Shtëpia Botuese ” VLLAMSI” publikon së shpejti Vëllimin me poezi lirike ” Lirika të purpurta” të autorit Petrit Shehu dhe redaktim të poetit dhe shkrimtarit Vullnet Mato.

  Shtëpia Botuese ” VLLAMSI” publikon së shpejti Vëllimin me poezi lirike ” Lirika të purpurta” të autorit Petrit Shehu dhe redaktim të poetit dhe shkrimtarit Vullnet Mato.     TOKA DHE QIELLI, TË SHKRIRË NË DYQINT LIRIKA     … Continue reading

Poezi nga Dritan Loni Llogone

Drita loni llogone

Poezi nga Dritan Loni Llogone

 

 

SHPREHI

 

Kërkoja të duarve ndihmë
Fjalët të mundë të të shpjegoja ,
Zëri ndihej si një e mbytur ushtimë
Prej ndrojtjes dhe zërin dridhëroja .

Herë – herë admiroj duart që flasin
Me të tyrin alfabet plot kuptim ,
Atëherë kur mendimet në murin ndrojte hasin
Ato duar ,deshifrojnë të mistershim udhëkalim .

 

 

 

DILEM PA VENDIME

 

S’munda të vras të fshetën kurrsesi
As t’a puthja më nuk mundja ,
Atë ç’ka ruaj në zemër ,thjesht e pshertijë
Aq sa dhe ajri vibron një melodi veçse për mua .

Është ai tingull që askush nuk e deshifron
Zë prej thellësish , si e imja vetmi,
Në ëndrrën e zgjuar më s’më afron
Në të territ s’mundem unë ,të të harroj gjithsesi .

 

 

 

NDJENJË

 

S’kish si të të quaja më dashuri
Vetëm kur të shijoj gjysmë të zhveshur ,
Do të ishte shumë e madhe ironi
Nëse ajo konceptohet ;veç si një krevat e hedhur .

Nuk më çudit aspak tek disa zhgënjimi
As rendja pas vezullimeve abstrakte ,
Ndodhë të dashurohesh dhe vetëtimthi
Sikunder dhe jetën kalon ,mbushur plot mëkate .

Një jetë pa dashuri është boshe
Si hapsira vezulluese e një balloni ,
Ndonse në mendjen tënde ke vetëm një joshje
Të jetosh me vërtetësi ,mos keni frik ,provojeni !

 

 

 

E VETMJA LIRI

 

Shtegun mendimit kërkonin t’i zinin
Sikur të ishte një derë që e mbyll kur do ,
Edhe mur të lartë nëse do t’i ngrinin
Ai nuk është diçka që e përkufizon dot.

Mendimi është si shpirti ,i padukshëm
Nuk ka përmasa ,nuk ka as pesha ,
Në madhësi ai është i pafundëm
Sa për rëndes njësi matëse është vlera .

Së koti u ngutët të prangosni shpirtin
Sa dhe malet u vrejtën atij vendimi,
Thellësi e detit gulçet thërritur :
”Askush ,asnjëherë s’do të mund të burgos mendimin” !

 

 

 

NË MUNDËSH

 

Munda t’ju ofroj një hapsirë
Munda të të trokas dhe në zemër ,
Munda të ndriçoj në çdo këndëvështrim
Munda që frymëmarjen të ndajë me ty edhe në ëndërr.

Do të mund të udhëtojë përherë me ty
Sepse ti je ajo pjesë ,që unë do të isha vetem unë ,
Ti në daçë të ndjeshë si për dy
Më gjenë në hapsirat ,që kurr nga vetmia nuk u zunë .

Mes humbjes dhe gjetjes / Tregim nga ( Hamdi) Erjon Muça

Mes humbjes dhe gjetjes

 

 

Erjon Muça

Tregim nga ( Hamdi) Erjon Muça

 

 

Ai erdhi para kamarierit: akoma nuk e kisha ndezur cigaren ngaqë para kafesë nuk fus gjë në gojë. Ndoshat është e dëmshme, por aq më bën: jeta është imja vetëm imja, e bindejt e të tjerëve nuk më infulencojnë.
Përpos dallgëve rtimike të mëngjesit veror, vemëndejn po ma kapte edhe biseda e tavolinës përkarshi: dy apo tre metra më larg, por aq shumë e ngrinin zërin ata njerëz sa ishte e pamundur të mos tërhiqeshe nga biseda e tyre.
Gjuha jonë është gjuha më e pasur e botës, thoshte njëri prej tyre. E di, ja kthente tjetri, se e kanë thënë shumë albanologë të huaj. Jo vetëm kaq, ja kthente tjetri, por po të studjohet me thellësi gjuha jonë, do shohësh se të gjitha gjuhët e tjera kanë marrë nga gjuha “Shqip”. Kemi gjuhë të bukur shyqyr zotit, tha i dyti, por nuk na lejnë budalljentë, mediokërit dhe idiotët rehatë. Se kanë dalë mjaft sharlatanë që thonë se gjuha jonë është gjuhë normale, për të mos thënë që është një gjuhë e vogël e një populli të vogël, edhe pse e vjetër. Leri, mor ata, ja ktheu me tërfëllim i pari, ata kapen tek vonshmëria e shkrimit të gjuhës tonë dhe harrojnë se në fillim lindi komunikimi e më pas shkrimi. Teoritè e tyre jo vetèm qè janè relative, por edhe inperfekte nga ana kronologjike…
Pas këtyre copëzash bisedash qeshë hutuar kur ai erdhi përballë meje duke më buzëqeshur. Në fillim nuk po e njihja, ai është më shumë se pesë vjet më i vogël se unë, e unë kisha po thuaj aq vjet pa e takuar.
Megjithëqë kish ndryshuar shumë, qe burrëruar, në disa aspekte nuk pat pësuar ndryshime: tani që po e ripërtyp mendimin tim mendoj se njeriu kurrë, megjithëse plaket, fishket dhe degjeneron kimikisht, nuk ndryshon plotësisht.
Atë e njoha nga forma, ngjyra dhe thellësia agresive e vështrimit. E kisha pasur komshi tek lagjia ime e vjetër. Kur banoja në Durrës jo rrallë e takoja, por me shkëputjen time prej tij, takimet u bënë edhe më të rralla: u harruam.
Vetull trashë si i ati, por jo të ngjitura në mes. zeshkan me sy mes një bluje të thellë prej kobalti dhe një të kaltre prej deti, aq sa ndonjë herë të jepte përshtypjen e vjollcës. Buzë të mishta, që zor se hapeshin në gajasje, poshtë atij vështrimi prej krijese të ftohtë…
U ngrita në këmbë dhe e përshëndeta me një përqafim: na merr malli edhe për njerëz jo aq të afërt në emigrim. Ata hynë në ndonjë nga kujtimet e shpeshta dhe na duket sikur edhe ata janë pjesë e jona. Aq shumë lidhesh pas kujtimeve saqë mendon se i gjithë qyteti ku ke lindur të përket vetëm ty….
Ai u ul dhe pas tij kamarieri më solli kafen. Edhe ai porositi një kafe, ndërkohë që unë gjerbisja timen për të ndezur cigaren e parë të asaj dite të re.
– Po hë mor L. si po ja çon?- e pyeta unë. Emrin nuk po ja përmënd: do e kuptoni në vijim përsenë. Si i ke nga shtëpia? Këtu jetoni apo jeni shpërngulur?
– Deri tani mir jemi. Nuk jemi shpërngulur kurrë, pëpos babit që shkoi disa vjet në Itali tek xhaxhai im.
– Po me se merresh? e pyeta unë disi i habitur. Ai zbriti nga një X5, I phon-in e shtrenjtë nuk dua përmend se këtu në Shqipëri janë bërë të gjithë me I phon-a. Madje, nuk u habita as kur pashë një shitës qumështi, ambulant, tek fliste e dikë me një të tillë. Veshjet dukeshin që ishin të shtrenjta, blerë diku në ndonjë botique në perëndim, dhe besoj se po ti lexoj etiketën nuk kishin të shkruar Made In China, por Made In, vendin ku qenë edhe blerë.
– Pasi përfundova Universitetin në Tiranë, punova pak kohë në ministrinë e punëve sociale, më pas e pashë të arsyeshme të hapja një aktivitet timin, jo të madh.
– Duhet të keshë fitime të mëdha me biznesin që ke hapur.
– Eh! çfarë fitimesh mër burrë?! Këtu në Shqipëri nuk flitet për fitime por për mbijetesë. Fitojnë ata njëzet vetë që njihen nga të gjithë të tjerët sillen vërdallë për ndonjë thërrime. Kam hapur një bar Librari në Tiranë ku zhvilloj mjaft mbrëmje poetike, kam gjetur një mënyrë për të mbijetuar duke krijuar diçka gati origjinale. Kam lexuar edhe librin tënd Iluzion Optik, që nuk më është dukur aspak libër i keq: mos prit të të them që ky është libri më i mirë në letërsinë tonë bashkohore se nuk e bëj dot, por libër i keq nuk është. Madje po të duash një nga këto mbrëmje eja të të bëjmë një prezantim, falas nën-kuptohet. E organizojmë shpejt, përgatit edhe ndonjë gjë tjetër dhe organizojmë një mbrëmje gjysëm peotike.- Ma ktheu ai pa e hequr telefonin nga dora.
– Me gjithë qef por jo tani se nuk kam kohë. Kur të vij herës tjetrë e organizojmë si duhet.- Ja ktheva unë por pa e pasur mendjen tek mbrëmja letrare. Shihja X5 vishnje të parkuar aty dhe kureshtja më shtynte ta rrëmoja më tepër.- The që të tjerèt sillen vërdallë me shpresë se mos kapin ndonjë thërrime. Epo ti duhet të keshë kapur ndonjë kafshatë!
Pas frazës time ai ngriti vështrimin nga telefoni dhe e drejtoi nga unë. Mu duk se më depërtoi me atë vështrim, ndaj akoma pa hapur gojë ai fola sërish unë.
– Mos më shih ashtu nuk po të gjykoj aspak. Nuk gjykoj askënd. Nuk jam aq idiot sa ta shkoj jetën time dëm duke hubur kohë me gjykime. Jetoj jetën time i lumtur në atë që bëj dhe mendoj se kjo ka më rëndësi se gjithçka tjetër.
Ai akoma po më vështronte, po njëlloj, kurse unë nuk dija se çfarë ti thoja më. Nuk dija! Nuk doja ti thoja më asgjë tjetër, kjo është e vërteta ime dhe nuk kam kohë për të humbur duke i mbushur mendjen njerëzve se me të vërtetë ashtu e mendoj dhe nuk jam fallco në çka them.
– Ne jetojmë në një shoqëri tepër të stresuar Erjon!- më tha ai dhe nisi sërish duke u marrë me telefonin. – Burrat janë më të stresuarit e shoqërisë. Jo të gjithë burra, megjithëse nuk do kishin faj po të ishin të gjithë. Më tepër stresin e vuajnë biznesmenët e fuqishëm, politkanët e dorës së parë dhe të dytë. Stresin e tyre mundohen ta shkakrojnë duke zënë dashnore si me rrjetë peshkimi: paguajnë sa qimet e kokës për të shkarkuar tanatosin. E në të njëjtën kohë shtynë drejtë depresionit edhe bashkshortet edhe dashnoret: krijohet një rreaksion zinxhirë stresi. Gratë duke mos punuar. Duke mos shkarkur energji më as në shtart, shpërthejnë. Yshten si të çartuar pas emocioneve të forta, më fort se burrat. Madje edhe dashnoret e këtyre burrave nën stres, bëhen qenje në nevojë: më agresive dhe të etura se bashkëshortet. Po përdor gjuhë delikate, meqë kam mbaruar për psikologji. Unë jam përthithës energjishë negative, për gra të lëna pas dore. Paguhem mirë për punën time pasi bëj që ato, për sa kohë qëndrojnë të shveshura në shtartin tim të jenë qëndra e universit, e njëkohësisht pika e vetme e përplasjes së shpërthimeve të mia energjike. Unë nuk kam strese, përthith strese, pa rrezatuar stres askërkund. Jam tepër i lumtur në atë që bëj dhe lumturinë time e ndjejnë edhe pacientet e mia. Qenja njerëzore ka nevojë për lumturi, jo për para me thasë. Për paratë njeriu ka nevojë vetëm për aq sa të di se si ti shpenzojë, kur janë më shumë, ose më pak, qenja njerëzore bie në depresion. Pèrparojmè me shpejtèsinè e dritès Erjon djali….
Unë po e shihja dhe nuk e di se çfarë po mendoja. Ai heshti e unë diçka duhet të thosha.
– Nuk ke frikë?
– Frikë?
– Frikë nga bashkshorti i tradhëtuar?
– Ti je njëri i thjeshtë Erjon. Në kuptimin se fiton aq para sa mund ti shpenzosh dhe nuk e njeh gjendejn e stresit që përjetojnë njeriu, burrat e etur për para. Këta lloje burrash janë me të vërtetë të frikshëm. Unë njoh disa raste kur disa nga burrat e pacienteve të mia kan bërë të zhduken pa lënë nam dhe nishan njerëz të tjerë. Këta me të cilët kam të bëj unë të vrasin, por jo pse i ngope gruan. Ata të vrasin nëse i fut shkopij në rrota, në punën e tyre. Këta duhet të ma dijnë për nder. Atë që gratë e tyre e kërkonin lokaleve të Parisit duke harxhuar qimet e kokës një ose dy herë në muaj, me meshkuj te zi tè verdhè apo tè kuq, tani e kanë tek dera e shtëpisë me një shpenzim fare modest. Shqiptar! Kèshtu nuk rrezikohet as rraca….
Unë qesha. Ai po fliste çiltër dhe nuk e di përse më dukej sikur kishte shpoti në ato fjalë.
– Unë e di që do shkrush diçka për këto që unë të thashë dhe je i lirë ta bësh, por vetëm mos vër emrin tim aty. Frikë nuk kam, por si thotë një fjalë e urtë: mos ngacmo qenin që fle. Dhe mos harro. Jemi një shoqëri në evolim, dhe shoqëritë në evolim janë gjithnjë mes një humbje dhe një gjetje. Mbledhin shumë energji negative që duhet ti shkarkojnë diku, për të mos shpërthyer…..

