BOTA NË KAOS- BARBARIZMI PO E SFIDON QYTETRIMIN ( -Duke parë një xhirim real ku njerëzit i djegin të gjallë- ) / Nga Kolec TRABOINI

BOTA NË KAOS- BARBARIZMI PO E SFIDON QYTETRIMIN    -Duke parë një xhirim real  ku njerëzit i djegin të gjallë-         Nga Kolec TRABOINI http://traboini1.blogspot.be/     Para se të jesh izraelit, palestinez, gjerman, anglez, irakian, kurd, … Continue reading

Refleksiviteti metafizik në poezinë e Panajota Hristopulu – Zalloni. / Shkëputur nga Libri Eseistik ” Ngjyrime Universale (Ese-1) me autor Agron Shele

 

Ngjyrime Universale

 

Refleksiviteti metafizik poezinë e Panajota Hristopulu Zalloni.

 

( Shkëputur nga Libri Eseistik ” Ngjyrime Universale (Ese-1) me autor Agron Shele )

 

Poetja greke Panajota Hristopulu Zalloni, vjen nga vendi i traditës mitologjisë dhe zanafillës Letërsisë botërore, sikurse është Greqia. E frymëzuar një mjedis tillë, ajo rrezaton vlera poetike sa estetike po kaq dhe filozofike, vlera cilat janë publikuara dhe njohura arenën letrare ndërkombëtare.

Personaliteti i saj krijues është i lidhur me figurshmërinë shumëplanëshe, si: poete, prozatore, ikonografe, publikuse revistash letrare, organizuese eventesh ndërkombëtare dhe tërë kjo përvojë ka ndikuar konsolidimin dhe përsosmërinë e mëtejshme artit saj, art përkon me universin e mendimit dhe ideve përparimtare letërsisë bashkëkohore.

Vlerësimet për poezinë e kësaj autoreje kapin referenca nga shumë pëersonalitete letrare, cilët me drejtë shikojnë tedencat e zhvillimit si art synimi (Odise Tiligadhis), poezi e tezave dashurisë (Dragan Dragojloviç), art i rimës dhe profeksionit metrikë (Tulla Butu), art i kullimit përgjegjësi (Valavanis Apostolopulos), poete e këndvështrimit tridimesional (Antonis Simiotakis), art i ringjalljes shpirtrave (R K. Singh), etj.

panajota Zaloni

Panajota Hristopulu Zalloni

Depërtimi poetikën e Panajotës është njëlloj si endesh një det pafund, ku tallazet e tij janë pasthirrmat poetike herë valëzojnë shpërthimet e shpirtit, herë masin me kaltërisnë e dashurisë, herë priten shiritave muzave, herë gulçojnë poshtë prushit yjeve…, kështu i humbur dhe rilindur pas vargëzimeve pa fund, kupton mrekullinë di falë vetëm fjala artistike. poezinë e saj ndesh prekjen e disa tendencave letrare, me abstraksionin, me frymën impresioniste, hermetizmin, ekzistencializmin. Etj., forma cilat herë ndërthurura, herë shkëputura shprehin ngjyrimet e përmasës veprës letrare, përmasë e cila nuk vjen e fokusuar dhe ngurtësuar pas fanatizmit një rryme, por e unjësuar me universin e mendimit koherent dhe egzigjent nesërmes artit. Duhet theksuar se, te kjo autore, është shumë e zhvilluar intuiata e ndërthurjes antikës me modernen, mitologjisë me bashkëkohoren dhe si mistizëm fut një botë sugjestionuse, botë përafruese me imazhe ngelin gjatë kujtesë, duke kumbuar përherë e kuptimshëm.

O ti, Promethe,

ja drita!

Pishtari i shenjtë ndriçon dhe rrezaton.

Ne me Apollonin, me lirën

Këndojmë ardhjen e formës re.

Këto vargje janë sigmatizues, simbolizojnë me gjuhën e dritës Prometeu ua fali njerëzve, simbolizojnë me tingujt e hyut Apollon, lira e tij i këndon edhe sot, dhe ashtu të endur shekuj, njeriu arriti projektojë dhe ngrejë formën e re.

Kufijtë botërorë shuhen,

gjithë një njehësohen,

një festë ndërnjerëzore!

