Poezi nga Agron Shele

Poezi nga Agron Shele

 

Ne jemi, po ata njerëz…

Ne jemi, po ata njerëz…,
si dikur, zjarrit përndritur të Prometeut
flakadan i ndezur përjetë
në mendjet tona diellore
dhe rrugës së gjatë
në rendje,
mbetur përpos hirit
rrëmbyer ndoshta nga të tjera rrjedha
degëzuar përmes honesh të egra
përhapur më pas tisit frymë,
në një copë qiell të grisur.

Ne jemi, po ata njerëz…,
të ardhur nga kryqëzime hemisferash
përplasur botëve
dhe memories tonë të mjegullt
gjithmonë në kërkim
të një fije drite,
a fije shprese,
për të ndritur hapat e padukshëm
hedhur hapësirës boshe
drejt askundit, eter
dhe gjithçkasë, harlisur
në trungun e shkretuar nga veriu i ftohtë
lastarëve të çelur në pranverë.

Ne jemi, po ata njerëz…,
që mëngjeset i nisim me nxitim,
pa kohë
pa kokë,
vrapit të çmendur
rutinës ditë
harrohemi përpjekjes jetë
deri sa shikojmë mbrëmjen,
që varet e terrët
me shirita perëndimi
larguar horizonteve
e zhytjeve të reja
ëdrrave të zbehta
për një rifillim
zgjuar agimit të bardhë
e sosur muzgjeve.

Ne jemi, po ata njerëz…,
që ndjekim të pakapshmen
orëve të durimit
dhe syve të heshtur,
pas asaj, që ka ikur largësive të panjohura
e mbetur kujtimesh,
tek një rrudhë më tepër
e thinjës së shtuar
pasqyruar në gotën e boshatisur të verës
me të vetmen shenjë
përhitur të kuqes ngjyrë
vjedhur nga darka e fundit në Olimp.

 

Unë e di…!

Unë e di,
se një ditë do kuptosh,
pendët mbetur shenjë të zogut fluturim
rrahur krahët fort
e humbur tutje verdhësisë horizont,
pa kthim,
pa fole
zemërimit nga përtejretë,
rendur sa më larg
ankthit të hijes ndjekur.

Unë e di,
se ky shtegëtim nuk ngjan me atë të stinës së shirave,
as me rikthimin e luleve në lëndinë
është një ikje e pazakontë,
kohës, kur ajri si në eter mbytës
kundërmon dhimbjen e tokës
vdekjes, së gjetheve pafajësi poshtë këmbëve të thëllimit
dhe zhveshjes së pemëve kufomë, gjer në marrëzi.

Unë e di,
se kufijtë e errëtisë mbjellin natë
pa shkëlqim,
pa dritën, që lahet syve të shpresës
me ëndrra të plagosura lirie,
pa të nesërme,
por me një agim varur hijeve të jetës
në kaos,
dejeve të helmatisur
nga pesha e vullneteve të ndrydhur.

Unë e di,
se klithma e egër do i shembë muret e ngritur
kufizimit memorie
dhe gërmadhat e mbetura do kthehen në relike,
të asaj që blatuan mërisë më të thellë
në rrjeta merimage
turmat e etura herezi,
dhe mbretrit e vetëshpallur, pa kurorë!

 

Kjo natë

Kjo natë
është diçka më shumë se një vegim
ardhur nga të tjerë qiej,
të tjerë zota
frone të braktisur perëndish
rendur pas një hëne,
që shquan kupën qiellore
dhe thyen meridianët hapësirë
ikuinokse pranverash
çelur gërmadhave kohë
fillikate
në një botë të rreme
mbetur ankthit të saj
e hijesh të stërgjatura siluetë njerëzore.

Kjo natë vjen pas perëndimit të plakur
qepur me cepa yjesh
fshehur pas resh
dhe një imazhi trajtash në lëvizje,
që shkul flokët erë
dhimbjes së dritës pafajësi
humbur gjurmëve të diellit
tashmë larguar horizonteve të tjerë
në pritje
të rënies perde terr
e rilindur sërish.

Kjo natë
është eteri që rrethon tokën
me fasha të zbehta misticizmi
shtyn jetën në të thellin gjumë
e ringre shpirtrat në qiell
takuar në tjetër galaktikë
shprese e ngyrash të reja
përpjekjes
gjyrmëshiritash të prerë
ranishtes det
rrëmbyer erenish.

