LUPA – Tregim nga Fotis THALLASSINOS / Përktheu: Vangjel Zafirati

LUPA
 
 
Tregim nga Fotis THALLASSINOS
 
Ngjyrimet vezulluese të televizorit krijonin në dhomë ndjesinë se qe larë me dritë hëne. Fytyra e Ignatio Logjiola, akoma adoleshente, ngjante ireale.Kështu dëshironte ta quaja miku im i vetëm në qytezën e largët të veriut. Një piktor amator që më futi në profesionin e tij dhe unë tek i imi.
Sapo ishim kthyer nga shëtitja jonë në Politeknikum. U ngjitëm deri në katin e katërt të pallatit ku banoja nga shkallët. Ashensori nuk funksiononte asnjëherë. Ne të dy, shoqëri e pandarë (Ignatios dhe unë). Bashkëstudentë dhe bashkëfajtor në mungesat tona ditore nga sallat e leksioneve. Vizitonim godinën e fakultetit vetëm për të diskutuar pak me djemtë e tjerë, për të ndjekur ndonjë film në sallën e filmit ose thjeshtë, për tu gjendur në vendin e krimit. Atë darkë në shtëpinë time, flisnim për kolegët e Ignatios. Një shpurë emrash me jetë tronditëse e shumë herë me vdekje tiranike. Xhakson Polok, Rene Magrid, Tuluz Lotrek, Vincent Van Gog e të tjerë. E përbashkëta e tyre ekzistenca e datës së varrimit në biografinë e tyre. E vetmja e gallë midis tyre një grua. Lupa. Ignatios më thoshte emrat e piktorëve sipas radhës që i kishte vlerësuar. Nuk më kujtohet me saktësi se cila qe ajo. Me siguri që jo e mësipërmja. Lupa sidoqoftë mbante vendin e parë. Nuk i dhashë shumë rëndësi këtij emri femëror të pahijshëm. Më çuditi pak fakti se femra konkrete ishte Greke. Ignatios u shmangej veprave të artistëve vendas me të njejtën mënyrë që edhe unë atë periudhë mbaja të njejtin qendrim kundrejt shkrimtarëve Grekë. Sot kam ndryshuar mendim dhe në listën e shkrimtarëve e poetëve të dashur kanë hyrë e shumë bashkëkombas të mi. Nuk e di përse, mbase rastësisht, mbase se thjeshtë vazhdon të më magjeps vdekja, të gjithë janë të vdekur.
“Bota e saj e pasur”, tha Ignatios për Lupën, “kërkon më shumë se një jetë për tu pikturuar”.
Ishte deklarata e tij e fundit për atë darkë. Iku i nxituar pa më përshëndetur. Ishte mesnatë e kaluar. Nuk mund të flija dhe sytë e mi nuk e duronin leximin. Duhej të zbuloja diçka tjetër, më tokësore nga angazhimi me letërsinë. Një aktivitet që nuk do kërkonte aftësinë intelektuale e energjinë që do leximi. Fërkimet direkte me njerëzit përjashtoheshin.
Të nesërmen, duke shfletuar një revistë filozofike me ilustrime shumë të mira dhe me shkrime të pavlera, vendosa që ti dërgoj botuesit të saj një letër për rubrikën e korespodencës. U ula në zyrën time e me shikimin tim të trishtë për gjerat, shkrova disa rreshta për ekzistencën e së vërtetës. Atë numër të revistës e kam humbur. Në fund të programit tim lakonik shënova pak gjëra për interesat e mia,rreshtova të dhënat e mia dhe shkrova se kërkoj të komunikoj me njerëz që kanë interesa analoge për shkëmbim mendimesh. Në numrin tjetër, letra ime ishte botuar e plotë.
Interesimi qe i madhë. Jo një e dy por tre veta ju përgjigjen thirrjes time për korespodencë. Dy gra edhe një burrë. Burri. Merkutio, ishte pronar galerie. I vetmi nga të tre me të cilin u takova një behar në ishullin tim. Dy gratë ishin Minoa dhe Matina. E para, një epistolografe këmbëngulëse dhe dashuria e parë e madhe e jetës time. E dyta, Matina, poete, romantike pa shërim. I kam humbur gjurmët e saj. Shpresoj të vazhdojë të vargëzojë.