Referimi i vargjeve përmbyllëse është edhe domethënës dhe e bën idenë e autores sinjikative, për vetë mesazhin poetik sjellë, i cili nuk dallon ngjyra dhe kufij, por njehson diversitetet dhe kulturat. Koceptualitete tilla zotërohen vetëm nga mendësi progresive dhe tejet civilizuese, cilat sinkron plotë me vullnetin e zotërave i bëjnë thirrje njeriut kapet dhe rend pas përsosjes dhe harmonisë kaq munguar.

Ushtroj shpirtin tim

sportin e vjershërimit

duke u përpjekur ndriçoj

dhe lëkundem hapësirë.

Poezia, për autoren, është fryma, është pasioni i jetës dhe rrugëtimi rreth dritës pashtershme shpirtit, i cili ndriçon dhe i jep kuptim gjithë dimesionit qënies, i fal emocion dhe e bën ndjejë lëkundjet drithmuese hapësirës, prekë horizontet dhe shkrihet një me shiritat ndritshëm perëndimit plakur mbi Egje, përhumbur dallgëzimeve jetë dhe mundet lërë mbi yllin shndritshëm, shenjën e rrezatimit vet.

Rreth e qark gjëmojnë

copëza Diellit coptuar

Ulërima… Zëra…

Ndiqem e frikësuar nga Parajsa

Gjykohem

Nuk lejohet përgjigjem

Burgosem

Ekzekutohem …, por nuk vdes…

PoeziaDuhet jetoj, është një poezi me mesazh thellë filozofik, e cila perifrazon gjithë jetën njerëzore, ashtu sikurse vjen, plot zhurmë, klithma, endur përpara rregullash një modeli cunguar, ku gjykimi bëhet nga ata janë për t’u gjykuar dhe ekzekutimi (mohim kategorik i asaj ç’farë përfaqëson) bëhet nga vetë akuzuarit. Shoqëria është zhytur kaosin e lakmisë dhe veseve këqija, aq sa simbolika e jetës krahasohet me copëzimin e diellit dhe mënyrë ironike përndiqet e frikësuar simbolikisht nga Parajsa (pafajësi njerëzore nuk mund përndiqet nga ferri). planin metafizik, mendimi shkon deri apoliptikën e ndërgjegjies (Ekzekutohem…, por nuk vdes…), e cila si një përmbysje madhe gjendjesh dhe transformimesh, një ringritjeje mbi ekuilibrat e deformuar, parashtron paratezat e kundërtave, gati paradoksale, për sjellë tablonë e gjallë kohezionit krijuar dhe për profetizuar misionin drejt vlerës dhe qëllimin e lartë mendësisë dhe gjurmimeve mbetura si refleksion i nesërmes. Duhet theksuar se, fryma e thellë artistike përshkohet nga elementet figurative dhe ideimi universal, si paraprirje mesazhi dhe botëkuptimi, si nocion filozofik dhe fuqi shprehëse, si shtjellim poetik dhe ngjyrim dhe themel gjithë kësaj strukture është elokuenca e vargut dhe stilistika e veçon, por dhe indetifikon.

mes thelbit Globit,

përmbytem dhe flas…

Flas, flas,

Mundohem edhe prek.

Pastaj, hidhem…

dhe yll i ri bëhem…

Dhe vrapoj, vrapoj

vrapoj.

Lart mbi rrethet e mendimit,

mes ëngjëjve dhe Ideve.

Poezi me mesazh qartë filozofik vjen si prelud i procesit thellë meditues, si dimension dhe përmasë e koncepteve mëdha ideore, qendërson intuitën krijuese (përmbytet, flet, prek, hidhet, rend) dhe përjetësohet tek vizualiteti kozmik i rrathëve memories. Metafizika e këtyre vargjeve, referim rrethit si hapësirë dhe gamë universale (jo viciozitet), ngre poltronet larta vetëdijes (ndërgjegje dhe produktivitet idesh) dhe e imazhizuar me botën engjëllore, shpreh por dhe profetizon idilën e karakterizon ç’do poet.

