Vjeshta e Alberto Saviano ( fragment ) / Nga: Luan Rama


Vjeshta e Alberto Saviano
 
( fragment )
 
Botuar në POETEKA Nr. 37, nëntor 2015
 
 
 
Nga: Luan Rama
 
Një siluetë burri shkonte tutje atij bregu të qullët. Qielli gjëmonte. Sytë e saj ndiqnin atë gri trishti. Çuditërisht deri në fund. Ndoshta nuk donte që ajo siluetë t’i largohej nga sytë. Çfarë i kujtonte vallë?
Nga dera e hapur e ballkonit dëgjohej spikeri që ende fliste për turmën e shqiptarëve që kishin zbarkuar në Brindizi. Të tjerë i afroheshin bregut të atij qyteti, me barka të vjetra e gomone, në një det plot dallgë me një çarçaf të hapur të nderur në erë. Ku shkonin kështu? Iu shfaq një çast tabloja e Gericault, «Radoja e Meduzës».
Kaos, dallgë, qiej të rënduar dhe gazeta me rrëfimin e gazetarit italian të La Stampa-s në duart e saj. Tutje papritmas silueta u zhduk. Ajo ngriti sytë drejt qiellit duke mbyllur sytë. Qepallat i rëndonin plumb.
Vallë a do jetë ai? – mendoi ajo duke i ngulur sytë reportazhit të gazetës. Silueta e atij njeriu që po zhdukej tutje në gri dhe ai reportazh i kujtonin diçka të vjetër që çuditërisht po zgjohej në thellësi të saj. Pa duart një çast që u mblodhën te njëra-tjetrën. Ishte diçka instinktive, e çastit, gishtërinj që u kërleshën, ndjente se po dyzohej, se ishte ajo dhe dikush tjetër… po, një tjetër.
Dera e ballkonit u mbyll pa zhurmë. Ndërkohë që lexonte, i shoqi i saj e la librin për një çast në tavolinë, duke e parë me një vështrim të shqetësuar.
– Paolo, se ç’kam një parandjenjë… duhet të jetë Alberto…
Ai psherëtiu.
– Vetëm pse këndon arje?
– Pse jo? … Kushedi… çfarë do një italian që këndon arje në një vend si Shqipëria?
Paolo heshti përsëri.
– Ndoshta një koinçidencë… kanë kaluar pothuaj 45 vjet.
– Ndoshta… por nuk e di pse dua ta besoj. Po sikur të jetë Alberto? Ai kurrë nuk është bërë i gjallë që nga koha e luftës.
– Të gjithë e dinë të vrarë… familja e tij, ti…
– Ndoshta, por askush nuk ka dëshmuar për këtë. Asnjë gjurmë…
Ajo e vështroi përsëri emrin e gazetarit poshtë atij reportazhi të ilustruar me atë fotografi të madhe ku një popull i tërë, burra, gra, fëmijë, njerëz të të gjitha moshave, kishin zaptuar një anije të vjetër e të dalë boje deri në direkët e tij.
– Lorenzo Batisti… – pëshpëriti ajo nëpër dhëmbë emrin e gazetarit. – Do t’i telefonoj… mbase ai di diçka… kot nuk e ka shkruar…
Paolo u ngrit i shqetësuar, erdhi një çast vërdallë nëpër dhomë dhe pa sytë e saj që vështronin s’dihet ku. I vuri dorën në sup duke e puthur lehtë në qafë, në atë gropëz të supeve që atë e ledhatonte shumë.
– Laura, s’të kam parë kurrë kaq të tronditur… Janë thjeshtë dy rreshta dhe asgjë më tepër. Pastaj vërtet ishte një ushtar italian? A e ka takuar ai personalisht?
– Nuk e di. Sigurisht, ai mund të na e thotë këtë.
Ajo shkoi drejt telefonit dhe hezitoi një çast. U ul, shfletoi një numurator telefonik, gjeti një numur të gazetës La Stampa dhe menjëherë e shënoi në një fletë blloku.
– Vërtet do t’i telefonosh? – e pa me qortim ai.
Ajo nuk foli. U ngrit dhe shkoi drejt tij, i pështeti kokën mbi gjoks dhe dëgjoi rrahjet e shpejtuara të zemrës.
– Duhet të telefonoj Paolo. Duhet. Që dje nuk kam venë gjumë në sy… duhet, ndryshe nuk do guxoja të shihesha në pasqyrë.
– Gjithçka më duket e kotë, por ti mund ta bësh këtë, si të duash. I vrari nuk mund të ngjallet, nuk mund të zgjohet. Mos u mundo.
Ai e tërhoqi përsëri drejt vetes duke i përkëdhelur flokët e saj në një ngjyrë argjendi.
– Jemi në fund vjeshte e dashur… vjeshta jonë…
Ajo e pa gjatë dhe qeshi dhembshëm.
– Të lutem… ndryshe s’do t’i mbyll dot sytë. Duhet ta kuptosh. Eshtë një enigmë cfilitëse. Nuk di si ta shpjegoj.
Ajo u shkëput nga ai trup i ngrohtë dhe kapi telefonin. Formoi numrin dhe pas pak pyeti dikë nga ana tjetër e receptorit nëse Lorenzo Batisti ishte aty.
Paolo iu afrua derës së ballkonit si të donte mos ta dëgjonte zërin e atij që vinte nga receptori. Përtej xhamave dukej era që shtynte retë me forcë. Tufa gjigande dhe ai horizont i zbrazët.
Telefoni u mbyll. Ajo vështroi nga numri tjetër që njeriu i gazetës i kishte dhënë se ku mund të kontaktonte Lorenzo Batistin. Hezitoi një çast dhe formoi numurin e ri, por përsëri një mesazh… Më së fundi ajo foli: «Jam Laura Simoni, doja tu takoja lidhur me reportazhin tuaj në Shqipëri. Lutemi më telefononi…»
Atë mbrëmje ranë vonë të flinin. Nga bregu dëgjohej era që fërshëllente dhe një gjëmim i largët që atë e çonte tutje në kohë dhe në atë ndarje të hidhët, helm. Përse vallë këto kujtime, tani kur thinjat po e mbulonin të gjithën?… Në gjysmë errësirë ajo pikasi në raftin el ibrave atë fotografi të hershme të saj, njëzet vjeçare, mbi skenë, duke kënduar.
 
