The People’s Maharaja / By: Lily Swarn

The People’s Maharaja
 
Remembering Maharaja Ranjit Singh , the Lion of Punjab , the Founder of the Sikh Empire on the day he passed away,His reign lasted from 1801 to 1839.Born on 13 th November 1780 in Gujranwala , Pakistan,he became a Maharaja at 21 yrs of age .
 
At its peak in the 19 th century , the Sikh Empire extended from Khyber Pass in the West to Western Tibet in the East and from Mithankot in the South to Kashmir in the North .
 
The Maharaja lost his left eye as an infant after contracting smallpox.Known as one of the greatest strategists of his times , he was adept in martial arts and impeccably groomed in the Sikh tradition of fighting.He fought his first battle when he was 10 yrs old beside his father and numerous battles with Afghans.
On 12 th April 1801, he joined many Sikh groups into one State and won the title of Maharaja.
 
Ranjit Singh was a truly secular leader . His army included Hindus, Muslim , European generals and warriors .His army was trained amongst others by European mercenaries . His army was the first modern Indian Army and was known as the Sikh Khalsa Army , which helped prevent the British from colonising Punjab during his lifetime
 
The Maharaja never wore a crown even when he sat on his throne since everyone is considered equal before God in Sikhism.
 
Maharani Jindan ( Jind Kaur )was his favourite wife and played an important role after his passing.
 
He set up Takht Sri Patna Sahib Gurdwara where the 10 th Sikh Guru was born and Takht Sri Hazur Sahib , the place where he died .
 
The gold and marble work of the iconic Golden Temple in Amritsar was also under his patronage .
 
The Kohinoor diamond which is in the Queen of England‘s possession currently ,was once a part of Ranjit Singh ‘s treasure
 
Pul Moran was built on the Lahore Amritsar highway near Wagah border in memory of a dancer Moran. The historic site is also known as Pul Kanjari .
 
He is famous as Sher- e-Punjab ( Lion of Punjab) due to his liberal patronage ,
The British could not annex Punjab in his lifetime .
His reign was that of an almost mythical ruler who was tolerant .
 
On June 27 2019 his statue was unveiled in Lahore Fort to mark the 180 th anniversary of his death .A symbol of stability during these times of religious and ethnic strife .
This 12 year old heir to the Sukerchakia Misl gave history a lot to ponder about .
 
I must share this famous tale which I heard from my dad about a maraasi ( political satirists and humorists during his rule ) . Once someone challenged a maraasi that he couldn’t call the Maharaja a one eyed man .Taking up the challenge the maraasi went up to Ranjit Singh and recited “ Teri iko akh sulakhni jehri chamkaan maare / tainu jhuk jhuk karan salaamaan do akhiyaan waale “(You are a blessed one eyed man in front of whom even two eyed men bow )
 
 
 
By: Lily Swarn

Poezi nga Eva Gjoni

Poezi nga Eva Gjoni   *** Mam… Malli gërryen me thonjë hapsirë Rrethuar me tinguj të haruar kitareje Një zë, nën zë këndon një këngë të vjetër Pa ngjyra janë fotot e zbardhura E çuditëshme dhe dimërat nuk janë njësoj … Continue reading

Poezi nga Odise Kote

Poezi nga Odise Kote   SHQIPONJA – baladë.   U ngjit aq lart në ajër shkëlqimtar, majës së pambërritshme të malit, atje. Një fjollëz reje, bardhoshe, mitare, ia lidhi si shall folesë së re.   Arrati prej syrit të nxirë … Continue reading

Një aristokrat i poezisë në yjetekën shqiptare: ETËHEM HAXHIADEMI DHE SIZMA NË HIERARKITË LETRARE TË KOMBIT / Nga: Shpend Sollaku Noè

ETËHEM HAXHIADEMI DHE SIZMA NË HIERARKITË LETRARE TË KOMBIT Një aristokrat i poezisë në yjetekën shqiptare Rikthimi i poetit Etëhem Haxhiademi po sjell pa dyshim një prishje të re ekuilibrash në letërsinë shqipe. Ai po i imponohet kritikës letrare dhe … Continue reading

Kur Ingrid Jonker thërriste: They “can’t breathe”! / Nga : Flutura Açka

Kur Ingrid Jonker thërriste: They “can’t breathe”!