Në njerën nga letrat e tij, Merkutio më foli për Lupën. Kishte organizuar një ekspozitë pikture me veprat e saj dhe e kishte adhuruar artisten më shumë e nga pikturat e saj. E kishte takuar disa herë për të programuar hollësitë e veprimtarisë që u realizua në ambjentin e tij. “Lupa”, më shkruante pak a shumë “ është diçka ajrore… rrëshqet në rrugë me hapin e saj të lehtë si era. Në momentin që kthehesh për ta parë, të ka parakaluar… mbetësh i pakënaqur dhe e ndjek, deri sa të dallosh shikimin më të thellë që të ka vështruar. Kjo i jep mahnitjen e errët të një hyjnie vendase…banon e ka selinë në zemër të tokës dhe mbikëqyr që andej ato që ndodhin në thellësitë e papërcaktuara”.
Letrat e Merkutios janë të mbyllura në një baule së bashku me qindra letra e shënime të tjera. Preferova që të mos i kontrolloj, sepse së bashku me ato që do përpiqesha të lexoja, do lexoja e të tjera që me siguri do më plagosnin. Ndjenja prej letre, të djegura që në çastin e formulimit të tyre. Aq i papjekur ishte. Fati e sjellë ndonjëherë që të takohemi. Gjithmonë e pyes por nuk marr përgjigje.
Kontradikta e pamjes elegante e njëkohësisht tokësore e Lupës, ashtu siç ajo shfaqej nga fjalët e Merkutios , ishte ngacmuese. Kërkova librat me veprat e saj. Ishte periudha që zbrita në ishull për disa javë. Punova për disa ditë në librarinë e shkrimtarëve të vdekur. Në një raft me pluhur, të braktisur nga lexuesit,mprapa disa fijesh merimange, fshihej një volum me fotografi nga krijimet e saj. Redaktori i volumit kishte vdekur në të tridhjetë e pesat e tij nga droga. (pushim zemre kishin shkruar në një revistë.)
Çdo faqe e librit ishte edhe një botë. Ujqër brënda pyjesh gjysmë të ndriçuara të shpërndajnë ulërima që pothuajse dëgjoje. Sorrat, simbol i vdekjes , të fluturojnë mbi lagjet më të çuditshme. Gurë të çarë me mënyrat më paradoksale nga diej që nuk shikoje. Fusha në vorbullën fenomenësh ekstreme të kohës, të tilla që mbase toka përballoi para se të merrte formën e saj të sotme. Varreza të zhytura në bukurinë e lagësht të agut. Akoma kujtoj madhështinë e asaj kukuvajke të pikturuar, që me thonjtë e saj, ndërsa fluturonte, mbante një brejtës. Sytë e viktimës së pambrojtur shkëlqenin, duke reflektuar dritën mëngjesore. Fati i tij ngrinte mbi kanavacë pak para vdekjes së tij të pritshme. Poshtë këmbëve vrastare të grabitqarit, me gjithë madhështinë e saj, shpalosej historia e të vdekurve. Në libër kishte dhe portrete, shumë persona. Të vështronin e të bënin me shënjë të kaloje në botën e tyre. Të gdhendura nga jeta përbri dhrerave. Ngjyra e lëkurës së tyre kafe, me një ngjyrim jeshil të tejdukshme ti mbulojë. Natyra në sfond e plot me pemë të mëdha me trungje shumëdegëshe. Degët e blerta zbrisnin drejt tëkës ose lartësoheshin drejt qiellit. Njerëzit në plan të parë, të përsfshirë plotësishtë në mjedisin e tyre. Të njëlloj me fantazma dalloheshin e nuk dalloheshin. E urtë e madhështore.
E kuptoni se kontakti im i parë me veprën e Lupës ishte diçka si dhuratë. Kur ndodhem në ishull , zgjohem herët, që të mos parakaloj me vdekjen time të vogël aq sa humbet njeri ndërsa flë. Atëhere, në takimin tim të virgjër me veprën e piktorës ndodhesha në ishullin tim. Veshët e mi ishin mësuar të kapin tingujt më magjepsës e sytë e mi të shikojnë e të mos ngopen me vallet e krahëve. Piktorja më mësoi shumë gjera. Aftësinë që të ndjej dridhje aty ku asgjë nuk flet për ekzistencën e tyre. Pranimin e fuqisë së dashurisë së veçantë midis njeriut dhe errësirës ose në gjysmëerrësirë.