29-08-2015

Edhe ylberi po të shfaqej gjithnjë në qiell, nuk do ta shihnim më (“Modernët e kohës” në penën e studiuesit dhe kritikut Sejdo Harka) / Shkruar nga: Viron Kona

    Edhe ylberi po të shfaqej gjithnjë në qiell, nuk do ta shihnim më   (“Modernët e kohës” në penën e studiuesit dhe kritikut Sejdo Harka)     Shkruar nga: Viron Kona     Në kopertinë bie menjëherë në sy një … Continue reading

The Devil I Paid for Advice – By Jeta Vojkollari / The Reader’s Voice – Miklovana Jaku

  The Reader’s Voice   The Devil I Paid for Advice     By Jeta Vojkollari     http://www.JetaVojkollari.com   http://www.friesenpress.com/bookstore/title/119734000018904009   http://www.amazon.com/dp/B00ZARLZMU/?tag=friesenpressc-20       Miklovana Jaku: Program Coordinator, World Vision, Albania     I just finished reading your … Continue reading

Nga kënga “Pyes lotin”, tek gazetaria dhe letërsia, një rrëfim i Enrieta Sinës ( Intervistë me shkrimtaren dhe gazetaren e mirënjohur, Enrieta Sina ) / Bisedoi: Raimonda Moisiu

  Nga kënga “Pyes lotin”, tek gazetaria dhe letërsia, një rrëfim i Enrieta Sinës   ( Intervistë me shkrimtaren dhe gazetaren e mirënjohur, Enrieta Sina )      Dashuria dhe pasioni për poezinë i ka lindur që në moshën 13-vjeccare, … Continue reading

Vdekje – Pro-etikë / Nga ( Hamdi) Erjon Muça

Vdekje
Pro-etikë

 

 

Erjon Muça

Nga ( Hamdi) Erjon Muça

 

 

Zoti vdiq! Qe një vdekje e ngadaltë gërryese: tumorr i padukshëm deri në momentin e fundit. U mashtura edhe ai nga krijesa e krijuar sipas shëbëlltyrës së vet. Vdiq pasi jetoi pak nën iluzionin e frazës: zoti është në çdonjërin prej jush….

Lëngoi mjaft, mbyllur e rrethuar nga kollona tepujsh madhështorë: besimi, biznes me përfitime kolosale… Dha shpirt e askush nuk e kuptoi, askush nuk dëgjoi… Nuk ka as fantazëm: shpirt i lodhur nga kërkimi i vazhdueshëm i dëlirësisë…

I përzunë tregtarët nga tepujt por nuk vunë roje tek portat. Tashmë tempujt janë mbushur me tergtarë të ri: tregtarë mishi, epshi, mashtrimi e mbarshtrimi: tergtarë mëkatesh, askush nuk i sheh më kur qëllojnë me gurë…. Tregtia dhe tregtarët nuk mund të zhduken: gjithçka e shtishme gjithçka….

E pranuat që të hiqte orgjitë nga rrugët por ju nuk hoqë dorë nga ato: i fshehët pas mureve të shtëpive. Donit të shkëputeshit nga zinxhiri i kafshëve, por kafsha nuk largohet dot prej nesh…. Ai nuk jeton më ndaj mos kini frikë dilni të shgërryheni në rrugë, vidhni, vrisni: icestet e adulteriot nuk kanë më vlerë… Hani siç keni ngrënë përherë…

U shurdhua nga zhurmat e kumbanorve, nga çjerrjet i imamëve: shkarkim i tanatosit… U verbua nga kryqe, ikona e teqe mbejlla vend e pavënd: fushatë e pyllëzimit shpirtëror. Ju dogj trupi nga flakëzat e qirijve që gratë e përshpirtshme ndezin pas çdo…. Tani mund të riktheheni sërish në poligami është a-natyrale për ju monogamia: do të dua dhe respektoj, në të mirë dhe në vështirësi, besnik deri ditën e fundit të jetës….

Ju lodh mendja nga ndëritmet e prishjet e tempujve: industri ndërtuese pa ndërpreje. E humbi toruan nga miljona shëmbëlltyra shejntorësh e profetësh fiksuar mbi pëlhura e mure: Art që nuk perëndon kurrë….. E torturuat me lutje, falje e pendime pafund: interpretimet e shumta të dërrasave të fatit….

çirrjani vetes maskat dymijë vjeçare, kthehuni në atë ç’ka jeni me të vërtetë: masë zvarranikësh mbledhur në guva… Përshpirtshmëria e fallstë nuk hyn më në punë, evoloni forma të tjera mashtrimi: krim dhe ndëshkim vetëm toksor….

Bëjini nder vetes, kursejini paratë e bamirësisë: nuk ka as parajsë e as ferr, ndaj skeni se çfarë të blini. Mund të blini dy metra tokë për varr se ato do duhen akoma edhe për ca kohë. Nëse doni të therni kurbane, bëjeni për kënaqësinë tuaj: mos vrisni më në emër të zotit…

Zoti vdiq! E vranë apo vrau veten këtë nuk jam në gjendje tua them. Ndoshta e kemi vrarë ne: jemi krijues dhe vrasës perëndishë. Tani jemi vetëm ne dhe pafundësia: kompozime kimike e metafizike… Nuk jemi mësuar të jetojmë vetëm, kemi shumë frikë nga vetmia, ndaj shpejtoni të krijoni në zot tjetër…..
Zoti Vdiq

FRIKA / Tregim nga Hamit Taka

FRIKA

 

 

Hamit Taka

Tregim nga Hamit Taka

 

 

Atë natë Aleksin e kishte zënë gjumi shumë herët në një divan të vjetër e të ronitur me një revistë mjekësore në dorë. Bashkëshortja e tij, Afroviti, e zgjoi me vështirësi dhe e ndihmoi të shtrihej në krevatin e madh, gjë që ai pothuajse nuk e kishte ndier. Ishte një lodhje kapitëse për doktorin(kështu e quanin të gjithë, të moshuar e fëmijë) dyzetëvjeçar të ngjitej me këmbë në atë fshat malor, ku do të udhëhiqte një aksion për higjienizimin, në zbatim të direktivave të Kongresit. Për atë ditë nuk se i kishte detyrim vizitat, sepse ishte urdhëruar posaçërisht për të drejtuar aksionin higjienik, por ndërgjegjja profesionale dhe mania e fshatarëve, për t’u vizituar sa herë shikonin mjek me sy, ia bënte një obligim moral për situatën revolucionare që kishte përfshirë tërë vendin pas Kongresit të Madh. Nga përvoja e tij e dinte se, në fshatrat e thellë, të moshuarit,  edhe ata që nuk ndienin ndonjë dhimbje ose nuk kishin ndonjë sëmundje kronike, shkonin të vizitoheshin, sa herë paraqitej ndonjë mjek në fshat. Po ashtu edhe nënat kishin merak t’i vizitonin fëmijët, jo vetëm për t’i kontrolluar nga ndonjë ftohje apo virus, por edhe me idenë se mjeku mund t’u jepte ndoca barna, që t’i ruanin në ndonjë sirtar tavoline të vjetër, për më pas, në se fëmijët u sëmureshin papritur. Ama edhe mjekët, kur u gjëndeshin ilaçe në çantën, që mbajnë gjitnjë me vete, për  raste urgjence, ua jepnin me grushta.

Mësuese Afroviti, bashkëshortja e mirënjohur e doktorrit, mbaroi ditarin e ditës së nesërme, lau e sistemoi enët e grënies, i hodhi edhe një sy të fundit rregullit në kuzhinë dhe qëndroi para pasqyrës së madhe të dollapit të rrobave. Veshi rrobat e gjumit, krehu flokët dhe vërejti një rrudhë, që kishte nisur t’ i përvijohej në këndin e syrit të djathtë. A i pëlqej më Aleksit ashtu siç i pëlqeja dikur? Pyeti veten. Dhe iu kujtuan fjalët që i tha ai para se të dremiste në divan: “Më mori shumë malli për ty atje në atë fshatin malor”.

Pasi i bëri një rëntgenografi pamjes dhe feminitetit të saj para pasqyrës, mësuesja shkoi e lëhtësuar në shtratin bashkëshortor. Por, kur pa orën e Aleksit mbi komodinën pranë krevatit, u befasua që kishte shkuar një pas mesnate. Fiku dritën dhe me kujdes, për të mos i prishur gjumin doktorit të lodhur, u fut në rroba. Mirëpo Aleksi e kishte mbledhur gjumin dhe u kthye mënjëherë nga gruaja e tij e dashur, i hodhi krahun në sup, e ktheu prej vetes, e puthi dhe i përsëriti fjalët: “Më ka marrë malli sot për ty”. Mësuesja ia ktheu  puthjet dhe përkëdhelitë si një vashë lozonjare.

-Flëmë tani, se edhe unë ndihem e lodhur dhe kam gjashtë orë mësim nesër, -iu lut me delikatesë doktorit.

-Jo gjithmonë të del gjumi në mesnatë. Ta provojmë një herë, -iu përgjërua Aleksi.

 

Përmes regëtimave e dihatjeve të sforcuara të tyre, u dëgjua një “bum!” në xhamin e dritares dy kanatëshe. Bashkëshortët u shkëputën vetëtimthi nga njëri-tjetri dhe mbajtën frymën të llahtarisur. Pa kaluar as dy-tre sekonta u dëgjua një “bum!” i dytë te xhami i kanatës tjetër. Bum-i ngjante si një goditje me top futbolli, por më vonë mësuesja e përshkroi si goditje me një lëmsh leckash të ngjeshura fort. Ajo u hodh të ndizte dritën, por Aleksi, frymëmarrur, i thirri me zë të mbytur:  mos e ndiz llambën! Mësuesja mbeti për rreth pesë minuta në një gjëndje të tendosur, me dorën te çelësi elektrik dhe ata “bum”-et ogurzinj i gjëmonin në vesh si një daulle e pakapshme. Ndërkohë, në pikun e asaj frike të llahtarshme në mesin e natës, si një ndjesi e egër, si një trazim apo prishje shpirti, një shtrëngim i egër i zemrës dhe mendimit, ajo filloi të kërkonte shpjegimin e atij fenomeni në dritaren e tyre. Cili ishte motivi dhe kush mund ta kishte bërë atë gjuajtje pas mesnate? E shumta që i shkonte në mëndje, ishte ajo që kishte dëgjuar se disa të rinj, manjakë seksi,  shkonin natën pranë shtëpive me dritare të ulëta, për të vëzhguar çiftet në shtratin bashkëkohor. Kjo e bëri të skuqej. Por nuk shmangte dot edhe mundësinë e ndonjë nxënësi të prapë, për ta shqetësuar e frikësuar nga ndonjë qejfmbetje në orën e mësimit. Kjo e bëri të mendohej, gjë që e kishte të pamundur. Por, më shumë ngulte këmbë tek e para, pasi ai “bum”-i që dëgjuan i ngjau si goditje me kokë. Sipas mendimit të saj duhej të kishin qënë dy persona, pasi goditën dy herë në të dyja kanatat… Kurse për Aleksin nuk gjente asnjë shkak e asnjë arsye të veçantë për hakmarrje…

Pas disa minutash në ato pozicione të ngrira, të pazotë për të lëvizur, për të thënë një fjalë, të ndrydhur nga një panik i patreguar, kur  zhurma nuk u përsërit më, Afroviti e shtypi butonin e çelësit. Por ç’të shikonte! Doktorit i kishte ikur  ngjyra nga fytyra, ishte zbardhur sikur nuk kishte më gjak në deje, i ishin kreshpëruar qimet e kokës, sikur të shikonte një ëndërr të lemerishme. Një çast mendoi se kishte para syve meitin e burrit të vet plot shëndet dhe energji.  Vendosi dhe u fut në shtratin bashkësortor siç futet beli në tokë. U shtri pranë tij dhe filloi t’i fliste e t’i bënte ca fërkime sikur ai të ishte kallkanosur nga temperaturat nën zero.

 

Në heshtjen e tmerrshme të dhomës së gjumit , ku dukej se ankthi dhe pasiguria ishin ngurtësuar, sa nuk kishte më as ajër e oksigjen për frymëmmarje, papritur, Aleksi hapi gojën, si për të treguar se ishte ende gjallë:

-Ky është paralajmërim.

-Çfarë paralajmërimi?! –tha e habitur Afroviti dhe u ngrit në funde në shtrat.

