Tregime nga Julia Sigmond / Përkthyer në shqip nga Bardhyl Selimi

Tregime nga Julia Sigmond

 

  1. 44

Katja

Ajo ishte me prejardhje armene, me forma të veçanta, shumë e bukur dhe simpatike. Prej kohësh, Katja kish mbetur vejushë. Nuk e mora vesh kurrë, ose mund të jetë se dikur e dija, por e kisha harruar, qysh e kish gjetur ajo bashkëshortin Italian. Kishte një djalë të vetëm, por tre nipa e mbesa.

E njoha Katjan përmes esperantos. Ishte mesogrua, kur ajo nisi mësimin e esperantos. Kurrë nuk e mësoi përsosur, megjithatë, e zotëronte mjaft mirë, sa kish filluar korrespondencën, përmes saj.

Ishte shumë e lumtur, sepse kish gjetur një mik, për të cilin nuk donte të fliste me hollësi. E përmëndëte vetëm si ‘miku im’.. Kish rënë në dashuri me gjithë zemër, ndonëse dashuria ishte krejt e pashpresë, sepse burri kishte familje dhe i shkruante se ndershmërisht ai nuk mund ta braktiste atë. Lumturia e tyre mbeti kështu thjesht dashuri me korrespondencë. Madje kishin vendosur që kurrë të mos takoheshin për të mos e vështirësuar gjendjen e tyre të pashpresë. Dërguan foto vetëm për të përfyruar qysh dukeshin.

Katja nuk donte të më tregonte më shumë për atë, ndonëse ne ishim mikesha të mira. Unë e vizitoja atë çdo javë, sepse ajo kish një dyqan të vogël, ku ajo bënte vetë dhe e shiste lëngun e karrotës. Në atë kohë u bë e modës të shkoje të dyqani i Katjas, për të pirë një gotë me lëng karrote.

Karrotat ajo i siguronte në një fshat fqinj, ku kishte karrota të ëmbla.

Një ditë, Katja më tha:

  • Dua të të martoj.

Si përgjigje ishte një buzëqeshje plot shije nga unë.

  • Mos qesh, mos qesh! Dje natën nuk munda të bëjë një sy gjuhë duke menduar për ty. Nuk ka mundësi që ti tani, 30 vjeçe, ende nuk je martuar. Koha kalon kaq shpejt, dhe befas do vesh re, që do mbetesh “një zonjushë plakë”.

Unë nuk pushova së qeshuri dhe ajo pothuaj nisi të inatoset, megjithatë vazhdoi:

  • Më dëgjo! Njoh një burrë simpatik, që do të martohet, por nuk e ka gjetur ende gruan e përshtatshme për vete. Do ta ftoj atë për të pirë një gotë lëng karrote. Ai nuk duhet ta dijë se unë e kam organizuar “takimin e rastësishëm”. Në se do të njiheni, më pas është puna juaj, se çfarë do ndodhë.

Kaloi një javë. Unë shkova përsëri të ajo për të pirë nga ai “nektari qiellor”.

E gjeta  tepër të trishtuar.

  • Katja! Ҫfarë ka ndodhur? Mos i ke sëmurë nipat e mbesat?
  • A ka ndodhur diçka me mikun tënd me korrespondencë?
  • Ҫfarë, pra? Më thuaj!

Ajo m’u përgjigj me vështirësi.

  • Unë fola me të.

E kuptova menjëherë që plani i saj  për martesën time, nuk u arrit për një arsye.. Unë heshta.

  • Merre me mend! Kur i propozova, që ai të njihej me mikeshën time, sepse kush e di, ti do t’I pëlqeje atij, a e di, se çfarë tha ai?

Unë mohova me kokë.

  • Ai tha, se të njihte prej kohësh dhe kishte një mendim të mirë për ty, sepse je një grua tepër inteligjente dhe se ti ke edhe një ndjenjë humori, por…
  • Por?
  • …Por ti nuk je shumë e bukur për të!
  • Vërtet?
  • Të lutem, më thuaj kush është ai.

Kur më tregoi emrin e atij burri, unë sërish shpërtheva me të qeshura.

  • Katja! Po ti nuk më ke pyetur mua, a do ta pëlqeja unë atë burrë.
  • Vallë, ty nuk të pëlqen vërtet ai?!
  • Fare! Ai është tepër inteligjent dhe një burrë i bukur, por karakteri i tij është i padurueshëm.
  • Vërtet?
  • Edhe në se ai do ishte i vetmi burrë në këtë botë, dmth në se njerëzimi do kish vdekur dhe do kish mbetur vetëm ai në planet. Rri e qetë, Katja! Të falemnderoj për vullnetin tënd të mirë dhe lermë e mos e luaj rolin e “ëngjëllit të fatit”!

Atë natë nuk fjeta dot. Mendoja për bukurinë.

Nëna ime ka qenë një ndër gratë më të bukura në qytetin tonë të lindjes..