Me ndihmën e letrave të Merkutios dhe me fantazinë time krijoja imazhin e asaj gruaje. Kërkoja formën e gishtërinjve që u jipnin jetë këtyre peisazheve të ëndëruar. Tek njerëz e qënie të tilla.
Kur kontakti optik me veprat e Lupës u kthye në përkushtim, u kthye në përkulje akstazike shumëorëshe mbi to, nevoja ime për ta ndjerë direkt më nxiti në një peripeci që akoma nuk mund ta shpjegoj.
Dëshiroja që të shihja piktorën të zotërojë hapësirë, të vulosë kohën që kalon me shfaqjen e ndërgjegjës së saj. E dija se tashmë e kisha vendosur shumë lart. Asnjëherë në të shkuarën nuk ishte gjendur asnjë artist të më tërheq aq sa ajo në endërime. E dija se qendrimi i saj në firmamentin e Muzave rrezikohej nga mundësia e një takimi të vërtetë. I kërkova Merkutios të më japë telefonin e saj.
“Do të ta jap e do të lutem të mos e përmëndesh fare emrin tim”, theksoi në mënyrë karakteristike.
I thashë të kishte besim tek unë se nuk do flisja.
Më trëmbi pak zëri i saj herën e parë që i fola. Ngjante sikur kërkonte llogari që nuk e lashë aty nga e tërhoqi thirrja ime. Në thellësitë e trurit të saj, në fillim e në fund të universit. I fola me shumë mirësjellje, duke u kujdesur që me fjalët që përdorja të zbusja zemërimin e saj. Ja arrita. Zëri i saj i ngjirur fillimisht, që tregonte indiferentizëm e ftohtësi, u bë i ngrohtë e i gatshëm. I kërkova Lupës që të takoheshim. Caktuam takimin e ngela duke fantazuar nga jehona e zërit të saj një imazh më të përcaktuar për fytyrën e saj.
E prita në një kafe përballë mitropolisë së krishterë. Në takimet që do vazhdonin , kjo do bëhej ligj. Gjithmonë shkoja më herët. Më pëlqente ta prisja. Ta shikoj të vijë nga larg. Të eci midis turmës e me erën e saj të menjanojë njerëzit e tjerë. E di që nuk është krijesë e kësaj bote. Lindi bashkë me ditën e parë e do vdesë me të fundit.
Isha veshur me xhaketën e nunit tim vdekur qysh para pesë vitesh. Një rrobë e vjetër e konsumuar, që i jipte pamjes time diçka të vjetëruar. Ndjeja pështjellim nga kjo veshje. Mendoja se nuk ishte dhe gjeja më e mirë për një njohje. Bëja gabim.
Lupa u duk në krye të rrugës që të çonte tek kafja, pothuajse pesëmbëdhjet minuta më vonë. Është ashtu siç e kishte parë Merkutios. E gjatë, e dobët, me një fytyrë petriti që të trondit. Kur erdhi më afër, në vendin që isha ulur, pashë edhe atë shikimin e famshëm. Madhështorin. Qendronte përballë meje e më vështronte. E vështroja e unë e përpiqesha të matja thellësinë e pamatshme. Çastet magjike të heshtjes i dhanë vendin një përshëndetjeje të ngrohtë reciproke. Tani që e mendoj, dorështrëngimi ynë i parë nuk mund të qe ndryshe. Lupa ngjante me një tablo pikture. Kishte mbi vete aq ngjyra sa edhe një vepër e çuditshme e saj. Mov, unaza e varrëse jeshile, rroba me ngjyrime të ndryshme dhe makijazh që theksonte akoma më shumë dy sytë e saj të papërshkrueshëm. Lëvizjet e saj ishin të plogështa. Plot hire dhe elegancë spontane. Gishtërinjtë e saj të hollë e të gjatë. Misioni i tyre tej fatit të tyre që ishte piktura, kishte të bënte e me tymosjen. Lupa ndez,, tymos dhe e mban cingaren me një mënyrë të tillë që e bekon. Nga një zakon i demshëm bëhet mjet që përforcon fjalët e saj. Tymi i saj, perde e tejdukshme, që tregon akoma më shumë papërcaktueshmërinë e moshës së saj. Kur më tha se ai shalli që vishte ishte i një stërgjyshe të saj , u qetësova. Na pëlqejnë gjerat e vjetra e të konsumuara. Ato që nësë i dëgjon me kujdes ,kanë për të treguar një histori. Pinim kafet tona dhe flisnim për gjithë ato që na magjepsnin. Kam ndjesinë se fillova jetën time andej nga filloi të sajën edhe Lupa. I dhurova kopjen e një basorelievi të lashtë. E kisha sjell nga ishulli. Kur u larguam, u ngrit, numëroi cingaret që kishte pirë dhe mu mbështet në sup.
