KOÇKËLA / Tregim nga Odise Kote

 
Tregim nga Odise Kote
 
 
 
KOÇKËLA
 
E ka mbjellë koçkëla, u hodhi erzin në fytyrë labja e fortë që fjala i peshonte sa sënduku me flori. Midis dy varreve, një pëllëmbë larg nga njëri tjetri, ishte mbjellë qiparisi i lartë.
Iu faneps në shtrojet e natës.
Mos … thirri ankthshëm dhe pandehma i zuri frymën. Njëri varr ishte i babait Gjikë dhe tjetri i nipit Gjin. Dhimbja për ta ishte e paprerë, si shkulja e brinjëve. Njëri të majtën e tjetri të djathtën.
Qiparisi u mboll në tetor. Gjithë dimrit, rrënjët e tij u ngopën në ujëra e baltë të njomë. Me aroma toke dhe bulurima shirash. Dy lumenjtë e Palokastrës, Drino e Belicë u shkonin përposh dherave të buta varosheve, në trëndafilin e erërave.
Rrënjët e qiparisit erdhën e u rritën, u frynë, u zgjatën gjer matanë.
Netëve, korba zezonë, e thanta, gjithë gunga e kyçe, Fotinia, që e kishin sjellë për dimërim në qytet, shihte në ëndërr udhët që të shpinin atje, në vasilikua. Ndonjëherë lëvizte perden e dritares dhe priste gjatë.
Orë të pasosura durimi.
Priste të dilte hëna.
Fliste me të dhe seç i thoshte.
Dëgjoheshin mërmërima të lehta si këputja e gjetheve nga degët apo si tundja e ahut të pengut kur e merr era. Kuptohej që jepte porosi e linte amanetet.
Se kush e pengonte të ikte, t’i takonte me rradhë të vdekurit e gjallë të saj.
Bëhej hije e donte të shkonte.
Sa bëhej gati, vishte teshat, vinte shkopin e thantë të boshtasë në futa të mesit, lidhte kosoren e mprehtë e thikën gjatoshe në brez, sekush e tërhiqte pas.
Sekush.
E kthente.
Dhe ajo gërgërinte në psherëtima e lotë.
Sepse netët nuk mund t’i gënjesh. Ato të kujtojnë gjithçka që ke harruar.
Dhe shija e pare që i vinte papritur ishte zhgënjimi. Për të mbërritur në agimin e bardhë të ngashnjimit, nuk kishte rrugë tjetër përveçse natës. Pas saj disa orë përhumbjeje.
Mug.
Hutimet e saj u shpeshtuan.
Çerekdamllatë, siç thonë plakat e lumit, ia tkurrën ca më tepër shtatin, brenda brengave, në gërmadhën e fatit të vet. Shpërgëjtë e nxehtë të frikës, mbështollën ankthet e saj që bridhin kuturu rrugëve të pjerrëta rrokullisëse. Fatit i tremben dhe perënditë…!
Ç’të jetë ky qiparis pushtonjës?
Ç’kërkon të bëjë ai…?
Pandehma ndjellakeqe i vërtitej nëpēr mushkëri. Një kollë e hollë, mbytëse, brisk, e priste feta – feta durimin.
Dhe bëhej e gjitha e verdhëdhemë.
Lëngëre.
Megjithatë kanatet e marrëzisë i mbante të mbyllur. Kthjellimi qasej gjithë frikë nëpër ca të çara të padukshme.
Dita e re që mbërrinte ngadalë, plagosur, nuk ishte e thënë të qetësonte sadopak mahisjet e trishtimeve.
Përkundër.
Përfytyrimi i qiparisit që shtrinte rrënjët tutje e tutje si pushtonjës i babëzitur i shkulte flokët. Më çoni atje, më çoni, – iu hakërrehej djalit dhe nuses së tij të pagojë.
Nesër, nesër – e merrte hopa në duar djali dhe i betohej që sapo të dilte dielli mbi sup të kodrave në Dajt, të çelte bari fushave, do ta shpinte me mjetin e tij në fshatin e largët të jugut. I përkëdhelte pastaj faqet e sytë, si të donte të pastronte pamjen nga mjegulla duke i pëshpëritur: Mëmë, ti e di që atje dimri është i egër, me dhëmbë, i vetmuar …
