Poezi nga Anila Themiu

 

anila th

 

       Poezi nga Anila Themiu

 

 

TREGIM I PIKAVE TË SHIUT

 

Mesazhet e pikave të shiut trokasin me alfabetin MORS

Mesazh i ri me gjuhë të vjetër,

si dashuria ime shekullore.

Ky shi vjeshte me kaq furi vërshoi

Vetëm me shtypje gjethet e rëna dhimbjen nxorrën

Flokët leva me kujtimet dhe ndjenjat, të kuqe

pikë pikë qirinjt e mallit varen në supe

digjen përbrenda dhe shiu si shuan dot

si rrjedhin ditët e mungesës

së dehur nga pijet e rrushit vjeshtor

Era e ftohtë vjen nga mesi i Evropës

bën fole

ndez zjarr

ngrohet, në kraharor

 

 

TETOR

 

Tetë-orë pres të hapësh sytë që të lind dielli

tetë shegë shkërrmoq në përparëse të ditës, për ti ndërruar gjak

pres me thikën e ftohtit të agut, një thinjë në ballë të mos dukem plak

Një vit më mbush kockat mornica

Numërojë kokrra shege si tespije ditësh të pamatura

dhe kërcitjen e dhëmbëve në gjumë,për inat të padrejtësive të ditës

me poezi të pathënë e ritmojë në natë ,me ton që ecën në rend ngritës

Tetë orë, për tu ndërruar në stinën e zhveshjes

 

 

ÇPATA QË HYPA NË HËNË

 

Çpata që hypa në hënë!

Sot më shohin të gjithë

Shkëlqen kaq shumë

Ka kaq shumë dritë

Duken të gjita të mijat:

faqet ,syte ,lotet…

Më vjen turp

Njerëzore jam

Të fshihem dua

Mundësi skam

Poshtë jane ujqërit

Me denim qajnë

Për të timin fustan

 

 

 

MIRËSI  E KOHËS

 

Kalon mbi njeriun e shtrirë përtokë

Gjaku  vërshon nga  hundët

Merr me vete  aromën e kohës

Thikën engulur rrotullon ngadalë

Sa herë që zë korë

 

 

 

FILLIM SHTATORI

 

U desh të zhdukeshin përbindëshat

që në ktë botë të vije TI

Tani po shkrijnë akullnajat

me rrëmbim sjellin, dashurinë tonë të ruajtur mirë

Lufta kimike e ndienjës sonë

bombë që kërcet në fshehje,

venave shkatërron

Ndërrojë stina e djersës së pritjes

Ngjyra çokollatë shkrirë vape,

kërkon vjeshtën të emërtojë

Në sytë plot nuanca të piktorit tim,

lidha ngjyrat e mallit

Pyllit të madh të ndjenjës , gjethe ylber, do vendos

Të mbajnë ngrohtë mendimin e ballit.

 

Fragmente nga Prushi i bukurisë . ( Përsiatje poetike për artin e fjalës së Prof Anton Nikë Berisha ) / Cikël prej katërmbëdhjetë imazhesh poetike të bukurisë së artit të fjalës.

  Anton Nikë Berisha   Fragmente nga Prushi i bukurisë . Përsiatje poetike për artin e fjalës së Prof Anton Nikë Berisha. (Cikël prej katërmbëdhjetë imazhesh poetike të bukurisë së artit të fjalës) Botim në dy gjuhë, shqip dhe italisht. … Continue reading

Mimoza Rexhvelaj

         Mimoza Rexhvelaj   Mimoza Rexhvelaj ka lindur në  Fier dhe  është rritur në  Malësinë e Madhe. Pas përfundimit të Shkollës Mesme kreu studimet e larta  për Gjuhë-Letërsi. Më pas punoi në  profesionin e  mësuesisë,  profesion që … Continue reading

MË SHUMË SE NJË RRËFIM / Nga Myrteza Mara

MË SHUMË SE NJË RRËFIM

 

 

myrteza

 

   Nga Myrteza Mara

 

 

Dikur, një i ri, që kishte dëshirë të madhe për të thurur vargje, shkoi tek “Mjeshtri i Letrave” dhe i tha se donte të bëhej poet i madh. Donte që vargjet e tij të bëheshin këngë dhe këngët të pushtonin zemrat e njerëzve në gjithë botën. Mjeshtri pa zjarr tek syt e djaloshit dhe i tha qetë-qetë.
-Me vullnet mund të bësh gjithçka, por për t’u bërë poet i madh më parë duhet të mësosh treqind poema antike përmendësh!
-Për të mësuar këto duhen tre vjet! – tha djaloshi i hutuar.
Mjeshtri ktheu shpinën, ndërsa djali u largua për të ardhur pas tre vjetëve. E gjeti Mjeshtrin në të njëtjin vend. I gëzuar, që pas kësaj do bëhej poet i madh, thotë gjithë hare:
-Mjeshtër! I mësova treqind poemat! Jam gati t’i recitoj pa asnjë gabim!
Zemra e djaloshit rrihte si zog i trembur, por Mjeshtri, hijerëndë si mal, tha:
-Shumë mirë ke bërë; tani ik dhe harroi ato që ke mësuar!
-Por duhen dhe tre vjet të tjera,-tha djaloshi i turbulluar, por përgjigja nuk erdhi. Mjeshtri ishte larguar.
Pas tre vjetve të tjerë djaloshi përsëri shkon tek Mjeshtri, që çuditërisht nuk ishte plakur, dhe i thotë:
-Mjeshtër! I harrova poemat, tani s’mbaj mend asnjë varg!
Mjeshtri qeshi, i hodhi dorën mbi sup dhe i thotë tërë besim: Tani shkruaj poezi!

HEROI I VETES / Nga Arqile V Gjata

HEROI I VETES

 

 

 

arqile portret 1

 

Nga Arqile V Gjata

 

 

“Kur jeta e një krijuesi bëhet “realitet letrarë”, poeti bëhet hero i vetvetes, pasi jeta është produkt i poezisë… “
Në kontekst dhe në ndërlidhje të kësaj sentence do mundem dhe kam dëshirë të përballem me modesti për të sjell në vëmendje të t’pranishmëve dhe lexuesëve disa konsiderata dhe mendime rreth veprës poetike të Poetit të heshtur, por të vlerësuar Myslim Maska!
Poeti M.Maska mediton shumë mirë poetikisht. Të lexosh poezinë e tij nuk është e lehtë, por më e vështirë është të komentosh emocionet e poezive të tij kur lexuesi i ka ato ndër duar.
Çastet e leximit të poezive të M.Maskës ndihen dhe pasqyrohen në buzëqeshjet hollake dhe përfytyrimet e çuditëshme që autori të dhuron… deri në dehje.Të gjithë shtresat e lexuesëve emocionohen, pasurohen shprtërisht dhe befasohen me thjeshtësinë poetike të poezisë së tij…e qëmtuar me merak dhe elegance ”ku manushaqja si gjeni e heshtur…brilante e brishtë…me stërkala qielli spërkat fijet e barit.” dhe lexuesi takohet, bashkëbisedon në harmoni me shijet dhe bukurinë e vargjeve të poezive të autorit, ku pena e tij ka entusiazmuar lexuesit dhe kritikën letrare.
Do të doja, ta përcaktoja poezinë e Maskës si, një bisedë me vetveten, me shpirtin e gjithësejcilit mbështjell me shumë ngjyra …“Bilbil, i larë, dritë hëne!”…Në poezinë e Lymit dridhen pemët, zogjtë s’dinë ku të ulen kur mbushet shpirti i poetit me grimca yjesh…Poeti i ka dhënë një dimension vlerash dhe formë të përsosur poezisë së tij në përmbledhjen me poezi të zgjedhura. Padyshim(sipas mendimit tim) dallohet, ndrin, ajo që i jep formë të re në poezinë modern shqipe…është Poezia“ MUZIKË DHOME NË KATËR KOHË” që e ngre mendimin e tij poetik dhe estetik në lartësi që duhet të çmohet nga kritika dhe studjuesit!
…“Atë çast/si një gjethe e florinjë/ra hëna në rrugë….e mori një i verbër/dhe deshta ta fuste në shpirt (Meqë atë çast sikur pa dritë!)/po kur ndjeu ulërimë yjesh,/e hodhi prapë/në qiell…”
Dihet, është thënë dhe është shkruar nga shumë estet e poetë se; “Poezia nuk mësohet, ajo ndihet!”. Lirikat poetike të poetit Myslim Maska ndihen përmes figuracioneve estetike, ajo(poezia e M.Maskës) shikohet si një qënësi, si pjesë e jetës dhe ndjenjave që të përflakin me vargjet e autorit!…”në heshjte, kështu të mëdhenjtë poetë qajnë” ku autori kërkon të shkruaj për dhimbjen time dhe tënden dhe ullinjtë i ngjajnë poetit si kuaj të bardhë.
Subjektet lirike të M.Maskës kapin në tërsin e saj të gjithë prodhimtarinë krijuese, me karakteristika dhe ngjyrime individuale dhe dëndësi ndjenjash të forta. Vëllimi i fundit me poezi të zgjedhura të Maskës “Ndoshta kjo është bota” përbën për poezinë SHQIPE një risi e vlerë ku muza e poetit frymon i shëndetshëme, ai udhëton me ëndrrat, dëshirat, me të bukurën, me fantazinë, dashurinë, vdekjen dhe idet e tija rreth jetës…Pasi ke lexuar me kënaqësi gjithë veprën poetike të autorit kupton mësëmiri se në skenat e teatrit të poezisë së Maskës luhet loja e bukur “ E SË BUKURËS, JETËS, HIJEVE, ZOTAVE, VDEKJES” dhe në kafenen e rinisë së humbur “Ndoshta kjo është bota” gjejmë një realitet letrarë njerzish që i shtohen poezisë tonë, të cilët janë dikushi…ashtu si vet autori.
Veprimtaria letrare e tij është një përvojë, është e prekëshme, e gjall, dinamike dhe në zhvillim si një POET i talemtuar e në rritje cilësore!
Dikur djalosh në një antologji të talenteve të reja, tani poet mendimtar me një poezi sintezë dhe si poet i një proze të bukur
Shumë miq të poetit dhe shkrimtarit Myslim Maska kanë shkruar e folur shumë ndër vite. Ata kanë folur gjatë për t’i dhënë përgjigje vlerësuese mendimeve estetike e filozofike të poezive të tija sintezë dhe si një poet i një proze shumë të bukur.
Dhe në tubime letrare në shkrime studimore për krijimtarin letrare të Myslim Maskës kanë shkruar e kanë folur shumë poet, shkrimtarë e studjues; si Foto Malo, Niko Kacalidha, Thanas Boçi, Murat Aliaj, Marash Mëhilli, Stefan Martiko,Nase Jani, Agim Basha, A.Gjata e të tjerë! ATA, e kanë karakterizuar M.Maskën si poet i metaforave të ëndrrave, si poet mendimtar me një poezi sintezë!.
Në skenat e teatrit të poezisë së Maskës luajnë personazhe të dukshëm e të padukshëm.Lirija individuale e këtyre personazheve është e qënsishme dhe ata dinë të luajnë të jenë dhe frymë, dhe ajër, dhe dritare drite. Ata ndihen të etshëm dhe si lumë, buëzëqeshin me fytyra shumë të bukura që mrekullohen me muzikë dhome….
“Është floku im kjo tufë bari/M’i kreh era/M’i lyen Hëna/M’lanë shqota/mos m’i shkelni, ju lutem!/Jam e re,/e bukur,/Jam e gjallë akoma!
Autori u jep përmasa, vyrtyte, ngjyra, dimensione dhe art fenomeneve të tilla si; E bukura nuk Duket, Ç’ është jeta, Ndoshta koj është bota, Kur ta vjedhin dashurinë, Kur lulet e qershisë dridhen. Vargjet poetike e vëllimit me poezi të zgjedhura “Ndoshta kjo është bota” kanë kolorite, dëndësi ndjenjash të forta. Poezit e autorit udhëtojnë bashkë me ëndrrat, dëshirat, fantazinë dhe përciell shumë mendime filozofike. Autori ka mendim, forcë dhe aftësi poetike të lartë cilësore për të trajtuar me pathos tema që “janë të frikëshme”, por Poti ia ka aritur qëllimit t’i pikturoj me ngjyra, me mjete stilistike e aftësi krijuese e të luaj shumë bukur me Zotat, Hijet dhe Vdekjen..Krijimet poetike me motive e tema të ashtuquajtura të përjetëshme është shumë e pranishme në poezinë e Maskës. Ato, janë trajtuar me kujdes, pa teprime e retorikë, pasi… lirija e tij individuale u ka dhënë këtyre temave frymëmarrje dhe grishje që të ngelen thellë në kujtesë…Sidoqoft, për lexues të zakonshëm ndihet negativizmi ndaj dëndurisë të fjalëve-vdekje, hije, varr…por, duke pasur parasysh-mendimin estetik të Akademikut Rexhep Qosja që thotë: “ Sa më i parëndësishëm të jetë një njeri, aq më shumë i frikësohet vdekjes!”. Them dhe besoj se, dëndurija e këtyre figurave e përligj poezinë e M.Maskës!
E bukura nuk Duket!
S’më kujtohet mirë se ç’vit ishte,/2005 apo 5002.Sidoqoftë,/Thelbi i çështjes qe
Milingona e plagosur për vdekje./Nuk dihet mire/Kush e plagosi dhe pse! Por dihet saktë/Që/Dhjetë poetë apo tridhjetë, të prekur nga epidemia e Metamorfozës;/(D,m.th.dhe ata kishin përmasat e milingonës)
Qënë mbledhur rrotull saj,/Ziheshin e grindeshin/Si ta shpëtonin…

Ç’është Jeta?…
Ç’është jeta?!/Ku ta di!/Ata që mrekullira presin,/Le ta kuptojnë vetë/Pak minutaPara se të vdesin….
Këto vargje plot filozofi e art vërtetojnë një të vërtetë se, jeta është një udhë e pambarim, plot enigma dhe ka ligjet e saja dialektike!
Do të doja ta përcaktoja poezinë e Maskës; Si një bisedë me vetveten, me shpirtin e gjithësejcilit mbështjell me shumë ngjyra!

SA NJË PUPËL ZOGU
Varrin ma bëni në një pemë,/Në një fole zogu ma bëni,/Ku rrezet e diellit vallëzojnë/Në pista gjethesh kur fryn erë.
Varrin ma bëni në ajër,/Në një fole zogu ma bëni./Sa një pupël u katandisa/Nga dashuria për njerëzit.
Ja pra, ky është Poeti e Shkrimtari Myslim Maska…!
Tetor  2014

“E DUA GAZETARINË, MË BËN TË NDIHEM NË TERRENIN TIM” ( Intervistë me gazetarin Ndue Lazri, emigrant në Itali. ) / Bisedoi : DRITA LUSHI

 

Ndue Lazri 

 

“E  DUA GAZETARINË, MË BËN TË NDIHEM NË TERRENIN TIM”

 

Intervistë me gazetarin Ndue Lazri,  emigrant në Itali.

 

 

 

 images.jpdrita

 

Bisedoi : DRITA LUSHI

 

 

 

  1. Përshëndetje Ndue.

   Po i lë formalizmat dhe s’po të drejtohem me“zotëri” apo “i nderuar”(që mendoj se janë e njëjta gjë).

 Kjo, duke të konsideruar koleg, me të cilin na lidh fjala e shkruar, mik me të cilin kemi shkëmbyer librat e botuar dhe mendime të ndryshme mbi krijimtarinë,  natyrisht, duke ia ditur për nder internetit, i cili na ka ofruar aq njohje sa të mos jemi krejt të panjohur për njëri – tjetrin.

 Së pari, komplimente për formën fizike. Jeni si një djalosh energjik.

 

-Përshëndetje, Drita. Po të mos më kishe folur me emër, do kujtoja se për formën fizike po i drejtoheshe këtij sportistit që ishte pas meje…

Por e thënë nga një poete dhe gazetare energjike dhe e hijshme, duhet konsideruar si vlerësim dhe kjo  nxit mendimin për të ardhur më shpesh në Atdhe…

   Jam i kënaqur që ndodhem këtu, në vendin tonë, pas disa vitesh mungese,  por edhe që po më jepet rasti të të shikoj e dëgjoj nga afër pas komunikimeve e leximeve internetike, apo librave të shkëmbyer, që po arrij të bashkoj zërin me figurën. Faleminderit për ftesën e një interviste spontane, po nuk e di nëse përgjigjet e mia do jenë në lartësinë e pyetjeve që do më drejtosh.

  Ardhja në vendlindje ka padyshim emocionet e veta, ashtu si edhe kuriozitetin për të parë se ç’ ndryshime janë bërë në këto vite. Ditët në vijim do më diktojnë edhe se çfarë do të bëj. Me siguri, takimet me shumë miq e kolegë japin një kënaqësi e veçantë.


2. Kthehesh në Tiranë pas 6 vitesh. Çdo njeri ka motivet e tij të ardhjes apo të largimit.

Unë dua njërin ndër motivet ose motivin e vetëm(të ardhjes)
Apo s’ ka asnjë motiv. Apo është thjeshtë një motiv vjeshte, një motiv tetori?

 

 

  • Dikur tetori ka qenë muaji i letërsisë dhe arteve…Mbase mund të ishte një motiv po të kishte mbetur i tillë tetori.

Shiko, përgjithësisht emigrantët vijnë në verë kryesisht për pushime. Përfitojnë nga ajo periudhë kur  në vendet perëndimore, por edhe gjetkë besoj, pushimet marrin forcë të shenjtëruar dhe ngjyra feste.

   Unë kam ardhur më tepër për disa sebepe familjare, por edhe malli ka peshën e vet, ashtu si edhe dëshira për të kontaktuar miq e kolegë të vjetër e të rinj.

   Një takim të tillë e organizuam bashke me kritiken, përkthyesen dhe redaktoren e njohur Iskra Thoma, që kishte ardhur edhe ajo nga Italia. Një takim – koktejl, ku morën pjesë shkrimtarë e botues. Kisha emocione të mëdha tek takoja miq e shokë të mi, me të cilt ënuk shiheshim prej gati 40 vjetësh. Jeta na kishte shpërndarë kur ishim ende të rinj, të sapo dale nga bankat e universitetit, plot me ëndrra. E tani takohemi duke patur njëfarë moshe, thinja, më pak flokë, ëndrra të realizuara e ëndrra të vrara. Dialektika e jetës. Sidoqoftë ishte bukur dhe u çmallëm sadopak, duke biseduar e duke përkëdhelur veprat letrare të njëri – tjetrit.

3. Më thuaj si  po ndihesh, në Tiranë?

 

 

  • Tirana është qyteti me të cilin më lidhin shumë kujtime, qyteti ku kam kryer studimet, ku kam njohur emocionet e botimeve të para në faqet e shtypit, emocionet e dashurisë së parë, qyteti ku kam punuar disa vjet, qyteti që na bën ta kthejmë menjëherë kokën nga ekrani kur përmendet emri i tij në televizionin e vendit ku jetojmë.

Kur vij në Tiranë më pëlqen të lëviz në këmbë. Me makinë nuk kam mundur të ambientohem kurrë në trafikun e zhurmshëm e kaotik, ku, tek shikon se si lëvizin të tjerët me makinë, të vjen paniku se mos vallë ke harruar rregullat e qarkullimit.

  Pastaj e shijoj më mirë Tiranën më këmbë. Kafen e parë mëngjesit herët në lokalet e bregut të Lanës, një shëtitje nga Universiteti dhe kodrat e liqenit, një kafe tjetër në Qytetin e Studentëve, ku nuk e gjej më atë romantikën e kohës sonë, zbritje në ish – rrugën e Barrikadave, në sheshin “Skënderbej”, që e gjej disi të çuditshëm me ndryshimet që i kanë bërë, ndonjë gotë raki me miq në qendër ose nga ish- blloku. Kilometra të tëra më këmbë, ku kujtimet ua heqin rëndesën hapave dhe lodhja nuk ndjehet.

   Gjithësesi Tirana të bën të ndihesh mirë.


4.- Kam dëgjuar që njerëzit flasin, ose gegërisht, ose toskërisht ose gjuhë letrare. Juve ju dëgjoj në timbër dhe në theks të lehtë verior,e me fjalë jo të pakta prej jugu.

       Ke dëgjuar për shprehjen “jam nga fshati i gruas”?

 

 

  • Jam nga fshati i gruas për disa arsye. Së pari se ai “fshati” i bashëshortes sime është mjaft i bukur dhe i veçantë e ka një liqen të rrallë. Është Pogradeci, që e dua shumë si qytet, me të cilin më lidhin shumë kujtime të bukura. Së dyti ai ka nxjerrë kolosë të letërsisë si Lasgushi e Kuteli, të cilët i kanë dhënë shumë pasuri e kolorit gjuhës sonë e që imponohen me atë bukuri gjuhe. Kësisoj, vetvetiu ndonjë fjalë mbetet, si ata rubinët që i rezistojnë kohës apo edhe ndryshimit të vendqëndrimit të secilit.