Ishte 24 maji i vitit 1994, kur në parlamentin e parë pluralist të Afrikës së Jugut, Nelson Mandela, në mënyrë krejt të beftë dhe emocionuese, e hapi fjalimin e tij me poezinë “Fëmija” të poeteshës afrikane Ingrid Jonker, e cila kishte luftuar gjithë jetën e vet të shkurtër për të drejtat e bashkëatdhetarëve të saj me ngjyrë, të vrarë, të dhunuar, të persekutuar nga Aparteidi. Në radhët e persekutorëve të bardhë, ishte edhe babai i saj, Abrahami, si funksionar i lartë i asaj kohe. Ai e shkurajoi vajzën e tij plangprishëse, e cila shkroi këtë poezi të pavdekshme. Ishte një ditë tragjike, kur Ingridi pa një fëmijë në krahët e nënës, e cila marshonte në mesin e turmës me fëmijën e vdekur në krahë, i vrarë nga një plumb në kokë në protestë në Nyanga. Një nga poeteshat më te rëndësishme të botës, Ingrid Jonker i dha fund jetës së vet vetëm pak muaj pas të tridhjetave. Pas një zënke të tillë të ashpër me të atin, e dëshpëruar nga mizoritë që shihte përditë, një shpirt mbiemocional i saji nuk mundi ta përballonte dot: Zbriti një natë korriku mes shkëmbijve të gjirit të “Tri spirancave” dhe u fut nëpër ujët e errët e të ftohtë të oqeanit. Kur trupin e saj e gjetën të nesërmen tek pluskonte mbi ujë, ndihmësit i raportuan të atit dhe e pyetën se çfarë të bënin me kufomën e së bijës. Ai iu kthye dhe i tha i shkujdesur: “Lëreni atje ku është!”. Këtë poezi e kam përkthyer herët, dhe duket se nuk do të dalin shpejt nga moda jonë shoqërore lufta ndaj ndarjes në ngjyrë. Poezia e lexuar nga Nelson Mandela, është një nga gjët më frymëzuese të ditëve që po kalojmë. Për ta njohur më thellë poeteshën e famshme, më ka ndihmuar mikja ime Petrovna Metelerkamp, njëherësh edhe biografe e Ingrid Jonker, të cilën kam patur fat ta takoj në janar 2013 në Cape Town. Uroj të ta pëlqeni edhe ju miqtë e mi! Paçi një fundjavë të mbarë!

Fëmija që u vra në Nyanga

Fëmija nuk ka vdekur
Grushtin ngre fëmija pranë s’ëmës
Që Afrika! thërret, dhe klith frymën
E lirisë dhe stepave,
Zonave zemërrethuar.

Grushtin ngre fëmija pranë të atit
Paradës së brezave
Që Afrika! thërrasin, dhe klithin frymën
E mundimit dhe gjakut
Udhëve të krenarisë së lënduar.

Fëmija nuk ka vdekur as në Langa as në Nyanga
As në Orlando apo Shaperville
As qendrës policore në Philippi
Ku shtrirë rri prej plumbit që kokën ia ka grirë.

Hija e errët e ushtarëve është fëmija
E gardës me pushkë, autoblinda e shkopinj
Fëmija është i pranishëm në të gjitha takimet ku bëhen ligje
Fëmija përgjon përmes dritareve zemrat e nënave
Fëmija që donte vetëm të luante në rërë në Nyanga, është kudo
Fëmija që u burrërua tani nëpër gjithë Afrikën shtegton

Fëmija që u bë gjigand tani nëpër gjithë botën
pa PASS kalon.