Vetëm fjala nesër, e përsëritur disa herë, guxonte të ngjitej e të hynte në kafkën e vogël të saj, mbështjellë me shami të zezë. Sikur përpëlitjes, torturimit të shpirtit, sëkëlldisë e hallit t’iu vinte një gjethe balsami përmbi dhe ajo pastaj kotej ca orë në divan të sallonit.
Kalendari rrëzonte fletët njëra pas tjetrës, nesër – pasnesër, nesër, por gjumi i saj humbi përgjithmonë, gremisur honeve e klithmave të kujtesës duke lidhur litarin e ekzistencës tek ai qiparis i mallkuar me rrënjët që i shtrinte pa leje, ku të mundte.
Njëherë, nga humbina iu bë se dëgjoi zërin e qiparisit : Pse më ke marrë zët? Jam mbjellë këtu, midis dy varreve të rrëfej nderim, të bëj hije, të lajmëroj udhëtarët të përkulen me respekt!
U drodh.
I ngjau se e nxitën të takohej me epitafet e pashkruara të varreve…!
Bekuar qoftë zhgënjimi …!
Ç’nderim mor derdimen …u hëngre supet e s’rrotullohen dot …- ulëriti.
Ta ndreq kurrizin sa të vij atje, i përbetohej vetes dhe eshtrat e bardha, hollake të dorës shtrëngonin fort sëpatën e brezit që i përdukej asajore me peshore drejtësie. Vegël që maste deri në miligramë peshën e litarëve të fateve, mes së mirës e të keqes, mes së drejtës e të padrejtës, të shëmtuarës e të bukurës, të shkuarës e të tashmes …
Pas kësaj shëmbej përdhe.
Pafuqi.
E përdridhte gjysmëgjumi, gjysmëlodhja. Shpesh trembej e brofte shqepur, fije – fije mërzie dhe shprazte llurbër të pleksurën e zemëratës:
E ka mbjellë koçkëla! Koçkëla mbi ujë …! Parandjenjë e qartë, ajo gjëja që s’vlente fare, fjalët bosh të tyrifyçkës, halli i madh që kishte rënë në prag, budallallëkut që i kishin dalë brirët.
Koçkël mbi ujë …!
Dhe e kishte fjalën për atë kokrrën pufkë, pa peshë, pa fryt, pa vlerë, të pemës së lartë të valanidhit që e rrëmbente era, e flakte tutje, pa mëshirë, mbi lumenjtë e jugut, Drinon a Belicën dhe shkiste përmbi valë, në sipërfaqe, derisa mbërrinte në det.
Kur ajo fjala nesër që kishte mundur të hynte në kafkën e saj u bë e pushtetshme, e padurueshme, goditëse, djali e hypi mëmën në mjetin e tij dhe e çoi në fshatin e jugut. Kalendari shënonte datën 24 mars. Pranvera atë mot erdhi me shira të rrëmbyeshëm e ylberë të gjatë. Toka e ndjeu ethshëm kohën e tragjedisë që kaloi në rrahet e vrullshme të lumenjve të nëndheshëm. Rrënjët e qiparisit, të trashura, mbledhur ligsht, të pangopura, plot fuqi shpërthimi e kuptuan që shpirtrat e territ po afroheshin në kanosje të ankthshme. Në vend të gurëve e shpellave ku lidhen zakonisht, të trembura se dikush po përgjonte vdekjen e tyre, ato u lidhën pas pllakave të mermerta të dy qivureve. Të Gjikës e Gjinit.
U lidhën aq fort sa i shkulën.
I bënë fërtele.
Copëra.
Atëorë mbërriti mu aty dhe ajo.
E përgjumur. Në arkë.
Kur donin ta ulnin arkën në gji të tokës, ndodhi e padëgjuara. U ngrit dhe bërtiti: Ju thashë që e kish mbjellë koçkëla?
Njerëzia e pakët e vakisë shtangën.
Të gjithë e dinin që sa herë e thoshte: Koçkël mbi ujë … (ngjante edhe si mallkim), ajo psherëtinte dhimbshëm si një filozofe antike dhe u binte frigaçëve me sëpatë mu në ballë: Thuaja tjetrit në sy!
E vërteta ishte e vetmja tokë e sigurtë ku ajo dëshironte të rrinte…!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s