Motra ime nuk i kish pushtuar vetëm ata djem, që ajo nuk i donte, vërtet ajo e kish trashëguar bukurinë nga e ëma.

Po ashtu, im vëlla, për të cilin shumë vasha do ishin të lumtura, në se ai do i zgjidhte.

Unë i ngjaja babait, që më thosh mua:

  • Mos u ndje fatkeqe! Ne nuk jemi të bukur, megjithatë neve na duan të gjithë!

Vuaja kur doja të ngushëllohesha me fjalët thuajse fyese: “por ju nuk jeni e shëmtuar”!

Ndryshimi është i madh ndërmjet “të jesh i bukur” dhe “ të mos jesh i shëmtuar”.

Katja ka vdekur qëkur. Nuk mund t’i tregoj dot asaj, se ndonëse unë jam martuar në moshë të madhe, nuk mbeta që nuk mbeta  zonjushë plakë.

Lumturisht unë jetoj me bashkëshortin tim.

Që të dy jemi të kënaqur; dhe, për të, unë jam e bukur dhe, për mua, ai burri i vetëm në planet.

Katja!

Të kujtoj ty me një miqësi të sinqertë dhe falenderuese!

Perktheu nga esperantishtja: Bardhyl Selimi, 12 janar 2020

 

f.71

Gruaja me robdëshambër ngjyrë rozë

Gruaja rrinte ulur në kolltuk pranë dritares së hapur. Ajo pa pemën e lulëzuar të qershisë, por pa ndonjë interesim. Dhjetëra bletë bubronin nëpër degët e saj, që nga mëngjesi deri në mbrëmje.

Ajo nuk e vështronte pemën në lulëzim, as i dëgjonte bubrimet e bletëve. Në fakt asgjë nuk i interesonte asaj. Është ora tetë.

U duk i shoqi. Ai solli mëngjesin. Në një tabaka kishte një gotë qumështi të ngrohtë dhe një fetë bukë. Ai e vuri tabakanë mbi tryezën e vogël pranë gruas së ulur, dhe vetërrinte në këmbë. Më pas u largua qetësisht.

Gruaja priti ca, derisa ai u zhduk nga pamja. Pastaj nisi të hajë ngadalë.

E këputi një copë nga feta e bukës. Së pari, i mori erë dhe vetëm më pas, ngadalë, e futi në gojë. E përtypi atë. Pastaj piu nga gota e qumështit. Edhe atij, në fillim, i mori erë. Për gjysëm ore e mbaroi së ngrëni mëngjesin.

Gruaja shkoi në banjë për nevojat personale. i kreu ato. I lau duart. Pasi u kthye në dhomë u ul sërish në kolltuk.

Kjo gjendje e çuditshme e saj kish nisur para dy vitesh. Një dit, bashkëshorti priti më kot që ajo të përgatiste mëngjesin për të dy ata.

E gjeti atë ulur në kolltuk. Ajo nuk u përgjigjej pyetjeve të tij. Që atëhere, ajo rrinte ulur, e pafjalë, në kolltuk.

I shoqi solli doktorin, por ky vuri se se ajo ishte shëndoshë. Vetëm se ajo nuk fliste dhe tërë ditën rrinte ulur në kolltuk. Doktori nuk e ndihmonte dot.

I bënë vizitë të afërmit, miqtë, ish kolegët e mirë. Më kot ata i flisnin ose i bënin pyetje, sepse ajo nuk u përgjigjej.

Burri ishte i pafuqishëm. Ai duhej ta pranonte këtë gjendje. Ai nisi të gatuajë, sepse e kuptoi, se ajo nuk donte të bëntë asgjë.

Është ora dymbëdhjetë. Burri shfaqet sërish. Ai sjell drekën në një tabaka.

Në një pjatë është supa, në tjetrën një pure patatesh dhe një vezë e zier. Në një pjatë të vockël ishte një fetë torte.

Burri e kish mësuar tashmë se çfarë pëlqente ajo për të ngrënë. Në fillim, në se asaj nuk i pëlqente diçka, ajo thjesht nuk e prekte fare. Ai merr tabakanë e mëngjesit dhe largohet.

Edhe këtë gjë ai duhej ta mësonte, që ajo nuk ha po të jetë ai pranë në dhomë. Pas largimit të bashkëshortit, ajo nis të hajë. Në fillim ajo gjithçkaje i merr erë, vetëm pastaj nis të hajë, shumë ngadalë. Pas drekës ajo shkon në banjë. Pastaj kthehet që andej dhe ulet prap në kolltuk. Ka veshur një robdëshambër ngjyrë rozë., por që tani është hirësuar pak. Atë e mban veshur ditë e natë. Bashkëshorti më kot donte ta lante atë, sepse ajo nuk e lejonte.