Faktikisht unë jam mirditor dhe i tillë mbetem, por preferoj gjuhën letrare të shkruar e të folur dhe mundohem të respektoj normat e saj.

 

 

  1. Keni punuar për gati 20 vjet si gazetar në Shqipëri, përpara se të emigronit. Disa nga momentet më të rëndësishme të jetës suaj profesionale si gazetar.

– Njëzet vjet e mbushin me shumë momente jetën e përvojën e një gazetari. Unë do kujtoja me kënaqësi organet e shtypit ku kam punuar dhe kolegët e bashkëpunëtorët e mi në rrjedhën e viteve. Ata e kanë pasuruar në mënyrë të veçantë jetën time. Rreth 18 vjet në qytetin e Shkodrës, ku fillova punën si gazetar pas përfundimit të studimeve, kanë qenë vite të bukura në një qytet me kulturë, me tradita e me humor. Puna si redaktor në gazetën lokale e pastaj si kryeredaktor i gazetës “Humor shkodran” më kanë njohur me një qytet të mrekullueshëm dhe me njerëz të mrekullueshëm, pranë të cilëve ndjehesha si në familjen time. Bashkëpunimi me teatrin “Migjeni” më afroi edhe me botën e skenës.

  Pastaj specializimi si dokumentarist pranë Kinostudios “Shqipëria e re” dhe eksperienca në realizimin e disa dokumentarëve, puna si zëdhënës i shtypit në Gjykatën e Kasacionit, pranë një personaliteti të pakorruptueshëm të drejtësisë, si Zef Brozi, përvoja e shkurtër si redaktor i faqes kulturore në gazetën “Albania”, kanë lënë mbresa të shumta në jetën time profesionale.

 

 

  1. Jeton në Bolonjë, por besoj e ndiqni gazetarinë që bëhet në Shqipëri.
    Ç’ mendim keni?
    Eshtë e njëjta si para 20 vitesh të largimit tënd nga Shqipëria apo më e mirë?

Dëgjo, s’dua të më përgjigjesh si gazetar e të më humbësh nëpër labirinthe diplomacie.
E di që rrisku është, që në një përgjigje të bësh miq dhe “armiq”;

Ju zgjidhni pra: të shtoni miqtë apo të bëni “armiq”, hahaha.

 

 

-Jo, do të përgjigjem me sinqeritet e pa diplomaci, nuk besoj se ka arsye të bëj armiq. Jemi në epokën e shtypit të lirë, apo jo?

  Nuk më jepet mundësia që të lexoj rregullisht gazetat shqiptare. Se janë edhe shumë, aq shumë sa vështirë të dallosh profilin e njërës nga tjetra. Por ka raste që më bien në dorë gazeta të ndryshme dhe atëherë u hedh një sy edhe në aspektin profesional.

   Mendoj që gazetaria e sotme ka bërë hapa përpara në lirinë e të shprehurit, por shumë hapa prapa në kulturën e seriozitetin e të shkruarit, në profesionalizmin e mjeshtërinë e gazetarit. E veçanërisht mungon etika e gazetarit, serioziteti dhe rreptësia në grumbullimin e fakteve dhe verifikimin e tyre përpara publikimit. Ka shumë shkrues, por pak gazetarë të vërtetë. Jam skandalizuar një herë me një të ashtuquajtur gazetar, që merrej me kronikën, dhe stiste lajme të paqena, skandaloze e i botonte në gazetë, i nisur nga parimi që të tërhiqte vëmendjen për të shitur gazetën. E një ditë më vonë nuk e kishte për gjë të botonte përgënjeshtrimin e atij lajmi, po për të shitur gazetën.

  Gjuha e gazetave është e varfër e shpesh here aspak korekte përsa i përket drejtshkrimit. Nuk ekziston figura e korektorit letrar nëpër redaksira e gjuha shqipe masakrohet, varfërohet e shpesh herë vulgarizohet. Ka varfëri gjinish gazetareske. Të merr malli të lexosh një reportazh emocionues, një përshkrim, një fejton, një pamflet. Janë gjini që e pasurojnë gazetarinë dhe gjuhën e saj.

Shumë nga ata që shkruajnë e tjerrin llafin gjatë e gjatë derisa ia nxjerrin kokën faktit. Kjo e lodh gazetarinë. Arti i të shkruarit është arti i të shkurtuarit, ka thënë dikush. Zhorzh Simenoni, shkrimet që kapërcenin 250 fjalë, i fuste në gjininë e romanit.

  Por, këto që thashë më sipër, po i quajmë dobësi të një shtypi në rritje në periudhën e demokracisë. Kuptohet, do isha i padrejtë po t’ i fusja të gjithë në një thes apo të mohoja meritat e punën e mjaft kolegëve të respektuar e të talentuar që punojnë në shtypin e mediat shqiptare. Por mendoj se vend për qilizëm ka.

 

  1. Kohët e fundit, ke shkruar një libër poetik, ke botuar edhe ndonjë tregim

Gazetari apo letërsi artistike?

 

 

-Profesioni im është gazetaria. Letërsinë më pëlqen ta lexoj. Mundohem t’i  ndjek edhe miqtë e mi, qoftë edhe nëpërmjet internetit, por edhe të librave që botojnë. Me që ra fjala. Të falënderoj për librat që më ke dërguar. I kam lexuar me shumë kënaqësi. Do të bëja komplimente për vëllimin me tregime, në mënyrë të veçantë, por nuk është ky vendi e momenti.

   Sa për librin tim me vjersha apo ndonjë tregim të botuar, le t’i quajmë sprovëza. Nuk jam e nuk bëhem as shkrimtar e as poet. Jam gazetar e dua të mbetem i tillë. Kam në përgatitje një libër publiçistik me shënime udhëtimi nga vizitat në qytete të ndryshme të Europës, si Parisi, Barcelona, San Pjetërburgu, Athina, Stambolli, Brukseli, Viena, Budapesti etj. Aty ndihem në profesionin tim e në terrenin tim.

8. Si është më lehtë, që një poet – prozator të bëjë edhe gazetari, apo të  jesh gazetar mund të bësh më mirë edhe poetin dhe prozatorin? Kush kalon më lehtë tek “profesioni” i njëri – tjetrit, apo gardhet janë të dukshëm , madje me gjemba?

 

 

-Do të thoja që nuk ka gardhe aq të prera, sidoqë “gjembat” që përmende ekzistojnë. Përvoja ka treguar që gazetarë të mirë janë bërë edhe shkrimtarë të mirë. Dritëro Agolli, Agim Shehu e të tjerë kanë qenë gazetarë shumë të mirë e janë bërë poetë të mëdhenj. Ismail Kadare ka shkruar shënime udhëtimi të mrekullueshme, por edhe artikuj me peshë.

  Do të thoja që gazetaria e ndihmon krijuesin në gjetjen e fakteve e motiveve nga jeta që pastaj shkrimtari apo poeti i talentuar i përpunon në laboratorin e tij krijues e i largon nga gazetaria, duke i futur në letërsi. Ndërsa nga ana e vet poeti e shkrimtari, kur merren me gazetari, i japin asaj forcë të veçantë artistike.

9. Nuk e shihni veten përfundimisht në Shqipëri?

 

-Tashmë po bëhen 20 vjet që jam larguar nga Shqipëria. E kam ndërtuar jetën diku tjetër, jam ambientuar, vajzat u rritën dhe u arsimuan atje, e madhja ka krijuar familjen e vet me një djalë të mirë bolonjez. Rrethana të reja, njohje të reja, një vend që më pëlqen dhe e dua. Nuk do kishte vend për të bërë deklarata mbi patriotizmin.

10. Çfarë mendimi keni për intervistat apo bisedat që tash bëhen jo në sy, por nëpërmjet internetit?

 

 

 – E shikoj thjeshtë si një përshtatje me teknologjinë e re, e cila duhet vlerësuar dhe shfrytëzuar. I japin ritëm intervistës. Një kërkesë e kohës. Tashmë bëhen edhe konferenca në distancë nëpërmjet teknikave internetike, si skype etj. Madje edhe ndërhyrje kirurgjikale në distancë të komanduara nga një kontinent në tjetrin. Janë avantazhet e teknologjive të reja.

  Kuptohet, e gjitha kjo zhvishet nga emocionet e takimit të drejtpërdrejtë e të shikimit sy ndër sy midis intervistuesit dhe të intervistuarit.

 

 

11.“Kush ka vajza, botën ka”. Këngë e bukur apo jo? E këndon Irma Libohova.

Mes tre femrash, i përkedhelur, apo i përkushtuar?

 

 

  • Është pa dyshim këngë e bukur ajo e Irmës dhe thotë një të vërtetë. Pavarësisht se koncepti i dikurshëm mirditor i jepte preferencë djalit si trashëgimtar, nuk kam patur komplekse dhe vajzat kanë qenë e mbeten gëzim i përhershëm në shtëpi.

E përdorin edhe italianët: “beato tra le donne” (I përkëdhelur mes femrash). Por mendoj se di të jem edhe i kujdesshëm e i përkushtuar ndaj tyre…Por për këtë nuk më takon mua të flas…

  1. Nuk e kam provuar dhimbjen e ikjes nga vendi, nga profesioni.

Pjesa më e madhe e gazetarëve, kur kanë emigruar, janë detyruar të bëjnë një punë për të jetuar së pari, dhe gazetarinë e kanë ushtruar në kohë të lirë. Kështu edhe ju.

Të grish ideja të merresh veç me gazetari? Të pengon puna e përditshme të bësh gazetarin?

 

 

 -Unë e kam provuar atë dhimbje për të cilën fole. Nuk ka qenë e lehtë. Por ishte një zgjedhje e bërë me koshiencë. Për të cilën nuk jam penduar. Më ka munguar profesioni për shumë vite. Pastaj, për fat të mirë erdhi epoka e internetit. U krijuan lidhjet si me magji, me miqtë, me kolegët e hershëm, me redaksitë, me shtëpitë botuese. Bashkëpunoj rregullisht me disa gazeta në Shqipëri, Greqi, Amerikë, kemi Lidhjen e Gazetarëve Shqiptarë në diasporë ku publikojmë materiale e shkëmbejmë mendime mes kolegësh. Pra, edhe pse në Itali bëj punë tjetër, kur kthehem në shtëpi pranë kompiuterit ndihem plotësisht në profesion.

 Puna e përditshme më ka ndihmuar të njoh shumë mirë Italinë, nga jugu në veri. Është pa diskutim ndër vendet më të bukura në botë, ku një gazetar apo dashamirës i artit e kulturës ka çdo ditë e në çdo hap ku shkel, mundësinë të zbulojë e shikojë gjëra të reja. Kjo jep shumë edhe në aspektin profesional.

 

 

  1. Ndihesh mirditor, shkodran, pogradecar, Italian, shqiptar, apo pak nga të gjitha?

 

 

-Mirditor, pa asnjë hezitim. E dua vendlindjen time dhe krenohem me faktin e të qënit mirditor.

  Por, pse ta mohoj? Jam edhe qytetar i Republikës italiane dhe më jep jo pak kënaqësi ky identitet i ri.

  1. Beson në Zot apo në Dashuri?

 

 – Në shkrimet e shenjta thuhet: Zoti është dashuri. Nëqoftëse e marrim ekuacionin të barazvlershëm atëheherë: Dashuria është Zot. Besoj në Dashurinë.

15. Unë mendoj, që një gazetar, të shkruajë, të zhbirojë, zbulojë dhe publikojë duhet të jetë pak mosbesues në ato çka sheh dhe vrojton.
Ç’ lidhje ke me sinqeritetin?

 

 

  – I re pak nga Kina për të dalë tek sinqeriteti…

 Ajo që the lidhur me mosbesimin ka një të vërtetë. Nuk është çështje skeptiçizmi, por profesionalizmi. Në teorinë e gazetarisë na mësonin që një fakt duhej ta verifikonim në dy – tre burime të ndryshme për t’ u bindur në vërtetësinë e tij. Ky është seriozitet profesional.

  Gazetarë të mëdhenj kanë rrëzuar qeveri e presidentë me forcën e fjalës dhe padiskutueshmërinë e fakteve të publikuara.

   Përsa i përket sinqeritetit…Jam i sinqertë nga natyra e mbase ndonjëherë më shumë se duhet. Kjo, ngaqë i dua njerëzit dhe besoj lehtë, jo nga mendjelehtësia, por nga dashamirësia. Megjithatë  nuk pendohem.

 

 

  1. E mendon vdekjen ndonjëherë?

  -Mendoj se është diçka e natyrshme me kalimin e moshës. Sa je i ri, të duket vetja i pavdekshëm e vdekja si një fenomen që ka të bëjë me këdo tjetër, por jo me ty. Pastaj, kur i kalon të pesëdhjetat mendimi për të mëson një shteg tinzar e vjen here pas here pa të pyetur.

   E kam menduar për herë të parë para 17 vjetësh kur bëra një aksident me makinë në Rimini. Nuk u tremba, çuditërisht. Mbase ngaqë nuk pata kohë, sepse ndodhi aq papritur. Nga që puna ime është e tillë që bëj çdo ditë 200 – 300 km me makinë, që nga ai çast i them vetes: kujdes në rrugë, se çdo ditë që del, mund të jetë e fundit…

  

 

  1. Kush mund të bëhet gazetar?

 

 

Nuk besoj se më takon mua të jap definicione për këtë.

-Ja,  për shembull ti, ke profesionin farmaciste, je poete dhe prozatore, por nga mënyra se si i ke ndërtuar pyetjet, tregon se ke stofë për gazetare.

 

 

  1. Që të zhvillosh një intervistë ose bisedë me një person mendon se duhet ta njohësh deri diku jetën e tij?

 -Është kërkesë themelore. Nëse e njeh jetën e personit që interviston, atëherë je ti që e drejton me kompetencë intervistën, e fut në kanalet që dëshiron, i zbulon lexuesit ato anë të jetës së personazhit që do ti, madje duke e befasuar edhe vetë personazhin. Nëse është një intervistë me tendenca negative, atëherë di edhe t’ i ngresh “gracka” personazhit që të vjelësh atë çka do ti. Në të kundërt intervista

bëhet si e përgjumur dhe intervistuesi mbetet i varuar nga ajo çfarë do të thotë me vullnetin e tij i intervistuari.

19.Cilat kanë qenë ndër momentet e veçanta, ose pikante që mbani mend nga karriera juaj gazetareske në Shqipëri?

 

 

  • Mund të jenë shumë, por po përpiqem të sjell ndërmend ndonjë.

Kam patur emocione të veçanta kur kam bërë intervistat e para në gjuhën italiane, me ish ambasadorin Italian në shqipëri, Torquato Cardilli dhe regjisorin e njohur Italian Gianni Amelio kur realizoi në vitin 1990 filmin “L’ America” për ikjet masive të refugjatëve shqiptarë në Itali…

  Kurse nga vendi…  Isha ende student në degën e gazetarisë kur gazeta “Zëri i rinisë” më ngarkoi të bëja një shkrim për këngëtaren Zeliha Sina, që sapo kishte kënduar këngën për Vojo Kushin dhe që kishte për kohën një sukses të madh. Aty kam provuar emocionet e para në profesion, pavarësisht se kisha botuar në gazeta që gjatë viteve të gjimnazit.

Po kjo gazetë, me rastin e një përvjetori të Kongresit të Helmësit, më dërgoi të bëja një intervistë me një veterane pjesëmarrëse në atë kongres. Delegatja ishte Nefo Myftiu, bashkëshortja e ish-kryeministrit, Manush Myftiy. Ajo në atë kohë ishte drejtoreshë e ndërmarrjes artistike “Migjeni” në Tiranë. Unë nuk e dija që redaktorët e gazetës kishin refuzuar të shkonin ta intervistonin, (këtë e mësova më vonë), sepse ajo njihej si një njeri shumë i rreptë, e vështirë në komunikim e që mund të nxirrte telashe. Kryeredaktorja, Luçie Doçi, më thirri dhe ma ngarkoi atë detyrë e unë e mora natyrshëm si çdo shkrim tjetër. Me sa duket, veteranja, meqë iu duka ende gazetar në vezë më priti me dashamirësi, më ofroi kafe në zyrën e saj, më krijoi atmosferë dhe iu përgjigj me buzëqeshje pyetjeve të mia. Pas dy ditësh, kur doli gazeta, ajo mori në telefon kryeredaktoren, duke bërë përgëzime për shkrimin dhe për autorin. Padyshim ishte një sodisfaksion në aspektin profesional.

   Kurse një rast tjetër ka nota komike. Po intervistoja kryetarin e kooperativës bujqësore të tipit të lartë të Dajçit në Shkodër për rendimentet në kulturën e orizit. Po bisedonim në mensën e kooperativës. Ishte kohë dreke. Përballë kisha një tip që po hante një pilaf që nxirrte avull të ngrohtë. Pikërisht në atë moment unë i drejtohem kryetarit me pyetjen:-Sa kuintalë pilaf keni marrë për hektar? (doja ta pyesja sa kuintalë oriz). Për fat të mirë ai e mori si batutë dhe tha: Po t’ i shtojmë edhe ujin bëhen shumë… Kurse un isha skuqur i tëri…


20. Çdo të thotë të jesh nga Mirdita?

 

 

 -Do të thotë shumë. Është një zonë ku jo rrallë edhe të vegjëlit janë në gjendje të maten me të moshuarit në urti. Më ka mbetur një mendje një moment nga një dasëm, kur unë isha në moshën 10 vjeç. Kisha shkuar në këmbë të tim eti e për këtë më radhitën ndër burra. Kur hymë në odën e burrave, ai që na printe përshëndeti: – Si ini  (jeni) burra? Ata që ishin në odë u ngritën në këmbë dhe u përgjigjën: -Burrat po vijnë…

  Delikatesë që do e kishte zili çdo formulë protokollare salloneve mondane.

 

  1. Për ç’arsye do ktheheshit përfundimisht në Shqipëri?

 

 

 Deri tani nuk kam ndonjë arsye bindëse. Mendoj se jam mirë në Itali.

 

 

  1. Cili ishte mendimi i parë, kur hipe në avion dhe more rrugëtimin drejt Tiranës?
    -Që ishte hera e parë që vija në vendin tim si qytetar i huaj.

23.Çfarë do të rëndojnë më shumë në kthim…

Dhuratat… apo kujtimet?

 

 

-Për dhuratat nuk kam menduar akoma, megjithëse do ketë.

Kujtimet, pa dyshim. Të shumta dhe të bukura.

Ndër to dhe kjo intervistë.

Faleminderit.


Bisedoi,

Drita Lushi,tetor 2014

Ndal falsifikimit të historisë (I) Romanet ”Zgjimi” e ”Pishtarë”, të autorit Sterjo Spasse dhe e vërteta historike. / Shkrim sesancional i gjetur nga arkivat e Skënder Luarasit nga i biri i tij, Petro S. Luarasi.