-Ashtu e fillojnë ata, -iu përgjigj Aleksi me zë të shuar.

-Cilët ata?!

-Ata mund të jenë diku këtu rrotull. Gjithmonë veprojnë në errësirë. Prishje e beftë e gjumit, pikërisht si tani, një dorë e ashpër që të shkund nga supi, një dritë që të sulmon dhe verbon sytë, një rreth fytyrash të vrazhda rrotull krevatit dhe pastaj të rrëmbejnë e të çojnë në makinë. Mund edhe të mos bëhet gjyq fare, mund edhe të mos njoftohet arrestimi fare. Thjesht zhdukej. Dhe përherë natën. Të hiqet emri nga regjistrat, fshihen gjurmët e gjithçkaje, mohohet ekzistenca jote e dikurshme, mandej harrohej. Shkurt, avullon.

Afrovitit i rrihte zemra si daulle. Ajo nuk kuptonte asgjë nga fjalët e bashkëshortit.

-Po flet blasfemira. Duhet të jesh në gjëndje makthi, -I tha me një shqetësim tej çdo emocioni që ajo kishte provuar ndonjë herë.

-Në jetën time kam patur vetëm një makth: do t’më vrasin spiunët, provokatorët…

Mësuesja ndjeu një acarim nervash dhe, padashur, një rrënqethje e fortë i rendi nëpër shpatulla.

-Ç’farë ke bërë, Aleks, që flet kështu përçart?! Aman, më trego, se na more fëmijët në qafë?

Dhe shkoi me ngut në dhomë e fëmijëve. Fëmijët flinin të qetë si lulet në livadh. Aleksi vazhdonte të fliste, sikur e kishte para syve bashkëshorten.

-Asgjë, Afroviti, ti e di që unë s’bëj asgjë të keqe. Por nga na erdhi kjo, nuk e imagjinoj dot.

Nuk e kuptoj ç’duan në këtë orë të natës te dritarja e një nëpunësi të rregullt, që la qytetin me një thirrje, i përkushtuar ndaj punës dhe besnik ndaj mësimeve të Udhëheqjes.

-Burrë i dashur, nuk po të kuptoj se çfarë thua? Flet me vete dhe me nënëkuptime.

-Edhe unë kam një orë që nuk po kuptoj se ç’bëhet e pse bëhet ky provokim ndaj meje.

-Për çfarë provokim flet?! Po të jetë provokim, nuk është vetëm për ty, është edhe për mua edhe për fëmijët.

-Nuk të jap dot përgjigje në këtë çast, -tha doktori.

Me kaq Afrovitit iu duk se u mbyll biseda për atë rast paniku në familjen e tyre. Mirëpo, papritur, Aleksi filloi një monolog portretizues:

-Unë jam shumë i kujdesshëm në fjalë e veprime, kudo që ndodhem. Nuk them asnjë fjalë që mund të merret me dy kuptime. Mardhëniet i mbaj të mira me të gjithë, që nga drejtuesit e deri te fshatari më i thjeshtë, Fshehja e ndjenjave, kontrolli i shprehjes së fytyrës, bërja e asaj që bëjnë  gjithë të tjerët, më është bërë veprim instinktiv.

Për një çast i nguli sytë te portreti i Udhëheqësit në faqen e murit përballë krevatit dhe vazhdoi monologun:

Ky është portreti më i mirë dhe më i përhapur i Udhëheqësit. Bile ma ka falur vetë sekretari i byrosë së kooperativës. Korniza s’ka të sharë. Dikur kishte qënë korniza e fotografisë së babait. E kishte  bërë që në moshë të re në Selanik të Greqisë.

-Ama ato fjalët, që the për fshatarët e atij fshatit malor, nuk besoj t’ia keshë shprehur dikujt tjetër? –e ndërpreu Afroviti.

-Cilat mendime? –u befasua doktorri. Mësuesja gati ia recitoi në ligjëratë të drjtë fjalët e tij:

“Veç vështirësive për të më kuptuar disa këshilla për higjienën dhe si duhej t’i  izolonin gropat e banjave primitive; veç lodhjes nga vizitat e sqarimet e zgjatura për kujdesin shëndetësor; ndihesha edhe shumë i vetmuar. Prapambetja e tyre më kujtoi romanin “100 vjet vetmi”. Një Robinson Kruzo, i vetmuar në një ishull, do ta vinte mëndjen në punë kërkuese dhe nuk do të kishte kohë të budallallallepsej me vetminë e tij, ndërsa atje të budallalleps prania e njerëzve. Naiviteti i atyre fshatarëve të pagdhëndur të ngjall dhembshuri dhe dëshirë për t’i ndihmuar, ama injoranca si shprehje e forcës dhe shejtanzia e kultivuar si shenjë inteligjence, bisedat e tyre pa kripë dhe kërshëria me të cilën të vështrojnë, të bëjnë të ndjesh mallë për njerëzit e dashur. Vajzat dhe gratë e bukura, veçanrisht ato më të rejat, janë të gjitha aktiviste të organizatave shoqërore, ndihmëse të partisë, gëlltitëse të slloganeve. Fillimisht, të shikojnë me bisht të syrit, si spiune amatore, se mos hetojnë shtrembërime në veshje e pamjen e jashtëme apo mos nuhasin devijime nga vija revolucionare në biseda me fshatarët. Eshtë interesante se varfëria e skajshme ekonomike dhe shpirtërore, mënyra arkaike e jetesës, higjiena e dobët dhe mosnjohja e jetës tej kufijve të fshatit, i bën të ndihen optimistë dhe krenarë, bile arrogant, sipas sloganit: të varfërit janë fisnikë, të pasurit  janë shpirtujqër. Propaganda, ky ushqim i shëndetshëm i optimizmit dhe shpresës i bën shpërfillës ndaj të sotmes dhe euforik ndaj së ardhmes. Prandaj atje të merr malli për një njeri të civilizuar, për një njeri të dashur, për nja bashkëbisedues të hapur si bashkëshortja ime”…

Ai u kthye i lemerisur dhe e vështroi me sy prej të çmenduri. Me zë të mbytur e shprehje tepër dyshuese të mimikës e pyeti:

-Po ti pse nuk kishe fjetur kaq vonë?.

Mendimi i parë që i erdhi ishte se mos gruaja e tij ia kishte shprehur ato mendime dikujt tjetër dhe ai i ka çuar atje ku kishin altarin e rrëfimit spiunët vullnetarë. Kur pa se bashkëshortja ishte tronditur shumë nga ajo pyetje, bëri pyetjen tjetër:

-Mos ia ke shprehur dikujt padashur mendimet e mia?

Afroviti edhe u habit edhe dyshoi se Aleksi nuk ishte në vete, pasi ajo pas atyre fjalëve as kishte dalë nga shtëpia dhe as kishte takuar njeri, por pyetja i ra si varre në kokë. Ai po vinte në dyshim besnikërinë e saj dhe ajo e dinte se çfarë lëkundje sjell në familje humbja e besnikërisë bashkëshortore.

-Qetësohu, i dashur, të marrim një sy gjumë. Nesër flasim për këto gjëra, -iu përgjigj me gjakftohtësi ajo dhe i ktheu shpinën.

Bashkëshortët bënin sikur flinin, por secili vërtiste në kujtesë çdo veprim që kishin kryer dhe çdo fjalë, që kishin thënë dhe mund të dyshohej. Analizonin se kush mund të kishte provokuar e cili mund të kishte spiunuar. Kur secili prej tyre gjente ndonjë gjë për të dyshuar, kuptohej me një herë nga lëvizjet e pakontrolluara dhe nga ofshamat e psherëtimat.

Të dërrmuar nga ankthi lodhja, të tharë nga emocionet dhe etja si një shkretëtirë e përvëluar, qelizat e indet nuk mund të funksiononin më dhe ranë në gjëndje pasive, qetësie.  Afroviti u zgjua rreth orës shtatë e çerek. U hodh e tmerruar nga shtrati. Në shtatë e gjysmë duhej të ishte në shkollë. Filloi me ngut të vishej dhe përpiqej të sajonte ndonjë shkak shumë të besuar e të pranuar për vonesën e mundëshme, si përshembull,  vdekja e ndonjë moshatari ne farë e fis. Vendimi i natës ishte se që nga ajo sekontë e prapa duhej të ishte tepër ekzigjente në punë, të kontrollonte gjuhën dhe pamjen e fytyrës, për të mos lënë asgjë të dyshymtë tek vrojtuesit e anës shpirtërore dhe ndërgjegjes shoqërore. Por, kur pa se nga dritarja e “bum”-it kishte depërtuar drita e ditës, ndjeu dëbimin e ankthit e makthit të natës. Nata ishte hon, greminë, pusi, e pabesë, tinzare. Dita kishte dëbuar natën me gjithë ndjesitë e saj. Dita është liri dhe Afroviti ndjeu se ishte e lirë.

Ndërkohë Aleksi, sa i doli gjumi, rendi te dritarja e “bum”-it tronditës. Nën dritare gjeti një shpend të madh të ngordhur. Me vrap shkoi te veterineri, i cili sapo dilte nga shtëpia. Nxitonte për tek një stan, ku kishte ngordhje masive bagëtish nga mungesa e ushqimit. Doktori shqeu sytë, se mos ato fjalë kundërrevolucionare ishin provokuese. Ai vuri buzën në gaz dhe tha:

-Ushqimi nuk i ka munguar gjësë së gjallë tek ne, -por pati një fraksion të sekontës që vështrimet e tyre u puqën. Ishte shkëmbyer një mesazh: Jo me njëri-tjetrin… Një shkëmbim vështrimesh të dykuptimta për një ose dy sekonta, kjo ishte e gjitha. Por në vetminë e madhe, në të cilën njeriu jetonte, sidomos intelektuali,  edhe një ngjarje e tillë ishte mbresëlënëse.

Veterineri i shpjegoi se shpendi kishte qënë sëmurë dhe, në çastet e agonisë, kishte goditur dritaren. Atje iu sosën fuqitë dhe ra në tokë. Duhet varrosur, se kushedi çfarë sëmundje ka, tha  dhe e kapi shpendin me një gazetë nga këmbët…

Doktorri mori frymë i lehtësuar. Nxitoi te bashkëshortja dhe i tregoi çfarë kishte ndodhur. Edhe ajo u mbush me frymë dhe e vështroi në bebëzën e syrit.  Gjitmonë kishte besuar se Aleksi ishte mburoja e padepërtueshme e saj, por tani ky besim u lëkund shumë. Megjithatë asnjë Aleks i vetmuar nuk mund ta sigurojë mbrojtjen e bashkëshortes dhe fëmijëve të saj. Nejse, tha me vete, tani nuk kam  kohë për të humbur…

Dhe jeta familjare u kthye në rrjedhën e vet.

Historiani Bardhosh Gaçe përshkruan panoramën historike të 4 shekujve më parë, duke u bazuar në një mori dokumentesh që ai i ka eksploruar në Selinë e Shenjtë / Detajet e ardhjes së Misionit Bazilian dhe si u nderua Nilo Katalani.

  Detajet e ardhjes së Misionit Bazilian dhe si u nderua Nilo Katalani.   ( Historiani Bardhosh Gaçe përshkruan panoramën historike të 4 shekujve më parë, duke u bazuar në një mori dokumentesh që ai i ka eksploruar në Selinë e … Continue reading

Poezi nga Liliana Shkodrani Baçi

Liliana Shkodrani Baci

Poezi nga Liliana Shkodrani Baçi

 

 

 

ARRATISJE… KUR?!

 

Ti përgjon përpëlitjet e sforcuara të përmirësimit,

Por  unë s’njoh asnjë analist.

Më furnizojnë venat, valët  e çastit impulsiv,

pa ditur ku rrjedha mund të grumbullohet.

 

Janë shfaqje hap e mbyll  sytë,

që i delegon pavetëdija e pasionit,

e mes orëve të qetësisë,

që i ngjan aq sa ti t’i besosh “grackës” në atë që dëshiroje.

 

një hapësirë e rreme pamundësie

nxit hijen e përshtypjes të shndërrimit,

 

Po unë të postoj faljen e parë të kësaj forme,

Do të mbetem me veshje dashnore,

herë kthyer mbrapsht,

e njëjta  e asaj  që ka qenë përherë

tronditja  jote.

 

 

 

 

 

  U.D.T.

(unë, distanca, ti)

 

Kur tret mallin në “mëkat”

para përfytyrimit shpërndahen fantazitë e kërshërisë rinore.

 

Ty të ndodh?…Aa…nuk di…

 

Zhyt mrekullisht shikimin në pusin e pamundësisë,

e mallkoj ditën që lind.

 

 

 

 

VIZIONI I “UNIT”

 

Ndonjëherë shtratin e fatit shtrova përmbi tokë,

I besova shpresën.

Me gjeste fëmijërore e sytë përdhe

Shikoja vetëm hapin e tjetrit.

Ish ftohtë.

Sa ftohtë!

Po unë ngrija sytë për të parë qiellin,

Disa herë edhe  diellin

E ndjeja fort lirinë e vetmisë së ngrohtë…

 

 

 

 

RIGJENERIM I PANDËRPRERË

 

Kur paqes momentin e çoroditjes i gjeta

Adio të zgjatura

Shpesh kisha thirrur.

