Refleksion rreth dritëhijes së Kloroformit shqiptar (Klara Buda) / Shkëputur nga Libri eseistik “Ngjyrime Universale” ( Ese-1) me autor Agron Shele

 

Klara Kloroform

 

Refleksion rreth dritëhijes Kloroformit shqiptar

(Klara Buda)

 

 

 

Ngjyrime Universale

 

Shkëputur nga Libri eseistik “Ngjyrime Universale” ( Ese-1) me autor Agron Shele

 

Romani Kloroform i autores Klara Buda, pa dyshim ka tërhequr vëmendjen e mbarë lexuesit shqiptar dhe huaj, studiusve dhe eseistëve, cilët përbrenda kësaj vepre letrare kanë gjetur atë pjesë errët jetës njerëzore, nën një shoqëri diktuar vërejnë metastazat e rrënimit dhe degradimit personalitetit njeri, dhe për tepër hedh dritë mbi atë shkuar tinzare,e cila nuk kursente asgjë, për shtuar ditët e agonisë dhe marrëzisë shndërruar sistem!

hyrje këtij romani do ndeshemi me një përafrim i përket kësaj lloj bote, për ta shpjeguar, për ta konceptuar dhe trajtuar si një teatër hapur jetësor, i cili mënyrë relative do përballë personazhet dhe do krijojë hapësirat e duhura për intrigim, pasqyrim dhe perifrazim.

E pahijshmja apo e pakëndshmja e mjedisit mbytës, rëndomtë, por dhe sinjikativ për atë realitet grishës performon me gjetjen stilistike dhe zbërthimin analitik karakterit personazh, i cili përbrenda guaskës dhe mjerimit shpirtëror e karakterizon, hedh dritë dhe paralelizon slloganet dhe zhurmën e modelit me cinizmin dhe paranojën e verbërit. Kurbat e shtjellimit ngjarjes (ose trajtesa dhe karakteri rrëfyes) zbulojnë enigmën dhe fshehtësinë e mekanizmit totalitar, misticizmin dhe dritëhijen e tij, lulëzimin farsë dhe kobin shkatërrimtar jetës, fanatizmin dhe hallkat për shtënguar vërtetën, moralin e kalbur dhe sipërfaqësorenelitare.

Brenda botëkuptimit autores Buda, padyshim do ndeshemi me anën racionale saj, me ndjenjësinë dhimbje dhe trajtesë specifike, me grafikë tjetër për realizim tablosh dhe paraqitje konfigurative. Le hedhim një vështrim shkurtër minaturë dhe posedojmë rreth temës, mesazhit, idesë dhe qëllimit themelor autores!

Moria e personazheve fillon me kryepersonazhen Alma Fishta, cilës i kërkohej heqja e identitetit dhe denegrimi i saj njerëzor, pët vazhduar me rrëmujën e jetës studentore, e cila përbrenda lirshmërisë dhe botës tyre monitorohej dhe sfumohej çdo çast, për kaluar pastaj tek nje sintezë krahasuese, jepet me mjaft sarkazëm (Morgu=Laboratorin), pa veçuar momentin kritik asaj mbrëmjeje (ku personazhet kryesore, Alma dhe Adriani), kryejne vetmin akt mund kryejnë dy dashuruar dhe për këtë shkak indeksohen nga morali kohë si mëkatarë. Kalvari i dhembjes dhe vuajtjes do ndjekë pas si hije, do ravijëzojë me tjera tablo errëta, duke filluar nga ndjekjet dhe vrasjet, për vazhduar me narkotizmin e provokuar, shkatërrimin e mbivlerës sonë njerëzore dhe paraqitjen e një riut model me identitet rremë!

Ne kontekst plotë dhe me trajtesat e modeleve përafërta si Milan Kundera,E vërteta duhet njohur, pastaj Njegoshin,Tiranisë i duhet vënë këmba fyt dhe kjo është detyra e ndritshme njerëzore, çel pari modelin Kloroform, thelb dhe përmbajtje, ka për simbiozë këtë idilë udhëheqëse dhe me autentizmin dhe brendinë e tij, e radhit Klara Budën, plejadën e autorëve prespektivës dhe nesërmes.Kloroformpërbën inflacionin e fjalës, sëmundje e kohës dhe nën këtë lajmotiv, shtjellat dhe ngrehinat e perdes diktatoriale, denoncohen me guxim, me objeksion plotë, me qëllim mirëpërcaktuar, kjo e keqe e madhe mos përsëritet.Kloroform pamje parë tingëllon si një përcjellje e imazhit shkuar, e një mënyre jetese kryqëzuar ende pa lindur, por po depërtosh thellësi, kupton sublimitetin e autores, për mos patur shndërrim formë dhe përmbajtje fenomenit, por dritësi dhe intelektualitet për ta trajtuar dhe goditur.