“Ti do shkosh andej, kështu nuk është?” më pyeti me urdhër.
Më tregonte drejtimin nga do shkoja. Të kundërtin nga do shkonte ajo.
Natyrisht që kishte e takime të tjera. E shihja piktoren një me dy herë në muaj. Kur nuk e shikoja, mendoja për të. Ishte dhe mendoj se është brënda çdo vepre timen. Mendimet e mia gjithmonë pranë saj. Rreth saj. Zëri im artkulon fjalë që lindin me fuqinë e imazhit të saj. Kur çmëndem nga deshira e për një takim tjetër, e krijoj. Ndodhet në rrugë, para meje. Në ambjentet ku shkoj. Protagoniste në ëndrat e mia më të bukura.
Një mbrëmje isha gjendur në një liman të vogël. Shëtisja posht e lart në trotuarin e shtruar me pllaka të gjirit të vogël. Çifte të dashuruarish, familje, njerëz që vraponin dhe qën kalonin para meje. Në distancë të largët nga vendi ku isha dallova shtatin e saj, flokët e duart e saj të gjata. Mora guximin dhe vendosa ta ndjek. Të shkel betimin që bëra në një nga takimet tona. I isha zotuar se nëse ndonjëherë do ta shikoja të ecte vetëm në rrugë, nuk do ta shqetësoja.Shpejtova ritmin e hapave të mia dhe thirra emrin e saj. Vazhdoi të eci kryelartë midis turmës. Më vonë nuk shikoja asgjë tjetër veçse atë edhe detin. Trupi i saj ngjante se drejtohej për nga sipërfaqja e ujtë. Ecte mbi një vijë imagjinare. Kur u zhduk, nuk jam i sigurt nëse kishte mbërritur tek uji apo vazhdonte të dërmonte mendimin tim. Pamja e qytetit kishte humbur. E kaltra e detit dhe parfumi që kishte hedhur ajo ishin të vetmet që kishin ngelur. Avash avash, të punuara si nga dora e një piktori mjeshtër përbërësit e mjedisit morën pozicionin e tyre urban. Lupa nuk ishte asgjëkundi. Në vendin që do ishte nëse panorama nuk do qe shfaqur, dallova një korb të plagosur. Njeri nga krahët e tij ishte i dërrmuar. Ju afrova shpendit, që vite tashmë ndjek, e dallova në dy rruazat e zeza të syve të tij, frikën.
Një djal rreth të njëzetave përpiqej të qetësonte frikën që rrotullohej në to. Mblidhte lule nga aty afër dhe i vendoste në mënyrë rrethore rreth trupit të pafuqishëm tashmë për të fluturuar. Kur më pa, më ra supeve me dhëmbshuri dhe u largua. U përkula mbi korbin dhe e vështrova. E përkëdhela tek koka. Kontrollova me kujdes trupin e tij. Në njerin nga dy këmbët e tij ishte e kaluar një unazë. Materiali nga i cili qe bërë kishte shkëlqimin e veçantë të çelikut.
