë shkallët e bibliotekës duke shfletuar vëllimin poetik.

Djali i Gentianit, që u bë gjithashtu poet, në jetë ndoqi hap pas hapi shembullin e babait. Shembullin e tij e ndoqën edhe kolegët e tij, poetët e rinj por edhe i tërë populli, pasi artisti është pasqyra morale e tij.

Gentiani hesht sa herë që grabiten portofolët e të tjerëve. Drutë e druvarit AI i pranon me kënaqësi. Tekstet e përgjakura historike i përshtat sipas interesave të rektorëve me të cilët edhe bashkëpunon.

Po kështu edhe maçokët, çdo mars dhe prill, atëherë kur pemët çelin dhe zogjtë fillojnë me ndërtimin e foleve të reja ose restaurimin e foleve të vjetra, bëjnë dashuri mbi çatinë tjegullthyer të bibliotekës, dhe urinojnë pafund. Pikat e urinës së tyre, kullojnë mbi raftet e bibliotekave.

Ato, lerosën me urinë edhe këtë herë, kopertinën e vëllimit poetik të Gentianit, tashmë i ribotuar.

“çtë bëjë poeti më shumë për një vend se sa yt atë. Na la këtë vepër të madhe, por që ne s’e kuptojmë dot, sepse s’jemi të denjë- i tha drejtoresha djalit të poetit.

Ky i fundit, tundi kokën në heshtje.

Teksa po zbriste shkallët e bibliotekës, mendoi: kjo drejtoresha i ngjan mjaft babait tim dhe mua. Mashtrues e hipokrit ai, po kështu edhe unë e ajo. Drejtoresha ka një jetë të tërë që librat e bibliotekës që duhej t’i lexonin dhe lexojnë qytetarët falas, i shet për hesap të saj fshehurazi në trotuarët e qytetit…

 

Rezart Palluqi

Amsterdam, 11 shkurt 2015

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s