Aspektet e motiveve persiane në poezinë e Ardi Omerit. / Shkëputur nga Libri Eseistik ” Ngjyrime Universale (Ese-1) me autor Agron Shele

Ngjyrime Universale

 

Aspektet e motiveve persiane poezinë e Ardi Omerit.

( Shkëputur nga Libri Eseistik ” Ngjyrime Universale (Ese-1) me autor Agron Shele )

Duke lexuar një artikull letrar lidhje me publikimet suksesshme Amerikë, tërhoqi vëmendjen se lexuesi amerikan i është rikthyer sërish letërsisë orientit (motiveve persiane). Sigurisht kjo lloj letërsie ka shërbyer si inspirim për shumë poetë mëdhenj globalë, dhe për tëpër si art lirik i shkruar me ndjenjat thella estetike, me elokuencë dhe përndritje vargjesh është shndërruar, jo vetëm burim frymëzimi, por dhe model udhëheqës për poezinë e sotme bashkëkohore.

këtë prizëm dhe si pjesë e pandarë e zhvillimeve reja kësaj tradite letrare do e shikoja dhe poezinë e Ardi Omerit, poezi duket sikur del nga llavat nxehta shpirtit, poezi prek me frymë dhe hyjnizon, vjen si muzë e përtej kostelaioneve sentimentale edhe drithëron. paralelizëm plotë me simbolizuesit e kësaj fryme: Sadiu, Omar Khajam dhe përvijuesit e kësaj shkolle Sergei Esenini, Adolf Shvjedchikov, etj., re një pezm fluid tejet ikadeshent, si tis i hollë shpërndahet dhe dallgëzon valët e jetës, rizgjon ujëvarat e fjetura. Madje, përthyen kolorite, kapërcen pragun e përflakjes dhe zhytet botën magjike ëndërrimeve, ngjitet kulmet e yjeve galaktikë dhe shkrumbohet territ natë-përvëlim, duke kumbuar përhapje tingujsh nga partiturat e shpirtit.

Kaq mistike dhe harbuse, kaq e çmendur dhe e pafajshme, kaq tronditëse dhe rrëzëlluse është ndjenja e verbër e dashurisë sa penelatat ndritshme përhumbin dhe mbeten, ringrihen dhe treten, shkrihen dhe rikthehen me njëjtën përmasë, njëjtën formë, me njëjtën farfurimë, si lulja e parë çel petalet e saj egrin thëllim.

Ardi Omeri

       Ardi  Omeri

Lirizmi i A. Omerit nuk është vetëm nocion dhe kuptim poetik, por vjen si detratim i një shpirti trazuar, ku filozofia e gjithë mendimit përafron metabolikat spirituale me ato kohore, ndjenjës me vlerat jetësore dhe i gjithë ky koncept, kjo grafikë e përshkallëzuar këtë tematikë zbardh konfiguracione shprehëse, nga ornamente botës përjetuese dhe prelud fjalës artistike.

Unë poet mjeran,

rrija me Elitën e Qiellit!

Unë një i thjeshtë njeri,

por putha dritën e Diellit!.

Tek poezia Dialog me Omar Khajamka një paralelizëm figurativ dhe parantezë referuse (e njëjtë me referimin e Esenint ndaj Sadiut), konvonuese dhe konvergjuese njëjtën pikë, e cila nëpërmjet stilistikës ruan njëjtën frymë dhe tempo, si dhe për e tepër e lançon edhe shumë puthjen si shije dhe ndjenjë dashurie (puth çupa puth dritën e diellit). Lirika shqiptare ka korifenj si Lasgush Poradeci, Skënder Rusi, etj., cilët sigurisht kanë patur ndikimet e veta ndaj orientit dhe kanë zhvilluar artin e tyre poetik, por tek poezia e këtij autori ka një pikëpamje drejtpërdrejtë, gati shkrirë njëjtin union, po kaq brishtë dhe po kaq shpërthyes si vetë tradita e motiveve perse.

