Rudina Çupi – SPECIALA BULTENO DE LA ALBANA ESPERANTO – INSTITUTO ( Buletini Special i Institutit Shqiptar të Esperantos)

 
Rudina Çupi
 
SPECIALA BULTENO DE LA ALBANA ESPERANTO – INSTITUTO
Buletini Special i Institutit Shqiptar të Esperantos
Maj 2021
 
Antologjia e poetëve të rinj shqiptarë/
Anthology of young Albanian poets/
Antologio de junaj albanaj poetoj/
 
Rudina Çupi  ka studiuar për Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Universitetin e Tiranës. Aktiviteti i saj artistik përmbledh katër libra me poezi: “© Të gjithë të drejtat janë të rezervuara” (2015), “®” (2010); “Shkopsitje” (2006) dhe “Mos ma kujtoni vdekjen” (1993). Ajo gjithashtu shkruan dhe përkthen libra për fëmijë, si dhe wshtw aurore e disa librave didaktikë. Aktivizohet në medien e shkruar dhe në atë vizive me shkrime letrare dhe kritike, artikuj publicistikë, intervista etj., si dhe në veprimtari leximi me fëmijët. Ka punuar si redaktore në disa shtëpi të rëndësishme botuese.
 
***
 
Rudina Çupi is an Albanian writer. She has studied Albanian Language and Literature at the University of Tirana. Her artistic activity includes four poetry books: “© All rights reserved” (2015); “®”(2010); Shkopsitje / “Unbuttoning” (2006); and “Don’t remember me the death” (1993). Rudina is the author and translator of several children’s books too and didactic book. For several media she writes critical writing, journalistic articles, interviews etc. and she love to organize reading activities with children. She worked in some main Publishing Houses.
 
***
 
Rudina Çupi estas albana verkisto. Ŝi studis pri la Albana Lingvo en la Universitato de Tirana.
La artisma agado de Rudina inkludas kvar poeziajn librojn: “ ©All rights reserved” (Ĉiuj rajtoj rezervitaj, 2015); “®”(2010); Shkopsitje / (Malbutoniĝo) 2006; kaj “Don’t remember me the death” (Ne rememoru min, morto, 1993).
Rudina estas aŭtoro kaj tradukinto ankaŭ de kelkaj porinfanaj libroj, same de didaktika libro. Ŝi skribas por kelkaj pres aŭ elektronikaj organoj kritikajn artikolojn, ĵurnalistajn opiniojn, intervjuojn ks. Kaj Rudina preferas la legadsesiojn kun infanoj. Rudina deĵoris en kelkaj ĉefaj eldonejoj.
 
Arti dhe gratë janë fajtorë të mëdhenj…
 
Një komentues futbolli ligjëron si poet.
 
1.
E bënë dhe artin të përdorshëm!!!
Fundja, të rriturit këtë dinë të bëjnë me
gjërat e çmuara: i zaptojnë.
Le që, pse t’i gjykojmë
ndoshta është më i vlefshëm një Nobel
të këndohet nën dush… Ja, nis e këndo!
 
Por kujt t’ia vë fajin për venitjen e shpresës
përveçse atyre që kanë fuqinë të krijojnë?
 
Nga “Maria me Jezusin në krah”
te “Zonja me kone”
ka fare pak fëmijë në art
dhe, rrjedhimisht, edhe në oborre,
(të bësh fëmijë është kaq klasike!)
jo se s’janë interesantë,
por kur gratë panë sesi ia përdorën
bijtë për luftëra e bijat si fajtore
filluan ta ekonomisin krijimin
për t’u mësuar të gjithëve
se jeta jepet për të qenë e hareshme
Njerëzit krijuan çifte jo-bir-bërëse
dhe bota është lehtuar, përnjëmend…
Por arti dhe gratë janë fajtorë të mëdhenj…
 
2.
Familja është bark.
Ato dhe kishat zbrazen përditë
mbesin si mitra të pabanuara grash,
mitra shpejt do të harrohet si fjalë
“epruvetë” është shumë më moderne
dhe faji nuk mund t’i vihet i gjithi shkencës
që në Barkën e Noes do të hipin veç kafshë,
apo industrisë, që fabrikoi biberonë si gjinj,
ninulla në disk a përralla me zë,
që shpiku nën-nënat me pagesë…
Nga të dobëtit, kanë mbetur vetëm fëmijët.
 