Si pemë e qetë mëkatin kisha lënë

Ngjyra e kuqe  akoma s’më kish nxënë .

 

Kam dhimbje të zgjatura deri në stomak

Drejt vëndpushimit të ëngjëjve

Rrugë do marr

Buzë që presin me sisë do lag

Se  paskam harruar që kur rigjenerova gjenera

 

 

 

 

LLAMBË E PAFIKUR NË EMËR

 

Llambë e pafikur nën çati,

Shoh në të pluhur prej  skelete ndjenjash.

 

Më kujton lidhjet dikur pa statujë respekti

Që rreken të më kryqëzojnë emrin…

 

MAKABRI E MARATHONOMAKI NË TROBOIN, JANË NGJARJET E DYJETËSISË HYNJORE, TË NJË HOMERJANI TË DYTË ( Recension rreth librit, poemës “Mbi krahët e Dedës fluturojnë shqiponjat” të autorit But Jaku , botuar nga shtëpia botuese Galaktika Poetike Atunis, 2015, fq. 107. ) / Nga Hasije Selishta Kryeziu

MAKABRI  E  MARATHONOMAKI   NË   TROBOIN, JANË  NGJARJET  E  DYJETËSISË  HYNJORE, TË NJË HOMERJANI  TË  DYTË   ( Recension rreth librit, poemës “Mbi krahët e Dedës fluturojnë shqiponjat” të autorit But Jaku , botuar nga shtëpia botuese Galaktika Poetike Atunis, 2015, fq. 107. … Continue reading

Rita Saliu, poetja dhe veprimtarja e kombit në letërsi / Nga Raimonda Moisiu

Rita Saliu, poetja dhe veprimtarja e kombit në letërsi

 

 

1-raimonda

Nga Raimonda Moisiu

 

Esse-analizë rreth vëllimit poetik, “Ndjenjë perëndie”, të poetes e humanistes së shquar shqiptaro-amerikane Rita Saliu

Poeti është si ai bilbili që këndon në errësirë dhe ngazëllen me tingujt e ëmbël e të këndshëm, audiencën e dëgjuesve të tij, jemi ne njerëzit që kënaqemi së tepërmi, me zërin melodioz të një “muzikanti” që nuk e shohim dhe nuk e dimë nga vijnë ata tinguj të magjishëm. Gjuha e poetëve është jetike, metaforike dhe melodioze, ata janë “bilbili” nën efektin e frymës dhe muzës poetike, psikikes e filozofikes në universin e marrëdhënieve dhe ekzistencës njerëzore. Kam në dorë vëllimin e tretë poetik “Ndjenjë perëndie”, të poeteshës dhe humanistes dardane, Rita Saliu. Por jo vetëm kaq! Poetesha e talentuar dhe e mirënjohur shqiptare Rita Saliu është edhe një nga letraret dhe poetet me zërin më të ndjeshëm femëror, qytetar e intelektual, aktiviste e çështjes kombëtare, luftëtare e paepur dhe veprimtare e shquar e çështjes së Kosovës. Ajo është nderuar me çmime kombëtare e ndërkombëtare, është nderuar me dekoratën e “Urdhrit Nënë Tereza“ nga ish-presidenti Bamir Topi, me motivacionin: “Veprimtares së shquar për mbrojtjen e të drejtave të njeriut, luftëtares së paepur e të palodhshme për çështjen kombëtare, humanistes dhe poetes qytetare që fatin e saj e bëri njësh me atë të vendit dhe aashkatdhetarëve të saj”.

Rita Saliu konsiderohet si një prej poeteshave frymëzuese e veçantë kombëtare në ditët më të vështira –të popullit dardan, sikundër dëshiron ajo ta thërrasë popullin e saj të dashur të Kosovës. Rita Saliu është një nga personalitetet më të rëndësishme që është aktivizuar sistematikisht me çështjen kombëtare dhe artin e të shkruarit, në letrat shqipe, me jetën e saj mes mërgimit dhe atdheut, duke i dhënë poeteshës vendin e merituar në rrethin e poeteve që shkruajnë mbi temat e dhimbjes, dashurisë, traditës e besimit. Shpesh flitet që shkrimtarët apo poetët në jetën e tyre shkruajnë vetëm një libër. Libër –që shpreh shpirtin e tij mitik, me rrjedhën e vetkzistencës dhe butësinë e të bukurës, universales, alfabetit të gjuhës, pra të -Një gjak , një emër!

 

 

Rita saliu

Rita Saliu

 

Poetesha që në titullin e vëllimit poetik, na lë të kuptojmë se ajo mundohet të përshtatet me rrethanat e reja, gjen ngushëllim e qetësi te ndjenja e perëndisë e besimi te zoti, duke krijuar vargje në prani të reales. Mënyra e vetme për t’i shpëtuar së kaluarës së dhimbshme, është ajo duke biseduar me, Zotin, Tokën, Atdheun, Martirët, Vende dhe Njerëz: “Të putha ballin e rrudhur,/Lirinë duke kërkuar,/M’u dridh shpirti nga lëngata,/Po mua më mbetën sytë,/Te e vetmja dhuratë,/Dhuruar nga Zoti…../Me gjuhë perëndie,/Kuptova puthjen time pa interes,/Të qofsha falë o Zot,/Për dhuratën e ndjesisë,/Toka ime e lashtë,/Më je dhuratë perëndie,/Për mua si shtatë mrekulli,/Qofsh me bekim atdheu im….”. Poetja mban në çdo varg të shkruar marrëdhëniet në kohë me atdheun, bashkëkombasit e saj që i mungojnë aq shumë ata që janë në mërgim dhe ata që janë në atdhe, të gjallë e të vdekur, dhe vazhdon të bisedojë me rininë e dashurinë e “Toka ime e lashtë, me historinë e lashtësinë. Të gjitha këto cilësi poetja Rita Saliu i pasqyron dukshëm në këtë përzgjedhje të titulluar- “Ndjenjë Perëndie”.Vëllimi përmban 91–ë poezi lirike, me ton qytetar, intelektual, patriotik, kujtime, mall, dhimbje, dashuri, të cilat shprehin dhe përcjellin mesazhin e mirëkuptimin, ngazëllimin e një populli, vlerave të një kombi, qofshin ato historike apo kombëtare. “Gabon ai që më thotë,/Se jam mbyllur në kutinë e atdheut,/Jam çelur,/Nga aty shoh botën time,/Dua ta ruaj duke e pasuruar,/S’e lë të jepet,/Duke qëndruar vertikalisht,/Duke u njohur të gjithëve.” (poezia “Kuptimi i Mëmëdheut”, f.8). Të dyja bashkë, poetesha dhe poezia, provokojnë të mendosh se cili është shqetësimi real në jetë dhe t’i mëshosh faktit se çfarë kuptim ka mëmëdheu për ju, për ata, për ne të gjithë! Qëllimi i autores është se ajo krijon një formë poetike; “Ka vjet ngrihem, shkrihem, me mallin e shqetësimin,/Betohem për një pllakë varri dhuruar,/Vazhdoj të jetoj…./”- duke përmbledhur kështu përballjen me misterin pa u epur për mëmëdheun, mallin e shqetësimin, dhe autorja nuk “lejon” askënd të harrojnë misterin thelbësor se çfarë kuptim ka mëmëdheu në jetën tonë dhe vazhdon të vargëzojë; “Me frymëmarrjen time të pashitur,/E drobitur në këtë botë,/E përjetuar,/As gjallë as vdekur!/Me lule që frymëtojnë shqip,/Me lule përjetimi,/Me lule histori guri.”. Poezia vetë ka në esencë, besimin, përkushtimin, për t’i dhënë kuptim jetës e dashurisë, nëpërmjet nderimit e respektit njerëzor për mëmëdheun, poetja i jep mundësinë gjithkujt ta dojë mëmëdheun në mënyrën e tij/ të saj. Densitetin e ndjenjës së shprehur si një aspiratë sublime dhe fuqisë shpërthyese të dashurisë për mëmëdheun, përmes figurave artistike dhe mendimit filozofik, që poetja e bën prezent nëpërmjet dedikimit në orientimin përgjithësues të vargut e çdo strofë, mbi bazën e subjektivizmit krijues hapësinor, me të cilat shpirti i poetes merr frymë-atëhere kur; “Vazhdoj të mbetem zë kumbues,/Poezi ligjërim.,-shprehet poetja.

 

Rita-Saliu3jpg-300x199

 

Mesazhi i poetes, mesazhi i poezisë, është real vetëm kur –është metafizike. Poetët jetojnë, dhe për më tepër krijojnë me një ligjëratë metafizike.

“Luftëtarët e Lirisë”, titullohet poezia në f.11 të vëllimit; “Në luftë e ruajnë,/Se iu duhet kushtrimi i tyre,/I shndërruar në këngënë dritën që iu prin,/Në paqe vrasin pabesisht,/vetëm se dinë të ecin vertikalisht./ Poetesha me mjeshtëri artistike e zhbirim filozofik, tashmë fillon të na flasë për hiret e figura luftëtarësh të lirisë. Aty qëndron meraku i saj, të zbusë, të qetësojë; “Duke qetësuar dete e oqeane,/Duke ndërtuar ura, bashkojnë brigje”,-autorja thellon kuptimin, ani pse nëpërmjet plagëve dhe dhimbjeve të luftëtarëve; “ Dhe bëhen flamuj të të gjitha kohërave,/Ata duhet t’i lini të lirë si zogjtë,/Dhe t’u bëni vendin pranë martirëve,”-në sintezë të epokave dhe zhbirimeve mitike, duke mbetur kështu një poeteshe origjinale dhe kombëtare, që pa marrë parasysh gjithçka ruan baraspeshën mes historisë e lirisë dhe reflekton dritë e dashuri.

“Sot dielli lindi më herët,/Më dhuroi rrezet e mëngjesit,/E kisha harruar dritaren hapur,/Brenda kish ardhur mysafir ajri i pastër,/E lodhur nga rrugë të gjata,/U kënaqa me detajet e jetës,/ Në shtëpinë e trupit tim,/Fola me vetveten,/e dritën hyjnore,/Sa për ta mbytur vetminë e dhuruar,/Iu luta zotit të më dhuronte, Një mëngjes të tillë edhe ne Dardani.”, (poezia “Mëngjes në Mërgim”, f.13).Dashuria dhe mungesa për atdheun, është reciproke. Frymëzimin për këtë atdhedashuri, poetesha i ka vendosur në natyrën e shprehjes së vetvetes, të muzës, me qëllim për të qenë e barabartë dhe të gjejë prehje, shpirti i saj ekzistencial nga hapësira virtuoze e mendimit, ndjenjave, miqësisë, simbolit, metaforës, kujtimit, mallit, ëndrrës. Poetesha Rita Saliu -i thërret e pozicionon të gjitha këto, për t’u shprehur lirshëm, me mallin e brengën e mërgimit, me mungesën e mëmëdheut.

 

“Merr e jep dashuri,/Me besimin njerëzor,/Që na bëjnë të qeshim e të qajmë,/Në udhëtimin e trishtë,/ Të lumtur të jetës,/Histori më fali vetëm jeta,/Në botën e lodhur,/E paepur ka mbetur, vetëm ëndrra,/Jetaka tjetër kuptim,/Jep shpresë e dashuri.”. (poezia “Takimi”, f.41) Me një timbër për më tepër origjinal, dashuria e mirësia, shpresa e ëndrrat, të shprehura artistikisht, pa sforco fizike dhe kujdes psikik, artistik e filozofik, me mjete modeste, ato vijnë të tilla e të papërsëritshme nën shkëlqimin e vet. Poetesha vizaton shkurt e qartë një situatë të imtë emocionale,zbulon gjërat më të bukura e të çmuara, margaritarë brenda shpirtit, që “Merr e jep dashuri.” Ndjenja e dashurisë përfshin disa poezi të poeteshës Rita Saliu. Gjetjet poetike janë të goditura si nga ana figurative e letrare, mesazhe që ripërsërisin atë që të gjithë kemi nevojë; dashurinë e jetën.

“Rozhaja është degë e imja e këputur,/E qëlluar nga sëpata e lakmisë,/E ndarë nga trungu më i moçëm në këtë dhe,/I qëlluar nga stuhitë e tufanet…./Është ende e njomë,/ Se frymëton e rritet me frymën e vet,/Në tokën e vet të lashtë…,/”. (poezia “Degë e këputur”,f.79). Poetja Rita Saliu u jep një dimension tjetër gjithçkaje që ndodh në të përditshmen njerëzore, ndjenjave mistike, pengesave e ngjadhnjimeve, spektrit të ndjenjave të ndërlikuara, kujtesës e harresës, dhimbjes e mallit, i bën ato të ndjeshme e të përjetshme, të pavdekshme e të prekshme: “Rrozhaja është kullë e mbuluar me plis,/Duke notuar detit të gjakut të vet,/Rrugë bën drejt brigjeve të triumfit,/Shqip duke kënduar mos-harresën,/Duke treguar shqip përrallën,/Shqip ndërton dashurinë,/Që do të na bashkojë…”.Me talent e mëncuri, me shpirtin artistik dhe thelbin filozofik të psikikes, poetesha ndërton urën e takimit – mes kullës së Rrozhajës dhe detit të gjakut të vet, në kohë e hapësirë, dhe provon se asgjë nuk është statike, ajo demonstron ndryshmin me forcën e fjalës e vargut: “Rrozhaja nuk është zë i harruar,/As tokë e braktisur, e lënë në gojë të ujkut,/Si sonte ia dëgjoj kudo hapërimin,/Tek sfidon muret që ia kanë ngritur në zemër,/Diell bëhet dritë u dhuron horizonteve,/Kah do të vijë e ardhmja e ndritur dhe fitimtare.”