  Sigurisht ky këndvështrim panoramik ka një autoritet krijues, mbart një mesazh madh dhe gjerë, shtjellon dritëhijet dhe anatemon sakrificën e brezit vet. Për tepër, ka modul trajtese dha anë kompozicionale, për nga paraqitja grafike dhe gjetja stilistike, veprën e shkruar e vendos kornizat e vlerave larta letrare shqipe.

 

Një shpalosje universale vlerash. (KORSI E HAPUR -1) / Shkëputur nga Libri eseistik “Ngjyrime Universale” ( Ese-1) me autor Agron Shele

Një shpalosje universale vlerash.

  (KORSI E HAPUR -1)

Ngjyrime Universale

Shkëputur nga Libri eseistik “Ngjyrime Universale” ( Ese-1) me autor Agron Shele

Mendimi universal letërsi dhe unifikimi i vlerave reale kanë mundësur sot, koncepte dhe ide nga madhoret, kanë krijuar tendenca përafrimi shumë kultura, kanë paracaktuar modalitete bashkëkohore dhe kanë krijuar mundësi mira bashkëpunimi dhe komunikimi.

Nën këtë nismë dhe me motivim qartë u realizua projektiKorsi e hapur, si Antologji poetike, me autorë nga vendi dhe bota (rreth 170 autorë vendas dhe 84 autorë huaj nga 22 vende ndryshme), cilët me prurjet e tyre letrare 11 gjuhë huaja, arritën flisnin gjuhën shqipe dhe plotësonin një mozaik letrar nga larmishmit.

Botimi i kësaj antologjie nuk është i rastësishëm, por erdhi si rrjedhojë komunikimit permanent autorëve brenda dhe jashtë vendit, e shkëmbimit përvojës, por dhe diskutimeve rreth tematikave letrare, duke shpalosur universalitetin e vlerave dhe shkëmbimit diversitetit mendimeve, sot.

KORSI E HAPUR 1

Korsi e Hapur -1

Është interesant, por dhe mjaft premtues, lloji i ri i komunikimit midis autorëve ndryshëm nëpërmjet internetit, cilët punojnë mënyrë pavarur përbrenda rrymave ndryshme letrare, shkëmbejnë eksperiencë dhe hulmutojnë prurjet dhe gjetjet e reja, debatojnë për anën kompozicionale dhe atë fabulore, konturojnë idetë dhe profeksionojnë stilet. Antologjia fokus, vjen si pëmbledhje dhe përzgjedhje autorësh, cilët me prurjet e tyre, përbrenda inspirimeve thella përjetuese shprehin botën ideo artistike, shprehin anën metafizike kulturës i përfaqëson dhe ashtu endur konturimeve rrymave letrare, sendërtojnë mozaikun e gjithë artit shkruar.

Sa larg dhe sa afër qëndron letërsia me kohezionet e krijuara?

Pse e shtroj këtë pyetje, nderuar kolegë?

Për shumë arsye, cilat shtyjnë drejt konturimit një letërsie përherë e evoluim, edhe pse shpesh ndikimet frenetizojnë ose mohojnë periudha dhe kohë caktuar, si:

  • Letërsi, ishte e aplikueshme vende kanë pasur probleme censurimi (vendet ish-komuniste, apo vendet kanë përjetuar diktatura ndryshme);

  • Letërsi duhet ridimesionojë vetveten dhe krijojë komunikim gjerë hapësirë dhe kohë. (Komunikim realizohet miri përmjet antologjive ndryshme ndërkombëtare);

  • Letërsi duhet përafrojë kultura dhe kombe (Korsi e hapur, përfshin autorë nga 22 vende ndryshme);

  • Letërsi komunikuese dhe mundësuese për shkëmbime ndërsjella vlerash.

Le ndalemi një moment tjetër, i cili shërben për konfiguruar elementë kyç një projekti tillë, projekt konsiston paraqitje përbashkëta dhe eventualitete ndryshme.