Nuk duhet të kem qendruar shumë kohë pranë bukurisë së abanoztë. Në një kafe të zonës më priste një miku im. Manolis. Kishte sjellë më vete dhuratë për mua, disa libra. Të gjitha të letërsisë së devijuar. Pikërisht në momentin që kamarieri linte pijet tona mbi tavolinë, korbi, ai që pak më parë dukej se do vdiste, fluturoi mbi ne dhe ndoti librat me një sasi të konsiderueshme papastërtie të trashë. Njoha identitetin e tij nga shkëlqimi tek këmba.
“Po, si është e mundur që u bë mirë ?” pyeta vetën dhe tregova historinë me zogun gati për të vdekur Manolit.
Pothuajse një javë më pas, duke u kthyer nga shtëpia e mikes time Sallomit, pashë përsëri shkarazi siluetën e errët të zogut të çutitshëm. Unaza në këmbën e tij shkëlqeu për një çast, duke provokuar shikimin tim me një ndriçim të argjentë. Humbi pas gjethnajës së pasur të një peme.
Komunikimi im me Lupën qe ndërprerë. Nuk më merrte më në telefon dhe nuk mundesha ti shkoja për vizitë. Asnjëherë smë kishte zbuluar me saktësi se ku ndodhet shtëpia e saj. Por më kishte thënë se ndodhej afër me një zyrë funeralesh e një varrezë nën hijen e akropolit të lashtë. Kur e merrja në telefon, që gjithashtu ma kishte ndaluar, përballesha me tingullin karakteristik të telefonistit. Komunikova me një mike të saj dhe e kërkova tek ajo. Mora vesh se arsyeja e izolimit të saj ishte mbarsja. Ishte e mbarsur në veprën e gjashtë të një serie tablosh. Nuk deshironte të lejonte dikë që të hynte në vetminë e saj krijuese. Vetëm njerin.
Për ditë të tëra kaloja kohën time i shtrirë në divan. Vazhdimisht mendoja Lupën dhe endëroja një takim me të. Kishte kaluar shumë kohë nga hera e fundit që ishim parë. Plogështia e trupit tim, dhe ngecja e mendimeve të mia në imazhin e saj si e vapa e padurueshme më gozhdonin në mobiljen time të dashur për periudha të gjata. Dilja nga shtëpia vetëm në darkë. Bëja xhirot e zakonshme në vendet e mia të shenjta.
Një natë në fund të Shtatorit ishte që zbulova muzën e humbur. Kisha vizituar një varrezë. Kujtoj gjinkallat të krikëllijnë mbi selvitë sikur qanin dikë. Për herë të parë kënga e tyre kishte ngjyrimin e zisë të një vajtimi. Shumë vonë atë darkë mësova se vdiq qëni im Vrutos. Historinë e tij do ta tregoj në një libër tjetër që do shkruaj vetëm për kafshët. U largova nga varrezat rreth orës dhjetë. Duhet të qe ora tetë kur kalova portën e tyre. Në një rrugë para tyre ndalova në një zyrë funeralesh. I zoti flinte në një politronë të rehatshme. Mu kujtua informacioni për pozicionin e shtëpisë së Lupës pikërisht në momentin që një korbë krrokati tre herë duke më tërhequr vëmëndjen. Kishte qendruar në një gropëz të murit të fasadës së një shtëpie të madhe.Kjo lidhje e shpendit dhe e gropëzës në murë ngjante me një heraldikë të gjallë steme familjare. Në krrokamën e tretë të shpendit u hap porta prej druri e shtëpisë. Para se të kaloja pragun e saj, vërrejta me më shumë kujdes zogun e zi. Pashë të kaluar në këmbën e tij unazën karakteristike. U ngjita lart. E dija se ndodhesha në strofullën e Lupës. Shfaqja e saj në kryeshkallë nuk më habiti fare. Shtriu dorën e saj drejt meje. I dhasë timen e të lidhur në këtë mënyrë ecëm në një korridor të gjatë të errët. Në fund të tij kishte një dhumë. Lupa ndezi dritën. Veprat e saj të reja u zbuluan në sytë e mi si oazi tek udhëtari i etur i shkretëtirës.
“Më thuaj, ekziston vend më i bukur në botë se ky?” më pyeti. “Jo, nuk ekziston” u përgjigja. Dhe mbeta përgjithmonë aty.
 
Përktheu: Vangjel Zafirati
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s