MONSTRA MEDIATIKE E SHQIPTARIT TË SOTËM / Nga: Hamit TAKA

MONSTRA MEDIATIKE E SHQIPTARIT TË SOTËM

 

Nga: Hamit TAKA

Shkas për këtë shkrim u bë një emision “i neveritshëm”(të paktën kështu ishte për mua) në një televizion me audiencë të madhe tek ne, ku një “studiues” thoshte se 68% e djemve në shkollën e mesme pranonin se kishin bërë seks, 40% e tyre më shumë se një herë, dhe rreth 30% vetëm një herë. Jam i sigurtë se shumë nga këta gjimnazistë ia fusin kot nga frika se mos nuk dukeshin djem “të kohës”. Po kështu u dhanë shifra, disi më të rezervuara , për vajzat. Shumica e pohuesve pretendonin se partnerë kishin patur shokët apo shoqet e klasës dhe të shkollës. Në të vërtetë  ndjeshmëria ime qëndron në atë se si është e mundur që disa grupime individësh dhe pjesë të shoqërisë civile mund të zgjasin zërin e të protestojnë për çdo gjë, që ato e quajnë mëkat të qeverisë, të opozitës apo dështim të shtetit(dhe shumë mirë bëjnë), por jo për perversitetet e disa mediave, që po na çojnë drejt bjerrjes së mjaft virtyteve të çmuara, traditave qënësore autentike, cilësive morale të papërsëritshme, psikologjisë kombëtare në përgjithësi. Ndryshe qëndron puna në rrjetet sociale, ku mjaft qytetarë dhe personalitete qëndrojnë përballë këtij realiteti dhe drejtojnë gishtin te plagë të tilla shoqërore, tepër të dukshme, të ndjeshme dhe të dëmshme, por të kamufluara me kujdes pas sloganeve: “shoqëri e hapur”, “liria individuale”, “fjala e lirë” etj.  që s’kam si t’i quaj ndryshe veçse amoralitet mediatik. I tillë ishte rasti mjaft i ndjeshëm ndaj “Vrimës” së Rita Petros.

Natyrisht pas një shformimi total të vetëdijes sonë gjatë periudhës totalitariste kërkohej një rimodelim i ndërgjegjes sonë kombëtare, por gjithmonë duke ruajtur esencat tona, që duhet të na dallojnë nga kombet e tjera me një autoritet kulturor të patjetërsueshëm. Sepse shumë gjëra mund të rivelohen në proçesin e integrimit në komunitetin europian, por vetëm idenditeti kombëtar nuk do të unifikohet në barazvleshmëri me kombet e tjera. Jo se është bërë temë e modës, as nuk është një farë shije për përcaktime pozitiviste ose një lloj onanizmi intelektual që duhet të na nxisë për të përmendur identitetin kombëtar.  Identiteti kombëtar besoj se nuk mund t’i drejtohet asnjë filozofie, qoftë kjo edhe ajo e Evropës së bashkuar, asnjë përkufizimi e asnjë përshkrimi të tipareve dalluese në fizionominë e një grupi e të kombinimit të tyre të veçantë. Kombi ynë u ngjan gurëve dhe maleve tona; ai s’është më shumë se vetvetja, por që dëshiron gjithmonë të jetë diçka më shumë. E për këtë mbase na duhet një projekt kolektiv, mbase i hartuar nga një komitet kombëtar, për të formatuar arketipin e psikologjisë kombëtare, një doctrine morale dhe një idenditeti kombëtar, i cili do të pranojë si të dhëna të natyrshme bashkëjetesën me komunitetin europian e mozaikun e tij kulturor.

Çdo popull ka cenet e tij në individë të caktuar të popullsisë, por,  me purifikimin e veseve dhe paraqitjen e tyre pa pikë etike mediatike në mediat e kohëve të sotme, ne po shpërfytyrojmë dhe po riformojmë një model të ri shqiptari: shqiptarin pa moral, të zhveshur fizikisht dhe mendërisht, një model makabër dhe karikatural “bashkëkohor”.  Pra një monstër antipod i “njerut të ri” të krijuar nga diktatura, që ishte një specie ideologjike, e konceptuar dhe modeluar si njeriu që ndryshonte krejtësisht nga njeriu i paradiktaturës, domethënë nga modeli historik i shqiptarit. Ndërsa kjo monstra e re mediatike, monstra e promovuar nga emisione si Big brother, duhet të jetë krejtësisht e kundërt me shqiptarin e diktaturës dhe paradiktaturës. Jashtë këtij modeli hidhet çdo gjë nga personaliteti vetiak, sidomos nga trashëgimia historike, psikologjike dhe kulturore e tij.