Kaloi edhe pasditja. Gruaja, palëvizur, rri ulur në heshtje. Është ora 16. Burri i sjell një mollë të prerë në katër copa, sepse vetëm kështu ajo e ha atë. Është ora njëzetë. Burri shfaqet sërish. Në një tabaka ai sjell darkën. E vendos tabakanë mbi tryezën e vogël. E mbyll dritaren.

Pas largimit gruaja nis të hajë.

Edhe tani ajo i merr erë bukës dhe qumështit, para se të hajë. Pastaj shkon në banjë.

Kthehet në dhomë, por tani në vend të kolltukut, ajo zgjedh shtratimn. Bie të flejë. Kalojnë javë, muaj, gjendja nuk ndryshoin.  I vetmi ndryshim është se në dimër dritarja nuk rri hapur nga mëngjesi deri në mbrëmje. Vetëm gjatë drekës  ai e hap atë përgjysëm.

Robdëshambri ngjyrë rozë tani nuk është as ngjyrë gri, por i leckosur dhe me erë të keqe, por ajo nuk lejon ta ndërrojnë atë.

Një ditë gruaja e priti më kot mëngjesin, sepse bashkëshorti nuk u duk në dhomën e saj. Ajo priti, priti gjatë, por më kot. Ai nuk u duk.

Ajo shkoi në banjo. i kreu nevojat personale. i lau duart.. Pastaj u kthye në dhomë. U ul sërish në kolltuk dhe priti. Më kot. Ai nuk u duk.

Në orën dymbëdhjetë ajo shkoi në dhomën tjetër.

Ai rrinte shtrirë në krevat. Nuk lëvizte fare.

Ajo e hapi derën dhe vështroi lulet shumë të bukura të kopështit..

Nuk po e kuptonte, çfarë i kishte ndodhur atij?

U kthye në dhomën e bashkëshortit. E kqyri atë bukur gjatë. Pastaj ia nisi këngës.

Shkoi në banjo. U la. E tmerruar, ajo vështroi robdëshambrin e vet të qelbur, dikur shumë të bukur, ngjyrë rozë. U vesh dhe shkoi në rrugën fqinjë, ku banonte një mikeshë e vjetër. i ra ziles.

  • Më fal, se po ju bezdis, por nuk e di, se çfarë ka ndodhur, por sot im shoq nuk ma solli ushqimin.

Pastaj i ra të fikët.

Ceremoninë e varrimit e përcollën të gjithë të afërmit, miqtë dhe ish kolegët.

Të gjithë u habitën shumë. Të gjithë e pyesnin atë, se çfarë ndodhi?

Ajo nuk mbante mënd asgjë.

 

f.86

Jeta e gjatë

Problemi më i rëndësishëm i njeriut jetëgjatë është se çfarë detyre nuk e ka përmbushur ende, a do ketë jetë për të, apo? Dhe nis e rreshton  detyrat e kryera apo të përfunduara, për të përforcuar vetëbesimin dhe zbutur vrarjen e ndërgjegjes, sepse njeriu jetëgjatë e di mirë, se ka gjithnjë më shumë gjera për të bërë, se sa ka bërë deri tani.

Të falëmnderoj shumë Dhimbje (gati shkrova “e dashur Dhimbje”) që, nga njëherë, më zgjon natën dhe nuk më le të flej, në mënyrë që të kujtoj e të mendoj: cilën detyrë duhet ende ta kryej?

Rrotat e kokës tashmë po i frenojnë lëvizjet e mia, ndonëse ende rrotullohen (murmurojnë?), kërcëllasin, bëjnë krak-krak, nxjerrin një zë të çjerrë.

Pas ca kohe, njeriu jetëgjatë nis të kujtohet për detyrat ende të pakryera dhe tani na del problem i dytë i madh.

Mirë, mirë, po ku ta marrim atë forcë dhe energji për t’i kryer këto detyra? Prej kohësh, është bërë e qartë vërtetësia e thënies së njohur: Shpirti është gati, por trupi është i dobët!

Kështu nis beteja e madhe. Këtë detyrë duhet patjetër ta kryej. Sot. Tani. Nuk mund ta shtyj dot.

Në këtë fushëbetejë nuk ka heronj të vdekur, as të plagosur për vdekje. Këtu ka vetëm fitimtarë. Nuk ka nevojë për buqeta me lule për varre, mjafton vetëm një lulëz.

Pasi e kryen detyrën, vjen- shumë I merituari- pushim horizontal, një kënaqësi e këndëshme, e gazmendtë, një ndjenjë lumturuese: ia dola!

Madje edhe Dhimbja zbutet. Ja, edhe tani ajo ia arriti ta përmbushë detyrën! Tani edhe ajo po i mbledh forcat. Nesër gjithçka nis nga e para.

Njeriu jetëgjatë bie në mendime. Sa të nesërme do ketë ai, ende?

Dhe a do mundet t’I kryejë ai të gjitha detyrat e shtyra në kohë?

 

Përkthyer në shqip nga Bardhyl Selimi, 15 janar 2020

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s