* * *
 
Të nesërmen që në orën 10 të mëngjesit ajo telefonoi sërrish. Kësaj rradhe, Lorenzon e gjeti, atje ku i kishte lënë takim, në një nga kafenetë letrare të qytetit. Ishte një zeshkan simpatik, tridhjetëvjeçar, një njeri fare i shkujdesur, me gazetën nëpër duar.
– Zoti Batisti nëse nuk gabohem?!
Tjetri vetëm qeshi, u ngrit dhe i dha dorën.
Ajo u ul dhe shpejt hyri drejt e në bisedë.
– Siç ju thashë, doja të dija nëse ju e takuat atë njeri që këndonte opera në atë vend të humbur?
– Mjerisht jo. Sigurisht, doja ta takoja, por më duhej të kthehesha urgjentisht në Vlorë. Njerëz të mjerë kishin pushtuar një anije të vjetër dhe donin të niseshin me çdo kusht drejt Italisë, edhe pse policia donte t’i ndalonte.
– Ishte vërtet një italian? – vazhdoi ajo frazën e saj.
Ai pohoi me kokë.
– I kohës së luftës?
– Kështu më thanë. Ky fakt më intrigoi vërtet. Më kujtoi Marcello Mastroianin në filmin Gjenerali i ushtrisë së vdekur… E keni parë atë film?
Ajo tundi supet në shenjë mohimi.
– Po librin e keni lexuar?… Një roman i mrekullueshëm.
– Po, diçka, vite më parë, e vetmja nga letërsia shqiptare… Ai vend ishte si një tokë armike për mua.
– Armike? – ngriti supet i habitur gazetari.
Kjo grua po i dukej disi e çuditshme. Ai mendoi një çast dhe shtoi:
– Nëse do të ishte vërtet një italian, do të ishte një skup interesant… madje nje roman… një ushtar italian që zbulohet thjesht nga një arje kantoje…
Një heshtje e gjatë mbizotëroi. Gazetari vështronte portretin e trishtë të asaj gruaje të bukur, por në moshë. Flokët ngjyrë argjendi i jepnin një lloj fisnikërie. I ngjante si një Marina Vladi…
– Unë kam njohur në ato vite dikë që u nis të luftonte në Shqipëri dhe që nuk u kthye më.
– Eshtë vrarë atje?
– Kështu thonë, por atë kurrë nuk e gjetën. U konsiderua i vrarë, i vdekur… I zhdukur. Dikush nga shokët e kompanisë, një farë Aligeri, e kishte parë kur ishte goditur nga një bombë mortaje dhe ishte përmbysur i vdekur….
Ajo qëndronte e menduar. Ishte larg, në kohëra të tjera. Por zëri i gazetarit e solli në vete.
– Po përse këmbëngulni kaq shumë?
– Ne ishim bashkë, për kanto, në konservatorin e qytetit.
– Çudi… ç’rastësi. Ah, prandaj … Ju thatë që ishte një tenor?…
– Po, këndonim bashkë.
– Ju e dashuronit?
Gruaja u step një çast dhe mbeti e hutuar nga ajo ndërhyrje e menjëherëshme e gazetarit. Sikur diçka e goditi drejt e në zemër. Por ai i foli qetë, në mënyrë të çiltër, thjesht, si të pyeste për një informacion gazetaresk.
– Më falni, – tha gazetari me zë të ulët… – nuk doja tu ngjallja kujtime të trishta.
– Ah, jo… Sigurisht, pse e dashuroja. Do doja të ishte gjallë, ta rigjeja… edhe pse tani kam familjen time.
Heshtja i pushtoi sërrish që të dy. Atij i erdhi keq për këtë grua të bukur? Vallë e kishte pritur? Vallë kishte mbetur e vetme gjithë këtë kohë? Ç’kishte ndodhur me këtë grua?…