Ky njeri “modern” është në fakt një truk delirant mediatik, një kompleks paranojak e dinak, për të goditur individualitetin e secilit, por sidomos esencat e tij kombëtare. Tipari thelbësor i këtij njeriu mediatik është një ekstazë erotike dhe seksualiteti, përqeshja e moralit tradicional dhe çdo trashëgimie kulturore në veshje, sjellje e paraqitje. Lakuriqësia, seksualizmi dhe VIP-izmi në mediat tona patën një jehonë të çuditshme, të qëllimshme, njëkohësisht të neveritshme. Të rinj analfabetë, pa asnjë vlerë shoqërore, ekstravagantë, që s’e kanë për gjë të demonstrojnë antivlerat kombëtare, shpallen papritur “trim mbi trima”, duke u vënë në qendër të vëmëndjes mediatike, ndërsa të rinj të talentuar e të përkushtuar,  me vlera të mirëfillta të kombit, lihen në hije, madje duhet të mësojnë nga qënie të tilla të mjera, nga subjekte të tilla boshe, nga hibride të tilla surrogate të propagandës mediatike.

Kjo nuk është hera e parë që modeli moral historik i shqiptarit degradohet. Degradimi rrënjësor filloi nën diktaturën e proletariatit, që krijoi etalonin e “njeriut të ri”. Për 45 vjet rresht ne ishim vendi më i izoluar në Europë dhe dihet se izolimi e denatyron individin dhe shoqërinë. Kështu që edhe hapja jonë nuk ishte një hapje porte nga dalin kush dëshiron të dalë me rregull e kulturë, por ishte një prishje digash nga vërshuan turmat e papërmbajtura. Të verbuar nga errësira dhe të lëbyrur nga drita, humbën sensin e së mirës dhe të keqes. Dhe e keqja absorbohet më lehtë se e mira. Kështu, ikanakët nëpër botë, para së mirës, jo rrallë zgjodhën të keqen. I neveritur nga kafazi moral e shpirtëror i diktaturës, brezi i ri mësoi të keqen para së mirës. Ai u lëshua pa fre mbi ato që quheshin “mollë e ndaluar”. Edhe ata të rinj, që zgjodhën të mos e braktisnin vendin e tyre, të gjendur nën bombardimin e mediave elektronike, internetit, gazetave e revistave me informacione dhe pornografi të çdo lloji, të dëshirës për t’u bërë VIP-a e për të provuar çdo lloj “molle të ndaluar”, natyrisht që nuk mund të ishin në gjendje vetvetiu të ndërtonin sisteme morale të qëndrueshme, që janë në gjendje të ndajnë të mirën nga e keqja, të lejueshmen nga e palejueshmja. Të tilla barriera duhet t’i ngrejë tërë shoqëria në bashkëpunim me shtetin e vet, shkollën, fenë etj. Por askush nuk mund të mohojë rolin e padiskutueshëm të medias, sidomos asaj elektronike.

Nuk mund të anashkalojmë qëllimin e mirë të  paraqitjes së realitetit objektiv të të riut shqiptar dhe shoqërisë shqiptare nga mediat tona.  Por jo në mënyra të tilla, duke mbledhur steriotipe për audiencë dhe qëllime komerçiale. I riu shqiptar nuk është thjeshtë ai që na serviret në tipe të tilla të një “reality show”. Ca VIP-a mendërisht sterilë, si këngëtarë, prezantues, humoristë apo figurantë në emisione të pëlqyeshme, kryesisht nga soji i Big brother-it. Kështu mbetet në harresë puna krijuese dhe sqima morale flijuese e dhjetra e qindra të rinjve, intelektualëve të ndershëm, biznesmenëve të suksesshëm, shqiptarëve të rrallë në botë në fushën e shkencës, të artit e të kulturës apo talenteve të ardhshëm të strukur mbi librat, eksperimentet apo krijimet e veta, duke punuar aq shumë në orët e tyre të vetmisë dhe të përkushtimit. Modele të admirueshme dhe që u kundërvihen atyre që përmenda për keq janë emisione të tilla, si “The vois of Albania”, “X factor”, “Tjetri”, që nuk di pse u mbyll etj,  sa për pak shëmbuj pozitivë.