Panajota Hristopulu Zalloni ka shkëlqimin e saj poezinë e sotme bashkëkohore greke, vjen natyrshëm dhe rishfaqet universin poetik, herë si deshifrim i dhimbjes njerëzore, herë si Safo, por ajo përbën bazën dhe gjithë substraktin e veprës saj, është mendimi si mesazh filozofik, ndjesia e thellë si përjetim, si dhe idetë për një botë sa ndritshme. Endur nëpër këto kufij dhe kulme estetike, ajo përvijon artin e saj, si art kontemporan dhe postmodern.

Aspektet e motiveve persiane në poezinë e Ardi Omerit. / Shkëputur nga Libri Eseistik ” Ngjyrime Universale (Ese-1) me autor Agron Shele

Ngjyrime Universale

 

Aspektet e motiveve persiane poezinë e Ardi Omerit.

( Shkëputur nga Libri Eseistik ” Ngjyrime Universale (Ese-1) me autor Agron Shele )

Duke lexuar një artikull letrar lidhje me publikimet suksesshme Amerikë, tërhoqi vëmendjen se lexuesi amerikan i është rikthyer sërish letërsisë orientit (motiveve persiane). Sigurisht kjo lloj letërsie ka shërbyer si inspirim për shumë poetë mëdhenj globalë, dhe për tëpër si art lirik i shkruar me ndjenjat thella estetike, me elokuencë dhe përndritje vargjesh është shndërruar, jo vetëm burim frymëzimi, por dhe model udhëheqës për poezinë e sotme bashkëkohore.

këtë prizëm dhe si pjesë e pandarë e zhvillimeve reja kësaj tradite letrare do e shikoja dhe poezinë e Ardi Omerit, poezi duket sikur del nga llavat nxehta shpirtit, poezi prek me frymë dhe hyjnizon, vjen si muzë e përtej kostelaioneve sentimentale edhe drithëron. paralelizëm plotë me simbolizuesit e kësaj fryme: Sadiu, Omar Khajam dhe përvijuesit e kësaj shkolle Sergei Esenini, Adolf Shvjedchikov, etj., re një pezm fluid tejet ikadeshent, si tis i hollë shpërndahet dhe dallgëzon valët e jetës, rizgjon ujëvarat e fjetura. Madje, përthyen kolorite, kapërcen pragun e përflakjes dhe zhytet botën magjike ëndërrimeve, ngjitet kulmet e yjeve galaktikë dhe shkrumbohet territ natë-përvëlim, duke kumbuar përhapje tingujsh nga partiturat e shpirtit.

Kaq mistike dhe harbuse, kaq e çmendur dhe e pafajshme, kaq tronditëse dhe rrëzëlluse është ndjenja e verbër e dashurisë sa penelatat ndritshme përhumbin dhe mbeten, ringrihen dhe treten, shkrihen dhe rikthehen me njëjtën përmasë, njëjtën formë, me njëjtën farfurimë, si lulja e parë çel petalet e saj egrin thëllim.

Ardi Omeri

       Ardi  Omeri

Lirizmi i A. Omerit nuk është vetëm nocion dhe kuptim poetik, por vjen si detratim i një shpirti trazuar, ku filozofia e gjithë mendimit përafron metabolikat spirituale me ato kohore, ndjenjës me vlerat jetësore dhe i gjithë ky koncept, kjo grafikë e përshkallëzuar këtë tematikë zbardh konfiguracione shprehëse, nga ornamente botës përjetuese dhe prelud fjalës artistike.

Unë poet mjeran,

rrija me Elitën e Qiellit!

Unë një i thjeshtë njeri,

por putha dritën e Diellit!.

Tek poezia Dialog me Omar Khajamka një paralelizëm figurativ dhe parantezë referuse (e njëjtë me referimin e Esenint ndaj Sadiut), konvonuese dhe konvergjuese njëjtën pikë, e cila nëpërmjet stilistikës ruan njëjtën frymë dhe tempo, si dhe për e tepër e lançon edhe shumë puthjen si shije dhe ndjenjë dashurie (puth çupa puth dritën e diellit). Lirika shqiptare ka korifenj si Lasgush Poradeci, Skënder Rusi, etj., cilët sigurisht kanë patur ndikimet e veta ndaj orientit dhe kanë zhvilluar artin e tyre poetik, por tek poezia e këtij autori ka një pikëpamje drejtpërdrejtë, gati shkrirë njëjtin union, po kaq brishtë dhe po kaq shpërthyes si vetë tradita e motiveve perse.