    Ndal falsifikimit të historisë (I)   Romanet ”Zgjimi” e ”Pishtarë” të autorit Sterjo Spasse  dhe e vërteta historike.    Shkrim sesancional i gjetur nga arkivat e  Skënder Luarasit nga i biri i tij,  Petro S. Luarasi.     … Continue reading

Der Vorfall in der Leninstrasse (Erzählung) / Brahim Ibish AVDYLI

 

Der Vorfall in der Leninstrasse

(Erzählung)

 

 

 

Brahim Avdyli

 

Brahim Ibish AVDYLI

 

 

An jenem Markttag trieb sich Selim der Aussätzige in der Menge herum, matt vor Hunger und in ein trauriges Selbstgespräch vertieft, ohne auf irgendjemanden zu achten. Einen leeren, schmutzigen Flickensack über den Arm geworfen, war er dabei, ein paar einfache geschäftliche Berechnungen anzustellen. Und was für Berechnungen konnten das schon sein?! Mit jenen ausgekörnten, in den Strassen zusammengelesenen Maiskolben würde es ihm nicht einmal gelingen, das Busbillet für die Heimfahrt zu zahlen.
Tatsächlich reiste er wenn immer möglich zu Fuss. Der Bus, wie überladen er auch sein mochte, war ein Luxus, den er selten oder nie in Anspruch nahm. Dichte Staubschwaden oder ein unerwartet durch die Luft fliegender Stein waren das Einzige, was vom Bus für ihn blieb.
Die ganze Woche sammelte Selim der Aussätzige in seinem Sack die leeren Maiskolben, wo immer er welche fand. Im Matsch. Auf der Strasse. In den Hinterhöfen. All die entkörnten und dann weggeworfenen Kolben. Er reinigte sie vom Dreck. Er trocknete sie an der Sonne. Auf dem Markt verkaufte er sie den Leuten, die keine Heizung hatten. Davon gab es viele. Alte, Studenten, Arbeitslose … .
Darin erschöpfte sich die ganze Ware, die Selim der Aussätzige in die Stadt bringen konnte. Was für eine Stadt! Entlang der Strasse entstanden von Tag zu Tag neue Häuser. Immer höhere, immer schönere.
„Diese Leute haben entweder eine Verbindung zu Gott, oder das Geld prasselt ihnen den Kamin herunter!“ – sagte Selim. Wenn er sprach, brachen die andern in schallendes Gelächter aus. Nur wenige verstanden ihn. Und auch wenn Selim weinte, lachten die andern oder machten sich über seine Worte lustig. Doch ihm war nicht zum Lachen zu Mute. Im Gegenteil. Er hätte manches Mal geweint, wenn er sich nicht geschämt hätte.
Meistens verspotteten sie ihn. „Er hat keine Verbindung zu Gott“ – sagten sie, „weil er aussätzig ist“. Sein Aussatz begann schon mit seinen Lumpenkleidern und dem verkrümmten Rückgrat. Selbst sagte er, es sei die Kooperative gewesen, die ihm den Rücken kaputt gemacht hatte. Jahrelang hatte er schwere Arbeit in den Staatswäldern geleistet. Als die Zeit der Kollektive beendet wurde, fand er sich ohne Arbeit und ohne Geld wieder.
Von der Kooperative hatte er einen zweiten Nachnamen geerbt: Selim der Proletarier. Seiner Ansicht nach waren alle, die keine „Watte auf den Ohren“ – wir würden sagen, „keine Watte in den Ohren“ – hatten, „Proletarier erster Klasse.“ Das war kein Witz. Er hatte dies ernst gemeint. So wie es der Theorie entsprach. Aber die Ernsthaftigkeit und die Theorie brachten ihn ins Gefängnis. Völlig umsonst versuchte er zu erklären, dass sein Ausspruch aus Gründen der Besitz- und Arbeitslosigkeit entstanden war. Mit dieser Erklärung verrannte er sich vollkommen. Das Bezirksgericht lehnte seine Beschwerde sofort ab und erhöhte seine Strafe um zwei Jahre.
Auch nach dem Gefängnis, als Feind der sozialistischen Staatsmacht, änderte er seine diesbezüglichen Ansichten nicht. Seiner Meinung nach war jeder Mensch, der keine Arbeit hatte, in Wirklichkeit ein Proletarier.
„Auf eine Art gleichen sie den Unglücklichen, den guten Menschen, die nur auf diese Welt gekommen sind, um zu leiden. Sie alle fänden in der andern Welt Belohnung, wenn sie an Gott glaubten, ans Paradies. Leider sind viele von ihnen nicht gläubig“ – sagte er. „Deshalb werden sie auch dort im Höllenfeuer braten.“
„Und die andern?“ – fragten sie ihn.
„Die andern, die warten nicht aufs Jenseits!“ – erwiderte ihnen Selim. „Die andern machen sich an die Güter des Diesseits. Schaut selbst: einige Proletarier kommen weit in ihrer Karriere, werden reich! Sie beginnen mit einem kleinen Laden und am Ende haben sie eine Fabrik!“
Kaum hatte er sich an jenem Tag von der Menge getrennt und war in die Hauptstrasse eingebogen, tastete er seine Jackentaschen ab, wie um sich zu vergewissern. Das Stück Maisbrot, das die alte Mane ihm beim Verlassen des Dorfes geschenkt hatte, war unversehrt. Es stellte ein ganz besonderes Geschenk dar.
Der alten Mane tat er immer leid. Obschon sie selbst eine armselige Alte war, half sie ihm oft. Sie regte sich über die Buben auf, die nie von Selim dem Aussätzigen ablassen konnten.
„Guter Selim, weshalb duldest du es, dass dich diese Strassenjungen plagen!“ – tadelte sie ihn.
„Was soll ich gegen sie tun, brave Mane? Sie umzingeln mich von allen Seiten!“ – gab er zurück.
„Soll sie ein Unheil treffen! Dass sie sich nicht schämen, sich über einen Unglücklichen lustig zu machen!“ verfluchte sie die Alte.
„Unsereins bringt sie nun mal zum Lachen und nicht zum Weinen!“ – erklärte Selim.
„Wir Bedauernswerten!“ – gab die Alte schlussendlich nach. Fand sich unter ihrer zerlumpten Bluse ein Stück Maisbrot, ein Bröckchen Käse oder etwas anderes Essbares, nahm sie es behutsam hervor.
„Da! Nimm einen Bissen!“ – sagte sie zu ihm mit ihrem runzeligen Lächeln im Gesicht.
„Gott möge dich mir erhalten, gute Mane!“ wünschte er ihr aufrichtig.
Für heute hatte er das Brot im Sack. Diesmal ohne Käse, Zwiebel oder Lauch. Was sich unter dem Busen der alten Mane für ihn halt gerade finden liess. Selim der Aussätzige verlangte nie Almosen. Das war nicht seine Art.
„Gott hat mir Hände und Füsse zum Arbeiten gegeben“ – erklärte er. „Und darum will ich Proletarier sein und nicht Bettler.“ Ihm gefiel es, vom eigenen Schweiss zu leben.
Schon als sein Ruf als komiker, als Proletarier entstand, fanden die Leute mehr Gefallen daran, ihr Spiel mit ihm zu treiben als ihm eine Arbeit zu geben! Sein Aussatz waren in Wahrheit die Lumpen und Sorgen, die er mit sich trug.
„Der arme Selim!“ – kommentierte die Alte. „Er kennt keine Hintergedanken!“
Die Hauptstrasse der Stadt war auch heute voller Menschen. Alle Vehikel, Pferdewagen, Autos, Lasttiere und Bauern mit Säcken auf dem Rücken pfadeten sich nur mit Mühe einen Weg durch die Menge in Richtung Zentrum. Selim dem Aussätzigen gelang es kaum, die Strasse zu überqueren, um auf die andere Seite zu kommen. Dabei fiel sein Blick zufällig auf das Schild mit dem Strassennamen. Er näherte sich der blauen Tafel und las, wie um sich zu überzeugen:„Leninstrasse – Ulica V.I.Ljenina“.
„He, bravo Väterchen Lenin! – rief er aus. – Hast deine Strasse gut gewählt! Schau her, überall Geschäfte! Voll mit Ware! Nicht umsonst nannten sie dich den Vater der Armen dieser Welt! Schau nur! Alle hast du sie zu feinen Herren gemacht! Die, die zur Schule gingen, wurden Beamte! Die, die ein Handwerk hatten, wurden Ladenbesitzer! Die, die es verstehen an der Spitze zu stehen, wurden Machthaber! Bravo, Grosser Vater!“
„Mir hingegen hast du nicht geholfen. Arbeit finde ich keine. Einen Beruf habe ich nicht. Gebildet bin ich nicht.“
„Aber ich bin dir deswegen nicht im Geringsten böse. Ein Proletarier muss ein Proletarier bleiben!“
– Hau ab, alter Trottel, und nimm dich in Acht vor den vor der Polizei! – schrie ihn ein Ladenbesitzer an, kaum hatte er ihn gehört.
– Hört mal, was hab ich getan, guter Herr? Ich spreche nur mit mir selbst! – reagierte Selim betroffen.
– Hau ab, hörst du, hab ich dir gesagt! Bring mir kein Gezänk in den Laden! Du hast wie es scheint ein gefährliches Mundwerk! – drohte ihm der Ladenbesitzer erneut und packte ihn am Arm. Selim der Aussätzige entfernte sich ohne einen Mucks.
Nun wurde seine Nase sofort von würzigem Fleischduft gekitzelt. Er war vor der kleinen geöffneten Türe eines Grilllokals angelangt. Ein junger Bursche, dem der Schweiss vor Hitze über die Haut lief, drehte die Fleischstückchen auf dem Grill und blies in die Glut. Der wohlriechende Duft regte Selims Appetit an, der Magen begann ihm zu knurren.
„Wäre es Sünde, wenn Selim der Aussätzige ins Grilllokal träte und ein Köfte ässe? Ein kleines, rundes Köfte?!“ – fragte er sich.
Es war lange her, seit er das letzte Mal ein kleines Bisschen Fleisch in seinem ausgetrockneten Mund gehabt hatte. So etwas wäre etwas ausserordentlich Seltenes, ein unerlaubtes Privileg für einen Proletarier wie er. Und nachdem sein Magen so unerwartet in Versuchung geführt worden war, vergass er sich völlig, so dass er die vier betrunkenen Polizisten in der Ecke des Grilllokals nicht bemerkte. Nicht einmal ihre auf Serbisch ausgesprochenen Bestellungen. Seine Füsse blieben einfach vor der Türe stehen.
Bis er zur Theke gelangte, berührte er mehrmals seine Jackentasche, wie um sicherzustellen, dass das Maisbrot noch dort war. Ganz sachte und versunken in seinen Traum wandte er sich an den Wirt, einen dicken und unsympathischen Mann, der sich kaum hinter der Vitrine zurückhalten konnte:
– Bitte, kann ich ein einzelnes Köfte haben? Das Brot habe ich bei mir im Sack!
– Hau ab, raus! – schrie jener. – Das geht nicht!
– Bitte! Ich zahle. Ich habe Geld für ein Köfte!
– Hau ab, raus, sag ich dir! Belästige nicht meine Kunden! – befahl der andere schroff.
Als Selim gerade weiter erklären wollte, stand ein dicker Polizist auf, stockbetrunken von den vielen Gläsern Bier, die er geleert hatte, und ununterbrochen gähnend vom zu vielen Essen, und packte ihn am Nacken:
– Hau ab, raus, ich f… deine Mutter! – herrschte er ihn auf Serbisch an.
– Oh hört doch! – schrie Selim von draussen. – Ich zahle es! Schaut, ich habe das Geld!
– Scher dich weg, hast du gehört, Bettler! – drohte der Besitzer. – Einzelne Köfte verkaufen wir nicht! Habt ihr das schon mal gehört, er werde es mit seinem mitgebrachten Brot essen! Wo bist du geboren? Auf dem Mond?!
– Nein, hört mich an, hier bin ich geboren! In diesem Wilajet! – gab Selim bitter zur Antwort. – Und dass du es weißt, ich bin kein Bettler! Wenn ich auch auf der Strasse sterben müsste, meine Hand strecke ich nicht aus!
– Ha-a! – lachte ihn der andere aus. – Schau doch die Fetzen die du trägst!
Damit hatte er ihn zu weit in die Enge getrieben. Nie war Selim der Aussätzige in einer schwierigeren Lage gewesen als jetzt. Nicht einmal damals, als er vom Bauholz lebensgefährlich verletzt. „Wäre ich gestorben – sagte er – hätten sie mich zum Helden der sozialistischen Arbeit ernannt!“
– Höre, schämst du dich nicht, so mit mir zu reden? – erwiderte er ihm mit lauter Stimme. – Man sollte meinen, es sollte dir zur Ehre gereichen, dass du deinen Laden an der Strasse Lenins hast! Aber war Lenin nicht der Vater aller Armen der Welt?! He, Väterchen Lenin! Dein Proletarier kann sich nicht einmal ein Fleischbällchen kaufen! Du brichst mir das Herz, Ehrenwort ! – und es fehlte nicht viel, dass Selim in Weinen ausgebrochen wäre.
Noch bevor Selim zu Ende gesprochen hatte, standen die Polizisten vom Tisch auf. Sie packten ihn. Sie warfen ihn zu Boden und schlugen ihn mit Gummiknüppeln und Fäusten, traten ihn mit Fusstritten. Wo sie ihn treffen konnten. Auf den Lärm hin versammelten sich viele Leute. Niemand bot den Schlägern die Stirn und wagte es, etwas zu sagen. Woher sollten die Leute wissen, was geschehen war! Sie schauten nur zu.
– Was hast du gegen Lenin und den Sozialismus? Gegen das Proletariat? Gegen unsere Gesellschaft?
– Gegen die Selbstverwaltung? … – liessen die Polizisten zornentbrannt ihre Wut an ihrer Beute aus.
– Du Mistkerl! Albanischer Nationalist! Albanischer Separatist! Irredentistischer Mistkerl!
– Ich f… deine albanische Mutter! Schwein!
Irgendwann rührte sich die Menge. Die Polizisten fühlten sich herausgefordert von der Bewegung in der Menschenansammlung. Nervös begannen sie zu drohen. Sie hatten den Eindruck, dass die Masse sich mit dem Staatsfeind solidarisierte, der geschlagen, verurteilt, umgebracht werden musste, da er die heiligste Figur des Jahrhunderts beleidigt hatte. Sie sahen nicht auf den Geschlagenen, der die letzten Augenblicke seines Lebens zählte. Sie zogen die Waffen aus dem Gürtel und schossen ein paar Mal in die Luft, ganz nahe an den Köpfen der Leute vorbei.
Davon eingeschüchtert verstreuten sich die Menschen in alle Richtungen. Ein Taxichauffeur, der den Geschlagenen kannte, näherte sich langsam und beruhigte die Polizisten. Er zeigte lange auf ihr Opfer. Im Guten bewegte er sie dazu, ins Grilllokal zurückzukehren, und bestellte ihnen zu Trinken. Dann liess er sich von ihnen die Erlaubnis geben, den Körper des Verstorbenen vom Ort des Vorfalls zu entfernen.
So endete der letzte Proletarier jenes Landstrichs. Das Ereignis hatte kein Echo. Weder eine offizielle Version, noch eine Zeile in irgendeiner Zeitung gab es über diesen Fall!
Es gab lediglich ein paar der üblichen Spötteleien von jenen, die dieses üble Handwerk betrieben.
– Der Unglückliche starb für ein Köfte! – sagten einige.
– Natürlich, er war nicht umsonst der letzte Proletarier! – fügten die andern hinzu.

P.S.
-Diese Erzählug wurde von der Sarah Barbara Gretler,
aus der Buch “Spuren einer Zeit”, Faik Konica, Prishtina 2005, übersetzt.

Ben Blushi në gjurmët e bizantinit Phrantes / Nga Prof. Dr. Eshref Ymeri

 

Ben Blushi në gjurmët   e bizantinit Phrantes

 

 

Eshref Ymeri

 

nga  Prof. Dr. Eshref Ymeri

 

 

Nuk kam pasur rastin ta lexoj librin e Ben Blushit me titull “Hëna e Shqipërisë”, por para do kohësh lexova në faqen e Facebook-ut (20 prill 2014) të zotit Kastriot Muftaraj analizën shteruese me titull “Mbi librin e Ben Blushit “Hëna e Shqipërisë””. Në atë analizë, zoti Kastriot Myftaraj e kishte skanerizuar mrekullisht librin e Ben Blushit. Nga ajo analizë, në këndvështrimin tim, dalin në spikamë dy gjëra interesante.

Së pari, Ben Blushi është kundër ribashkimit të Kosovës me Shqipërinë. Në këtë aspekt, ai i bashkohet korit të argatëve të kollarisur të Serbisë në Kosovë, të përfaqësuar nga Nexhmedin Spahiu, Migjen Kelmendi, Imer Mushkolaj, Halil Matoshi e ndonjë tjetër, të cilët janë munduar e po mundohen të shpikin një komb kosovar dhe një gjuhë kosovarishte.

Shovinizmi rusomadh, për interesat e shovinizmit serbomadh, nuk dëshiron në asnjë mënyrë që në jugun e Serbisë të krijohet një shtet i fuqishëm shqiptar. Prandaj ka shpikur “kombin kosovar”, pronar të shtetit kosovar, siç i pëlqen të shprehet Nexhmedin Spahiu. Shovinizmit rusoserbomadh i intereson, makar edhe të ekzistojë një shtet i pavarur kosovar, me qëllim që të tallet me të, ashtu siç ka vazhduar të tallet deri tani, në mënyrë që të vijë duke e shkërmoqur ca nga ca përmes argatëve të tij të kollarisur që ka në Kosovë. Prandaj ka shumë të drejtë një analist atdhetar kosovar që thotë se prapa kodrës sebe dhe prapa malit grek qëndron Rusia.

Shteti karagjoz grek, nga ana e vet, po ashtu, nuk e dëshiron në asnjë mënyrë krijimin e një shteti të fuqishëm shqiptar në veriun e vet. Që prej vitit 1913 dhe deri në ditët e sotme, Greqia, kjo kryekështjellë e gënjeshtrës, e hipokrizisë dhe e mashtrimit, s’ka lënë kusur pa bërë që të marrë Epirin e Veriut, duke harruar qëllimisht faktin që trojet etnike shqiptare shtrihen deri në Artë e Prevezë. Arsyen e vërtetë se pse këtij shteti karagjoz i shkon lodra e fëmijës kur e mendon se sipër kufijve të tij veriorë mund të krijohet një shtet i  fuqishëm shqiptar, brenda trojeve të veta etnike, na e zbulon gazetarja holandeze Ingeborg Beugel në një intervistë që ka dhënë për Sarajevo-x.com. Ajo ka deklaruar:

“… kam dëgjuar gjatë gjithë kohës argumentet greke mbi rrezikun e një “aksi mysliman” rreth Greqisë, ku, me marifet, Kosova do të bashkohej me Shqipërinë dhe do të bënin një Shqipëri të Madhe, që do ta bënte Greqinë një “sanduiç” me armikun e saj të vjetër, Turqinë. Natyrisht që ishte edhe argumenti i solidaritetit ortodoks dhe urrejtja e vjetër ndaj myslimanëve, aleatëve të Turqisë. Por unë nuk e kam besuar kurrë këtë gjë” (Citohet sipas faqes së internetit: “Greqia, kjo bishë e Ballkanit”. 05 prill 2010. Përgatiti Albert Hitoaliaj. Marrë nga Sarajevo-x.com).

Pra, ja ku fle lepuri: Serbia dhe Greqia, me përkrahjen e Rusisë “prapa kodrës serbe” dhe “prapa malit grek”, nuk dëshirojnë në asnjë mënyrë që të  krijohet një shtet i ribashkuar kombëtar shqiptar, brenda trojeve të tij etnike. Prandaj treshja ortodokse ka shpikur një detyrë shumë të vështirë për t’u zgjidhur, siç është sajimi i “kombit kosovar” që nesër-pasnesër mund të shoqërohet edhe me sajimin e “kombit iliridas”, pas një shpërbërjeje të mundshme të Maqedonisë. Dhe këtë detyrë kaq të vështirë, kjo treshe ortodokse ua ka lënë në derë për ta zgjidhur argatëve të lartpërmendur, të cilëve, në vetminë e tyre dëshpëruese, u bashkohet Ben Blushi për t’u dhënë kurajë në misionin e tyre antikombëtar kundër ribashkimit të Kosovës me Shqipërinë.

Së dyti, Ben Blushi për Shqipërinë paska bërë një parashikim katastrofik (apokaliptik), sipas të cilit pas dy shekujsh dhe pikërisht në vitin 2214, Shqipëria dashka të zhduket nga faqja e dheut. Me këtë rast, zoti Kastriot Myftaraj, në analizën e vet, shkruan:

Shqipëria do të zhduket nga mungesa e lindjeve, e kombinuar me largimin e shqiptarëve nga Shqipëria. Blushi qartësisht nuk e duron dot ekzistencën e Shqipërisë. E vetmja brengë për Blushin është se ai nuk do të jetojë që ta shikojë zhdukjen e Shqipërisë”.

Parashikime të tilla apokaliptike për Shqipërinë sigurisht që mund t’i bëjë një njeri që s’është shqiptar. Prandaj ka të drejtë zoti Kastriot Myftaraj kur thotë se  “Blushi në fakt nuk e konsideron veten shqiptar”. Ky pozicionim prej jo shqiptari i Ben Blushit më solli menjëherë në kujtesë letrën e Mitrush Kutelit, drejtuar Mustafa Greblleshit më 28 gusht të vitit 1961. Në atë letër, Kuteli, ndër të tjera, shkruan:

“…

Një ditë në Belgrad Shutja (Dh. Shuteriqi – sqarimi ynë) më pat pyetur: Mitrush, ç’do të bënje ti po të kishe gjetur një vepër të pabotuar të një shkrimtari të vdekur? – Ia ktheva: – Do t’i bënja një parathënie dhe do ta botonja. Ay: – Me emrin e kujt? – Të atij që e ka shkruar. Do të kënaqesha t’i jepnja lexonjësit një vepër që mund të zhdukej. – Jo, më tha, vepra e gjetur është imja se unë e gjeta. Pra unë, gjetësi jam ‘autori’ i saj. – Ti s’je autor se nuk e brumose në mëndje e shpirt, nuk vuajte ti në të lindurat, nuk…nuk…- Ay më shikoi tinzar dhe e ktheu fjalën: – Po kur boton një këngë popullore? – Kur botonj një këngë popullore, them se ku e kam mbledhur, kush ma ka treguar. Roli im është ta mbledh, ta botoj, t’i tregoj burimin. -Ay përsëri: – Po ay që ta dha këtë këngë s’është autor i saj, pra…- Unë s’them se filani e ka qitur këtë këngë, them vetëm se ay ma ka treguar…- Shutja e ktheu prapë, të prerë: – Jo, s’jam dakord ! Vepra që kam gjetur është imja…- I thashë : – Kësaj i thonë vjedhje !..- Ay u ngrys…

Këtu u mbyll muhabeti ynë në rrugët e Belgradit në dhjetor 1945. Atëhere Shutja ishte mjaft modest, por brenda tij gurgullonte kazani i madh i shejtanit. Lëvdonte shkrimet e mia, ngrinte në qiell Lame Kodrën. Pastaj nisi të ngrihet gjersa u bë burrë me llullë, me berè e me automobil; më shau e përshau, pështyu, lëpiu, hoqi “i” -në në fund të mbiemërit që të vërtetonte tezën e tij, siç i tha Popoviçit vetë në tryezë: “Emri ynë vjen nga fjala serbe ‘Shute’ që do të thotë ‘shaka’. Rjedhim nga një familje e Stara Serbisë të Despotatit të Elbasanit. Pra, si të thuash, ‘unë’ jam ‘ti’. Ndihmomë të ngrihem lart! Jepmë, të kam vëlla”!