Brezi ynë i ri, të rinjtë tanë, fëmijët tanë kanë nevojë për modele, që mëshirojnë progresin shoqëror,  i  frymëzojnë për vullnet dhe entusiazëm në vektorin e përparimit. Por shoqëria nuk ka nevojë për VIP-a e modele të rinj shqiptarësh, që jepen si shtazë pas degjenerimit seksual, porrnografisë, ambicieve parazitare apo pas qejfeve në kurriz të prindërve. Realitetin e periudhës postkomuniste e njohim të gjithë. Problemi qëndron në atë model që ne po ju ofrojmë fëmijëve tanë. Dhe kur media  ofron degjenerim, është e drejta e çdo shqiptari të mbrojë vlerat tona historike dhe morale. Unë nuk mund të quaj hapje dhe pasurim të kulturës shpirtërore apo shëndetësore një emision të orës relativisht të vonë, ku një mjeke rreth 45-50 vjeçare,  fliste me pasion para adoleshentëve dhe të rinjve në studio, se virgjëria është një tabu dhe prishja e saj nuk është as anormalitet e as mëkat. Mjekja fliste me aq pasion sa dukej sikur eksitohej nga fjalët e veta.  Edhe një psikolog, relativisht më i ri, i ftuar në emision, i pohonte me tërë gjymtyrët dhe shqisat e tij këto xhevaire. Dhe më e neveritshme ishte pyetja: Hë, si mendoni ju , mund të prishet virgjëria që në adoleshencë? Pasi të pranishmit hezitonin të përgjigjeshin, pyetja theksohej: Po apo jo? Të intervistuarit, pasi zbulonin mendimin e referuesve, përgjigjeshin me një “po” të thatë.  Atëherë drejtuesit e emisionit ndiheshin të lehtësuar dhe si babaxhanë i këshillonin: Veçse duhen marrë masa kundër shtatzanisë së padëshiruar. Më në fund një student i gazetarisë, nuk duroi dot dhe me një dozë humori, dha një përgjigje, që i vuri në pozitë të vështirë mjeken dhe psikologun: Mirëpo problemi im është se si do ta marr vesh unë, kur të martohem me të zhvirgjëruarën, se jam i tridhjeteteti apo i tridhjrtenënti në radhë?…Po aq asgjësues për moralin që kultivonin biseda e mjekes dhe psikologut ishte përgjigjja e pyetjes që u drejtohej djemve: ju do të martoheshit me një vajzë virgjëriprishur? Të gjithë jepnin përgjigjen kategorike: Jo. Edukimi seksual, bëhet përmes lëndeve edukative seksuale në një pjesë të caktuar të zhvillimit arsimor e jo duke ç’informuar apo duke krijuar modele të gabuara mediatike.

Më kujtohet për mire se, pas fenomenit të bujshëm “Prrenjasi”, ishin të shumtë shqiptarët që kërkonin largimin e menjëhershëm nga reality show “Big-Brother” të konkurentëve degjenerues që marrin pjesë aty, si dhe ndalimin e trasmetimeve dhe dënimin e televizioneve që shfaqin programe me tematika të papërshtatshme për publikun në fashorare tërësisht të palejueshme. Nëse ne lejojmë që vlerat tona shekullore dhe qytetare të nëpërkëmben, atëherë po krijojmë me dashjen tonë çdo lloj degjenerimi që na shitet si “liri individuale”. Sepse me të njëjtin mentalitet të “lirisë individuale” mund të justifikohen edhe pedofilitë deri në shkolla.  Nëse ne nuk dimë të edukojmë mediatikisht brezat pasardhës, me qëllim ruajtjen e vlerave, atëherë ne jemi të degraduar si popull dhe nuk kemi më shumë vlerë se kafshët. Ishin këto arsyet, mendoj unë, që një grup të rinjsh këto ditë, të organizatës REAGO, si një pjesë përfaqësuese e  të rinjve shqiptarë bashkëkohorë, dolën publikisht për të shpërfaqur vlerat tona historike. Njerëzit nuk vishen thjesht nga kushtet atmosferike. E pikërisht në këtë zhveshje trupore dhe mendore, që paraqesin disa media, pa pikë etike mediatike, fillon edhe krijimi i shembullit fiktiv i shqiptarit të nesërm. Shoqëria ka rregulla, por disa media paraqisin një lojë psikologjike pa rregulla, me pretekstin e emancipimit të kulturës shqiptare. Por, nëse zhveshja dhe degjenerimi qenka emancipim, kafshët janë shumë herë më të emancipuara se ne… Të rinjtë shqiptarë dhe tërë shoqëria jonë nuk mund të pranojnë kurrsesi një zhvillim mbrapsht të moralit tonë tradicional e njerëzor.

Ne ende e kemi para sfidën e Europës. Vërtet është fakt se, në planin politik dhe ekonomik, Shqipëria vetëm pas rënies së diktaturës komuniste u fut në strukturat europiane, në të cilat duhej të merrte pjesë prej vitesh.  Por nuk është aspak e vërtetë se, në planin intelektual e shpirtëror, Shqipëria e “zbuloi” Europën këto 25 vitet e fundit. Shqipëria jo vetëm që është “produkt” dhe sekrecion i Europës, por ajo është në zanafillën historike të Europës. Ishte një ndërprerje gjysmëshekullore, që vendit tonë i kushtoi jo pak, por, në gjithë shekujt që kemi lënë pas, ne jo vetëm kami pasur një kulturë europiane bashkëthemeluese, por edhe një doktrinë morali, që e zbatonim, duke u paraqitur para Europës si  komb me vlera të spikatura.