Fundi i lumtur dhe gratë janë fajtorë të mëdhenj…
 
 
Art and women are major culprits…
 
A football commentator opines like a poet.
 
1.
Art made usable!!!
After all, it’s what adults do best with
precious things: possessing.
Why should we judge them?
Perhaps a Nobel prize is more valuable
when sung in the shower… Go ahead and sing!
 
But whom to blame for the fadeing of hope,
except the ones who are able to create?
 
From “Madonna and The Child Jesus”
to “The Lady With The Dog”
there are only a few children in the arts
and, consequently in the yards,
(having kids is so classic!)
not that they aren’t interesting,
but when women saw how sons were used to fight wars,
and daughters to place guilt upon,
women began to economize creation
to teach everyone that life is given to be blissful.
People created non-adopting couples
and the world is relieved, really…
Nevertheles, art and women are major culprits…
 
2.
The family is a belly.
It and the churches emptied daily
reduced to uninhabited wombs.
The womb, a word soon to be forgotten.
“Test tube” is much more modern
and the blame cannot be placed all on science
that there would be only animals embarking Noah’s Ark,
or for the fabricated pacifiers,
audio lullabies and fairy tales,
the invented mothers for pay…
Of the weaks, only children are left.
 
The happy ending and women are major culprits …
 
* Translated by Shpresa Ymeraj
 
 
La arto kaj la virinoj ege kulpas…
 
Futbala komentisto paroladas kvazaŭ poeto
 
1.
Oni faris manipulan eĉ la arton!!!
Certe, la plenkreskuloj bone scipovas tion
Kun la valoraj kozoj: oni okupas ilin.
Nu, kiam ni prijuĝu
Eb;e pli valoras Nobelo
Kantati dum la duŝado..Jen, startu kanti!
 
Sed kiun mi kulpigu pro la espera forvelkado
Krom tiujn verki scipovantaj?
 
De “Maria kun Jezuso ĉebruste”
Al “La sinjorino kun hundido”
Tre malmulte estas infanoj en la arto
Kaj, konsekvence, ankaŭ en la kortoj,
(naski bebojn estas tiel klasika!)
Ne ĉar ili ne estas interesaj,
Sed kiam la virinoj konstatis kiel oni uzis
siajn filojn por milito kaj filinojn kiel kulpantoj
ili komencis pliŝpari la kreadon
por lernigi al ĉiuj
ke la vivo estas donita por estis gaja.
La homoj fondis geparojn ne filofarantajn
Kaj la mondo estas stultulita, vere..
Sed la arto kaj la virinoj ege kulpas…
 
2.
La familio estas ventro.
Tiuj kaj la preĝejoj ĉiutage malpleniĝas
Restas kvazaŭ neloĝataj virinaj uteroj,
La utero mem baldaŭ forgesiĝas kiel vorto
“provtubo” estas ja pli moderna termino
Kaj ne pri ĉio kulpas la scienco
Ke en la Barko de Noa surbordiĝas nur bestoj,
Aŭ la industrio, fabrikanta cicumojn anstataŭ mamoj
Lulkantojn sur la diskedoj aŭ voĉaj fabelojn,
Kiu inventis mamnutrajn virinojn kontraŭ pago..
Inter la malfortuloj restis nur la infanoj.
 
Feliĉa fino kaj la virinoj ege kulpas…
_____
* Tradukita de Bardhyl Selimi
 
 
Fëmija im ujor
 
Fëmija im ujor, krejt bardhor,
lirinë tani ti përhap si syprinë tej-e-tej mes brigjeve-plazhegjera
shtrirë me shpinë, tek luan me lodrat e qiellit e anijet me vela,
i trazuar, i përhënur, i dettë.
 