– Ku ndodhet ai fshat, – pyeti papritmas Laura, duke e thyer atë heshtje të padurueshme.
– Duhej të shkoja në fillim në jugun shqiptar, në Gjirokastër dhe pastaj të ngjisja shpatin e malit përballë, drejt Zagorisë. Ishte një vend i thepisur por nuk më premtonte koha… Ju thashë, rrugët në Shqipëri janë të tmerrshme. Gropa, gurë, kthesa të forta dhe humnera. Ngado humnera, sikur ta ketë nëmur vetë Zoti atë vend…. Humnera dhe bunkerë.
– Bunkerë? E përse ju duhen?
– Hë pra, përse ju duhen, – qeshi ai, – paranoja e udhëheqësit suprem!
Ajo tundi kokën, por ai nuk e kuptoi përse.
– Po Aligeri, shoku i tij i kompanisë? E keni pyetur?
– Jo, ka dy vjet që ka vdekur në një aksident automobilistik. Ai ka treguar vetëm se e kishin lënë të vrarë, atje në një shpat… Por ju mund të pyesni Franko Lipi. Ne ishim sëbashku në Shqipëri. Ai shkonte për një lapidar që do të ngrihej për partizanët e batalionit “Antonio Gramshi” që kishin luftuar në Shqipëri.
Ai u habit kur sytë e saj morën një tjetër dritë.
– Atëherë mund ta takoj?
– Po, jeton një orë larg nga Rimini. Mund të shkoni me tren. Po u jap numrin e telefonit. Mund ta pyesni më gjatë. Padyshim, ai do ketë shumë çfarë mund tu tregojë.
Ai i shkroi ndërkohë numrin e telefonit dhe ia zgjati. Laura dukej e lumturuar. Gazetari ktheu konjakun që i kishte mbetur në fund të gotës dhe u mundua t’i buzëqeshë.
– Më vjen keq që nuk ju ndihmova konkretisht. Eshtë vërtet një vend i çuditshëm. Por njerëzit atje në fund të fundit po zgjohen…. Në një lloj deliri. Madje as Nënë Terezën që donte të shikonte varret e nënës dhe motrës së saj në Tiranë, nuk e pranuan të hynte në Shqipëri.
– Si kështu? Po kjo është e pamundur?!
Ai qeshi hidhur.
– E megjithatë është e mundur… Shqipëria e ka nxjerrë fenë jashtë ligjit. Sidoqoftë, nëse shkoj përsëri do u njoftoj. Unë tashmë e kam numrin tuaj. Eshtë një fakt interesant dhe më intereson. Kushedi?… Mbase mund të jetë italiani ynë.
Ai u ngrit dhe e përshëndeti, por ajo e ndaloi një çast.
– Po njerëz të thjeshtë si ne, mund të shkojnë?
– Besoj se po… ju s’përbëni ndonjë rrezik për regjimin! – qeshi ai dhe duke u larguar, shtoi në fund:
– Lidhuni me ambasadën shqiptare ne Romë. Duhet të merrni një vizë…
Ajo e ndoqi një çast largimin e tij në mënyrë të shpenguar, por në fakt, tani nuk po shikonte atë. Jo, shikonte një siluetë, një figurë burri që largohej në një mjegull të pafund gjersa humbiste plotësisht. Konturet e sheshit, të rrugës, të qytetit, ishin zhdukur. Pastaj, në mjegullën e madhe pa një figurë tjetër, që shfaqej dhe kërkonte nëpër mjegull. Ishte një figurë femre, vajze… vallë ishte ajo vetë?… Përse kjo mjegull? Çdo të thoshte kjo?… Ç’kërkonte ajo grua? Vallë një vegim?
 