 

Poetja është në kërkim të normalitetit brenda kullës, aty në Rrozhajë dhe njerëzores, brenda normales. Rita Saliu e konsideron njeriun brenda natyrës thelbësore, dhe përpiqet të merret me të kaluarën, qartëson të tashmen, dhe i hapë udhë së ardhmes, -“Kah do të vijë e ardhmja e ndritur dhe fitimtare.”-duke u përpjekur kështu të përshtatet me bërthamën e kuptimit të vdekjes e jetës, si intimitet shpirtëror dhe human, mes mendjes së njeriut e natyrës.

Disa poezi konsistojnë në disa strofa-apo edhe në një strofë të vetme disa vargjesh, por që ato poezi mbartin simboliken e esencialen, poezi të tilla si p.sh. “I mjeri”, “Pa titull”, “Dashuri e përsosur”, “Në shtëpinë e pleqve”, “Dikur”, “Flores”, “Këtu”, Lumturia, “Dimër”, “Balloja”, “Lis me rrënjë të thella”, “Zezonë e lavdishme”, “ Kalorësi i Bardhësive”, etj. Gjetjet poetike janë fare spontane, të lehta e të qëlluara me të cilat poetja Rita Saliu përçon te lexuesi atë që ata kanë aq nevojë dhe në zemër të këtyre poezive, veçanërisht në ato vargje të drejtpërdrejta-që fillojnë me vendlindjen, qytetin e lindjes, peisazhin, dashurinë, eliksirin e dashurisë, mitet e legjendat, jetën e vdekjen, bashkimin e ndarjen, mërgimin dhe atdhedashurinë, patriotizmin dhe historinë, të cilat janë karakteristike në këtë vëllim poetik.

 

Mbi të gjitha, mesazhet e tyre ripërsërisin atë që kemi nevojë ta dëgjojmë, sa e bukur është jeta! Poetesha dhe humanistja Rita Saliu sjell shumë qartë dhe më ndjenjë perëndie, bukuritë e jetës, rikthehet disa herë e shpërthen në kujtime, në filtër të përsiatjeve historike; një gjak, një emër, faktorë dhe argumente me vlera historike e kombëtare. Vargu i saj poetik bën transparencë për të djeshmen, mësim për të sotmen dhe vizion për të nesërmen. Uroj që mendja dhe pena e poetes, atdhetares, humanistes Rita Saliu, krahas dhe dashurisë për atdheun, të mos pushojë për të sjellë të tjera vlera me rendjen modeste në panteonin e artit me fjalën e bukur poetike në letrat shqipe.

Cikël poetik nga Xhemile Adili

 

xhemile Adili

Cikël poetik nga Xhemile Adili

 

 

 

THUR GISHTAT ME RREZE TË DIELLIT

 

Më shlyej përgjithmonë
Nga kujtesa jote e sëmurë!
Unë nuk kam nevojë
Për net sterrë,
As për mure të mullosura,
As për grila të ndryshkura,
As lojëra djajsh.

Mbi shpinë të diellit
Dua të jetoj
Si dje
Si sot
Si nesër.

Nuk kam nevojë
As si thupër të dridhem,
Aty mes muresh,
Të lyer me dhimbe,
Nga nata ime,
Dua vetëm yjet
Dhe hënën gjithë shkëlqim!

Dua të dal të futem
Në ngjyrat e heshtura të natyrës,
Të ulem
Dhe shpirtit t’i gjej prehje,
Duke thithur gishtat,
Me rreze të diellit.

 

 

 

S’ MË BËHET VONË SE VDES

 

Ku më mbeti fjala, që desha ta thosha mes jush
Shkurtë e shqip
Që me gjuhë hajnie e mashtrimi, ecët nëpër prush
Na dhuruat terr e na morët dritë

Ju, që edhe sot shkelni si pehlivanë, mbi barin e varreve
Që lirisë i dhanë jetë
Të bashkohen e të lulëzojnë në liri, trojet shqiptare
E jo tradhtia pas shpinë të na vret

Ah ! si nuk kam një kobure malësori, si Avniu dikur
Tri krisma ti bëj, besa besë
Jo në Paris, po Tiranë e Prishtinë, e në Shkup tek ura me gur, pastaj s’ më bëhet vonë se vdes.

 

 

 

MALIT TË MALLIT SHËTIS E ÇMENDUR

 

Ti mund të kesh parë në ëndërr
Ëndrrën time,
Sonte kur nuk di a fle me ëndrrën,
Ose malit të mallit shëtis e çmendur.

Përballë imazhit tënd,
Mali i mallit zjarr bëhet,
Veriu nuk e freskon,
As shpirtin që digjet për ty,
E rrahjet e zemrës i numëroj,
Me frymëmarrjen tënde,
Herë poshtë dritares sime
Herë në ballkon,
Herë te një lis,
Herë te një gjeth.

E di që ti je në gjumë,
Kurse mali i mallit tim nuk fle,
E nata si nata,
Tallet me mallin tim,
Me dhimbjen time,
Tretur thellë në atë mal.

Ti mund të kesh parë në ëndërr
Ëndrrën time,
Sonte kur nuk di a fle me ëndrrën,
Ose malit të mallit shëtis e çmendur.

 

 

 

SHIKONI SYTË!

 

Të shihja të më vije,
Me agimin e bardhë,
Tek shkelje mbi vesën e mëngjesit,
Që ngjate me sytë e tu kristal.
Sa më shumë afroheshe,
Malli gërryente në asht,
E muzgu u binte syve të mi.
Aq sy më duheshin të shihja ata sy,
Tek çelnin si sytha pranvere,
Si buqeta lulesh
Në secilën pikë vese.
O zot, ç’po më shihnin sytë!
Fillova të belbëzoj
Para atyre valëve liqeni,
E nga vala e nxehta
Fillova të venitem,
Si lulet në ditë behari.
Gëlltita një valë të nxehtë,
Që u vodha atyre syve,
Por kot, nuk u bëra një me ta,
Në atë hapësirë mes qiellit dhe detit,
Po ç’më duheshin fjalët,
Zanoret e shurdhuara të dashurisë…
Flisja me shpresën,
Me zjarrin e syve,
Me pikturat e ëndrrave të mia,
Të mbështjella në atë shami të kuqe,
Palë-palë në pajën me fishek.
Aq sa valë liqeni prej syve të tu,
Mora dhe dritë,
Të shihja ç’më shihnin sytë.

 

 

 

 

KRONIKË NGA BULEVARDI I MALLIT

 

Sa net pa gjumë dikur kalonim,
Me padurim prisnim të zbardhte drita,
Takimin e linim diku buzë malit,
Në vendin e quajtur Bulevardi i Mallit.

Dikur ai vend ishte i veshur gjithë lule
Një bukuri e rrallë që të magjepste,
Paçka që ne e zbukuronim me buzëqeshje
E me përplasje sysh zjarr.

Por nga djallëzia jote u thanë të gjitha lulet
Dhe drurëve gjethet u ranë,
Buzëqeshja u vra, sytë u kthyen në ujëvara,
Tani trishtimi të kap kur kalon andej,
Pranvera është kthyer në stinë vjeshte,
E ai vend s’mbeti gjë tjetër,
Veç një shteg shëmtish,
Varre kujtimesh,
Një natyrë e vdekur.

Dhe kot rri e pret muzgjeve të vona,
Tash më je i harruar,
Kot shkon e ulesh mbi atë stol,
As mos u pendo se është vonë
Dhe sytë nga qielli kot i drejton.

Ti s’ke shpirt, ndërgjegje nuk ke
Dhe në shpirtin tim
S’je gjë tjetër, veçse varr,
Tani ngopu me lotin që bie
Dhe si hije mbrapa mos më ndiq,
As dorën mos e zgjat, për të më fshirë lotin
Ti s’di gjë tjetër të dhurosh, përveç dhimbjes
Dhe po the se më mungon
Kot shtiresh s’të besoj më kurrë.

Mos u gjunjëzo të më kërkosh të falur,
Larg Bulevardit të Mallit jam,
Në një stinë të re,
Aty ku ti nuk je.

 

 

 

PËRMETARE, MOJ!

 

Ti ecjen time sot ndalove,
Erdhe si diell, m’u fute në gji,
Një dritë vezulluese gjithë shkëlqim re
E s’munda pa u ndalur, pa shikuar
Atë trup të bukur perri,
E unë t’u luta disa herë
Mos ma zë rrugën, pashë perëndinë!

Nga shikimi yt zjarr, hapat më lidhen
E pa filluar të flas, nis të belbëzoj
Nga shkëlqimi yt, u përskuqa në fytyrë.

Ti dallgëzon kraharorit tim
Mos je zanë mali, apo e rënë nga qielli,
Bukuri si ti nuk më kanë parë sytë,
Tek sodisje pa ndalur rreth e rrotull,
Një erë e lehtë fustanin ta bart,
Me sy të kaltër si dy liqene.

O Zot ç’u desh të shfaqesh
Mu përballë meje!
Më thuaj tani si të ec me hapa të lidhur,
Koka do të më mbetet
Kthyer prapa nga ti.

Për ku ishe nisur s’të pyeta, s’ma the,
Me fustan të bardhë, gjithë lule veshur,
Me flokët të derdhur mbi krahë,
Më magjeps me atë buzëqeshje,
Fshi sytë mos jam në ëndërr a përgjumur
Shikimin larg diku kishe hedhur
Përkëdhelur nga era, nga sytë e mi,
I thuaj hënës sonte të mos dalë,
Bukuria jote qiellin do të ndriçojë.

Po deshe kalo poshtë ballkonit sonte
Rrugëve me kalldrëm të qytetit tim
E unë do të këndoj serenada Korçe
Deri në të zbardhur drita
Ah! ç’më bëre, e bukura ti, moj!
Ah, ato buzë!
Ah, ata sy!
Përmetare, moj!

Shtëpia Botuese ” ADA” publikon Vëllimin Poetik “Një pëllëmbë jetë” të autorit Tonin Nikolli .

Shtëpia Botuese ” ADA” publikon Vëllimin Poetik “Një pëllëmbë jetë” të autorit Tonin Nikolli .     Titulli i librit: Një pëllëmbë jetë Autor: Tonin Nikolli   Korrektor: Pranvera Gjoni. Kopertina: Gjonatan Nikolli. Sponsor: Alkest Nikolli.   Botues: Roland Lushi   … Continue reading

Shtëpia Botuese ” ADA” publikon librin me tregime dhe novela “Përtej ndjenjave” të autorit Eduard Konica.

Shtëpia Botuese ” ADA” publikon librin me tregime dhe novela “Përtej ndjenjave” të autorit Eduard Konica.     Autor: Eduard Konica Titulli librit: “Përtej ndjenjave” , tregime dhe novela Redaktor:Murat Aliaj Korrektor: Ilir Mborja Recensent: Demir Gjergji Piktura në ballinë : Eduard Konica … Continue reading

The Reader’s Voice – Christina Wills / The Devil I Paid for Advice – By Jeta Vojkollari

The Reader’s Voice   The Devil I Paid for Advice By Jeta Vojkollari       http://www.JetaVojkollari.com http://www.friesenpress.com/bookstore/title/119734000018904009   http://www.amazon.com/dp/B00ZARLZMU/?tag=friesenpressc-20         Christina Wills, Social Worker, Toronto, Canada   Wow….this was one of the most engrossing books that … Continue reading

MAQEDONIA NË VORBULLËN E FQINJËVE ANTISHQIPTARË (Pjesa e VI-të) / Nga Brahim Ibish AVDYLI

 

Edhe njëherë trojet ilire në Gadishullin Ilirik

 

MAQEDONIA NË VORBULLËN E FQINJËVE ANTISHQIPTARË

 

(Pjesa e VI-të)

 

 

brahim

Nga Brahim Ibish AVDYLI

 

 

“Hapi i parë në likuidimin e një populli është të fshini kujtesën e tij. Shkatërroni librat e tij, kulturën e tij, historinë e tij. Atëherë, vini dike të shkruajë libra të rinj, të krijojë një kulturë të re, të shpikë një histori të re. Para se të kalojë shumë kohë, kombi do të harrojë çfarë është dhe çfarë qe”.

 

Thënie e marrë nga gazetari Amerikan, Edward R. Marrow, dhe libri i tij, “A nation of sheep will beget a guvernment of wolves”, cituar nga vepra e njohur “Maqedonia shqiptare-në dritën e teksteve dhe dokumentareve historike”, Vëllimi i I-rë, Tringa Design, Tetovë 2009, faqe 7.

 

 

  1. Parafjalë në lidhje me punën dhe kulturën studimore

 

Njëherë po detyrohem që t`i them disa fjalë për punën dhe kulturën e shkrimit, në shkencë, në histori, e në marradhëniet ndërkombëtare. Në këtë lëmi, gjithçka që mund të bësh është “punë”, por punë e vërtetë shkencore dhe e saktë nuk mund të jetë çdo gjë, sepse nuk mund të dalësh prej faktesh dhe jashtë arsyes.