Kur brigjet të të marrin, të të afrohen e të të afrohen si kërcënim
të të shtypin e të të hollojnë si lumë,
fëmija im i lëngët, mos u anko e as mos bubutij,
lotët do të të çkripëzojnë,
do të ndihesh ujë i ëmbël siç janë të gjithë lumenjtë
i rrjedhshëm nëpër një shteg
dhe, për ironi, mallin e anijeve të së shkuarës
do t’ia rrëfesh trungjeve që mbart mbi shpinë.
 
Mos mëso të mallkosh, biri im i ujshëm,
kur të mekesh si dëborë e të tretesh si avull mbi xham
apo tek kalon mes dy pllakave të tokës aq ngushtë
sa mes dy duarve të puthitura për lutje,
atëherë kujto se ke fatin t’i lësh…
ndaj lëri e lëri vazhdimisht
e udhëto për të zbuluar forma të reja të vetes nën shtypje
derisa të kuptosh forcën e qindrafishuar që ke brenda vetes
për të gdhendur shkëmbinj nëntokësorë
për ta gjetur rrugën tënde me thonj
derisa ta shpikësh një të çarë për të gjetur dritën
dhe të shpërthesh, i mahnitshëm, i epërm, ylberor, si një ujëvarë
duke mbretëruar me kurorën e mjegullës
si një mjellmë me aureolë.
 
My Aquatic Child
 
My aquatic baby, all white,
freedom you are now spreading
surfacing across wide-shored beaches.
Lying on his back, playing with midair toys and sailing ships,
troubled, thrilled, abyssal.
 
When the shores take you,
closing and closing upon you, threatening
to crush and dilute you like a river,
my fluid baby, do not lament or thunder,
tears will decipher you,
you will feel sweet water like all rivers
running along a path
and ironically, the nostalgia for the ships of the past,
you’ll confess to the logs on your back.
 
Learn not to lament, my aquatic son,
when you melt like snow and dissolve into steam on the glass
or passing between two slabs of soil so narrow
as if between two hands kissing in prayer
then remember you are destino: to leave …
So leave, leave constantly.
Travel to discover new oppressed forms of yourself
until you realize the advancing force you have within yourself
to carve underground rocks
to find your way with your nails carving away
until you have invented a rift and found light.
Then explode, marvolous, tall, colorfull, a waterfall;
reigning with a fog crown
a swan with a helo.
_____
* Translated by Shpresa Ymeraj
 
Mia likvaĵa infano
 
Mia likvaĵa infano, tute blanka,
Liberon nun vi disvastigas tra la larĝplaĝaj bordoj
Kuŝante surdorse, ludante kun ĉielamuzaĵoj kaj velbarkoj.
Perturbita, luneca, mareca.
 
Kiam la bordoj kaptos vin, alproksimiĝos vin kaj alproksimiĝos minaceme
Kaj premigos vin kaj maldikigos vin kiel rivero,
Mia likvaĵa infano, ne plendu nek tondru,
La larmoj senigos vin je salo,
Vi sentiĝos dolĉakvo kiel ja estas ĉiuj riveroj
Fluebla tra ĉiu pado
Kaj, je ironie, la sopiron de la pasintaj ŝipoj
Vi rakontos al la ŝtipoj vi dorsportas.
 
Ne lernu malbeni, mia likvaĵa infano,
Kiam vi degelos kiel neĝo kaj solviĝos kiel vaporo survitre
Aŭ trapasante inter du terplatoj tiel malvaste
Kiel inter la manoj alĝustigitaj por preĝado,
Tiam rememoru ke bonŝancas ilin lasu..
Tial lasu kaj lasu ilin kontinue
Kaj vojaĝu por esplori novajn formojn de vi mem sub la premo
Ĝiskiam vi komprenos la centoblan forton ene de vi mem
Por skulpti la subterajn rokojn
Por trovi vian vojon per la ungoj
Ĝiskiam vi inventos fendon por trovi lumon
Kaj eksplodos, mirinda, superba, ĉielarkeca, kiel akvofalo
Regante per la nebula krono
Kiel cigno kun aŭreaolo
_____
* Tradukita de Bardhyl Selimi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s