Rrëfime dhe legjenda nga Agron Shele

 
Rrëfime dhe legjenda nga Agron Shele
 
 
Shën Thanasi
 
-Shtyje urën bijë. Kam ftohtë. Nafakaja e shtëpisë ngeli tek ty. Djali më iku. Tani flas me muret dhe me ty. Qyqja bir, si s’ më merr dheu një orë e më parë.
– Nuk ishte e thënë ane! Aq ishte fati i shkruar. Vëllain na e mori mortja e ardhur që na la pa plang e emër. Po të sjell pak pekmez. Është nga i vreshtave tona. Harrove si e ngarkoje mushkën e zezë.
– Jam sëmurë bijë. Para syve më kalojnë të tëra çupat që kam nisur nuse. Zoti më në fund më dëgjoi e do më dërgojë afër djalit. Amin!
– Mos e thuaj këtë fjalë. Po babai.
– Ai nuk i dëgjoi asnjëherë mallkimet që më shfaqeshin në ëndrra. Prandaj ti bijë duhet të ikësh këtej. Ndërto vatan në vend tjetër. Jemi nën rrënjët e lisit të Shën Thanasit. Ai nuk na e fal që e trazojmë . Sa më larg nga këtu bijë. Unë do vdes, por s’ do më tretë dheu nëse nuk ikën këtej. Ai kërkon paqe dhe do që shullenjtë e tij të prehin ata që i kanë shërbyer. Ndoshta dhe paqen e sërgjyshit tënd.
– Nuk më ke thënë kurrë për ëndrrat që shikon.
-Një natë *shëllëndeu ai erdhi me kandil në dorë. Nuk ishte as shi dhe as borë. Ishte llohë. Një erë që të thante krahët sa hapje derën. E pashë me sytë e mi. Më tha:
“ Ik nga këtej bijë, se s’ dua të hyj në gjynah”
Nuk e dëgjova. Yt atë ca më keq, por punonte sheshin e Kishës dhe bëntë kalldrëm. Unë i dëgjoj ende kambanat. Ato bien, dhe nuk kanë tingull të zakonshëm. Dëgjohen në Malëshovë e Zagori. Stërgjyshi im thoshte që dëgjohen deri në Janinë. Një Zot e di çfarë kemi shkelur. As perritë në shkëmb të Doshnicës apo në Çajup nuk rrëfejnë gjë. Ato fluturojnë si era dhe vetëm ajo kambanë mund ti ndalë.
-Dhe ku është kambana?
-Në Shën Thanas bijë. Mbi kokën tonë. Bie për ata që nuk dinë të dëgjojnë…!
Kodra e vogël dhe lisi i madh qëndrojnë atje. Çuditërisht rrethohet nga shtatë kisha të tjera , ndërsa vendi i shkretuar dhe rrënojat fshehin të tjera gjurmë. Janë hapat e menduar dhe skeptri i një kryeprifti që nuk harronte të vinte për çdo ditë të Shën Mërisë. Nuk vinte vetëm. Thonë se ishte shpurë dhe kur kalonin ata, njerëzit përuleshin gjer në dhe dhe faleshin. Hapeshin të tëra kishat dhe natën ndrinin shandanët, por asnjë nuk e kishte shkëlqimin e Shën Thanasit. Kambanorja e saj kur binte nuk tingëllonte por drithëronte. Deshikajt ishin të parët që do uleshin dhe luteshin, pastaj Dedlulajt, Kagjinët, Dedegjonasit, Niklilajt e Gjokmaçajt. Gratë e tyre si arbre të vërteta drejtonin sytë nga qielli, ndërsa lisi hapëronte degët. Nuk ishin degë të një peme të zakonshme, por rrënjë që shkonin në gjenezë dhe po ajo pamje princërore, veshur nën petkun e veladonit të zi, si shenjë e dhimbjes dhe zisë për *Krishtin që u sakrifikua për dhimbjet dhe shpirtin njeri.
 
*shullë- shesh që e rreh dielli shumë.
*Shëllëndre – ditë Shkurti e ftohtë.
 
 
 
Vrima e pëllumbave
(legjendë)
 
Kështu e quajnë atë hinkë te frikshme, që sa herë hedh një gur, ngrihen pëllumbat e egër e flutoronë vrikthi ajrit të atyre shkrepave që sundohet nga shkëmbinj dhe një lugare, e cila mbledh ujë vetëm dimrave nga bora e shkrirë maleve dhe gurishtes së bardhë që shkon gjer në majë. Një rrugë e pjerrët vazhdon, por pa ju avitur kësaj shenje, e cila duket sikur përcjell jehonën e një fluturimi të harruar, por që shkon shumë më larg se kaq. Nuk është thjesht një humnerë, që humbet në errëtinë e malit, por diçka më e thellë se kaq. Ndoshta humbet me mjergullën që i rri pezull dhe vetëm në kohë të kthjellët tregon zgavrën e frikshme. Ndoshta është më shumë se një legjendë.
Një gjeraqinë thuhet se udhëtoi nëpër natë. Ajo, një me të linjtat e saj u shkri me bardhësinë e atyre shkëmbinjve që nuk pushtonin kreshperime te frikshme, por lartësi të kobshme që sundonon gjithë malin. Ndoshta ishte një zanë që kalonte asaj ane dhe zbardhte terrin e frikshëm. ose një vajzë e dëshpëruar që kuptoi fundin e kësaj bote buzë atij rrethi të ngushtë, por që ishte e sigurtë se do e fshehte në gjirin e shekujve. Ajo ecte, ndërsa rruga behej një me Udhën e Qumështit, atij shtegu yjor që do e rrëmbente, për ta mbajtur përjetë si ndriçim dhe shkëlqim i netëve më të vona. Ndoshta kish veshur fustan të bardhë për të nderuar atë natë të fundit, tek ecte dhe gremisej, ose gjakosej për të mbjellë shenjat në çdo gjurmë guri, si shenjte e një dashurie të heshtur, që do vdiste bashkë me grahmën e thatë të këtyre lugjeve. Dhe ja, një fanepsje e Venusit që u ngrit në kupë të qiellit dhe një ndriçim i zbehtë që harkohej atyre përthyerjeve por që ndriçonte aq sa ajo të shikonte atë udhë të ngushtë për të ecur drejt triumfit. Shtatë perri i prenë udhën dhe donin ta rrëmbenin pët ti marrë bukurinë. Nuk ishte e thënë. Zoti e kish paracakrtauar fatin e saj. Ajo duhej të fluturonte mistizmit të frikshëm të atyre anëve dhe të mbetej atje. Si një magji që endej nëpër natë dhe vrikth i pëllumbave, që sa herë të ngriheshin nga ajo humnerë do përplasnin flatrat e krahëve të saj.
Ata fluturojnë dhe sot, ashtu të trazuar nga dhimbja e kohës, por dinë të rendin, aq sa kufijtë njerëzorë nuk e shikojnë dot, horizonteve që shfaqin të njëjtën shëmbëlltyrë, atë të vajzës së rendur nëpër natë dhe shndërrimit të saj në engjëll i bardhë.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s