Nga : Flutura Açka

LAIKA * – GÜNTER KUNERT / Isinalin tungo sa wikang Filipino Eden Soriano Trinidad & English translation by Germain Droogenbroodt

LAIKA *
 
Sa isang yari sa bakal na pangkalawakang sasakyan
Ang pinakamahusay, at ating pagmamay-ari,
Lumilipad araw-araw laman ang isang walang buhay na aso
Sa palibot ng ating daigdig
Bilang isang babala
Sa gayon maaring pumaimbulog
Taon-taon sa paligid ng araw,
Lulan ang mga walang buhay na nilalang,
Ang Mundo,
Ang pinakamainam na mayroon tayo.
 
GÜNTER KUNERT, Germany, 1929-2019
Isinalin tungo sa wikang Filipino Eden Soriano Trinidad
 
From Erinnerung an einen Planeten – Reminicense of a Planet“, Heyne Lyrik
 
***
 
*Si Laika ang kauna-unahang hayop na nagpaligid-ligid sa daigdig. Siya ang napiling pasahero ng sasakyang pangkalawakan ng Soviet Sputnik 2 na inilunsad noong ika-3 ng Nobyembre taong 1957. Babahagya lamang ang nalaman sa naging epekto ng paglalakbay sa kalawakan sa mga nabubuhay na nilalang sa mga sandaling iyon. Namatay ang asong si Laika ilang oras lamang dahil sa sobrang init.
 
 
 
LAIKA *
 
In a metal bullet,
The best, we own,
Flies day after day a dead dog
Around our earth
As a warning,
That ever so could circle
Year after year around the sun,
Loaded with a dead humanity,
The planet Earth,
The best we have.
 
GÜNTER KUNERT, Germany, 1929-2019
English translation Germain Droogenbroodt
 
From „Erinnerung an einen Planeten – Reminicense of a Planet“, Heyne Lyrik
 
***
 
* Laika the first animal to orbit the earth. She was selected to occupy the Soviet spacecraft Sputnik 2 that was launched into outer space on 3 November 1957. Little was known about the impact of spaceflight on living creatures at that time. Laika died within hours from overheating.

Poezi nga Mary Elizabeth Frye / Përktheu nga Italishtja Juljana Mehmeti

Poezi nga Mary Elizabeth Frye

 

***

Mos ju afro varrit tim duke qarë.
Nuk jam.
Nuk fle aty.
Unë jam si njëmijë erëra që fryjnë.
Jam si një diamant në dëborë,
i ndritshëm.
Unë jam rrezja e diellit mbi grurin e artë.
Jam shiu i butë pritur në vjeshtë.
Kur në mëngjes zgjohesh e qetë, jam kënga e zogjve në tufë.
Unë jam gjithashtu yjet që shkëlqejnë,
ndërsa nata në dritaren tënde bie.
Prandaj, mos ju afro varrit tim duke qarë.
Nuk jam .
Unë nuk kam vdekur.

 

***

Non avvicinarti alla mia tomba piangendo.
Non ci sono.
Non dormo lì.
Io sono come mille venti che soffiano.
Io sono come un diamante nella neve, splendente.
Io sono la luce del sole sul grano dorato.
Io sono la pioggia gentile attesa in autunno.
Quando ti svegli la mattina tranquilla, sono il canto di uno stormo di uccelli.
Io sono anche le stelle che brillano, mentre la notte cade sulla tua finestra.
Perciò non avvicinarti alla mia tomba piangendo.
Non ci sono.
Io non sono morto.

 

Përktheu nga Italishtja Juljana Mehmeti

Poezi nga Sonja Haxhia

Poezi nga Sonja Haxhia     Gjurmë   Unë dua ecjen nëpër rërë, ku hapat lënë gjurmë zgjatjen e hijes deri në det, duke u dorëzuar në transforminin e kthjelltesive të paimagjinuara. dhe ashtu shkujdesur…. zgjedh thellësitë e tua…. duke … Continue reading