Më falni që u zgjata kaq shumë me këtë “Dhimitriadë Shuteriqore”, po këto të gjitha m’i zgjoi karasyfeti i tij arogant që endej rrugëve të Pogradecit…Një grek i moçëm me emrin Phrantjes, historian, paska thënë:  “Shqiptarët janë populli më i lig e më i kotë (‘le plus inutile’) në botë” . Përfundimi? Duhet të çduket…Kështu thotë bizantini Phrantes. Domosdo, Phrantes është armik, është ujk dhe ka folur, shkruar e vepruar ndofta si ujk. Por ujku njihet dhe njeriu di se si të mbrohet kundër tij: me sëpatë, me kopaçe. Por si të mbrohet kundër ujkut të veshur me lëkurë dele!? Si të mbrohet kundër atij që i flet si ëngjëll e vepron si shejtan? Të gjitha këto i lexoj, i bluaj me mëndje natën, s’më zë gjumi dhe më vjen të çmëndem… (Citohet sipas: “Letër e Mitrush Kutelit, dërguar Mustafa Greblleshit”. Gazeta “E djathta”. Nr. 53. 03 nëntor 1995).

Dhe Miladin Popoviçi e ndihmoi vëllain e vet. I vuri detyrë argatit të vet Enver Hoxha që Dhimitër Shuteriqin ta ngrinte në detyra të larta shtetërore, deri në Kryetar të Lidhjes së Shkrimtarëve dhe të Artistëve. Me sa duket, Blushin nuk e lë të qetë thirrja e gjakut. Gjyshi i tij me prejardhje serbe, i thërret që nga bota e përtejme që të ngrihet në mbrojtje të kauzës serbe kundër ribashkimit të trojeve etnike shqiptare. Por, për arsye të miqësisë ortodokse serbogreke, në gjakun e Blushit, me sa duket, lëvrijnë edhe qeliza greke, të cilat, me parashikimin që bën për zhdukjen e Shqipërisë pas dy shekujsh, e binjakëzojnë me historianin shovinist grek të kohës së bizantit, Phrantes.

Por duhet t’i japim hakun Blushit: megjithëse që të dy, edhe Blushi, edhe Phrantes, janë për zhdukjen e Shqipërisë, Blushi parashikon zhdukjen e vetvetishme, zhdukjen paqësore të Shqipërisë, ndërkohë që Phrantes, si grek që është, si armik i betuar i etnisë shqiptare, bën thirrje pë zhdukjen e dhunshme të saj.

Kot brengoset Blushi kur mendon se nuk do të jetojë që ta shikojë zhdukjen e Shqipërisë. Si deputet që është, ai, me paratë e shtetit, mund të niset për një vizitë në Kinë dhe atje, me ndihmën e autoriteteve vendase, të shkojë për piknik në zona të thella dhe të ngjitet deri në Tibet, ku rritet bari (eliksiri) i rinisë dhe i jetëgjatësisë. Atje ai, po me paratë e shtetit, mund të sigurojë dozën e nevojshme që do t’i sigurojë një jetë bukur të gjatë që do ta kapërcejë edhe vitin 2214, kur ai do të soditë i qetë “zhdukjen” e Shqipërisë.

 

Santa Barbara, Kaliforni

10 tetor 2014

Pas fjalëve të mjerimit të Balkan Autor-it . / Reagim i Prof. Eshref Ymeri-it, lidhur me paraqitjet e Ben Blushi-it.

 

 Pas fjalëve të mjerimit të Balkan Autor-it

 

 

 

Eshref Ymeri

 

Reagim i  Prof. Eshref Ymeri-it, lidhur me paraqitjet e Ben Blushi-it.

 

 

Pas botimit në internet të shkrimit tim me titull “Ben Blushi në gjurmët e bizantinit Phrantes”, vjen menjëherë reagimi i Balkan Autor-it, i cili, në rubrikën “Komente” të organit “Fjala e Lirë”, më sulmon si më poshtë. Tekstin e sulmit të tij po e riprodhoj me pikë e me presje:

I “nderuar” Prof. dr. Eshref Ymeri, si mund te shkruash per nje autor dhe letersine e tij pa e lexuar? Si mund te mbeshtetesh mbi pandehme e fakte te paqena me ato grada qe ke krah emrit? Ku ka ne kete bote analiza dhe analiste shterues? Pse duhet paargjykuar Ben Blushi si shkrimtar? Apo se u shpall nga juria e vleresimt si shkrimtar evropian? Po kot flasim se ju kedo qe te qe shpalluar njesoj do te paragjykonit”.

Së pari, Balkan Autor-i, duke qenë i fushës së letrave, duhet të kulturohet nga ana gjuhësore. Shqipja jonë e bekuar ka 36 shkronja, jo 35, siç i pëlqen Balkan Autor-it. Me sa duket, shkronjën ë ky Balkan Autor-i e paska flakur nga alfabeti i shqipes.

Së dyti, si i fushës së letrave që është, Balkan Autor-it nuk i ka hije, për të mos thënë që është e turpshme, t’i shkruaj fjalët me gabime drejtshkrimore trashanike, siç është rasti i fjalës paargjykuar, që duhet shkruar paragjykuar, dhe i fjalës shpalluar që duhet shkruar shpallur. Me sa duket, nga zelli i tepruar për të më sulmuar mua sa më shpejt që të ishte e mundur, Balkan Autor-i, duke mos pasur respekt për publikun, nuk e ka quajtur të nevojshme ta lexonte tekstin para se ta niste për në faqen e internetit.

Së treti, Balkan Autor-i harron që i-ja  është nyje e përparme e mbiemrit “i nderuar”, që është, pra, mbiemër i nyjshëm dhe kur i drejtohesh dikujt me dëshirën për ta fyer apo për ta ironizuar, ai duhet futur në thonjëza i tërë. Prandaj Balkan Autor-i, duke m’u drejtuar mua me ironi apo për të më fyer, ka vepruar gabim që i-në e ka lënë jashtë thonjëzave. Kjo dëshmon përsëri se Balkan Autor-i e ka të gjymtë kulturën gjuhësore.

Së katërti, zoti Kastriot Myftaraj analizën e librit të Ben Blushit “Hëna e Shqipërisë” e ka bërë në mënyrë shteruese. Ai ka folur me gjuhën e fakteve, me citime konkrete nga faqet e librit dhe Ben Blushin e ka mbërthyer me shpatulla pas murit. Por deri tani, në faqet e internetit, unë s’kam parë të botuar  ndonjë reagim të Ben Blushit kundër zotit Kastriot Myftaraj. Po ashtu, edhe Balkan Autor-i,deri tani, në faqet e internetit s’është bërë i gjallë për të dalë në mbrojtje të Ben Blushit dhe për t’iu kundërvënë zotit Kastriot Myftaraj.

Së pesti, nga analiza mjaft autoritare e zotit Kastriot Myftaraj, dilnin në spikamë dy çështje të mprehta: e para: Ben Blushi është kundër ribashkimit të Kosovës me Shqipërinë; e dyta: Shqipëria, sipas Ben Blushit, do të zhduket pas 200 vjetësh. Përfundimi i parë i Blushit i vjen shumë në osh Evropës, e cila, në bashkëpunim të ngushtë me shovinizmin rusomadh, për interesat e grekosllavizmit, na copëtoi trojet tona etnike. Me këtë përfundim që nxjerr Blushi, mbron interesat e shovinizmit serbomadh dhe të kishës shoviniste serbe, e cila, me gojën e fashistit me veladon me emrin Irinej, ka deklaruar botërisht se Serbia do të kthehet në Kosovë, qoftë edhe pas 2 mijë vjetësh. Blushi nuk mund të nxjerrë përfundim tjetër se në dejet e tij rrjedh gjak serb, se gjyshi i tij ia ka thënë troç Miladin Popoviçit se cila ishte prejardhja e tij (e gjyshit të Ben Blushit): “nga një familje e Stara Serbisë të Despotatit të Elbasanit”.

Çuditërisht, Balkan Autor-i, në sulmin që ndërmerr kundër meje, e  anashkalon këtë përfundim të Ben Blushit që zoti Kastriot Myftaraj e ka analizuar hollësisht dhe që unë u ndala posaçërisht në artikullin tim. Me sa duket, Balkan Autor-i i bën fresk me servilizëm Ben Blushit dhe e radhit veten në përkrahje të të gjithë antishqiptarëve që janë kundër ribashkimit të Kosovës me Shqipërinë. Pra, duke zënë një pozicion antikombëtar, Balkan Autor-i çon ujë në mullirin e boshtit shovinist  Beograd – Moskë – Athinë që është kundër ribashkimit të trojeve etnike shqiptare.

Gjate verës dhe vjeshtës së vitit 1999 kam qenë katër herë me shërbim në Kosovë, si përkthyes. Tri herë kam shoqëruar grupe gazetarësh ukrainas dhe një herë një grup gazetarësh rusë. Nga takimet e shumta që ata patën me qytetarë të thjeshtë të Kosovës, që nga fshati Çabër i Mitrovicës e deri në fshatin Grejkoc të Prizrenit, nga Kaçaniku e deri në Pejë, rezultoi një tjetër mendim, i përkundërt tani me atë të Ben Blushit. Pyetjes së gazetarëve se si e shikonin ata, si qytetarë të thjeshtë, perspektivën e Kosovës, të gjithë i përgjigjeshin njëlloj: të pavarur dhe të ribashkuar me Shqipërinë. Është tjetër punë nëse Ben Blushi, në kafenetë e Prishtinës, është takuar me njerëz të kallëpit të Nexhmedin Spahiut, të Migjen Kelmendit etj. të cilët kanë bukën e Kosovës, por bëjnë duanë e Serbisë.

Balkan Autor-i anashkalon qëllimisht edhe përfundimin e dytë të Ben Blushit, sipas të cilit Shqipëria do të zhduket pas 200 vjetësh. Rrjedhimisht del vetvetiu edhe përfundimi i nënkuptueshëm se do të zhduket edhe gjuha shqipe. Ben Blushi dhe servili i pështirë i tij Balkan Autor-i kot rreken t’u mbushin mendjen njerëzve se një gjë e tillë ka për të ndodhur me të vërtetë. Mbi etninë shqiptare, që prej antikitetit dhe deri në fundin e shek. XX janë dyndur dallgët e 27 pushtimeve barbare, por ajo ka arritur të mbijetojë. Sepse forca e mbijetesës së saj është e jashtëzakonshme. Etnia shqiptare nuk mund të zhduket kurrën e kurrës se është e pazhdukshme gjuha shqipe që është gjuhë hyjnore, gjuha e ilirëve, të cilët, siç thotë natyralisti i famshëm romak Plini Plaku (23-79), kanë krijuar të parin alfabet dhe romakët shkrimin e morën prej tyre.

Etnia shqiptare nuk do të zhduket kurrë dhe nuk dëshiron as zhdukjen e etnive fqinje, por me kusht që çdo etni të jetojë në trojet e veta etnike, në kuadrin e një shteti mbarëkombëtar.

Në fund dëshiroj të theksoj se zeja e mercenarit është mjaft fitimprurëse, se mercenar mund të bëhesh kollaj. Kurse zeja e atdhetarit, e njeriut me dinjitet të lartë kombëtar, është shumë e vështirë për t’u ushtruar. Është në dorën e gjithsecilit të vendosë se cilën zeje duhet të zgjedhë. Kjo varet nga edukata që ka marrë gjithsekush në familjen e vet, e cila është kudhra e parë e formimit të personalitetit të njeriut. Një aforizëm i kohëve të kahershme thotë:

“Mercenarët nuk vdesin, ata zbresin në skëterrë për t’u rigrupuar”.

 

Reagim : Në mbështetje të prof. Eshref Ymeri-t / nga Cenë Pushkolli, gazetar Prishtinë, Kosova Historike

 

Reagim

 

 

 

Eshref Ymeri

 

Në mbështetje të prof. Eshref Ymeri-t

 

Nga Cenë Pushkolli, gazetar Prishtinë, Kosova Historike

 

Në shkrimin e Prof. dr. Eshref Ymeri-t “Ben Blushi në gjurmët e bizantinit Phrantes” lexuesit të nderuar i bëhet me dije se Ben Blushi përveç që nuk po e dashka Shqipërinë e Ribashkuar, ai edhe fundin e saj po e parashike pas 200 vjetësh. Për këto dy çështje shumë të rëndësishme për Kombin Shqiptar do të duhej të reagonte çdo shqiptar i ” pjellës”shqiptare (lexo: çdo shqiptar që ia dëshiron të mirën kombit shqiptar)ashtu siç ka reaguar me të drejt Profesori i nderuar, veprimtari i palodhur i kauzës gjithkombëtare shqiptare, luftëtari i trazuar për Ribashkimin Kombëtar, prof. Eshref Ymeri. Mjerisht në vend se të përkrahet prof. Eshrefi në shkrimin e tij të sipërpërmendur, dikush nga Ballkan Autori(shkrues i pa emër)nis e kritikon prof. e nderuar, pse e paska kritikuar në njeri me dy “sifate” antishqiptare.

Për ta kritikuar me fakte dhe me të drejt Prof. dr. Eshref Ymeri-n duhet pasur minimum gradat shkencore siç ka prof. Eshrefi, përvojën e gjatë në grumbuj të letrave dhe mbi të gjitha edukatën kombëtare shqiptare dhe dashurinë për RIBASHKIMIN E KOMBIT në një Shqipëri Etnike. Nuk është e rastësishme ajo çka thotë Ben Blushi lidhurme Ribashkjimin Kombëtar, ai praqenka kundër Ribashkimit të Kosovës me Shqipërinë; e dyta: Shqipëria, sipas Ben Blushit, do të zhduket pas 200 vjetësh.” Zaten pse është kjo kështu siç po them unë po bazohem në këtë pjesë të shkrimit të prof. Eshrefit: “Blushi nuk mund të nxjerrë përfundim tjetër se në dejet e tij rrjedh gjak serb, se gjyshi i tij ia ka thënë troç Miladin Popoviçit se cila ishte prejardhja e tij (e gjyshit të Ben Blushit): nga një familje e Stara Serbisë të Despotatit të Elbasanit”.” Pra sipas asaj që mund të kuptohet Ben Blushi paska prejardhje jo shqiptare, prandaj, nuk është çudi se çfarë paska thënë.

Prof. Eshref Ymeri askënd nuk e merr në thumb pa pasur vërtetë arsye të madhe. E arsyet pse ka reaguar prof. Eshrefi qenkan aq të mëdha saqë një njeri siç është prof. Eshrefi me një edukatë tashmë të njohur atdhedashurie nuk mund të qëndrojë indiferent. Unë më tepër nuk po e zgjas në këtë shkrim timin në përkrahje të prof. Eshrefit, por prof. Eshrefit po i them: të lumtë prof. Eshref ta dhëntë Zoti shëndetin, mendjen e mpreftë që ta pritësh RIBASHKIMIN KOMBËTAR

 

 

 

P.S.

 Për të parë lexuesi se pse kam reaguar në vijim -vazhdim janë dy shkrimet- reagimet e prof. Eshref Ymeri-it, lidhur me paraqitjet e Ben Blushi-it.

NJË ÇËSHTJE URGJENTE PËR SHQIPTARËT… / Nga Brahim (Ibish) AVDYLI:

 

Ndarja e dytë e tokave shqiptare nëpër rajone...

 

NJË ÇËSHTJE URGJENTE PËR SHQIPTARËT…

 

 

 

 

Brahim Avdyli

 

Nga Brahim (Ibish) AVDYLI:

 

 

 

Çështja që na preokupon më së shumti nëpër gazetat e botës dhe gazetat rajonale shqiptare, është bashkimi i vërtetë i tokave shqiptare të Kosovës me Shqipërinë. Prej Republikës së Kosovës thuhet se dëshiron që të ndahet toka e ripushtuar serbe, që prej Ibrit dhe andej, ndërsa thuhet se Republikës së Kosovës e Shqipërisë do t`i bashkohet vetëm “Lugina e Preshevës”, të thënë edhe vetë nga profesoresha ruse e së drejtës ndërkombëtare në institucionin arsimor Geneva School of Diplomacy, zonja Prof. Dr. Anna Kondratyuk, në një intervistë të faqes së internetit “Presheva e jonë” apo “I love Albania”.[1]

Në këtë bisedë ajo bazohet në referendumin për pavarësi të Preshevës, Bujanovcit dhe Medvegjës, sikurse në Krime, duke e përkujtuar se me 1 e 2 mars të vitit 1992, nëpërmjet referendumit, shqiptarët e Medvegjës, Preshevës dhe Bujanocit ishin deklaruar për autonomi politike e territoriale, me të drejtë bashkimi me Kosovën. Thëniet e saj janë thënie të reduktuara, ndërsa nuk është i vetmi mishmashës mbi tokat shqiptare, që ende janë sot të ndara e të sheluara nga 4 shtete për rreth, nga Serbia, Mali i Zi, Maqedonia e Greqia. Këto shtete i mbajnë padrejtësisht, me dhunë të paskupullt, me arbitrarizëm. Nëpër duar e shqipfolësve që janë ngritur në “klasë politike” nëpër këto vise, bënë ate që nuk e mbërrijnë këto “shtete” artificiale të kësaj dhune antishqiptare mbi popullatën e pambrojtur. Thonë njëzëri, se “kështu e do Evropa”, por kjo nuk është e saktë, nuk është e drejtë, nuk është më reale.“Politika përbëhet nga dy fjalë, <<poli>>, e cila është fjalë greke dhe do të thotë <<shumë>> dhe <<tik>>, një lloj insekti gjakpirës”, thotë Gore Vidal, siç thotë Ridvan Muslia. Politika është bërë gjakpirrëse dhe po e ha popullin e vet siç duan armiqtë tanë.

Ajo është njëkohësisht e paduruar për shqiptarët, të cilët, e rrespektojnë në radhë të parë Bashkimin Evropian, ligjet dhe reformat e saj. Nuk janë absolutisht kundër Bashkimit Evropian dhe po tregohen të dhënë për të drejtat e tyre legjitime nga të gjitha ndarjet arbitrare të sotme:

  1. a) në Çameri, në pjesën e epërme Greqisë, e cila e mbanë kreun e Evropës së Bashkuar;
  2. b) ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë, që ka shpallur tashmë legalisht “Republikën Ilirida”, e cila i ka lënë në brendi të Maqedonisë disa lokalitete me shqiptarë, por e cila aspak nuk njihet, e të cilën “dy politikajt” e mëdhenj dhe kundërshtarë, Ahmeti dhe Thaqi, kanë lidhur një “marrëveshje” për të mos e njohur, ndërsa politika “maqedone” e ka mbushë “shtetin” me parulla sllave;
  3. c) Serbia e ngushtë, që fletë me fjalor politik, kur nuk bënë punë “ndërhyrja” e fesë muslimane sunite ndër shqiptarë të këtyre viseve, e cila i mbanë me të holla të Serbisë shqiptarët nën sundim dhe i nxitë edhe në ndërmarrjet fetare, kur nuk i “gënjen” më tutje politika ditore serbe, e mbushur me rrena e kërbaq;
  4. d) dhe Mal të Zi, i zi si politika serbomadhe, më e zezë në ndërhyrjet saj për ta shpopulluar nga “vendi” i “tyre” shqiptarët, edhe pse vetë është “themeluar” nga ata dhe e bënë tektualisht ate që e lë mangut Serbia kundër nesh.

 

(Dhe, këtu, nuk janë të futur as armiqtë tanë të mëdhenj, në radhë të parë Rusia, Bullgaria e Turqia, pa marrë parasysh Spanjën e Portugalinë, pjesërisht Anglinë dhe Italinë, që u frigohen territoreve të veta nga ata që i kanë shtypur dhe na drejtohen kundër nëpër mbledhjet tuaja, sado që i kanë argumentet dhe faktet, të sistemuara për historinë e vërtetë të shqiptarëve, por na “quajnë” ndryshe me emra të rrjedhur tradicionalisht prej kauzës romake në politikën e saj.)