Ç´duhet kuptojmë me elmentë ndikojnë dukshëm perfomancën e një vepre kaq gjerë dhe paraqitjen e saj grafike?

Është se e kuptueshme elementët bazë, treguesit e nivelit artistik jenë sa cilësorë, duhet:

  • Niveli i përkthimit jetë përbrenda standarteve (Rast konkret Shqipërim+ruajtje ompozicioni+ruajtje mesazhi), perfomancë u mbështet fort nga Kongresi Lidhjes Shkrimtarëve Botës, Salaminë-Greqi (2008), lidhje me vështirësitë fushën e përkthimeve;

  • Harmonizimi i prurjeve dhe gjetjeve letrare autorëve vendas me ata huaj;

  • Rikonceptimi i artit me autoritetin krijues.

  Jo pa qëllim, përbrenda veprës letrare, ndeshesh me emra tillë, si: Teresinka Perriera kryetare e Lidhjes Shkrimtarëve Botës IWA (USA), Domeniko Defeliçe dhe Flavia Lepre (Itali), Adolf Shvjedçikov (Rusi), Kristina Santos Akeza (Brazil), Dr. Ashok (Indi), Hju Çi Çeng (Kinë), Benard Xhekson (Angli), Armando Roje Leon (Marok), Goro Ihara (Japoni), Çan Sirisuit (Tajlandë),për ardhur tek poetët e tjerë grekë: Dimtris Kraniotis kryetar i Lidhjes Poetëve Globit (WPS), Dinos Kubatis (President of Kafe Ideon),Panajota Zaloni (RevistaKeleno), Nadia Çela Pop, Corina Papui, Dorin Popa (Rumani), autorët: Tozan Alkan e Attila Elustun (Turqi) Gunsel Diemal e Nese Yasin (Qipro,Turqi) autorët kosovarë: Kadrush Radogoshi, Rushit Ramabaja, Hasije Selishta Kryeziu, Muharrem Gashi, etj.

Ky konglomerat autorësh, cilët nuk njohin as shtet dhe as komb, por përfaqësojnë universalitetin e vlerave njerëzore, përbën rast papërsëritshëm për kulturën tonë letrare, rihap dritare tjera komunikimi, shpreh tjera percepetime dhe risjell prespektiva reja lançimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare.

Poezia vetvete, si përzgjedhje fjale, si magji krijimi, si flirt dhe ndjesi e përtejshpirtit, si muzë prek me gjuhë horizontesh është elitare, është substrakt  i elokuimit lartë, është dhe mbetet fryma e shenjtëruar e shprehjes metaforike dhe si e tillë, ajo vjen si afresk i bukur, cilën sa herë e shikon, po aq herë duhet edhe ta deshifrosh.

fundi mendoj se,Korsi e hapurështë pikënisje e atributeve dhe prurjeve qindra poetëve, është përpjekje për shumë njohje, është bashkërendim i një frymimi sa gjerë kulturor, cilët përbrenda koncepteve dhe mendimit tyre kanë nisur dukshëm dhe bindshëm shkëmbimin universal mendimit letrar, sot.

Shënim: Shkëputur nga kumtesa me tematikëTeknikat e përkthimit Poezinë bashkëkohore, mbajtur Kongresin Ndërkombëtar Letrar Salaminë/Athinë 2007.

Rrëfehet Roland Qafoku :Pengu im që nuk arrita të intervistoj, At’Zef Pllumbin / (Intervistë me Publicistin e mirënjohur, dhe drejtuesin e emisionit politiko-shoqëror -“DEBATI NE CHANNEL ONE” (Hard Talk) / Intervistoi Raimonda MOISIU

      Rrëfehet Roland Qafoku :Pengu im që nuk arrita të intervistoj, At’Zef Pllumbin – See more at: http://gazetadielli.com/rrefehet-roland-qafoku-pengu-im-qe-nuk-arrita-te-intervistoj-atzef-pllumbin     (Intervistë me Publicistin e mirënjohur, dhe drejtuesin e emisionit politiko-shoqëror -“DEBATI NE CHANNEL ONE” (Hard Talk)./   Profili … Continue reading

Përmetari i cili nisi karrieren në Kukës, sot shkelqen në Perëndim. / Nga Azem PARLLAKU

Përmetari i cili nisi karrieren në Kukës, sot shkelqen në Perëndim.