Gjatë përvojës së punës së vërtetuar në provat e fakteve për të vërtetën mund të vie edhe arsyetimi. Pa fakte, nuk mund të bindesh, dhe kur kjo nuk dëshmohet se është “e vërteta”, pra diçka që nuk t`a kapë mendja, atëherë kjo nuk ka të bëjë me arsyen dhe faktet. Jashtë arësyes dhe faktesh nuk mund të dalësh. Kjo është me pak fjalë, për të kuptuar se çka është arësyeja dhe faktet. Për ty, çdo gjë që mund të lexosh, është e kuptueshme. Por, nëse nuk dëshmohet me fakte radhazi në tërë punimin, atëherë nuk është krejtësisht e saktë, nuk është tërësisht me arësye dhe bindje e natyrshme e jotja për atëfarë çështje.

Të tjerët kanë mundësi të të lidhin për gjuhe dhe të t`a shpërfillin mendjen, të ngrehin kah të duan. Por, në qoftë se e mbronë të drejtjen, të vërtetën, arësyen, të logjikshmen, etj. të tjerëve mund t`u duket jashtë normales e jashtë arësyes, por ti vazhdoje rrugën tënde të filluar, sepse je në rrugë të drejtë, edhe pse e ke acaruar gjendjen e njerëzve të tjerë, që janë njerëzit e rëndomtë e ty të kanë simpatizuar për disa arësye të ndryshme, por të cilat janë kthyer në një pengesë serioze të të kuptuarit e të mirëkuptimit të shkrimit tuaj. Ata nuk lirohen lehtë nga psikozat e mbjellura dinakërisht nga armiqtë e tij.

Në radhë të parë janë psikozat e telepatitë e përditshme të feve të ndryshme dhe të njerzëve të cilët veprojnë nën këto religjione. Bashkë me këto religjione, një punë të mirëfilltë sistematike dhe të programuar e kanë edhe pushtetet. Kur ua prekë qytetarëve të mbetur kacavjerrë nëpër këto veprime psiqike e parapsiqike të religjioneve, që ata i quajnë “të shenjta” apo “figura madhore”, si p.sh. zotin e tyre, të kthehen kundër dhe nuk të përkrahin, edhe mund të sulen e të sulmojnë.

Por, ai që merret me të vërtetën lakuriqe; të drejtën; që merret me faktet të cilat e nxjerrin të vërtetën, dhe është i betuar se nuk do të përkrahë kurr të padrejtën; që merret me shkencën e historinë, siç thotë Patrick J. Geary, ai “e ka për detyrë të ngrehë zërin e tij, edhe kur e di se nuk do të dëgjohet”.[1]

Duhet të thotë të drejtën dhe të vërtetën e vetme të historiografisë, edhe kur nuk ia vënë veshin. Mjafton që flet me fakte të se vërtetës, pa lakuar në djathtë e në të majtë, d.m.th. pa anime. Herëdokur, do t`i kthehet dikush e do ta përfillë këtë studius. Janë faktet aty, e drejta dhe e vërteta dhe kanë çka të thonë.

“Janë pikërisht dukuritë e natyrës mendore që nga ekstremizmi fetar, deri tek ideologjia politike-që kanë mbjellë numrin më të madh të viktimave në histori”, thotë historiani Patrick Geary, siç pohon me këtë rast Fatbardha Demi.[2]

Më së shumti po mbjellin sot fetë ekstreme, islamizmi e ortodoksizmi. Ne, kemi punë me këto dy fé. Ekstremizmi fetar është shndërruar me kohë në një ideologji që po i prinë apo i nxitë ndër mijëvjeçarë “fituesit”, i “mëson” djallëzisht dhe ua garanton parasegjithash të “drejtën e fitimtarëve”, pas të cilës janë.

“E drejta e fitimtarit” është e drejta e formimit të popujve në këtë proces historik që i udhëheqë ideologjia për sundim. Me “të drejtën e pushtuesit” justifikohet “çdo pretendim territorial, i trashëgimisë së origjinës, të pasurisë kulturore, arkeolo-gjike, historike, etj. e deri te ajo gjuhësore“,[3] nëpër shekuj rregullisht.

Të marrim në ditët e sotme, historiografia zyrtare evropiane dhe ajo shqiptare i ka mbushur Bibliotekat, Universitetet, Libraritë, Shkollat, etj. me plot tekste të studimit, të mësimit, të shkollave të mesme e fillore me perëndi, fise, heronj dhe materiale arkeologjike të lashtësisë së hershme e të parahistorisë, të cilat shkojnë diametrikisht kundër të saktës, të së drejtës, reales dhe të arësyes së fakteve të shqyrtuara historiksht. Gjithëkund i “takon” gekërit e rrejshëm, dhe “helenët”, që në gjenezë. As Homeri i shenjtë pellazg, i shitur si “grek” aspak nuk i përmend si popull “grek” e si komb “grek”, dhe as si popull e si komb “helenët”. Pra, as një dokument antik i Evropës së vjetër, si kontinent, nuk është i saktë.[4]

Duhet të dimë si e ka ndarë Evropa e Bashkuar dhe Bota “identitetin nacional” dhe “etninë” apo “kombësinë”. Kombësia dhe etnia lidhet me vijueshmërinë mijë-vjeçare të popullit në trevat ku gjendet edhe sot e kësaj dite, me gjuhën e traditat kulturore, zakonore dhe simbolet e njëjta, pavarësisht ndryshimit të kushteve të veta historike. Historianët i përcaktojnë etnit e ndyshme si “identitete natyrale” apo thjeshtë “biologjike”. Ndërsa “identitetet nacionale” lidhen kryesisht me fetë, ligjet, klasën shoqërore, vijën kufitare mbretërore apo perandorake sipas kushteve historike. Ky është në të vërtetë një identitet “jo i qëndrueshëm”; është një identitet jo i saktë; një identitet “ligjor” dhe “konsitucional”. I pari i mbiquajtur “goyim”, i përkthyer do të thotë “etni”, “gjini”; dhe i dyti, i mbiquajturi “I`am”, i përkthyer do të thotë “unë jam”, d.m.th. “ne”, “populli”. Nuk bëhet fjalë aspak për bashkësinë e origjinës, gjeografinë, të kulturës, të gjuhës apo të traditave.[5]

Me synimin politik për të fshehur dhe për të shpërfytyruar ekzistencën e kombit shqiptar dhe frymimin e tij si komb natyral e biologjik, në të gjitha pjesët e ndara e të futura nën shfrytëzimin e rëndë fashizoid të shteteve të krijuara me tokën; të drejtën dhe pasurinë nëntokësore dhe mbitokësore; por edhe të njerëzve të tij; më së pari në Mal të Zi, në Serbi, në Maqedoni, në Greqi, duke e përfshirë në të njëtin rrezikim edhe Turqinë dhe shetet e tjera të Evropës pranë tyre, dolën në radhë të parë në masmedia e më vonë “e bënë realitet” krijimim e një “populli të ri”, që në të vërtetë është “popull konstitual”, si p.sh. në Kosovë, direkt nga duart e zgjatura e të paguara mirë prej veglave të ndyta, të ashtuquajturve “intelektualë” shqiptar e të tjerë, që janë analfabetë të historisë. Thonë se po krijohet “kombi kosovar”, por, nuk ka “gjuhë kosovare”. Aty mund të fliten e të shkruhen gjuha shqipe, gjuha serbe, gjuha turke, gjuha rome e gjuha boshjake, etj., porse edhe këto gjuhë nuk përputhen me përqindjen e popullatës së përgjithshme. Dihet se shqiparët janë 81% e popullatës, ndërsa komuniteti turk përbën një pakicë, rreth 1.1% të numrit të popullsisë, pra të 1.850.000 banorë sa logariten në këtë vend. Absolutisht nuk ishte e lejueshme që të zyrtarizohet gjuha tuke për komunitetin turk, i cili i ka rreth 1.852 banorë.[6] Tashmë janë të legalizuara dhe të aprovuara, që nuk ndodhë askund në ndonjë vend tjetër të botës, sepse ata nuk janë shqiptarë.

E njëta gjë nuk ka shpjegim më të mirë se inciativa e cila ka qarkulluar nëpër Evropë, në të ashtuquajturën prej tyre sipas turqëve “ballkan”, që në vërtetë ka qenë Gadishulli Ilirik, qysh në shekullin e XIX, me “kombin malazez”,[7] i cili nuk ka gjuhë të veten, por është serbishtja, me pak ndryshime. Kjo sikur tenton të krijohet me Maqedoninë, e cila herë quhet “tokë bullgare”, e herë të tjera “tokë sllave”, dhe jo aspak shqiptare. Shqiptarët qenkan “turk islamik”, siç u ka thënë e thotë qe 300 vite me radhë Serbia, dhe Turqia rrinë në njëren këmbë e gatshme “të marrë tokën e saj”, e cila 559 vite nuk ka lënë mjet të luftës, të ideologjisë dhe të praktikës pa e përdorur, veçanërisht ndër fenë islame, kur nuk janë përdorur armët e saj, vetëm e vetëm për t`a mbajtur nën sundimin e saj të egër e për t`a shpërfytyruar kombin shqiptarë, siç bënë edhe me 6 milion e 200`000 shqiptar në Turqi, të cilëve nuk ua lejon shkollat shqipe, dhe 2 milion llaz, që janë pellazg.

Aq më tepër nuk janë makedonët “bullgarë”, por shqiptarë. Nëse do të quheshin bullgarët e Maqedonisë se “janë bullgarë”, kanë të drejtë, sepse janë të lidhur me disa kondicione të vjetra e të gjenealogjisë me bullgarët, jo me gjuhën; por nuk kanë të drejtë të kapin termin “Maqedoni” sllavët me sllavishten, as me bullgarët e Bullgarinë. Emri “maqedoni” prej “macedones” është pellazgo-ilire dhe shqipe, nuk e lidhë asgjë me bullgarët e Bullgarinë, as me sllavët e sllavishtet e reja.

Në qoftë se ka ndonjë revistë, faqe të internetit, apo gazetë, si psh. “Lajmi”, etj. që i sjellin “emrat” e huaj, bëjnë trashëgimisht gabim. Maqedonia dhe maqedonët janë kryesisht shqiptarë. Nëse bullgarët e Maqedonisë e shohin ëndërr Bullgarinë, atje mund të shojnë kur të duan, sepse ne jemi lodhë edhe me ta, madje edhe me Serbinë, Greqinë, Rusinë e Turqinë, dhe Evropa duhet që të na dëgjojë.

Evropa i ka një borgj të vjetër shkencës së saj, parahistorisë dhe themelimit të vet, që është kombi i madh apo parakombi themelues i saj, Pellazgët-Parailirët, dhe kjo do të shënonte njëfarë demokratizimi të mirëfilltë të kësaj shkence. Nuk duhet të jetë rob i politikës ditore, sepse edhe ajo duhet “të gënjëjë” në politikë si Greqia e Re. Greqia e Re nuk është absolutisht e njëjtë me “Greqinë e Vjetër”, e cila ka qenë e populluar, e mbajtur gjallë dhe e udhëhequr me gjuhën e vjetër nga populli i saj pellazgo-ilirët- arvanistasit, që janë shqiptarë. Shqiptarët, pa marrë parasysh se kah vijnë, e dëshmojnë mbijetesën e popullit të parë evropianë dhe kjo gjë do të shënonte “të drejtën e qytetarisë”, nëpërmes gjuhës së vet, traditave të veçanta e kulurore; simboleve të veta kombëtare.

Pra, edhe njëherë duhet të ndahemi nga kjo gjë çështje. Bota dhe Evropa duhet t`a gjëjnë burimin e studimeve historike për lashtësinë e parahistorinë. Lidhjet e pashkëputura të pellazgo-ilirëve me Thrakët, Maqedoninë, Epirin; Frigët, Lidët, Mizët, Etruskët dhe Italiotët (që janë edhe dy fise të cilat gjenden atje, Sanitët dhe Oskët); sikurse të gjithë shqiptarët e sotëm, duke përfshirë edhe arvanitasit e Greqisë dhe arbëreshët e Italisë, duhet t`i zgjojnë të gjithë shkencëtarët në një samit të përgjithshëm studimi, nga letargjia e madhe e studimit.

Jo vetëm me gjuhët “indo-evropiane” apo “indo-gjermane” kanë bërë gabimin e parë, por edhe me parahistori, me kulturë dhe mosnjohjen totale të kombit të madh pellazgo-ilir dhe shqiptarë, i kanë bërë gabimet e tjera të pafalshme.

Tani, po e lëmë këtë çështje. Ideologjitë e ndryshme fetare, si p.sh. mbi trojet e mirëfillta shqiptare të Gadishullit Ilirik, krishterizmi ortodoks dhe islamizmi, në të dy anët, i kanë bërë viktimat e mëdha të popujve, edhe sa u përket manipulimeve fetare dhe gjatë luftërave të tyre, të cilat nuk kanë të ndalur.