 

Për trojet autoktone shqiptare dëshomon edhe vetë historia jonë e vjetër se jemi një komb parësor në të tri kontinentet, Afrikë, Azi e Vogël dhe Evropë; se e flasim të njëjten gjuhë, të cilën e kanë folur stërgjyshërit tanë të parë, që prej zanafillës së këtyre kontineteve dhe Evropës. Të njëjtën gjuhë po e flasim sot. Por, kjo nuk vie në shprehje. Tokat tona të ngushtuara nga armiqtë tanë janë “shpallur” me të padrejtë si toka “serbe”, “malazeze”, “makedone” dhe “greke”. Po të shikohet mirë territori i Republikës së Kosovës, Ibri nuk është absolutisht vija e “shtrirjes së serbëve”.

Republika e Kosovës nuk ndahet absolutisht. E nëse bashohet me Republikën e Shqipërisë, ajo do të merrte pjesën veri-lindore dhe veri-perëdimore, jashtë territorit të Republikës së Kosovës, pra Kosovën Perëndimore, Veriore dhe Lindore, thjeshtë të ashtuquajturën “Sanxhak”, “Luginë e Preshevës” dhe rajonet e tjera nën Serbi, sepse nuk kishte “kombe” të tjera në të gjitha këto toka autoktone apo siç thotë edhe Ridvan Muslia, në gadishullin ILIRIK kishte vetëm Shqiptar të përçarë e pushtues osman dhe asnjë komb tjetër, përveç se u “krijuan” artiticialisht “kombet” e ndyshme, siç janë “serbët” dhe u nda kështu nga fuqitë e mëdha Evropiane të kohës, të cilat nuk donin të krijohej edhe një herë ILIRIA, pra toka shqiptare.

Evropa e Bashkuar e di mirë çka do të thotë fjala “Luginë” si “Lugina e Preshevës”, që është vetëm një luginë e vogël, sikurse e di se “Ballkan” është quajtur prej jush Gadishulli Ilirik dhe është emërtim evropian politik. Por, nuk po i kthehemi termave Evropiane të politiko-kracisë, por po e rrahim çështjen tonë.

Ne, në radhë të parë po i shqyrtojmë se cilat ishin dhe janë tokat shqiptare jashtë Republikës së Kosovës në territorin e Serbisë dhe Malin e Zi, atëherë tokat tjera jashtë kufijve të Republikës së Kosovës dhe Republikës së Shqipërisë, respektivisht në Maqedoninë dhe Çamerinë shqiptare.

Në Kosovën Lindore jashta Republikës së Kosovës bëjnë pjesë ish trojet shqiptare, si psh, Nishi; poshtë tij është Arbanasi, Ultësira, Brestovac, Leskovc, dhe Morava e thatë; në të majtë janë Toplicë, Luftar, Bukan, Medvegjë, Përkuple, Bllacë, Leskovac e Kastriot; në të djathë janë Pallankë e bardhë, Babushnicë, Vlasotincë, Bari i Zi, Surdullicë, Piroti dhe Animbreti; ndërsa në jug Vranja, Zotaj, Tregishtë, Bujanovci e Presheva. Pra, Arbanasi dhe Toplica janë afër Nishit, ndërsa Lugina e Preshevës në jug të kësaj krahine, që është me 95% shqiptarë.

Pastaj vie Kosova Veriperëndimore e ndarë në mes të dy shteteve, Serbi dhe Mal të Zi. Disa qytete kanë origjinën e vet prej nesh dhe shqipes, si. psh. Tregu i Ri, në të cilin kanë dëpërtuar sllavët prej shekullit të VII e që quhet padrejtësisht “Novi Pazar”, sepse “novi” i thonë sllavët dhe “pazar” i thonin turqit “tregut”; pastaj emrat e tjerë ilir për Ras, Ibër, Peshter, Bishevë, Vapa, Lim etj. që janë me prejardhje nga gjuha shqipe (ras-rrasë; lim-Lumi; Ibër- i bardhë; Vapë – vapa,-ë; Peshter: Pesh- peshë; ter- terr (terrësi), ter – thatësi, etj. Pra tregojnë se Arsa është qytet i vjetër i mbretërisë Ilire dhe se emri i vjetër latin është emër i lokalitetit të vjetër Ras, të cilin serbët e quajnë “Stari Ras”. Stari Ras, pra Arsa e vjetër, është i njohur në atë kohë si Ras dhe ishte një nga kryeqytetet e para të shtetit mesjetar serb të Rashkës. “Arsa mendohet se është monument i vetëm në të cilin është “selia” e nji shteti të Evropës në të cilin është e ndaluar hyrja Lugina e lumit Rashka me rrethinën e vet, e cila i takon komunës së Pazarit të Ri, paraqet një ndër hapësirat më interesante Ballkanike për shkencën e historisë së mesjetës. Procesi i kolonizimit të sllavëve në këtë hapsirë nuk është hulumtuar sa duhet nga historianët tanë. Kolonizimi është bërë në etepa, dhe kolonozimi kryesor është bërë përgjat luginave të lumenjëve”. [2]

I vendosur në rajonin e sotëm të Sanxhakut , qyteti ishte në qendër të shtetit të hershme mesjetare që filloi të përhapet në të gjitha drejtimet. Ai u themelua në mes të shekujve 8 dhe 9 dhe i braktisur diku në shekullin e 13-të. Pozicionin i tij ishte i favorshëm, përgjatë grykës së Lumit Rashka, në udhëkryq midis detit Adriatik dhe shtetit të Zetës, Bosnjë në perëndim. Sot Arsa apo Stari Ras është qytetet i lashtë dhe i rrënuar, i parrethuar dhe i pa mbrojtur, në afërsi 11 km nga Novi Pazarit. Arsa përmendet që në shekullin e dytë nga historianë romak.[3]

Sanxhaku nuk është “tokë serbe” dhe as “malazeze”, sado që janë një pjesë e kësaj toke me përkatësinë fetare muslimane, por është tokë ilire dhe shqiptare.

Stari Ras apo Arsa është menduar dhe është futur si “trashëgimi kulturore” në listën e UNEKSO-s dhe mendojnë serbët t`a shpallin edhe si “qendër” të Evropës së Bashkuar. Kur serbët u vendosën në Luginën e Lumit Rashka, i detyruan popullsinë vendase të tërhiqen nëpër male dhe ua morën tokat. Gjithësesi të gjithë vendasit nuk u tërhoqën por një numër i tyre mbeti nëpër viset malore, për rreth, duke u marr vetëm me blegtori, për mbajtur shpirtin. Në vazhdimësi, ata jetuan në këto vise, pra në Sanxhak, për çka na bënë me dije prezenca e tyre deri sot në këto troje.[4]

Nëse lëvizet kufiri i Republikës së Kosovës, atëherë le ta dinë ata se do të ndeshen përfundimisht me shqiptarët. Shqiptarët do ti prishin kufijtë e Serbisë dhe do të marrin tokat e veta, jo vetëm “Luginën e Preshevës”, që kanë cituar serbët me gojën e mbushur me rrena dhe serbofilët shqipfolës. Edhe Mali i Zi le të bëhet gati se do ti japë tokat shqiptare, do t`i japë Sangjakun tërësisht me Plavën, Rozhajën e Beranin, sikurse tokat shqiptare të Malësisë, deri në detin Adriatik. Kur ata duan ta prishin kufirin, ne kemi njëmijë e një qind arësye të marrim tokat tona.

Malazezët që flasin serbishten e nuk duan ta flasin gjuhën shqipe të territoreve tjera, le të ndahen e të shkojnë ku të duan: njëra mund të bashkohet me Republikën Serbska, tjetra me Bosnjën. Po të dua le të vinë në një bashkim me tokat shqiptare, por duhet që ta mësojnë gjuhën shqipe, sepse nuk kemi asnjë arësye të mësojmë gjuhën serbe në tokën tonë, sepse do të jemi shumicë.[5]

Kjo nuk është as “Shqipëri natyrale” dhe as “Shqipëri e madhe”, siç e thonë ata që nuk na e donë të mirën, por troje etnike shqiptare, pra Shqipëria etnike, që nuk e trembë asnjeri, sepse kudo që jeton tradicionalisht dhe autokton SHQIPTARI do të quhet TOKË SHQIPTARE. “Shqipëria natyrale” nuk e parasheh Çamërinë mbrenda shtetit të Shqipërisë, që dihet se edhe ajo e ka zhvilluar referendimin për bashkim me Shqipërinë si “Republika e Epirit”, pra Çamëria.[6] Ndër këto, vetë “Republika ish-Jugosllave e Maqedonisë”, të thirrur prej Evropës së Bashkuar, OKB-së dhe politikës botërore “FYROM”, do të vije në bashkim me Shqipërinë, si tërësi, dhe nuk ka nevojë të bëjë “ambasada të përbashkëta” me Serbinë, sepse është e njohur shekuj e shekuj me radhë kundër shqiptarëve. Serbia është e njohur si armike e veçantë kundër nesh dhe nuk ka mend në kokë të ndalë këtë politikë të shtrembët dhe agresive, që kurdo e ka përtërirë me spica të njohura. Ajo është botërisht e njohur si okupatore ndaj nesh, përveç se pseudoshkencëtare.[7] Serbia po i nxitë edhe me mjete të vetat nëpër Evropë pseudoshkencëtarët të thonë ate që nuk mund të “pranohet” se e kanë thënë më përpara serbët. Kurdoherë ka falsifikuar historinë e vet që prej themelimit; kanë falsifikuar “historinë” e “arbanasëve” përfundi vetes dhe faktet historike që i ka gjetur ajo në trojet që ka zapuar, por “arbanasët” janë “albaski” dhe “albanski” janë “albani”, që do të thotë Shqipëria, siç do të thotë Epiri, Epirus latinisht, që vjen prej shqipes së lashtë e që do të “IPE-SHQIPE” dhe “IPERIA-SHQIPERIA”.[8]

Siç ka thënë Maximilian LAMBERTZ-i, një shkencëtar i madh i Evropës, “Die wahre Geschichte der Menschheit (sollte) geschrieben werden, nur, wenn es in der Schrift wird die Albaner zu beteiligen” (Historia e vërtetë e njerëzimit do të shkruhet kur në shkrim do të marrin pjesë shqiptarët), do të thotë se historia e vërtetë do të shkruhet kur shkencorisht do të shihni ju se ecni symbylltas nëpër lajthitjet serbo-sllave dhe bullgaro-turke kundër shqiptarëve, vetëm se çdo hap përpara do t`u hedh edhe juve nëpër këto humnera.

Më parë do të bashkohet Shqipëria sesa do të shkatërrohet toka shqiptare. Por në qoftë se toka shqiptare do të shkatërrohet, do të shkatërrohet edhe Evropa.

Shqiptari është i lidhur me Zotin e Madh e jo grekët dhe askush tjetër pos nesh. Në qoftë se do ti prishni kufijtë e Republikës së Kosovës do të jetë e prishur Serbia, Mali i Zi, Maqedonia, Greqia, dhe ai që ju e keni quajtur me përdhunë “Ballkan” prej vitit 1850 e këtej, sikurse tërë Evropa e Bashkuar…

Po ua kujtoj unë Napoleon Bonapartin, prej Korsikës së Francës, kur e ka marrë në Fancë pushtetin ushtarak, i ka sjellur një shkatërrim të madh Rusisë, që të mos e harrojë kurrë për këtë tokë, por edhe sot kemi të këtillë, që nuk janë “të njohur”, por, kur e jep mundësia, do të paraqiten si Banaparti dhe ju do të habiteni.

Dy duar janë për një kokë! Koka e shqiptarit është në Shqipëri. Aty ka lindur edhe Gjergj Kastrioti-Skenderbeu. Ju e njihni këtë personalitet. Ia keni ngritur statujat për ndershmërinë tuaj. Nderi, besa, burrëria, lufta mbrojtëse kundër osmanëve, dhe lufta për të mbrojtur tërë Evropën nga pushtimi osman, që e rrezikonte tërë Evropën për ta marrë, ka qenë e vetmja shancë e tij për t`a ruajtur të gjallë edhe shqiptarin.

Sot ndodhen afër 50`000 shqiptarë në Mal të Zi; 300`000 shqiptarë në Serbi; 900`000 në Maqedoni; 700`000 shqiptarë në Greqi; 3`500`000 shqiptarë në Shqipëri; 1`900`000 shqiptarë në Kosovë; 5`800`000 shqiptarë në Turqi, shtoja këtij numri edhe 2`000`000 Llaz, dmth. pellazg, pra shqiptarë të pastër, që e flasin gjuhën shqipe pa kalket latine, turke, sllavo-ruse, serbo-jugosllave dhe pa kalket e tjera të gjuhëve indo-evropiane, të cilat, paditurisht merren me imponime nga shqiptarët pas kthimit të tyre nën 500 vite robëri osmane nga Perandoria Bizantine[9] me njëfarë lirie, prej të cilëve ju e keni marrë shqiponjën dykrenore, por nuk e thuani se e keni marrë prej nesh, siç e keni marrë edhe fenë e krishterë ortodokse, për dallim nga feja e krishterë romake. Çdo njëri nga popujt e vonë, p.sh. serbët, sllavët e rusët, thonë se “janë të parët” e Evropës dhe reklamojnë shqiponjën dy krenore, që iliro-pellazgët ua kanë dhënë me fenë e krishterë ortodokse. Vetë latinët na kanë quajtur “albanë” dhe ju e merrni shabllon, prej shekujve të vonë, pa e dërguar mendjen në lashtësinë e shekujve, kur të parët tanë sunduan kudo nëpër Evropë…

Këtu nuk futen qindra shqiptarë në Panoni, në bregdetin adriatik të Herzegovinës e Dalmacisë, pasaçërisht kohëve të fundit nëpër Evropë, të cilët vetë i kam numruar. Të shfletosh nëpër historinë e vjetër, gjëjmë faqe të tëra me shqiptaro-pellazgë, që ju i thoni se janë “grekë”, pa e ditur se emrin “grek” e keni lënë vonë në histori…

Por, nuk do të flasim për historinë. Ne, do t`i bashkojmë të gjitha tokat shqiptare, nëse do të preket kufiri i Republikës së Kosovës, sepse nuk jemi për B6 (Jugosllavia e re, e ndërrruar me emrin “Unioni Ballkanikoperëndimor-6”, pikërisht me armiqtë tanë më të egër!) dhe nëse u dashka të ndërrojmë kufijt, atëherë ne do të bëjmë një bashkim me vëllezërit tanë.

Nëse është për t`u futur në Republikën e Shqipërisë, atëherë do të futen edhe këto shtete: Republika e Epirit; Republika ish-Jugosllave e Maqedonisë; territoret shqiptare të Serbisë, jo vetëm “Lugina e Preshevës”, por edhe krahina e Kosovës Lindore, Sanxhaku i Serbisë; dhe Mali i Zi.

Tjetër gjë nuk kemi. Ne nuk do të humbim kohë me të ashtuquajturat “bisedime” të Evropës, por me bashkimin e tokave të përmendura, në Federatën Shqiptare, e jo në “Unionin Ballkanikoperëndimor-6″…

Në këtë rast, do ti themi tri Jo-të e tona:

-JO POLITIKËS “MIQËSORE” ME SERBINË, QË ENDE I RRJEDHIN DUART GJAK TË FRESKËT TË SHQIPTARIT TË PAFAJSHËM!!

-JO “HYRJES” NË ASNJË MËNYRË ME SERBINË NË “EVROPË”, PA I KTHYER AJO TOKAT SHQIPTARE, E JO VETËM TË “LUGINËS SË PRESHEVËS”!!

-JO, NUK DO TË MARRË PREJ REPUBLIKËS SË KOSOVËS SERBIA ASNJË METËR “TERRITOR”!!

[1] Shikoni intervistën e saj, http://ilove-albania.blogspot.ch/2014/10/ekspertja-ruse-lugines-se-presheves-nuk.html?spref=fb.

[2] Shikoni më gjërësisht shkrimin e Ismet Azizit, të përpunuar sadopak nga Fahri Xharra, në “E vërteta”, 03.10.2014, “Çka po mbahet në fshehtësi nga shkenca serbe në Sanxhak”

[3] Shikoni më gjërësisht këtë artikull, më poshtë.

[4] Shikoni në këtë shkrim.

[5] Shikoni hartën e ndarjes së tokave tona nga Turqia nëpër vilajete, por na njohin kudo si komb.

[6] Shikoni hatën e tretë të shteteve me përqindje më të madhe shqiptare.

[7] Shikone edhe njëherë faqen time, “Serbia ke qenë okuptare”, në http://www.brahimavdyli.ch/serbia-ka-qenë-okupatore/ (html).

[8] Shikone artikullin tim, “Evropa e Bashkuar dhe Shqiptarët-IX”, në http://www.brahimavdyli.ch/shpalime-për-evropën-9/ (html)

[9] Shikoni këtu edhe shkrimet e mia, ndër to shkrimet “Armiqtë më të rrezikshëm gjatë rënies së Perandorisë Bizantine 2a-2gj” , p.sh. në http://www.brahimavdyli.ch/armiqtë-tanë-2a/ (html), e të tjera.

KRENARI TË JESH KOMBËTARIST SI FUTBOLLISTËT E KOMBËTARES / NGA ARTUR VREKAJ

 

flamuri-300x225

 

KRENARI TË JESH KOMBËTARIST SI FUTBOLLISTËT E KOMBËTARES

 

 

 

 

u2_arturvrekaj

 

NGA  ARTUR VREKAJ

 

 

 

Kjo natë e 14-15 Tetorit 2014, që kaluam është nata e bardhë e kombëtares, e simbolit tashmë të artë të kombit që po hapëron kudo në Trojet Shqiptare dhe në Mërgatë.

Kurrë futbolli Europian nuk ka lënë pa gjumë një Ballkan të tërë! Bashkë me këtë rajon edhe organizmat Europiane të politikës, diplomacisë dhe ushtrisë dhe sportit. Kjo ndodhi në Beograd ishte një përshkallëzim i racizmit shtetëror Serb, që luajti për disa ditë rresht me ndjenjën kombëtare të Shqiptare kur vuri në veprim një mekanizëm parandalues dhe ndalues shtetëroro-policor dhe militar që të mos e shihte ndeshjen asnjë Shqiptar nga Shqipëria direkt në stadium. Pothuaj, pragndeshja ishte një situatë paralufte. Por ajo që dua të nënvizoj është qëndresa dhe durimi për tu sjellë me dinjitet i kombëtares Shqiptare në Beograd ku edhe mund tu diskutohej edhe jeta ndonjë prej lojtarëve tanë.

Kombëtarja vinte ballëlartë në Beograd më 14 Tetor 2014, jo vetëm me arritjet e saj të fundit, por edhe me nivelin e saj të shkallës Europiane në vazhdimësi, shtuar këtu më kryesoren – mbështetjen e fuqishme dhe të përzemërt të një kombi të tërë që qëndroi më këmbë për orë të tëra në rrugë e sheshe të Trojeve Shqiptare apo edhe në Mërgatë.

Fitorja e kombëtares me Portugalinë, barazimi me Danimarkën dhe qëndresa e pashëmbullt në Beograd së fundi është lobimi më i madh për kombin tonë në Europë që kemi bërë deri më tani me ndeshjet për kupën e Europës në këtë shekull. Pak rëndësi ka ngjitja në tabelën e renditjes. Ne jemi edhe më lart me gjithë shokët e Shaqirit që vesh bluzën e Zvicrës.

Futbollistët Shqiptarë të kombëtares janë kombëtaristë të vërtetë, sepse janë Shqiptarë të besueshëm për çka bëjnë, sikur edhe me një barazim edhe me një gol të vetëm edhe me një tatu të shqiponjës që e kanë në krah, por që e sheh gjithë bota.

Për ata sot flasin mediat e botës, sepse u treguan të vendosur për të shkuar në një ndeshje që vërtetë kishte një ngarkesë të madhe psikollogjike për vetë arsyen historike të një urrejtje disa shekullore  ndaj Shqiptarëve, që është ushqyer dhe vazhdon të ushqehet në rrugë shtetërore nga shteti Serb.

Kombëtaristët e kombëtares me mbrojtjen e flamurit të Shqipërisë Natyrale jo vetëm ngritën lart emrin e Shqipërisë, të kombit, të flamurit kombëtar, të himnit kombëtar, por u bënë edhe më  frymëzues për këdo Shqiptar,  e në veçanti për Shqiptarët e Mërgatës kombëtare që të ndihmojnë e ushqejnë me kurajo, me pasion çdo të talentuar në çdo sport e sidomos në futboll.

Ata luajnë bukur, jo se një ditë do të nderohen me urdhrin nderi i kombit, por se e kanë në gjak edhe dashurinë për futbollin si dashurinë për Shqipërinë.

Nata e 14-15 Tetorit 2014 do të mbetet si një ngjarje historike për përbashkimin e kombit në një të vetëm në Trojet Shqiptare dhe në Mërgatën Kombëtare. Kjo qëndresë e pashëmbullt e ekipit kombëtar të Shqipërisë në kushte e një ndeshjeje sportive me atmosferë tejet të rënduar policore dhe militare tregoi se shteti Serb dhe vetë strukturat Serbe lejuan një racizëm radikal, që ra në sy të të gjithë botës me sjelljen e tyre në kufi dhe dogana, si dhe më në fund në stadiumin Partizani të Beogradit.