Po mua përse sytë mbetën aty,

Përse qenie denja për një Perëndi!?

Ç bëj, jam një i mjerë poet i marrë,

edhe hyjnoreve u këndoj poezi….

Kur putha jetën!është një tjetër gjetje, është po kaq grishëse, po kaq impresionuese, e cila me njëjtin ritëm strofik ndjek kurbaturë edhe lartë, gati proverbial, duke shprehur çmendurinë e dashurisë si poet dhe duke e ngritur fuqinë e saj, gati sublimitetin lartë, mitikën e hyjnizuar, si zjarr dhe profeci perëndie.

Duhet theksuar se, mesazhi lirik i poetit nuk aborgon ose trajton sentimentin dhe thelbin e ndjenjës si orgji, kënaqësi njerëzore, por si ovacion estetik dhe frymë sensuale kuptimëson, por dhe dritëson shpirtin etik njerëzor. Sensi dhe nuancat janë kaq holla sa ndodh shpesh vështrimet përgjithësuese i tejkalojnë këto elemente sinjikative dhe paralelizojnë midis këtyre kundërtave, por tedencat përshkuse, fjalët e përzgjedhura dhe mesazhi i përcjellur bëjnë kategorizimet dhe indeksojnë formatin lirik, si frymë dhe ndjesi dhe jo si aktraktivitet ndryshimesh gjini.

Frymë dha, dhe e ndjeva shpirt…

Shpirt i fala dhe aty, peng mbeta…

Hirushja veshur pluhur zanash tërë dritë,

tha dhe emrin por unë i thirra Jeta!

Barasvlerësimi i dashurisë me jetën është tipizuese për elemntet lirike këtij autori dhe kjo jo pa qëllim, por si simetri e plotë impulson dhe harmonizon frymën me shpirtin, shpirtin me fjalën, fjalën me përjetimin (peng mbeta), përjetimi me aparencën fanitëse (hirushe), e cila e zbritur si zanë nga ëndrrat bardha magjeps, trondit dhe inspiron me zjarre pasionante. Poezia lirike ose motivet e zhanrit përfaqëson poeti kanë për stilistikë alternimin muzë (frymëzim) dhe ndjenjën si referim (përtejndjenjësi) dhe gjithë këtë prognozë rrjedhshmëria dhe përzgjedhja e fjalëve, muzikaliteti i vargjeve dhe forma strukturale, ndërthurja e elementëve shpirtërore me apologjinë dhe postulimin e sezonës vetë filtrit jetë, definon këto kristale për risjellë apo për rindezur shumë flakadanin e perlave rubaire.

Ti, nën streha përkohëshme ndaluar,

Ndërsa unë shpirt lagur nën shi!

kur u ndamë, qielli qari s’ka pushuar,

Njëlloj si paqetësia jonë shpirt!.

Poezia Pa lamtumirë sjell nota trishta, humbjes beftë dashurisë, largimit pa kthim dhe e natyralizuar me elementet shi (lot qiellor), i bën vargëzimet poetike prekëse, figurative dhe dramatike, duke percepetuar gjendjet e dyanshme, si gjendje përjetojnë dhimbshëm dhe pakuptimësinë e asaj çfarë kanë humbur. Edhe këtë poezi, motivet ndjekin njëjtin bosht, e cila pavarësisht notave dhe akuartitetit përcjellës, paraqitet si vlerë, e cila bart gjurmë forta dhe pështjellon gjithë qënien kur mungon.

Risia krijuese e Ardi Omerit përbën një botë thellë impresionuese dhe kreativitet zbret nga subkoshienca dhe muzgjet e shpirtit, vjen për shtuar dhe një ngjyrim tepër telajon e madhe poetikës sotme bashkëkohore, bart shenjat autentike dhe përthyen prizmat shumëdimesionale hapësirave afron muza e pafundme dhe kështu i ngritur mbi motivet bukura perlave botërore, sikurse janë motivet persiane, mrekullon dhe deshifron me mprehtësinë e gjuhës letrare.