Po mua përse sytë mbetën aty,

Përse qenie denja për një Perëndi!?

Ç bëj, jam një i mjerë poet i marrë,

edhe hyjnoreve u këndoj poezi….

Kur putha jetën!është një tjetër gjetje, është po kaq grishëse, po kaq impresionuese, e cila me njëjtin ritëm strofik ndjek kurbaturë edhe lartë, gati proverbial, duke shprehur çmendurinë e dashurisë si poet dhe duke e ngritur fuqinë e saj, gati sublimitetin lartë, mitikën e hyjnizuar, si zjarr dhe profeci perëndie.

Duhet theksuar se, mesazhi lirik i poetit nuk aborgon ose trajton sentimentin dhe thelbin e ndjenjës si orgji, kënaqësi njerëzore, por si ovacion estetik dhe frymë sensuale kuptimëson, por dhe dritëson shpirtin etik njerëzor. Sensi dhe nuancat janë kaq holla sa ndodh shpesh vështrimet përgjithësuese i tejkalojnë këto elemente sinjikative dhe paralelizojnë midis këtyre kundërtave, por tedencat përshkuse, fjalët e përzgjedhura dhe mesazhi i përcjellur bëjnë kategorizimet dhe indeksojnë formatin lirik, si frymë dhe ndjesi dhe jo si aktraktivitet ndryshimesh gjini.

Frymë dha, dhe e ndjeva shpirt…

Shpirt i fala dhe aty, peng mbeta…

Hirushja veshur pluhur zanash tërë dritë,

tha dhe emrin por unë i thirra Jeta!

Barasvlerësimi i dashurisë me jetën është tipizuese për elemntet lirike këtij autori dhe kjo jo pa qëllim, por si simetri e plotë impulson dhe harmonizon frymën me shpirtin, shpirtin me fjalën, fjalën me përjetimin (peng mbeta), përjetimi me aparencën fanitëse (hirushe), e cila e zbritur si zanë nga ëndrrat bardha magjeps, trondit dhe inspiron me zjarre pasionante. Poezia lirike ose motivet e zhanrit përfaqëson poeti kanë për stilistikë alternimin muzë (frymëzim) dhe ndjenjën si referim (përtejndjenjësi) dhe gjithë këtë prognozë rrjedhshmëria dhe përzgjedhja e fjalëve, muzikaliteti i vargjeve dhe forma strukturale, ndërthurja e elementëve shpirtërore me apologjinë dhe postulimin e sezonës vetë filtrit jetë, definon këto kristale për risjellë apo për rindezur shumë flakadanin e perlave rubaire.

Ti, nën streha përkohëshme ndaluar,

Ndërsa unë shpirt lagur nën shi!

kur u ndamë, qielli qari s’ka pushuar,

Njëlloj si paqetësia jonë shpirt!.

Poezia Pa lamtumirë sjell nota trishta, humbjes beftë dashurisë, largimit pa kthim dhe e natyralizuar me elementet shi (lot qiellor), i bën vargëzimet poetike prekëse, figurative dhe dramatike, duke percepetuar gjendjet e dyanshme, si gjendje përjetojnë dhimbshëm dhe pakuptimësinë e asaj çfarë kanë humbur. Edhe këtë poezi, motivet ndjekin njëjtin bosht, e cila pavarësisht notave dhe akuartitetit përcjellës, paraqitet si vlerë, e cila bart gjurmë forta dhe pështjellon gjithë qënien kur mungon.

Risia krijuese e Ardi Omerit përbën një botë thellë impresionuese dhe kreativitet zbret nga subkoshienca dhe muzgjet e shpirtit, vjen për shtuar dhe një ngjyrim tepër telajon e madhe poetikës sotme bashkëkohore, bart shenjat autentike dhe përthyen prizmat shumëdimesionale hapësirave afron muza e pafundme dhe kështu i ngritur mbi motivet bukura perlave botërore, sikurse janë motivet persiane, mrekullon dhe deshifron me mprehtësinë e gjuhës letrare.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s