Kombëtaristët e kombëtares janë vërtetë ambasadorë të denjë të Shqiptarisë që e promovojnë Shqipërinë pa fjalime, pa para, pa ndërhyrje as në BE, as në NATO dhe as në OKB – të gjithë bashkë si një trup i vetëm, siç duam ta shohim Shqipërinë një ditë në kampionatin Europian dhe Botëror, sepse më parë Shqipëria do të bëhet pjesë e finaleve të Europës dhe Botës, se sa anëtare gjysmake e BE-së!

Ata, luftarakët e kombëtares që kur këndojnë himnin e fitojnë a barazojnë në vëndet e BE-së apo u bëjnë dush fqinjëve janë shpresa e përbashkimit kombëtar! Me vepra!  Dhe po e tregojnë në çdo ndeshje se sa na frymëzojnë e inkurajojnë me suksesin e  tyre.

E ata,kombëtaristët e kombëtares nuk luajnë për dekorata! Sepse ata janë nderi i vërtetë i kombit në kohë paqe sot për sot! Ne e dimë këtë!

Ju jemi mirënjohës që na ringjallën si komb dhe njëherë, ashtu Shqiptarisht. Si shqiponjat e vërteta që e kanë një – dheun edhe qiellin tonë të pandarë, si ëndrra jonë e kahershme shekullore.

Është vërtetë krenari kombëtare të ndihesh e të rrosh si Shqiptar kudo kur sheh e ndjen me zemër se sa lart e  ngre emrin e kombit tonë – kombëtarja jonë.

Lum familja që i ka, lum Shqipëria për këta yje!

Poezi nga Irina Hysi

Poezi nga Irina Hysi       Zgjim shpirtëror!     Zgjim shpirtëror, dritëkuarc ëndrrash flenë mëndafshit, krejtësisht humbur. Mëngjeset lexojnë xhestet e vjeshtës, ato të lehtat , bien pa frymëmarrje… Shkojnë durimin thatë në hedhje, fluturueset puthin, çmimin e … Continue reading

Ilire Zajmi: Gazetarinë e kam profesion, Letërsia është dashuria ime / Bisedoi Raimonda Moisiu

1-Ilire-Rugova-600x411

 

Ilire Zajmi: Gazetarinë e kam profesion, Letërsia është dashuria ime 

 

 

Ilire Zajmi është nga shkrimtaret pioniere të fillim -viteve të demokracisë në Kosovë. Dhe jo vetëm kaq! Ajo ështëgazetare, shkrimtare, përkthyese e studiuese.
Ka studiuar drejtësinë.Magjistre e shkencave të gazetarisë e komunikimit masiv.Jeton në Prishtinë dhe aktualisht punon në Radio Televizionin Publik të Kosovës ( RTK), gjithashtu edhe korrespondente e Agjencisë italiane të lajmeve, ANSA .
Profesoresha e gazetarisë ështëautore e përmbledhjeve me poezi: “Këmbanat e mëngjesit”-Prishtinë (1991), “Baladë e bardhë “ – Prishtinë (2000), “Amnesia” në gjuhën angleze, shtëpia botuese Corpos Editora, Portugali (2011), ‘Ëndërr e huaj” në formatin e-book Filozofia urbane (2013), përmbledhjen me poezi në gjuhën frënge “C’est la fin” botuar nga shtëpia botuese l’Harmattan, Francë (2014).
Autore e romanit “Fashitja e ëndrrave rebele” Prishtinë (1996), librit publicistik bashkë me gazetarin italian Filippo Landi “Un treno per Blace” botuar në gjuhën italiane nga shtëpia botuese la Meridiana në Itali (1999); “Një tren për Bllacë”, shtëpia botuese Saga Prishtinë (2011), librit studimor në fushën e gazetarisë “Pamjet televizive dhe realiteti” shtëpia botuese Rozafa , Prishtinë (2011). Autore e romanit “Era” botuar nga shtëpia botuese ” Bota Shqiptare” Tiranë 2014.
Ka sjellë në shqip nga gjuha italiane, së bashku me Anton Nikë Berishën, poetin italian Giuseppe Napolitano.
Shkrimtarja dhe Studiesja e njohur Ilire Zajmi ështëprezantuar edhesi autore në revista letrare e antologji ndërkombëtare.
Poezitë e saj janë përkthyer në disa gjuhë të botës si anglisht, frëngjisht, italisht, portugalisht, rumanisht, në gjuhët malazeze, kroate, boshnjake, etj.
Pjesëmarrëse në festivale ndërkombëtare të poezisë.Fituese e çmimit “Ventennale” në konkursin ndërkombëtar për poezi në Milano të Italisë, 2011. Fituese e çmimit të parë për poezi në manifestimin “Mitingu i Poezisë” edicioni i 49 në Gjakovë, maj 2013.
Anëtare e PEN qendës së Kosovës dhe asociacionit Poetas del Mondo (Shkrimtarët e botës).
Koordinatore e festivalit ndërkombëtar “Britma e gruas” etj.

 

 

 

1-raimonda

 

Bisedoi:Raimonda MOISIU/

 

 

 

-Jeni nga shkrimtaret pioniere të fillim -viteve të demokracisë në Kosovë. Kalimi juaj i sukseshëm nga juriste në gazetare e më pas në poete e romanciere. C’mund të na thoni si filloi karriera tuaj letrare? Si u gjendët në këtë “udhëtim” të bukur e mbresëlënës?

 

ILIRJA: Të bëhesha shkrimtare kam ëndërruar si fëmijë. Kam botuar vjershat e para në moshë fare të njomë. Studimet në fushën e jurisprudencës vetëm se pasuruan njohuritë e mia dhe më ndihmuan shumë në udhëtimin që kisha nisur drejt botës së madhe të librit. Me gazetari fillova të merrem kur isha studente, mirëpo shpirtin e kisha gjithmonë te poezia.
Prandaj studimet, profesioni i gazetares dhe pasioni për të shkruar , të gjitha kanë një emër: dashurinë për letërsinë, artin, të bukurën. Është një udhëtim i projektuar gjatë, i cili më sfidon , më jep kënaqësi, më merrë shumë energji, por edhe më përmbush shpirtërisht si asgjë tjetër.
E kam thënë gjithnjë gazetarinë e kam profesion, letërsinë dashuri.

 

-Ju jeni poete. Qindra vargje poetike dhe disa vëllime me poezi. Po citoj disa tituj të vëllimeve me poezi ; “Këmbanat e mëngjesit”-Prishtinë (1991), “Baladë e bardhë “ – Prishtinë (2000), “Amnesia” në gjuhën angleze, ‘Ëndërr e huaj” në formatin e-book Filozofia urbane (2013), përmbledhjen me poezi në gjuhën frënge “C’est la fin” botuar nga shtëpia botuese l’Harmattan, Francë (2014), dhe bashkëautore në antologji kombëtare e ndërkombëtare. C’mund të na thoni për këtë përvojë interesante e përkushtim profesional?

 

ILIRJA: Librat e botuara flasin me gjuhën e tyre. Secili libër i botuar në Kosovë apo jashtë është një aventurë e re letrare, përvojë në vete.Për secilin varg e secilën fjalë, duhet shumë punë, sakrificë e kohë.Letërsia është kërkuese, ashtu si fryma e ajri që thithim. Më pëlqen të mos ndalem, të jem vazhdimisht në kërkim të motiveve të reja, të hapësirave të reja letrare..
E bindur se librin më të mirë akoma se kam shkruar, vazhdoj të punoj me përkushtim e ambicie në rrugën që kam nisur.Sukseset vijnë më pas, e nuk mungojnë.

 

-Cili është elementi më i rëndësishëm dhe interesant për të shkruar një libër të suksesshëm me poezi?

 

ILIRJA: Temat që trajton, gjuha që përdor, vargëzimi , stili origjinal por mbi të gjitha talenti. Pa pasur talentin, të tjerat janë kot.

 

-Cfarë shërben si frymëzim për të shkruar poezi? A keni ndonjë ndjesi të vecantë kur ju shkruani poezi të bukur, të ndjeshme e të mirë?

 

ILIRJA: Më inspirojnë gjërat e thjeshta të jetës, gjërat për të cilat shpesh harrojmë se ekzistojnë. Më inspiron vazhdimisht jeta, dashuria por edhe vdekja. Kur shkruaj diçka që më ngjason e mirë, ndjehem pezull, si të jem në ajër.

 

-Kur shkruani poezi, cili është vendi tuaj më i preferuar, në studio, në natyrë apo krejt rastësisht edhe duke pirë kafe diku?

 

ILIRJA: Nuk kam vend të preferuar. Mbaj gjithmonë me vete laps e letër. Vendi është irrelevant.

 

-Cfarë është muza për ju, është aftësi gjenetike, sipas mendimit tuaj?

 

ILIRJA: Muza është hyjni, është trill i perëndive. Mister.

 

-Ju keni një aftësi të pabesueshme të stilit tuaj poetik, që dëshmon gjithnjë e më shumë se jeni ndër poetet e shquara të letërsisë shqipe. Kur ju shkruani një poezi, cila është pjesa më e vështirë; shtjellimin e elementeve me modelet e fjalës që e përbëjnë, muzikaliteti i vargjeve, strofës, kadenca, ruajtja e rimës, metaforat, figurat artistike, vargjet e lira… Ku qëndron forca e inteligjencës tuaj;është ambicje sfidë apo të dyja bashkë?

 

ILIRJA: Të shkruarit është magji. Kur hedh vargjet në letër, e analizoj a i kam thënë ashtu si i kam menduar. Shpesh shkruaj në disa variante, derisa poezia merrë formën me të gjitha finesat artistike.Ndodh që edhe atëherë të kërkoj më tepër nga vetja.

 

-Ju shkruani poezi lirika dashurie “të pastra dhe të drejtpërdrejta në të shprehur” –dhe vërtet jeni nga poetet e rralla që me vargjet tuaja shpërthyese ilustroni dashurinë njerëzore. Si ja arrini ta bëni këtë?

 

ILIRJA: Dashuria është esenca e ekzistencës njerëzore. Ajo që na fisnikëron shpirtin e plotëson jetën. Nëse nuk do shkruaja për dashurinë, se besoj se do të shkruaja fare.

 

-Cfarë ju shtyn të shkruani një poezi protestë me ton qytetar, intelektual e social?

 

ILIRJA: Realiteti që jetojmë, koha dhe rrethanat, padrejtësitë. E mira dhe e keqja që përjetojmë në botën tonë. Të mos ngresh zërin kundër këtyre dukurive, dmth. të pajtohesh me to.

 

-Ju përvecse poete jeni romanciere dhe publiciste. A i shihni këto zhanëre si sfidë?

 

ILIRJA: Poezia është religjioni im. Prozën e shoh si një zhanër ku jam sprovuar më pak dhe synoj të vazhdoj. Ndërsa sa i përket publicistikës, me librin e botuar në Itali “Një tren për Bllacë” kujtoj se ia kam dalur ta sfidoj veten me sukses.

 

-Cila është sfida për të shkruar një roman? Zhanërin e romanit e “bëtë ju të vinte të ju”, apo është preferenca tuaj?

 

ILIRJA:Proza është zhanër që pak e kam lëruar deri më tani. Është preferencë imja që t’i rrekem këtij zhanri me seriozitet.

 

Kur ju shkruajtët romanin “Fashitja e ëndrrave rebele”(1996) dhe këtë vit romanin “Era” (2014), të vlerësuara ndjeshëm nga kritika e kohës, dhe këto vepra nuk janë fantazi, por është bota e brendëshme njerëzore.Si shkoni ju në lidhje me vendosjen e emrave, të vendeve në ndërtimin e një “bote të re” me tipikë;burim-rrëfim-frymëzim-kulturë?

 

ILIRJA: Romanet që ju përmendi shtellojnë ngjarje reale, romane për “kohën e thyer” siç u vlerësua në një shkrim të botuar. Janë ngjarje e personazhe nga jeta reale.Një histori dashurie, e vendosur në një periudhë historike, në Kosovën e viteve 90’.
Historia e dashurisë mes Erës e Butrintit, personazheve kryesore është vendosur në sfondin historik të kohës që i përket. Nëpërmjet tyre dhe fatit të personazheve të tjerë, jipet një tablo e qartë e jetës politike dhe sociale në Kosovën e asaj periudhe: instalimin gjithnjë e më shumë të terrorit serb, papunësinë, pasigurinë për të ardhmen, shpërnguljet masive drejt perëndimit, dilemat e shumta mbi të ardhmen, arrestimet dhe pushimet masive nga puna, etj. Pra, çdo element i asaj periudhe, është dhënë me vërtetësi në faqet e romanit.
Natyrisht se historia e dashurisë dhe emrat e personazheve janë të trilluara, por ngjarjet janë frymëzuar nga realiteti të cilin vetë e kam jetuar në ato vite të vështira për të gjithë.
Në librat e mi, realiteti dominon.

 

-Ju shkruani mrekullisht e mjeshtërisht në lidhje me personazhet komplekse dhe dilemat morale të cilat përballen me të metat dhe të mirat e tyre në shkallë të ndryshme. A ka ndonjë moment paralel gjatë eksperiencës tuaj, që si rrjedhojë ka sjellë edhe këndvështrimin paralel mbi përvojën jetësore?

 

ILIRJA: Po sigurisht. Libri publicistik “Një tren për Bllacë” i botuar në Itali në vitin 2009, ndërsa në Kosovë në vitin 2011, është libër ku rrëfej përvojën time si gazetare gjatë luftës në Kosovë. Aty e kam përshkruar Iliren si personazh, që rrëfen përvojën e saj jetësore bashkë me shumë karaktere të tjera që e përjetuan luftën në Kosovë.Të njëjtën gjë bën edhe bashkëautori i librit Filippo Landi.

 

-A keni menduar ndonjëherë për t’i shkruar skenar filmi? A do të jeni në gjendje ta bëni atë?Dhe po qe se provoni ta bëni atë, c’mund të na tregoni për aktin e të shkruarit të një skenari, me trillimin e karaktereve dhe të shkruarit e dialogut. Pra shumë duan të jenë shkrimtarë dhe besojnë se janë të tillë. Pra a ndikon letërsia në skenarin e një filmi?

 

ILIRJA: Shumë vepra të sukseshme janë xhiruar edhe si filma. Ka edhe shkrimtarë që bëjnë skenare filmash. Jam autore e disa dokumentarëve televizivë. Të jesh shkrimtare e të bësh skenarë filmash, duke njohur edhe teknikat e punës është një mrekulli.

 

-Znj.Ilire, jeni edhe përkthyese, dhe së bashku me përkthyesin Anton Nikë Berisha, keni përkthyer poetë më famë botërore, si poetin italiani, Giuseppe Napolitano, nga italishtja në shqip . Cfarë ju ka shtyrë t’i përktheni poezitë e tij?Cili është sekreti që fuqishëm ka influencuar në përkthimin e tyre?

 

ILIRJA: Përkthimi është art, rikrijim. Të përkthesh poezitë e Napolitanos ishte e vështirë por njëkohësisht edhe kënaqësi , të sjellësh një mik të madh të shqiptarëve në gjuhën shqipe. “Përshpëritje e hënës” është një poemë shumë e veçantë, e shkruar me pasion dhe vargëzim specific.

 

-Teoritë e përkthimit janë trajtuar më të konsiderueshme për kohën tonë. Në arkivin tuaj krijues poetik kini disa vëllime me poezi të përkthyera në disa gjuhë të huaja.A e ka nxitur përkthimi i tyre ndjenjën tuaj të krijimtarisë, intensitetin dhe kërkesat në artin e të shkruarit?

 

ILIRJA: Më pëlqen të përkthej autorë sidomos nga letërsia italiane. Njohja e gjuhëve të huaja dhe përkthimi të hapin dritare të reja komunikimi me botën e letërsisë së atyre gjuhëve.Lexoj e përkthej në disa gjuhë dhe kjo më inspiron dhe më jep mundësi të pakufishme të përcjell kah shkojnë tendencat në letërsinë moderne, e të bëhem pjesë e pashmangshme e tyre.

 

-Ju keni gjithashtu edhe karrierë të admirueshme- në gazetarinë e komunikimit masiv. Aktualisht punoni në Radio Televizionin publik të Kosovës ( RTK). Si mendoni a është domosdoshmëri ngritja e një bordi letrar apo miratimi nga kritika e kohës për botimin e një libri?

 

ILIRJA: Fakti se më shumë ka shkrimtarë se lexues, tregon se libri duhet të kalojë nëpër disa filtra para se të botohet. Mirëpo edhe bordet letrare dhe kritika e kohës janë mekanizma të diskutueshëm, pasi dominohen nga grupe klanore, të interesit etj.
S ‘kam dyshim se gjithçfarë librash pa asnjë vlerë botohen çdo ditë, por jam e bindur se ata me vlerë gjejnë rrugën e tyre të suksesit.

 

-Në cdo lloj karriere –nënkuptoj karrierën tuaj në letrat shqipe dhe në botën e artit, keni pasur zhgënjime? Cilat kanë qenë uljet dhe ngritjet gjatë ushtrimit të saj?

ILIRJA: Jam e vetëdijshme se rruga që kam zgjedhur është e gjatë, e mundishme, me plot të papritura. Nuk është rrugë e shtruar me lule.Më e rëndësishmja është të zgjedhësh rrugën në të cilën rrallë shkohet. Ato që e përcjellin këtë rrugë kanë fare pak rëndësi.

 

-Jeni vlerësuar pozitivisht dhe admirueshëm nga kritika e kohës në Europë, Ballkan por edhe më tej në SHBA-s? Cili është miratimi kritik për ju në Shqipëri?

 

ILIRJA: Jam prezantuar në disa antologji në Europë, SHBA e gjetiu në botë. Përgjithësisht veprat e mia janë pritur mirë, dhe janë vlerësuar me nota pozitive.E vlerësuar si poete moderne e guximshme e herë herë rebele.

 

Pse shkruani?A keni disiplinë në të shkruar?E përfytyroni veten pa shkruar ndonjëherë?

 

ILIRJA: Shkruaj sepse ekzistoj. Nuk mund ta projektoj ekzistencën time ndryshe, veçse si dikush që ka pasion shkrimin.Kur filloj të shkruaj, di të jem e përkushtuar. Por di të jem edhe shumë rebele dhe e padisiplinuar.Kur nuk shkruaj ndihem bosh.Më bëhet vetja e huaj dhe e largët.

 

-Si shkrimtare, poete, esseiste, publiciste dhe juriste- cili është koncepti tuaj për kombin, për pushtetin, për partitë politike dhe për demokracinë` në Kosovë?

 

ILIRJA: Kombi dhe vendi im po përjeton një kohë të vështirë 15 vite pas përfundimit të luftës. Varfëria, korrupsioni, mungesa e lirisë së shtypit , moszhvillimi ekonomik , degradimi shoqëror ka pllakosur Kosovën, vendin më të izoluar në Europë, të katandisur në mjerim politik e ekonomik. Ky vend duhet të ndryshojë kursin e politikës, të zgjedhë njerëz të moralshëm e të dinjitetshëm për ta udhëhqur. Të ringjallet kulturalisht.Të dal nga hiri ku është zhytur nga keqqeverisja e një klase politike që ka zaptuar shtetin. T’i kthehet respektimit të vlerave identitare , trashëgimisë e kulturës kombëtare. Të mbrojë interesat e vendit e të popullit të saj.
Kosova duhet të gjejë forcë e të shpërthejë këtë gjendje tmerri, sa nuk është bërë tepër vonë.

 

-Projektet tuaja në të ardhmen?Cfarë iu ka mbetur peng?

 

ILIRJA: Të shkruaj një libër që do të lakmonte secili lexues t’a ketë në bibliotekën e tij. Të përkthehem në disa gjuhë në të cilat akoma s ‘jam përkthyer.

 

-Cili është ndryshimi ndaj të cilit kemi nevojë qoftë si individë ashtu edhe si shoqëri njerëzore?

 

ILIRJA: Të ndryshojmë veten, të bëhemi më human ndaj tjetrit. Të falim më shumë dashuri. Si shoqëri njerëzore të këndellemi nga letargjia që na kapluar tash e sa kohë. Të mos bëhemi pjesë e së keqes, injorancës e pre e mashtrimeve.

 

-A ka kritikë të mirëfilltë letrare sot? Ç’ mund t’u thoni kritikëve të sotëm?

 

ILIRJA: Jo. Kritika e mirëfilltë pak kultivohet. Kritikët duhet të jenë të besueshëm, profesionist në atë që thonë, të mos shkruajnë me porosi. Kritika thjesht duhet të kryejë punën e saj , pa u ndikuar.

 

-Kush ju mbështet shpirtërisht në krijimtarinë tuaj të larmishme letrare dhe botuese?

 

ILIRJA: Familja ime dhe miqtë e mi më mbështesin e më japin forcë për gjithçka.

 

-Mesazhi për shkrimtarët e poetët e rinj….