* * *
 
Pllaka e gramafonit filloi të lëvizë. La Boheme, arja e Mimit. Një arje e dashurisë dhe e dhembjes tragjike. Njëzet e tre vjeçare ajo këndonte atëherë pikërisht këtë arje. “Conservatorio della musica”… Pështetur në poltronin pranë gramafonit, sytë e saj, tashmë ndiqnin rrotullimin e asaj pllake të vjetër karboni që vinte parreshtur rrotull, sikur një botë e tërë të rrotullohej para syve të saj.
«Al tuo grido d’amore / torno sola Mimi / al solitario nido…»
Papritur ktheu sytë nga Paolo.
– Gjatë një viti e kishim kënduar bashkë këtë duet. Ishte nga koncertet tona të para. E kënduam dhe në Rimini, Bologna dhe Trieste… Kishte një zë të ëmbël, në ngjyrat e Domingos sot…
Paolo dëgjonte. E pikasi se ajo tani po fillonte të jetonte në një botë tjetër. Në atë të dikurshmen.
“Nata ime e ditëlindjes”… pëshpëriti ajo lehtë, por Paolo dëgjoi veç një mërmërimë të pakuptueshme. Sytë e saj ishin të vagëlluar, kujtonin.
Po, kujtonin atë natë të dikurshme. Ishte ditëlindja e saj dhe Alberto donte ta lumturonte atë. Kishin shkuar buzë detit. Kishin lënë lokalin. Ishte një hënë e bukur dhe ndonjë yll që binte dukej sikur shuhej në atë det të paqtë. Kishin zbritur drejt bregut. Zbrazëtirë. Gjithçka shkëlqente me një dritë argjendi. Ajo ishte xhveshur nudo dhe ai e shikonte i mrekulluar. Ishte datëlindja e saj. Ai e shikonte dhe kalonte dorën mbi trupin e saj, si mbi mermerin e bukur të një statuje antike. Një mermer i ngrohtë që pulsonte. Ç’bukuri femërore. Pastaj e kishte pushtuar nga kofshët me të dyja duart e tij të fuqishme, e kishte ngritur lart dhe kishte rendur drejt detit, duke hyrë brenda, si në një “erotica”, mes valëve, drejt një bote tjetër. Ajo qeshte, qeshte, ishte e dehur nga një lumturi e pafund, e përhumbur nga ai përqafim i pamatë dhe nga ajo dritë e magjishme hëne.
“Ishim të dashuruar… jetonim në shpirtin e njëri-tjetrit.” – pëshpëriti me vete ajo.
Ishte vetëm…
Papritur u kujtua dhe shkoi të kërkonte menjëherë në dhomën tjetër. Hapi një sirtar, një tjetër, kërkoi në fund të tij dhe ja ku nxori një album të vjetër. U ul dhe filloi ta hapte dhe më së fundi gjeti fotografinë që kërkonte. Po ishte Alberto… ajo dhe Alberto i saj. Të përqafuar..
 
* * *
 
Ishte mbrëmje vonë. Heshtja kishte pushtuar gjithçka. Ajo i shkoi Paolos nga pas, u përkul mbi të dhe e puthi në kokë.
– Ja, mbarova, – tha ai.
– Paolo… ka kaluar një javë dhe diçka e tmerrshme vazhdon të më mundojë. Eshtë një ndjenjë e çuditshme… faji…
Vetëm tani ai ktheu kokën, duke parë sipër tij sytë e saj të përlotur.
– Pse? Ti s’ke asnjë faj… thjesht fati…
– Kam ditë që zgjohem e trembur.
– Po… – pëshpërit lehtë ai dhe e pushtoi.
Afroi kokën e saj mbi gjoksin e tij.
– E kuptoj, por kjo do të kalojë….
– Jo, kjo ndjesi sa vjen dhe shtohet. Në fakt, edhe unë e kuptoj se është një histori e vjetër, për më tepër e mbyllur. Të gjithë e dinë të vrarë… kështu besoj, por…
– Do kalojë! – i pëshpëriti përsëri dhe ai e puthi.
Ajo shkoi drejt derës së ballkonit, duke parë përtej, pa u kthyer nga ai. Papritmas tha:
– Po sikur të jetë ai?
Ajo mendoi se Paolo do të shtonte diçka, por jo. Vetëm heshti.
– Nuk e beson?…
Ai përsëri heshti, duke e parë me keqardhje.
– Ti nuk ke pse të vuash kështu… nuk po arrij ta kuptoj. Ti nuk je më një vajzë njëzetvjeçare…
Ajo iu afrua.
– Po të ishte vrarë vërtet, sigurisht, plaga do të ishte mbyllur, siç dhe ndodhi. Që atëherë, unë s’të kam folur më për të.
Ajo i vuri dy duart në gjoks dhe vështrimet e tyre u kryqëzuan, pranë, shumë pranë. Shikonin thellë, shumë thellë.
– Paolo, ndihmomë!
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s