 

 

 

azem

 

Nga Azem PARLLAKU

 

 

Ndërsa, kam qëndruar, e komunikoj shpesh me Agronin, mbetem befasuar nga pasioni i tij si krijues.
Agronin përherë e kam dëgjuar të kuvendojë në gjuhën metaforike, njëlloj sikur të dëgjosh të flasë, një ciceron, që përherë e ka çuar ditën në “kështjellën”, ku ngjarjet dhe protagonistët, janë mbërthyer pazgjidhshmërisht.
Në përmbajtjen e këtyre bisedave, e leximit të krijimtarise se tij kam gjykuar mbi vertetesine e kesaj legjende…

Në tekstet sumere me shkrimin kuneiform rrëfehet se; Adapu (modelit të njeriut) i’u dha mundësia të bëhej i pavdekshëm, thjesht të shijonte “Bukën e Jetës”.
Ndërsa ai e refuzoi atë, e u kthye në tokë si prifti pagan me diturinë më të madhe për të rrëfyer.
Njëtrajtshëm në mitin biblik Adapu përngjason me Noen, por po në këtë mitologji hiqen paralele të (modelit të njeriut) dhe Adamit të Biblës”.

Kështu pra si një njeri me frymëzim të hyjnishëm, nëpërmjet krijimtarise artistike Agron Shele, po tregon se ka aftësinë për t’i dhënë në dorë lexuesit një krijimtari me vlera, e cila rroket nga një frymë e tillë e fuqishme.

 

 

AgronShele 2

 

                                  Agron Shele

 

 


Rrugën e krijimtarisë letrare e nisi si poet që në vitet e gjimnazit.
Agron Shele ka lindur, në 1972, në fshatin Leskaj/Maleshovë, rrethi Përmet.
Ka qene Sekretar i Përgjithshëm i Lidhjes Ndërkombëtare të Poetëve Artistëve dhe Shkrimtarëve “ATUNIS” Albania.
Është anëtar i Lidhjes së Poetëve të Globit WPS.
Është organizator i Bordit Drejtues Galaktika Poetike “ATUNIS”.

Proza dhe poezia e tij kanë tërhequr vëmendjen e kritikës letrare, për tematikën psiko-sociale dhe risinë krijuese.
Si pjesë e mesazhit artistik por dhe individualitetit kreativ të shafqur, është publikuar në shumë gazeta, revista letrare kombëtare dhe Ndërkombëtare, si dhe është përfshirë në antologjitë botërore : Almanak 2008, WORLD POETRY YEARBOOK 2009 etj.

Është shquar si pjesë aktive e Shoqërisë Civile në Shqipëri duke u trajnuar për menaxhim, projekte dhe lidership nga shumë Fondacione Ndërkombëtare, si : SOROS, REC, USAID, PNUD, UNICEF etj.

“Përtej perdes gri” (roman) fitues i çmimit te Lidhjes Pegasi viti 2005, dhe vlerësim me medalje nga Kongresi i Lidhjes së Poetëve dhe Shkrimtarëve Ndërkombëtare, Salaminwe 2007.
“Imazh i rremë” (roman) fitues i çmimit te parë i Lidhjes Pegasi viti 2008.

Fare lehtë mund të konstatohet që letersia e Agron Shele-s, në fillimin e mijëvjecarit të tretë, mban ende vlerat ritmikën dhe kontekstin e shkrimtarit të madh Baudelaire.
Në vargjet e tij Baudelaire dëshironte që muza të “çel[te], aromën e shëndetshme” ndërsa kolegu i tij, që dëshiron të hedh vargje të ngashme dy shekuj më vonë, shkruan: “Ngado shoh perëndim të plakur, më shfaqet kudo agimi i ringjallur.”

Mos vallë Agron Shele është në një komunikim të heshtur me vargjet e shkrimtarit të famshëm Francez?
Nuk është rastësi që “mbremjet e ngrysura” të Agronit të krijojnë ne vetëvete një harmoni kuptimore të përkryer me “Sytë e thellë që janë mbushur nga vështrimet e natës” të Baudelaire.

Ndoshta lëximi i plotë i krijimitarise te Tij, do të na ndriçonte më tej shtegun kuptimor dhe largëpamësinë e Agron Shele-s, e cila nuk njeh, kufij, shtete, kontinente, por vetëm përqendrohet në gjuhën metaforike të vargut e cila mund të realizohet falë fijeve poetike që lindin nga burimi i asaj që quhet letërsi..