 

ILIRJA: Shkrimtarët e rinj të guxojnë, të thyejnë stereoptipet, të sfidojnë kreativitetin për të dalur para lexuesve. Të besojnë në artin e shenjtë të fjalës dhe të punojnë shumë për të ndërtuar emrin.

 

Faleminderit!

 

BISEDË ME GAZETARIN E DY KOHËVE / Nga Raimonda Moisiu

1-fiqo-dritero

 

BISEDË ME GAZETARIN E DY KOHËVE

 

 

Përveç gazetarisë, Fiqiri SHAHINLLARI është autor i librave: “Jeta ime, disa kujtime”,Studimin shkencor ” Brega dhe shpresa” librat ”Lis ne shkëmb” , “Kushtrimi i gjakut”. “Seriozitet me buzeqeshje”, “gjaku i Trendafilit”, “Brezargjendta dhe Dushklisi i shenjte” dhe i fundit” Dhembi”/

 

 

 

1-raimonda

 

Nga Raimonda MOISIU/

 

 
Ka lindur në fshatin Floq të Korçës, më 14 qershor 1945.Eshtë një fshat i spikatur për traditat atdhetare, intelektuale e patriotike, bashkëfshatar i avokatit e shkrimtari Kristo Floqi . Shkollën fillore e kreu në vendlindje, kurse shtatëvjecaren në Kamenicë dhe të mesmen në qytetin e
Korçës. Në ato vite, aktivizohet në rrethet kulturore e letrare, duke shkruar në gazetat “Pionieri” e “Zëri i Rinisë”. Më tej, gazetari dhe publicisti Fiqri Shahinllari vazhdon studimet dhe diplomohet në Institutin e Lartë Shtetëror të Bujqësisë (sot: Universiteti Bujqësor). Njëkohësisht, në atë kohë, krahas saj ndiqte degën e gazetarisë, në Fakultetin Juridik të Universitetit të Tiranës. Studimet e larta i mbaroi në vitin 1968. Në vjeshtën e atij viti emërohet redaktor në gazetën e përditshme “Bashkimi” përgjegjës në revistën mujore “Bujqësia Shqiptare”. Me pas transferohet në Ministrinë e Bujqësisë e Ushqimit Gjatë viteve të punës në shtyp, ka lëvruar të gjitha gjinitë e gazetarisë dhe publicistikës. Ka qenë një ndër krijuesit e Shoqatës së Gazetarëve Shqiptarë të Bujqësisë. Aktualisht, është anëtar IFAJ (International Federation of Agricultural Journalists) Që nga viti 2003, jeton familjarisht në Vashington DC, pranë fëmijëve. Ka botuar libra publicistikë, artikuj të shumtë në shypin e kohës.Eshtë autor i “Jeta ime, disa kujtime”,Studimin shkencor ” Brega dhe shpresa” librat ”Lis ne shkëmb” , “Kushtrimi i gjakut”. “Seriozitet me buzeqeshje”, “gjaku i Trendafilit”, “Brezargjendta dhe Dushklisi i shenjte” dhe i fundit” Dhembi”/

 

-Z.Shahillnari,para së gjithash, ju falënderoj shumë për kohën tuaj të vlefshme që ia kushtoni intervistës . E, pra, pyetja e parë, që unëdëshiroj t’u bëj, është: Jeni publicist dhe intelektual. Çfarë përgjegjësie ndjeni ju, në një vend si Shqipëria?

 
-Oh, qe me pyetjen e parë e nise me “përgjegjësi”… Si të të them?Kam qenë gazetar edhe në sistemin diktatorial edhe në demokraci. Jam përpjekur të bëja detyrën në mënyrën më të mirë të mundshme. Brenda kornizes, që lejonte koha, synoja të prekja “telat e zemrës” te lexuesit e gazetës “Bashkimi”, ku unë punoja. Tani, kur kam marrë rrugën e pleqërisë, përgjegjësia ime si gazetar evidentohet lehtë: Mund të shkruaja më shumë kritika, fejtone, vëzhgime etj, edhe pse kudo te rrethonte ndrydhja e autocensura. Unë e dija se, ashtu si relievi, edhe shoqëria shqiptare është shumë e larmishme.Ka njerëz, që kanë etje për të vërtetën, por ka edhe “roje”, që këtë të vërtetë nuk e lenë të dalë jashtë.
Koha dhe sistemi nuk kthehen prapa, por ama me mendje mund të hysh brenda dhe të gjykosh punën tënde, atë që ke bërë dhe atë që duhej të bëje. Natyrisht, me shkrime gazete nuk mund ta rrëzoje sistemin, por në një formë ose tjetrën mund të sinjlizonje lart udhëheqjen, duke u treguar se, fjala vjen, si mund ta realizonin normën kooperativistët dhe punëtorët e tjerë të bujqësisë, të cilët e bënin tokën qilizëm me bel dhe hanin bukë me sherbet(ujë me sheqer, të përzjerë me narden). Si mund t’u tufëzoheshin delet lumjanëve, kur këto bagëti të imta ata i kishin “fabrika” qumështi e leshi dhe, bile, ata këto bagëti i vlerësonin edhe si “doktorë”?
Si intelektual, përgjegjësia ime vetjake bëhet “pronë” e përbashkët e të gjithë intelektualëve tejërë shqiptarë, të cilët nuk u lodhën kurrë së menduari e punuari për lartësimin e ndërtesës së ëndërruar.Por ajo, tashmë, është rrëzuar tërësisht, duke sjellë njëkohësisht zhgënjime të mëdha.Pra, si intelektual jam edhe unë “bashkëfajtor dhe bashkëvuajtës”.

 

– Mund të na tregoni diçka rreth vetes suaj, arsimimit, për interesat dhe përvojat e punës, në të kaluarën?

 
-Kam lindur në fshatin Floq të Korçës, më 14 qershor 1945. Shkollën fillore e kreva në vendlindje, kurse shtatëvjecaren në Kamenicë dhe të mesmen në qytetin e Korçës. Në ato vite, jam aktivizuar në rrethet kulturore e letrare, duke shkruar në gazetat “Pionieri” e “Zëri i Rinisë”. Më tej, i vazhdova studimet në Institutin e Lartë Shtetëror të Bujqësisë (sot: Universiteti Bujqësor), për katër vjet e gjysëm. Njëkohësisht, në atë kohë, ndiqja pasditeve, në dy vjet radhazi, degën e gazetarisë, në Fakultetin Juridik të Universitetit të Tiranës. Studimet e larta i kreva në vitin 1968.Në vjeshtën e atij viti u emërova redaktor në gazetën e përditshme “Bashkimi”.Aty isha i ngarkuar me çështjet e fshatit e të bujqësisë dhe bëja pjesë në kolegjiumin e redaksisë.
Në këtë gazetë e vazhdova punën deri në vitin 1985, kur më caktuan përgjegjës në revistën mujore “Bujqësia Shqiptare”.Pas dhjetë vjetësh, pra kur në Shqipëri përjetonim proceset demokratike, më transferuan në Ministrinë e Bujqësisë e Ushqimit.Me nismën time, ai dikaster botoi “Buletinin Informativ” për shoqatat e përdorimit të ujit.
Gjatë viteve të punës në shtyp, kam lëvruar të gjitha gjinitë e gazetarisë dhe të publicistikës.Po kështu, kam qenë një ndër krijuesit e Shoqatës së Gazetarëve Shqiptarë të Bujqësisë.Aktualisht, jam anëtar IFAJ (International Federation of Agricultural Journalists).
Që nga viti 2003, jetoj familjarisht në Vashington DC, ku janë me punë dhe djali e vajza jonë.

 

– Nga jetëshkrimi tuaj kuptojmë se kini botuar disa libra. Ç’mund të na thoni përkitazi me tematikën dhe ngjarjet e figurat, që jupërshkruani, për të publikuar punën dhe veprën e tyre?

 
-Siç thashë, e gjithë veprimtaria ime është gazetaria. Libra let5rare kam shkruar pak. Ca të botuara, ca të pa botuara. Në vitin 1970 përgatita një vëllim me tregime, me titullin: “Tregimet e Rinisë”. Atë vëllim nuk e çova për botim.Nuk isha i bindur, nëse kisha “qullosur” gjë. Atë vëllim e kam të shkruar me makinë shkrimi” Oliveti”,por kam “frikë” t’i hedh ndonjë sy. E di që e kam shkruar “me zë të ulët”. Them me vete: “Sikur të kenë sy ato fletë të zverdhura nga koha, me siguri, do të shikonin fytyrën time të bërë lulëkuq nga turpi. Kam frikë se do t’i marr tregimet e do t’i hedh në kosh. Pra, le të “flenë” në paqe, atje ku janë, në sirtar!
Shumë kohë më vonë, në vitin 2002 përgatita studimin me titull: “Brenga dhe Shpresa”, ku, siç duket edhe nga titulli, përshkruhet brenga e fshatarësisë, nga që u prishën kooperativat dhe ndermarrjet bujqësore, pas vitit 1990 dhe, gjithashtu, shpresa që u lindi atyre për ndërtimin e kapitalizmit në fshat.
Edhe ky studim ndodhet ne sirtar, për mungesë fondesh për botimin e tij. Nga viti 2005 deri në vitin 2013, kam botuar disa libra: njëri me titullin : “Jeta ime, disa kujtime”, tjetri ”Lis ne shkëmb” deri tek d i fundit “Dhembi””. Tematika e “Lisit…”është malli për vendlindjen.Atje përshkruhen, veç të tjerave, figura të spikatura e atdhetare, si Rushan Beu, i cili ishte mik shtëpie i Qemal Ataturkut, avokati e shkrimtari Kristo Floqi e vëllai i tij Thanas Floqi, ish-firmëtari i aktit historik të Shpalljes së Pavarësisë më vitin 1912, në Vlorë.
“Kushtrimi i gjakut”, në një farë mënyre, mbështet idenë e Xhek Londonit, i cili shkruan se kushtrimi i gjakut është kushtrimi më i fortë.Në qendër të librit është një fis i tërë, ai i Iljazëve, në fshatin Boshanj të Kolonjës, fis patriotësh e të fisshëm, me njerëz krenarë, por edhe fis hallemadh. Një pjesëtar i tij, Muharremi u anatemua dhe u burgos dy herë në sistemin komunist. Pjesa e dytë e këtij libri ka edhe shkrime gazetareske, po edhe nje tregim, që së bashku lidhen organikisht me titullin e librit.Te mos zgjatem per librat e tjere se merzisim lexuesit.

 

– Ju lutem, na tregoni diçka më tepër për punën e botimet tuaja . Si arritët të përuroni dy libra brenda vitit 2010?

 
Jo, e kini gabim.Në shtator të vitit 2010 kam botuar vetëm librin “Kushtrimi I gjakut”, i cili, si ide, lindi befasisht.Në fillim të korrikut 2010, më takoi një i njohuri im dhe më propozoi që të shkruaja një monografi letrare për fisin dhe familjen e tij e sidomos për të atin, Muharremin. Ku më rrihte mua mendja dhe ku e kishte hallin ky, Tekiu. “Hane Shan, hane Bagdat!”-thashë me vete.Sepse unë isha përgatitur të botoja një vëllim me tregime, që i kisha shkruar në Amerikë.Më duhej të hidhja në letër edhe nja dy-tre tregime, që më lëviznin nëpër kthinat e kujtesës sime dhe pastaj, me të parë, me të bërë, mund të gjeja ndonjë sponsor. Fitoi propozimi i mikut tim. Ti e di, Monda, se e provon vetë “histerinë” e krijimit letrar.Kur të kap “amoku” krijues, s’di ku të futesh. O i hedh në letër ato, që të lëvrijnë në tru, o rashë e vdiqa, ndryshe të prishet rehati e s’të kapë as gjumi. Në krye të tre muajve, u shkrua monografia që ze më shumë se gjysmën e librit, prej dyqind e ca faqesh.Kusuri u plotësua me disa shkrime të tjerë, që lidhen, siç e thashë, organikisht me shkrimin kryesor.
Vëllimi me tregime po preiste sponsorin. Po preste edhe titullin përfundimtar I cili me vone u quajt: ” Seriozitet me buzeqeshje” me te cilin lexuesi i interesuar eshte njohor tashme.

 

-Le të kthehemi pas në kohë: Si nisët të publikoni në shyp? Cili ka qenë shkrimi i parë në fushën tuaj të gazetarisë?Po më pas, sie vazhduat këtë udhë të bukur?

 
-Shkrimi im i parë u botua në gazetën “Pionieri”, kur edhe vetë isha pionier në shtatëvjecare. Titulli nuk më kujtohet, por bënte fjalë për vështirësitë e udhëtimit të nxënësve nga një fshat në tjetrin, në dimër e verë, kur nëpër korije ulërinin ujqërit.Më pas, fillova të shkruaja ndonjë shkrim në “Zërin e Rinisë” dhe ende më pas “Bashkimi”, kur isha student dhe ku, me në fund, pas studimeve të larta, u emërova redaktor në këtë gazetë.

 

-Kur e kuptuat se publicistika ishte pasioni juaj? Vetëm se pëlqenit të shkruani?Cilat kanë qenë revistat më të pëlqyerat për tëbashkëpunuar dhe pse?

 
-As që bëhej fjalë të kuptoja unë në moshën e adoleshencës, kur shkrova një poezi, kushtuar fshatit tim te lindjes, të pikasja brenda vetes se pasioni im kishte qenë publicistika. Ajo poezi humbi në kutitnë e postës. Humbi edhe kujtesa ime për vargjet e saj! Hë, po, tani mund të them se, që atëherë, paska lindur pasioni im për të shkruar.Ky pasion ushqehej, doemos, nga leximi. Vitet e fëmijërisë përcaktojnë jetën e mëvonëshme.

 

-Cili është libri i pare, që ke lexuar?

 
-”Udhëtimet e Guliverit”.E lexoja nën dritën e zbehtë të llampës me vajguri në fshat,me padurim ngulmues. Më merrte me zor ime më e më çonte në shtart për të fjetur.

 

-Po filmi i pare, cili ka qënë?

 
-Para se të flas për filmin e pare që kam parë, më lejo ta çoj më tej etjen për lexim. Si në vegjëli, ashtu edhe në rini, leximi më ka sjellë kënaqësi me konture vuajtjeje. Leximi nën dritën e llampës me vajguri, nga padurimi për ta përfunduar librin që ty të pëlqen, ngjet si dy pika uji, me padurimin për ta lexuar sa më shpejt një liber që të rrëmben, edhe pse e lexon nën dritat elektrike ose nën llampat me neon. Po të jap një fakt, që sapo m’u kujtua: Kur isha student, po lexoja “Konti i Monte Kristos”. Sapo kisha përfunduar vëllimin e parë, e fillova të dytin. Në konvikt krevatet i kishim tip marinari. Ushqimin e hanim me lata, që ishte një bllok i vogël me fletë e çdo fletë shënonte: Mëngjes, Drekë, Darkë. Një mëngjes ia dhashë latën një shokut tim dhe iu luta që të ma sillte racionin në dhome, “sepse isha mjaft i sëmurë”. Shoku im e besoi gënjeshtën dhe bëri siç i thashë unë. Kuptohet që edhe në leksion nuk shkova atë ditë. Kështu bëra edhe për drekën edhe për darkën.Rreth orës 10 të mbrëmjes e përfundova leximin e vëllimit të dytë të veprës.Kur më vunë re shokët me sytë pufka e të kuq dhe kur më panë që më merreshin këmbët, kur shkova në tualet, ata u shqetësuan shumë. Kujtuan, të shkretët, se unë vërtet isha i sëmurë…
Ju pyetët nëse e mbaj mend filmin e parë. Po e mbaj mend. Është si dashuria e parë. Ka qenë filmi: “Beu dhe Argati”, një film sovjetik, që u shfaq me kinema ambulante. Ekrani ishte një copë beze e bardhë, varur në një nga faqet e jashtme të murit të shkollës dhe “karriket” ishin tufat e kashtës, shtruar në sheshin e fshatit. U magjepsa me magjinë e kinemasë!
Për të vazhduar përgjigjet e pyetjes, po u them se revistat, që më pëlqenin atëherë ishin:”Ylli”, “Hosteni” dhe “Nëndori”. Dy të parat ishin të ilustruara, kurse “Nëndori” më tërhiqte, sepse atje gjeja tregime e novela nga shkrimtarët tanë, por edhe klasikët e letërsisë botërore.Në këto revista gjeja letërsi të mirëfilltë. Me “Yllin” dhe “Hostenin” kam bashkëpunuar, duke shkruar shkrime, kurse në “Nëndori”, jo. Shkrimet e mija në këto revista ma plotësonin ndonjë boshllëk shpirtëror, që ndieja në gazetën” Bashkimi”, pasi kjo e fundit nuk ishte gazetë latrare. Ajo “kërkonte” nga unë shkrime të shpeshta për të pasqyruar punën, që bëhej në fshat dhe me “boshtin ideologjik” brenda.

 

– Si publicist dhe gazetar, a keni ndjerë ndonjëherë shqetësime, ankth apo pasiguri?

 
-Të jesh gazetar, do të thotë t’i provosh të trija ndiesitë. Edhe shqetësimin edhe ankthin edhe pasigurinë.Dhe kjo, sidomos, në diktaturë, por edhe në demokraci.Më lejoni ta ilustroj këtë pohim edhe me ndonjë fakt konkret nga përvoja ime.Shkruhej apo redaktohej shkrimi.Të nesërmen dilte gazeta. Ti rrije tërë sy e veshë: ç’ do të thonë ata lart, në Komitetin Qendror të Partisë? Në një rast, mua më doli “bardho”, në tjetrin rast “zezo”. Në shkrimin me titull: “Dinë të marrin evidenca, por nuk dinë të merren me ato”, kritikoja Komitetin Ekzekutiv të Vlorës. U botua në faqen e parë, në vend të kryeartikullit. Përveç qejfmbetjes së drejtuesve të Vlorës, nuk më thanë gjë “ata lart”. Pas dy muajsh, shkrimi u vlerësua me çmim nga një konkurs gazetarie. Shkrimi tjetër, me titull: “Shkakun, jo pasojën” ishte bërë objekt diskutimi në drejtorinë e shtypit të Komitetit Qendror. Nuk u morën masa ndaj meje, por më thanë që, herë tjetër, të isha më i kujdesshëm!
Në kohën, kur drejtoja revistën “Bujqësia Shqiptare”, udhëzova piktorin që në kopërtinën e parë të vendosej fotoja e një fermeri, duke korruar jonxhë me kosë, në tokën e vet. Ndërsa sipër, në cep të kësaj kopertine, duhej të vendosej fotoja e nje traktori me rrota “John Deere”, të cilët, siç isha informuar, do të vinin së shpejti, dhuratë nga SHBA. Doli revista. Dikush nga drejtuesit e Ministrisë së Bujqësisë dhe Ushqimit kishte thënë: “Fiqiriu duhet të ketë kujdes. Nuk duhet ta nxijë realitetin demokratik!”
Sa e degjova këtë sinjalizim, të këtij “ideatori demokratik”, nuk më mbante vendi. Pa e zgjatur, për dhjetë minuta, arrita në Ministri. I thashë zyrtarit të lartë se çdo punë ka të zotin e vet dhe vazhdova: ”Paraqitja grafike e kopertinës flet qartë: sot me kosë, nesër me mekanikë. Dhe, kjo e nesërme, ja tek është në horizont, po lind në krye të faqes”.
“Nuk e kam thënë me atë qëllim. Të kanë informuar gabim!”,- u mundua të shfajsohej zyrtari dhe, në çast, porositi dy kafe…

 

 

-Kush u ka mbështetur shpirtërisht në krijimtarinë tuaj të larmishme studimore, shkencore ,publicistike dhe letrare?

 

 

-Miqtë e mij. Në fillim, drejtori i shkollës në Kamenicë, Xhuvi Pelteku më nxiti të hartoja një kumtesë për natyralistët e rinj, lidhur me krijimin e kopshtit botanik të shkollës.Ajo kumtesë më solli në Tiranë, në maj të vitit 1959, si përfaqësues i shkollës sonë, në takimin me natyralistët e rinj të Shqipërisë.Ato ditë, kemi mbjellë edhe drurë pyjorë në kodrat e Liqenit Artificial të Tiranës.Po në Kamenicë, Franklin Xega më nxiste të lexoja letërsi. Në shkollën e mesme, Kristaq George, mësuesi i letërsisë dhe, më vonë, pedagoget e mi në gazetari: Fiqiri Vogli, Dritëro Agolli, Marash Hajati, Vangjush Gambeta e Vangjush Zallëmi, Zihni Reso etj. Në fillim, në gazetë më ka mbështetur shumë Kozma Skarco, Fiqiri Vogli, Napoleon Roshi, Milto Ferro etj.

 

-Cilët shokë e shoqe ke patur në shkollën e gazetarisë?

 
-Xhevahir Spahiun, Spiro Deden, Kozeta Mamaqin, Faik Ballancën, Gaqo Bushakën, Astrit Karadakun e plot të tjerë.

 

-Takoheni shpesh?