Ato përpiqen t`a ndajnë botën dhe t`a marrin tërësisht, e paraprakisht përpiqen t`a shpërfytyrojnë shkencën. Serbët dhe Bullgaro-maqedonët bëjnë përpjekje t`a gënjejnë pa turp botën dhe Evropën, sikur vetëm ata qenkan “bij të Zotit”, dhe nuk e marrin në kujtesë të vërtetën historike se nuk kanë qenë fetarë, por kanë qenë pa fé. Ata e kanë pranuar krishterizmin ortodoks prej ilirëve gjatë Perandorisë Bizantine, dhe simbolet e tyre për flamujt, tokën e tyre, njerëzit e tyre me fenë e ndërruar, etj., edhe pse kanë qenë në luftë me pjesën tjetër të kombit, të cilin, ata e quajnë “turk islamik”, për t`ia ndërruar prejardhjen kombëtare.

Edhe Vuk Karaxhiqi, siç na thotë në këshillën e tij Ridvan Muslia, paraprakisht është quajtur shqiptari orodoks prej Tregut të Ri (Pazari i Ri), Uka i Stefanit, që e ka bërë gjuhën serbe dhe është babai i kulturës serbe, duke u bashkuar me popat Rus, të cilët erdhën në trojet e atëhershme ilire, më 1751, me urdhër të Carit Rus, për të përhapur fenë ortodokse dhe për të asimiluar kombin iliro-shqiptar. Gjuha serbe filloj që të përhapej nga kishat serbe e pastaj nëpër shkollat e tyre, pas vitit 1850, dhe në foton tonë shihet shovinisti serb kur ishte ende i pambushur sherr.[8]

Por, po e përfundojmë këtë shkrim të temës sonë të tanishme me kaq sa kemi thënë kësaj radhe dhe po u kthehemi temave të tjera…

 

  1. Një variant i kulturës pellazgo-ilire dhe shqiptare

 

Është koha kur do të korrigjojnë kursin e vet politik dhe historiografik jo vetëm Evropa si kontinent, por edhe bota e gjërë, dhe të mos lejojnë për asnjë fije të humbë kultura e lashtë dhe e ruajtur me xhelozi nga shqiptarët e sotëm, vetëm që t`ua sjellë botës të dhënat se ai, si popull i lashtë, ka aq thesare të çmuara dhe të lashta; tabela shkrimore nëpër gjetjet arkeologjike; statuja e monumente që kanë shpëtuar nga luftërat e pandalura të botës, për t`a shkatërruar përgjithmonë. Ai, është bir i Zotit të Madh, jo Serbët, jo Bullgaro-Makedonët, jo Rusët, jo Grekët e Rinj, por Epirotët, që kanë qenë pellazgo-ilir dhe shqiptarë, jo Turqit dhe Arabët.

Elemente të kulturës së pandashme pellazgo-ilire, apo parailire, vijnë nëpër-mes të shekujve nga parahistoria te shqiptarët e sotëm apo arbërit. Janë dëshmia më e vjetër që ka banuar nëpër trojet tona dhe nëpër Evropë.

Feja nuk është kriter kryesor që përcakton shtrirjet e një kombi. Ato, siç e kemi thënë, janë sekundare. Fetë kanë lindur me kohë dhe pellazgo-ilirët e vjetër kanë qenë në fillim a-fetar, pra jo-fetar dhe pagan, besimin në shumë figura adhurimi, por jo të besueshëm verbërisht e me frigë si sot nga zotat e feve të ndryshme. Këte e kemi trashëguar prej të parëve tanë, pellazgëve. Pellazgo-ilirët e kanë pasur të pastërt fenë e tyre, që ka qenë jo si fetë e sotme. Ajo nisej nga logika e pastërt dhe i drejtohej vetëm asaj. Respekti, adhurimi dhe ndjenja e thellë shpirtërore kishin të bënin me trupat qiellore dhe qeniet e krijuara nga ana e pellazgëve. Ato kanë qenë rrëfime të drejtëpërdrejta të bartura përmes logjikës, jo të bartura nga frika e pashpjegueshme, të cilën e përdorin si faktor kryesor në predikimet e tyre fetare udhëheqësit e sotëm të feve, që prej fëmijve të mitur e deri te të mëdhenjtë.[9]

Herezia Orfike në Greqinë e Vjetër u përpoq të krijonte një superperëndi përmes Dionisit, i cili ka qenë nga Lindja, dhe bëhet fjalë për një orvatje për vendosjen e monoteizmit te feja pellazgjike, që do të zëvendësojë të gjitha perënditë e vjetra, si Diellin, Hënën, Ajrin, Ujin, Zjarrin, etj., që të themi me fjalorin tonë mitologjik: Zeusin, Sellenën, Erën-Herën, Poseidonin, Aresin. Dionisi personifikohente verën, qejfet e pandalura, narkozën e cila u jipej nëpër shfrime të papastërta, shkallë- shkallë, për pushtimin kulturor të Greqisë së Vjetër nga Aziatikët. Epirin nuk e përfshinin Orfikët. Në të vërtetë, Orfikët kanë shtuar këtu disa zgjerime alegorike, që dalin aty-këtu nëpër Greqinë e Vjetër, nëpër fshatrat e skajshme, ku kritika e kundërshtimi i bazuar i pellazgëve nuk i mbërrinte.

Shkruesi i historinave të Dionisit është një çifut helenist dhe i ka marrë nga mitologjia hebraike shumë gjëra për Dionisin. Feja dioniziane është më e vjetër se ajo Kristiane.[10] Pellazgët adhuronin vetëm ate çka logjika e gjykonte se vlente për t`u adhuruar. Si rrjedhim, elementi i besimit ishte krejt i tepërt për ta. Me verën dhe narkotikët mund të fantazonin gjëra të cilat logjika e mirëfilltë nuk i kap. Këto janë krijime të fantazisë.[11] Në Epirin, i cili ishte djepi i pellazgëve dhe i fesë së pellazgëve, Orfizmi nuk gjeti teren të përshtatshën, dhe ata lypnin nëpër fshatra dhe qytete të tjera e largë prej syve të tyre; shitshin ilaçe të gënjeshtërta; shisnin biografi e reklama për Dionisin, aq sa edhe Platoni i qunte “vagabondë” dhe ishin të tillë.[12] Prandaj, në shekujt e parë të përhapjes së krishterimit, e hasim Orfeun e kryqëzuar, që është Dionisi, çfaqje kjo që e idetnifikon Orfeun me Krishtin.

Vlenë të theksohet se orfizmi dhe feja kristiane gjetën terren të përshtatshëm midis fshatarëve e grave, të zhytur në paragjykime e me kufizime të caktuara edhe seksuale, midis shtypjeve të tyre shekullore. Entuziazmi i këtyre grave ka patur veçanërisht ndikimin e vet te “nuset e Krishtit”, të fesë së krishterë. [13]

Feja e krishterë u krijua gradulisht dhe me forcë në të gjithë shqiptarët e vjetër e pellazgo-ilirët. Shumë adhurime të besimit të vjetër u bënë objekte të ngjashme në besimin e ri. Kështu p.sh. Athina u bë Shën Mëri; Apolloni u bë Shën Gjoni; Poseidoni u bë Shën Nikolla, etj. [14] E tëra është një udhëtim prapa, në vend se të ecet përpara, dhe u mësuan kështu banorët e pamësuar, në vend se të ndërtojmë, të shkatërojmë; në vend se të jemi të gjithë së bashku, ndahemi dhe nuk njihemi; etj. midis qëllimeve të maskuara në mënyrë profesionale të të gjithë armiqve tanë. Pra, nuk është e drejtë kjo gjë që po na ndodhë; nuk është reale; nuk është me të vërtetë “e mirë”; madje as e logjikshme nuk është.

Duhet të ndalemi nga kjo prapësi me genet tona; të shkëputemi nga hipnozat fetare; të dalim jashtë prej konturave të shkatërrimit. Kultura e vërtetë është një gjë tjetër nga shpërfytyrimet fetare. Çdo gjë të cilën e mohojmë pa arësye, është pohim. Nuk duhet të themi vazhdmisht se: “maqedonët, janë sllavë”; “ne duhet të ndahemi nga ata, të cilët nuk janë shqiptarë”, edhe pse nuk e flasin mirë gjuhën shqipe; “duhet të krijojmë gjithësesi Iliridën”, edhe pse po i lëmë vetë plot pjesë të tokës sonë pellazgo-ilire dhe shqiptare jashtë përfirjes së tij,[15] etj.

Popullsia e kombit më të madh pellazgo-ilir e arbër-shqipëtar ka ardhur deri tek ne përmes ndryshimeve fetare dhe janë munduar të na përfshijnë në luftëra të tilla ekskluzive me prapavijë fetare, por nuk kanë arritur që të na armiqësojnë me njëri tjetrin, sa të luftojmë. Kur kemi luftuar për mbrojtjen e kombit tonë, atëherë kemi luftuar si shqiptarë, jo si ortodoksë, katolikë apo islam. Prej Lindjes e Perëndimit na vijnë ndikimet e huaja, por qendra e jonë kombëtare u përballon. Nuk kemi ndonjë “Zot” që t`i lutemi e t`a “kërkojmë” as nëpër Lindje, Azi të Vogël e Afrikën Veriore, por prej tokave shqiptare, prej Tomorrit, e jo prej Perëndimit. Kultura arbërore e ka prejardhjen prej fillimit të gjenezës sonë; popujt, në pjesën dërmuese të Evropës, janë pellazgë; Lisin e shenjtë e marrin vetëm prej tokës sonë; Dodonën e shenjtë prej Epirit; Zotin e Madh e marrin poashtu…

Përbërësi më i afërt i kulturës sonë ështe kulura arbërore, dhe kjo kulturë e vërtetë arbërore është kultura e denjë bizantine. Këto duhet t`i dijë e t`i shfletojë jo vetëm Evropa, por edhe shqiptarët, sepse janë të zhytur thellë në një letargji të njëanshme dhe thonë se “ajo është kulturë serbe, greke e sllave”.[16]

Po e marrim vetëm një shpjegim:“Zbulimet e bëra gjatë dhjetëvjetëve të fundit të shekullit XX, në disa varreza arbërore të mesjetës së hershme,… hapën një horizont të ri dhe shumë më të gjërë, për t`u njohur me tiparet e kulturës arbërore, të këtyre trevave të panjohura më parë”– na thotë tekstualisht Prof. Dr. Muzafer Korkuti, Kryeredaktor i revistës “Iliria”, në mes viteve 1971-2003, dhe Drejtor i Institutit Arkeologjik të Shqipërisë, nga libri i tij për historinë më të shkurtër të parailirëve, ilirëve dhe arbërve, të nxjerrë nga libri “Maqedonia shqiptare”.[17]

Krishterimi u lind në pjesët e perandorisë së atëhershme, Perandorisë Romake, në Palestinë, sipas bazave të legjendave të fesë besëlashtë, i cili, në radhë të parë ka qenë pellazgo-ilir.[18] Në atë vend kanë jetuar filistinët, jo si thonë shkencëtarët. Rruga e krijimit të këtij besimi dhe formimi i tij si besim, ka qenë një rrugë tepër e gjatë.[19] Feja çifute u ngrit e u zhvillua si një ideologji anti-pellazge. Besimi deri sot ka marrë trajtën e rrymave të ndryshme: riti ortodoks dhe riti kotolik.[20]

“Krishterimi filloj të përhapej në Iliri që në kohët apostolike (shekullin e I të e.sonë) si fe ilegale dhe vetëm në gjysmën e parë të shekullit IV të e.sonë u bë zyrtare nga shteti romak. Në zonat bregdetare të Ilirisë krishterimi triumfoi përfundimisht mbi paganizmin gjatë shekujve II dhe IV të e.sonë, kurse në zonat e mbrendshme malore gjatë shekujve të V e VI të e.s.”.[21]

Kur u paraqit krishterizmi si fe e së ardhmes, Perandoria Romake po kalonte krizën e përgjithshme të saj ekonomike, morale, juridike dhe kulturore. Besimet paraprake pagane e politeiste nuk mund t`u përgjigjeshin problemeve kryesore të krizës shpirtërore e morale, që e kishte përfshirë tërë Perandorinë Romake, e cila kishte ra në krizë të thellë nga kultet e deriatëhershme.[22]

“Në periudhën e antikitetit të vonë, strukturat fetare, në Iliri, ishin organizuar mbi bazën e provincave të tilla: provinca e Dardanisë, e Prevalit, e Epirit të Ri dhe Epirit të Vjetër, dhe secila prej tyre kishte nga një kryeqendër. Pas ndarjes së Perandorisë Romake ato u përfshinë në prefekturën e Ilirikut Lindor, vartësia kishtare e të cilit ka lëvizur midis Romës e Konstandinopojës. Duke fillluar nga gjysma e parë e shek. VII (v. 732) deri në shek. X disa peshkopata vareshin nga Roma disa nga Patrika-na e Konstantinopojës.”[23]

Duhet të themi se kisha krishtere është bartësja themelore e institucioneve dhe normave shtetërore romake. Të dy këto së bashku, Kisha Romake dhe Patrikana Ortodokse e Konstantinopojës, në radhë të parë i ruajtën mirë organet juridike e institucionale romake, nëpërmes të shteteve të reja të popullsive barbare, të cilat ishin themeluar në ndërkohë, e për në anën tjetër, aparatin që e krijoi Perandoria Bizatine gjatë rënies së Perandorisë Romake, ishin institucionet e veta, e të cilat i kopjonin e rishkrueshin librat e trashëguara nga periudha e antikitetit, që atëherë quheshin skriptoriume, e po bëheshin bartëse dhe trasmetuese të trashëgimisë letrare e kishëtare. Ato ishin një faktor i rëndësishëm i qëndresës së popullsisë vendase ndaj popujve të ashtuquajtura “barbare”. Jo vetëm se ishte niveli i lartë kulturor dhe gjuha (tjetër) e shkruar, që po krijohej greqishtja e re me “Soundën” e saj, por besimi ishte menduar edhe si “besim i të ardhmes”.[24]

Organizimi i vjetër kishëtar, i trashëguar nga  antikiteti i vonë është ruajtur edhe për periudhën e hershme të mesjetës. Për mëse dy shekujt e parë, pra të shekujt e IV e V, nuk vërehen ndërtime të reja, vetëm se ruhen në vërtetë godinat paleokristiane, duke iu përhtatur dhe meremetuar nevojave e kushteteve të kësaj kohe. Bazilikat e reja me përmasa të mëdha e me elemente dekorative, mjaft të pasura, me dysheme të shtruara me mozaike cilësore, vërehen vetëm në gjysmën e dytë të shekullit V, e veçanërishtë në shekullin e VI. Ato karakterizohen në radhë të parë me një zhvillim mjaft të vrullshëm.[25]

Përdorimi i varrimeve dhe rivarrimi në suklore– që është e drejtë shqipe albano-piruste-epire, në krahasim me emërtimin nga gjuha e popujve kurganë Rus, që i emërtojnë “tuma” vorret e tyre dhe kjo gjë është futur gabimisht në arkeologjinë shqiptare, në mesin e shekullit XX, e cila cenon boshtin historik pellazgo-ilirë dhe shqiptarë[26]– është i njëti rit i varrimit. Arkitektura e njëjtë e varreve dhe inventari shoqërues dëshmojnë një kulturë të njëjtë varrimi. Në përbërjen e saj dallojnë elemetet kulturore që nga antikiteti i vonë dhe dëshmojnë për vazhdimësinë e vet kulturore dhe etnike të atyre që i bënin ato vorrime, por në përmbajtjen themelore dallojmë elementet e reja, të cilat u formuan në kushtet historike të mesjetës së hershme. Kultura e varrimit nëpër suklore erdhi shkallë-shkallë që të zhvillohet e të pasurohet nga kultura bizantine e deri te disa veçori të ndjeshme lokale.[27]

“Emri kombëtar mesjetar arbër e Arbëri (Albani) është trashëguar nga onomastika ilire. Burimet historike, sidomos veprat e autorëve antikë që kanë arritur deri në ditët tona, jepin emra vendesh, personash e poullsisë të formuar me rrënjen ar (alb) dhe që hasen kryesht në territorin e Ilirisë Jugore dhe Ilirisë Qendrore” [28]

Janë të shumtë shkencëtarët dhe autorët prej antikitetit të hershëm e deri në ditët tona, që përfshihen në këtë vepër, “Maqedonia shqiptare në dritën e teksteve e dokumeteve historike”, të botuar në Tetovë më 2009, por, ne, sa për të përbyllur një punë të tamishme, po zgjedhim një pjesë të vogël të veprës së Mëhill Elezit, i cili thotë se tërë pellazgo-ilirët, në të gjitha pjesët e ekzistencës së tyre, me “ar” i kanë emërtuar gjërat më kryesore, si p.sh. ar-i, dielli me rrezet e tij të ngrohta; ar-a, toka që pordhon bukën dhe rritë çdo gjë të nevojshme; ar-i, floriri; ar, mendja e fjala e shpirtit; ar-ajri i nevojshëm; ar, liria për të cilën jepet jeta, etj.[29]

Kështu nisen edhe emrat e popujve apo të krahinave, si psh. Ar-gë; Ar-janë; D-ar-danë; Ar-bëror; Ar-vanitas; Ar-bëresh; Kosov-ar; etj. sikurse me alb-arb, p.sh. Alb-ania/Ar-bania, që thuhet për Shqipërinë; apo emrat e qyteteve të ndryshme, p.sh. Ar-ta; Antiv-ar-i;  Gjakov-ar; Tetov-ar; Korç-ar, dhe shprehjet e veçanta si p.sh. atdhe-ar; etj. emrat e njerëzve, si psh. alban, arbër, arban, etj.[30]

 

Me tutje, do të shofim në vazhdimet tona…

 

[1] Sipas shkrimit të Fatbardha Demit, “Ideologjia politike e historiografisë Europiane-lidhur me Pellazgët”, nga libri i Patrick J. Geary, “Il mito delle nazioni. Le origini medievali dell`Europa”, Carocci, 2009; shkrim i bërë në Tiranë me 31.07.2015 dhe i botuar në disa organe, si p.sh. http://www.pashtriku.org/?kat=45&shkrimi=4357dhe http://www.ikvi.at/?p=8217. Është bërë si ilustrim me fotografinë personale edhe nga Florim Kuçi.

[2] Sipas të njëjtit shkrim të Fatbardha Demi, nga libri i cekur i historianit Patrick J. Geary, vepra e citur, faqe 32.

[3] Shikoni shkrimin e cituar të Fatbardha Demit, më tutje.

[4] Shikoni aty, më tutje.

[5] I njëjti shkrim, në vazhdim.

[6] Shikoni më gjërë shkrimin “1.800 turq në Kosovë zyrtarizohet turqishtja”, të datës 11 korrik 2015, në faqen http://zeri.info/aktuale/41616/1-800-turq-ne-kosove-zyrtarizohet-turqishtja/.

[7] Mund të shikoni edhe te i njëti shkrim i Fatbardha Demit, më tutje.

[8] Shikoni këshillën miqësore të Ridvan Musliut, të dhënë pas botimit të pjesës së dytë të shkrimit “Maqedonia në vorbullën e fqinjëve antishqiptarë”, të dhënë edhe në faqen time, http://www.facebook.com/Brahim Avdyli.

[9] Shikoni veprën e Aristidh Kolës, “Gjuha e perëndive”, Plejad, Tiranë 2003, faqe 109.

[10] Shikoni faqet e Aristidh Kolës për Dionisin, “Dionisi dhe herezia Orfike”, faqe 287-291.

[11] Pa aty, faqe 292.

[12] Po aty, faqe 300.

[13] Shiko faqet 301-303.

[14] Shiko edhe fundin e faqes 314, të njëjtës vepër.

[15] Shikoni edhe njëherë reagimin tim, “Maqedonia në sy të armiqve tanë”, dhe reagimet e tjera të dhëna në vazhdimësi, të nxjerra në http://www.facebook.com/Brahim Avdyli, gjatë shpalljes së “Republikës Ilirida”.

[16] Ju lutem shumë shqiptarëve të sotëm që të lexojnë pak nga librat, si p.sh. : Grup autorësh, “Albanien/Schätze aus dem Land der Skipetaren”, Verlag Philipp von Zabern, Mainz am Rhein 1988; Akademia e Shkencave të RPS të Shqipërisë/Qendra e Kërkimeve Arkeologjike, “Stoli Arbërore”, përgaditur nga Skënder Anamali dhe Hëna Spahiu, Tiranë 1988; Aristotel Koka, “Kultura ilire parahistorike në Shqipëri”, Akademia e Shkencave të RPS të Shqipërisë/Qendra e Kërkimeve Arkeologjike, Tiranë 1985; Nermin Falaski-Vlora, “Pellazgët, ilirët, etrusket, shqiptarët”, Faik Konica, Prishtinë 2004; Muzafer Korkuti, “Parailirët, ilirët, arbërit, një histori e shkurtër”, Botimet Toena, Tiranë 2003; Robert d`Angely, “Enigma- nga pellazgët te shqiptarët”, Botmet Toena, Tiranë 1998; Edwin Jacques, “Shqiptarët-Historia e popullit shqiptar nga lashtësia deri në ditët e sotme”, Karte e Pendë”, Tiranë 1997; etj. etj. përveq historisë që e mësonjë në shkollat fillore e deri në Universitetet tona, që, në të vërtetë, kanë nevojë të përmirësohen, madje rrënjësisht të përmirësohen.

[17] Prof. Dr. Muzafer Korkuti, “Parailirët-ilirët-arbërit”, në faqet 102-178, nga faqja 171, në librin “Maqedonia shqiptare…”, Vëllimi i I, Tringa Design, Tetovë 2009, apo në librin e tij, “Parailirët, ilirët, arbërit, një histori e shkurtër”, Botimet Toena, Tiranë 2003.

[18] Disa gjëra mund t`i gjëni p.sh. edhe te Xhysepe Katapano, “Thot-i fliste shqip”, Botimet Enciklopedike, Tiranë 2007.

[19] Dhe, disa gjëra mund t`i percjellni edhe në veprën e Niko Stylos, “Historia e shenjtë e avranitëve-Dokumente parahistorike”, Printing Press, Prishtinë 2004.

[20] Shiko librin e Prof. Dr. Muzafer Korkutit, “Parailirët, ilirët, arbërit…” faqe 79.

[21] Po aty, faqe 80.

[22] Po aty, e njëjta faqe.

[23] Po aty.

[24] Po aty, faqe 80 e 81, por edhe në shkrimin tim, sa i përket krijimit të Soundës, pjesa e II, “Maqedonia e në vorbullën e fqinëve atishqiptarë”, në http://www.brahimavdyli/maqedonia-shqiptare-2/.

[25] Shikoni librin e Prof. Dr. M. Korkutit, faqe 81-82.

[26] Shikoni shpjegimet e mirëfillta shkencore të Mëhill Elezit, në “Fjala suklore”, faqe 130-136, të veprës ““Gegnishtja dhe prejardhja e shqiptarëve”, Instituti i Hulumtimit dhe Publikimit të Vlerave Kulturore dhe Artistike, IHPVKA, Tiranë 2012.

[27] Shikoni faqet e shkrimit të cekur 171-172, të Prof. Dr. Muzafer Korkutit, “Parailirët-ilirët-arbërit”, të librit “Maqedonia shqiptare…”, Vëllimi i I, Tringa Design, Tetovë 2009, apo librin, “Parailirët, ilirët, arbërit…” , faqe 88.

[28] E njëta veprë faqe 172, apo vepra e tij, faqe 89.

[29] Shikoni veprën e Mëhill Elezit, faqe 37.

[30] Shikoni në këtë vepër, faqe 41 e 42.

Emigrim – Pro-etikë / Nga (Hamdi) Erjon Muça

Emigrim

Pro-etikë

 

 

Erjon Muça

Nga (Hamdi) Erjon Muça

 

 

Migrim: në ajër, në ujë, në tokë. Levizje e tokës rreth diellit: migrim kozmik, konstant pa pengesa kufitare. Migrim kometash: këshëri dhe rrezik bashkë… Migrim njerëzor: kërrcënues i përhershëm qytetërimesh, kulturash: bindjesh mediokre…..

Migrim i kërkuar, migrim si e vetmja mundësi jetese: mbijetesë shpirtrash në paqëndrueshmëri. Dënim me emigrim: dyzet vjet emigrim pa ndalesë në shkretëirat natyrore e më pas emigrim në shkretëtirat shpirtërore të qytetërimeve nerëzore….

Emigrim: frikë e përhershme shumë palëshe. Frikë e e migruesit për rropatjet e fshehura nën dritën e diellit: frikë nga emigrantët prurës antivlerash mes skllavopronarësh…. Sëmundje lëvizëse që duhen trajtuar me doreza: dizinfektojini me gazlotsjellës…..

Migrim që nga dita e përmbytjes së madhe: ndoshta më parë, trajtuar nëpër kronika apokalipsesh të harruar. Fëmijë të lindur në migrim: të vedekur dhe varrosur përgjatë migrimit. Të harruar mbi tokë: të lindur në ujra internacionale: banues të tokës në lëvizje…

Migrim: luftë botësh: lufët në paqe… Zëra të mbytur nga heshtja që kumbon në veshët e shurdhër: tmerr nga ç’perceptojnë sytë e verbuar nga errësira shpirtërore. Shpirtra në emigrim mes ndjenjash idjote: urrejtje….

Holokaust që përsëritet: në forma dhe kohë të ndryshme por që s’ndal kurrë. Të vrarë, të djegur të mbytur: të padëshiruar askund. Pronarë vetëm të ajrit që hyn për të dalë shpejt nga mushkritë. Me shpresë tek zoti i plotfuqishëm: të pafuqishëm për të kuptuar boshësinë e fjalës i plotfuqishëm…..

Migrim fetar, ekonimok, politik: emërtime konsumiste të dramave njerëzore. Humanë që vuajne lëvizjen, të tjerë që vuajnë nga lëvizjet, pa lëvizur: fitime kolosale për kostumet dhe kollaret që flasin në emër të njerëzimit. Veshje që kërkojnë mëshirë, të tjera që kërkojnë siguri, veshje që yshtin vdekjen : ka kohë që flasin vetëm veshjet…

Kufoma emigruese shtyrë nga dallgët, të bymyera dhe ngrëna: Rinovim i ciklit të jetës. Ka mijra vjet që përsëritet migrimi i madh: pa hapje ujrash por të ndjekur në çdo hap nga vdekja. Jam edhe unë një dëshmitar migrimi: tokësor. Ndoshta nipërit e mi do jenë dëshmitarë të migrimeve ndërplanetare….

Migrim…..

 
24-08-2015