 
-Shpesh jo, por me raste takohemi e çmallemi. Tani jemi bërë pothuaj të gjithë gjyshër.Meqë erdhi fjala, dua të veçoj një takim të rastësishëm me Kozeta Mamaqin.I kujtova asaj se, kur lindi djalin e parë, unë i shkova për ta uruar në Durrës, në redaksinë e gazetës lokale “Adriatiku”, ku ajo punonte.

 

– Si një intelektual dhe publicist, çfarë përgjegjësie ndjeni ju ndaj mërgimit të inteligjencis shqiptare?

 
-Për t’i dhënë përgjigje kësaj pyetjeje paksa të zorshme, un dua të sjell në vëmendjen tuaj një bisedë, që kam bërë para disa ditëve. Isha unë dhe dy miqtë e mij: Inxhinieri hidroteknik Avni Dervishi, aktualisht kryetar i Entit Rregullator të Ujit dhe inxhinieri i pyjeve Haki Kola, që punon në Prishtinë, në një projekt të SNV-së. Fjala nxori fjalën dhe si përfundim të asaj bisede, në përgjigje te pyetjes që më bëtë, po u them se, në këtë rast, nuk është fjala për përgjegjësinë, që duhet të mbajnë intelktualët dhe publicistët shqipëtarë, lidhur me mërgimin e inteligjecës shqiptare ose, e thënë ndryshe, me rrjedhjen e trurit.Shumë, shumë mund të them se ndiej keqardhje.Thuhet se, nëse Francës i ikin njëmijë njerëzit më të mënçur, ajo nuk mund të quhet Francë.Edhe pse kjo shprehje ka domethënjen e vet për Francën, ne në Shqipëri duhet të jemi optimistë dhe unë jam një nga ata, që e shikoj “gotën” gjysëm plot edhe në këtë drejtim. Se, në fund të fundit, intelektualët shqipëtarë janë përballë një sfide,që duhet ta kapërxejnë. Shkaku duhet kërkuar te gjendja e veshtirë ekonomike e vendit, e trashëguar nga rregjimet e mëparshme. Sepse, me barkun bosh, nuk mund të punojë truri i intelektualit.Se shqipëtarët kanë një inteligjencë të mrekullueshme që, kur u jepet rasti, qoftë edhe jashtë Atdheut, kanë treguar prova, që krijojnë surpriza.Ata e dinë se Amerika, Anglia, Italia, Greqia e tjerë, nuk është se janë vende më të mira, por janë thjeshtë vende të ndryshme, nga i yni.Shqipëria sot ka kushte të vështira ekonomike, por nga ana kulturore dhe historike ajo është një nga më të pasurat në Europe. Vërtet kanë ikur intelektualë, por edhe janë kthyer e do te kthehen. Gjithashtu, po pergatitet dhe një brez i ri intelektualesh, nëpër universitet tona.
Sa për përgjegjësinë, që më pyete në fillim, po ju kujtoj se ajo, sikundër edhe faji, bëhet qyrk dhe nuk e vesh njeri! Nuk e veshin as ata, që duhet ta veshin, as klasa politike, në veçanti.Ti, si person, mund të kesh përgjegjësi vetëm për votën, që hedh në kutinë e votimit.

 

– Jeni nga Korca, Floqi, me tradita intelektuale dhe patriotike jetuat në Tiranë e tani ne USA. Çfarë nënkupton vendlindja për ju?

 
-Vendlindja nënkupton gjithëçka. Malli për vendlindjen, dashuria për të shumëfishohet dhe sidomos, kur je larg saj.Ismail Kadare ka një poezi, ku përafërsisht thotë, se ai që ka zbuluar shpejtësinë reaktive, me siguri, ka qenë larg atdheut. Faik Konica ka vërejtur se “Duhet te jesh jashtë atdheut, larg tij, për të kuptuar se ç’bukuri të ëmbël ka për veshët fjala “Shqipëri”” . Ishte pikërisht vendlindja, që më detyroi të shkruaja librin “Lis në shkëmb”. Ideja fillestare lindi një ditë, kur unë, duke qendruar buzë lumit “Potomak” në Vashington DC e po shikoja ketrat, që lëvrinin nëpër drurët dekorativë, befas më fluturoi mendja në vendlindjen Floq, në Korçë, Tiranë e në të gjithë Shqipërinë, të cilën e kam bredhur pëllëmbë për pëllëmbë. Ndjeva mall të pashoq. Çudi, sa emocione ndjeva! Ku ta kenë, vallë, “selinë” këto emocione?Në zemër?Në stomak?Përjetova një “deja vu” të jashtëzakonshme.Më duket se ndjenja e malli për vendlidjen nuk është thjesht ndjenjë e kaq. Me sa duket, ajo ka të bëjë edhe me genet, me gjakun, me biologjinë, madje edhe me fiziologjinë.

 

– A urren gazetari e shkrimtari Shahinllari? Po, a jeni zhgënjyer ndonjëherë?

 
-Nuk urrej asnjeri. Inatosem, zemërohem se prej gjaku jemi, të shkretën dhe në gjak kemi genin kapricioz ballkanas, i cili edhe me një fshikullimë fare të lehtë, kërcen pupthi përpjetë.Por shpejt më bie shkuma e zemërimit. Përvoja shekullore e njerëzimit ka treguar se tjetrit, përballë teje që ta bën borxh, “me të mirë, ia ha kokën; me të keq, i ha m…!”
Sa për zhgenjimet, ehuuu..! Sa herë, por nuk qederosem shumë. Kështu është bota, me dritëhije.Miq të vërtetë janë ata, që vijnë, kur të tjerët ikin.

 

– Çfarë është dashuria për ju? Kur e ndien një burrë se ai është i dashuruar?

 
-Dashuria është pjesë e dlirësisë së saj. Dashuria edhe fajin e ka të çiltër.Ajo i kupton gjërat, para se të fliten me fjalë. Të duket, se shpirti është një frymë-marrje e trupit. Dashuria është një “fantazmë” e këndshme dhe e padukshme, sepse e kemi brenda vetes. Por, dashuria, mendoj, është një koncept më i gjerë, se sa ndjenja e marrëdhënia midis një çifti. Ka edhe një dashuri tjetër, që s’ka të krahasuar.Është ajo e prindërve për fëmijët, e gjyshërve për nipkat e mbeskat.A mund të më tregosh, e dashur Monda, nëse vërtet ka shkruar mjeshtri i madh, Viktor Hygo, diçka për gjyshërit?Nëse po, si dhe ku ta gjej?

 

– Ç ’kuptojmë me shprehjet “ vetëgjymtim” dhe “vetëvrasje intelektuale”?

 
-Kjo është pyetje psikologjike, që kërkon përceptim të tillë. Mund të vetëvritesh ose vetëgjymtohesh intelektualisht, kur je servil ndaj eprorit, kur bëhesh “shoku Zylo”, kur i nënshtrohesh çdo sistemi dhe force politike; kur bëhesh altorpolant i së keqes dhe kështu ushqen gjeneratën, që vjen pas; kur s’do të thuash atë, që mendon ose kur je i “tredhur” dhe synon drejt interesave të vogla meskine e nuk thua atë, që duhet të deklamosh me forcë e pa t’u dridhur qerpiku.

 

– Çfarë është modestia për ju? Po vetëmburrja dhe vetëbuja?

 
-Modestia për mua është behari i jetës. Vetëmburrja dhe vetëbuja është skuqja e faqeve para të tjerëve, me ndërgjegje bëhesh fajtor para vetes e pastaj para të tjerëve.

 

– Çfarë dëshironi të shtoni?

 
-Do të shtoja një këshillë miqësore për ty, Monda. Mblidhi të gjitha tregimet dhe poezitë “e zjarrta” dhe botoji në një vëllim të vetëm. Besoj se shitja do të jetë e sigurtë.
Së dyti, kam dëshirë të gjej ndonjë prej atyre “natyralistëve të rinj”, që tok me mua të kërkojmë ata drurët pyjorë, që kemi mbjellë në maj të vitit 1959, në kodrat e Liqenit Artificial, në Tiranë. Plasa dhe nuk po i gjej dot, sa herë dal shëtitje aty kodrave.

 

Ju faleminderit e suksese!

 

TRAUMA E MASAKRËS SË TIVARIT. DAS UNHEIMLICHE NË FJALËN ARTISTIKE SI KËRKIM ALTERNATIV I HISTORISË Mbi romanin historik të Ibrahim Kadriut “Kapërcimi i ujit të madh”, Koha, Prishtinë, 2014. / Nga Albana Alia

20140605191753645600

 

TRAUMA E MASAKRËS SË TIVARIT.

DAS UNHEIMLICHE NË FJALËN ARTISTIKE SI KËRKIM ALTERNATIV I HISTORISË

Mbi romanin historik të Ibrahim Kadriut “Kapërcimi i ujit të madh”, Koha, Prishtinë, 2014.

 

 

 

 

Albana Alia

 

nga : Albana Alia

 

 

 

Romani historik është një mënyrë apo një lloj letrar i veçantë për karakteristikat që përmban. Rrëfimi në këtë roman zakonisht privilegjon historinë dhe procesi i shkrimit dhe i dokumentimit paraqitet krejt ndryshe nga llojet e tjera letrare. Siç thekson studiuesja italiane Margherita Ganeri, pakti letrar midis autorit dhe lexuesit përsa i përket romanit historik  është paksa i veçantë, për arsye se “e vërteta” e rrëfimit dëshmohet në një farë mase nëpërmjet dokumentimit. Në një situatë të turbullt si kjo e sotmja është e nevojshme të vihen në diskutim normat zyrtare të kulturës duke qenë ato të imponuara nga shoqëritë hegjemonike në dëm të shtresave të tjera. Historiografia e tashme është e ndërgjegjshme për pamundësinë e rishkrimit objektiv të historisë që paraqitet si një labirint brenda të cilit është vështirë të orientohesh dhe ku mundësohet vetëm njohja e fragmentuar dhe relative. Romani historik paraqitet atëherë si rindërtim i historisë brenda një kornize ideologjike dhe letrare, pra në një fushë të ndryshme nga ajo e historiografisë. Për këtë arsye është konsideruar gjithmonë si një roman “hibrid”, sepse ndërthur të vërtetën historike me imagjinatën artistike.

Për letërsinë e Kosovës romani historik përbën një vlerë të shtuar në procesin e vazhdueshëm të (ri)ndërtimit të një identiteti dhe një kulture kombëtare gjithmonë e më të qëndrueshme përkundrejt sulmeve të jashtme. Gjatë studimit tipologjik të romanit “Kapërcimi i ujit të madh” këndvështrimi apo perspektiva e rrëfimit luajnë një rol të veçantë. Rindërtohet historia, por me sytë e kujt? Në shfaqjen e parë të autorit, në atë që ai e përcakton “Si hyrje”,  lexuesi përgatitet për atë që do të ndodhë dhe për ndërthurjen e rrëfimit objektiv me atë subjektiv, të së vërtetës historike me procesin e rishkrimit të saj me distancë dhe ironi letrare. Pikërisht për këtë te ky roman koha dhe hapësira janë elementë kryesorë që paraqiten në mënyra të ndryshme; e para, si kohë historike (fund marsi-fillim prilli 1945), e shkrimit, apo e aventurës, etj; e dyta, si përshkrim i detajuar i rrugëtimit, i vrasjeve, si dokumentim, si kthim ne kujtesë, si  simbolikë, etj.  Autori jep shpjegime kronologjike, përshkruan zakone e stile jetese të ndryshme, rindërton me detaje të hollësishme mjedise të brendshme e të jashtme të rëndësishme për shtjellimin e veprës, ndonëse shpesh është e natyrshme humbja e kontrollit: “Vërtetë, në atë natë të ethshme, kukama e atij që mbet në rrugë […] i bashkohej krrokatjes së shpendkeqes, ulërimës së ujkut të vetmuar që dëgjohej përtej përrenjve e shkrepave. Ku të dihej në atë natë me shi se çfarë mjedisi ishte, çfarë lartësi kodrash e rrethonin […]”. Nëpërmjet intertekstualitetit autori përdor kryesisht citime të drejtpërdrejta nga burimet historike të kërkuara me kujdes gjatë vitesh të tëra studimi të kësaj çështjeje.

 

 

i. kadriu

 

Kapërcimi i ujit të madh

 

 

Zakonisht personazhet e romaneve historike nuk janë figura që kanë ekzistuar realisht, por janë persona të mundshëm për periudhën në trajtim, jetën e të cilëve autori është i lirë ta shtjellojë artistikisht sipas dëshirës së vet pa druajtur përballimin me dokumentet historike.  Ibrahim Kadriu shtyhet më tej; ai arrin të ndërthurë personazhe fiktive me disa figura historike me emër e mbiemër të vërtetë, në rolin e dëshmitarëve të kohës. Personazhet kryesore janë Barmal Brezi dhe Dalushi/Fatimja, por të dyzuar dhe me veprim herë paralel dhe herë të ndërthurur gjatë zhvillimit të veprës; edhe ngjarjet dhe lëvizjet shumëfishohen sepse janë në thyerje e reflektim të vazhdueshëm. Veç kësaj, që në faqet e para tregimtari paraqitet si i gjithëdijshëm, extradiegjetik dhe impersonal, pra që nuk merr pjesë në ngjarjet e veprës dhe nuk mban qëndrim apo gjykim përballë asaj që ndodh. Në të vërtetë është një zë i fuqishëm që u alternohet zërave të tjerë të ndryshëm për moshë, gjini, etni, pozitë shoqërore. Ndërkaq është i informuar për gjithçka, deri edhe te ndjenjat e brendshme të personazheve. Në momentet kur mekanizmat e kujtesës bëhen elemente të domosdoshme, këndvështrimi i tij alternohet me rrëfimin në vetën e parë të personazheve që kthehen kështu në tregimtarë autobiografikë dëshmitarë të ngjarjes.

“Kapërcimi i ujit të madh” është pra një roman historik, apo më saktë, një roman i një historie tragjike të një mase të madhe të rinjsh të mbërthyer në kthetrat serbe, i mobilizimit ushtarak në kolona të gjata që shkonin drejt detit, që përshkonin rrugën e vdekjes nën psikozën e ndjekjes me qëllim të fundit spastrimin etnik, asgjësimin për pakësim e zvogëlim të numrit të shqiptarëve (nga eshaloni i mijëra vetave ishin vrarë me mijëra veta) duke kërkuar justifikimin te shprehjet “dezertorë”, “tradhtarë”. Bëhet fjalë për masakrën e Tivarit, një tragjedi e përjetuar dhe e mbështjellë nga një vel misteri, të dhënat arkivore për të cilën janë ruajtur prej vitesh nëpër shtete të ndryshme me ato tri vijat (e famshme) të kuqe: tepër sekret. Ibrahim Kadriu gërmon me durim në të shkuarën për të sjellë në dritë kronikën e asaj periudhe të turbullt e të tmerrshme. Por dihet se ngjarjet lënë shenja që, po të preken, u dhembin të afërmve të të vrarëve, të kufomave të shpuara me bajoneta, të të djegurve, të të mbyturve, të të sëmurëve, të të torturuarve, të të rrahurve dhe të atyre të mbetur rrugëve të detyruar të ndryshonin identitetin. “Të qoftë dheu i lehtë, or mik, që nuk të njoha kurrë, por që emri yt më mbron…” Sa ishin? Çfarë ndodhi? Kush urdhëroi këtë masakër? Nuk dihet???!!! Binin trupat, si të prerë me shpatë, si të prerë me kosë. Dihet vetëm që të gjithë i kishte mbuluar gjaku, ndërsa përreth tyre dëgjohej gjëma e tëvdekurve” të tjerë të mbetur ende gjallë. Nuk ishte një gabim, ishte një krim çnjerëzor.

Nga hyrja deri tek epilogu faqet e romanit lahen në gjak. Regjistri i spitalit të DubrovnikutKthesë në kujtesëarkivadokumentedëshmitarë të kohës… Ajo, që njeriu apo historia ndrydhin apo fshehin, herët a vonë ri-kthehet në dritë, jo vetëm e dokumentuar, por në këtë rast edhe si një fakt i ankthshëm, Unheimlich do të thoshte Freud. Ashtu si kthimi i Gjonit nga bota tjetër, si një revenant që pritet të vijë për të rrëfyer atë që ndodhi në rrugëtimin Prizren-Kukës-Shkodër-Tivar, apo nëpër viset e Maqedonisë drejt fronteve imagjinarë të “Sremit” e të “Adriatikut”. Më tej, traumën fizike dhe psikike të viktimave të pafajshme të një skenari/gracke apo krimi (të përgatitur në tavolinë) dhe të familjeve të tyre, por dhe sjelljen e vrasësve të tyre (sipas komplotit ndërkombëtar), autori e rikrijon artistikisht mbi një strukturë metaforike e simbolike ku ironia dhe sarkazma e hidhur penetrojnë pa mëshirë. Është ky, një lloj kërkimi dhe rikrijimi alternativ i historisë nëpërmjet artit të fjalës.

Tragjedia është kolektive, por autori ka zgjedhur të trajtojë historinë e vogël që reflekton dhe ndjek gjurmët e Historisë së Madhe në sfond. Procesi letrar i thjeshtëzimit të historisë në këtë rast shërben shumë për përjetimin dhe kuptimin e saj dhe përballimin më të lehtë të lexuesit me një masakër të jashtëzakonshme e aq të dhimbshme. Rishkrimi shërben si kërkim, si dëshmi, si një seri pyetjesh që kërkojnë përgjigje por edhe si kritikë përkundrejt vetë historisë apo përgjegjësve të drejtëpërdrejtë për  instrumentalizimin dhe përgjakjen e saj me kufomat e gati 45.000 të rinjve kosovarë plot me ëndrra për jetën. “A ishte në të vërtetë mobilizimi për asgjësim të rinisë shqiptare? Shpjegimet janë kundërthënëse sot e atë ditë; shpjegime herë me ironi të skajshme, herë me ekzagjerim, gjithmonë me numra të ndryshëm, por asnjëherë të saktë.”

Autori mbledh ngadalë e me kujdes copat e këtij mozaiku aq të ndërlikuar; shumë prej tyre mungojnë e duhen interpretuar, por në histori interpretimi nënkupton subjektivitet. Atëherë, a ka qenë ndonjëherë plotësisht e vërtetë ajo që është shkruar nga historianët? Rikthimi në gjurmët e historisë mundëson njohjen me të kaluarën për të kapërcyer një moment të ri krize. Historia përsëritet. E ëma e Gjonit të vrarë shkon përditë te varri i të birit, e pastron, mbjell lule, përkujdeset, flet me të… Sa vrasje të tilla do të ndodhin akoma! Varre të hapura pa fund! Autori për një çast humbet kontrollin e ngjarjeve të përgjakshme në retrospektivë, të kujtimeve në flashback dhe e ndien të nevojshme të përdorë një fragment metanarrativ “Si ishin zhvilluar ngjarjet […]?” Ndërkaq kthehet i fejuari i parë i nuses, një nga të paktët që i ka shpëtuar masakrës së Tivarit. Bashkëfshatarët e tij arrijnë të zgjidhin me pjekuri çështjen e ndërlikuar të martesës. Në momentet më të vështira, traditat, ritet dhe zakonet marrin një rëndësi të veçantë, sepse projektohen si vazhdimësi, respekt dhe dashuri për vetë jetën.

Autori, nëpërmjet mekanizmave të kujtesës dhe të ndërgjegjes, të ndërthurura me rindërtimin e dokumentuar e gati objektiv të ngjarjeve,  na fton të lexojmë, të njohim, të kuptojmë e të reflektojmë për faktin që: përmasa ideologjike, autoriteti dhe pushteti ekonomik e politik arrijnë të relativizojnë interpretimin e historisë.  Prandaj romani historik mbetet ende një hapësirë e mundshme për të shpalosur komente, kërkime, verifikime, kritikë kundër stereotipizimit apo manipulimit të historisë. Pikërisht këtu qëndron vlera më e madhe e romanit “Kapërcimi i ujit të madh”. Por nuk duhet të harrojmë anën tjetër, që autori nëpërmjet imagjinatës përpunon artistikisht kronikën e errët dhe i jep asaj frymëmarrje duke lëshuar aty-këtu ndonjë fashë drite nëpërmjet efekteve të natyrshme lirike që ndërthuren me tensionin historik, me tragjiken e momentit.

Vetë titulli paraqitet si një metaforë e shumëfishtë. Uji i madh, deti, sipas një studimi nga Gaston Bachelard mbi psikanalizën e ujërave, është elementi ku ndërthuren lindja, pastrimi shpirtëror dhe vdekja totale. Dikush nga personazhet arrin të kapërcejë detin, ferrin, vdekjen, atë dramë të dhimbshme, të dhunshme, të pashpjegueshme; dikush tjetër kapërcen ëndrrën; Dalushi/Fatimja stimulon një androgjini të trishtuar dhe të detyruar nga kodi i kohës; kriminelët kapërcejnë kufijtë njerëzore e megjithatë, situata nuk paraqitet distopike; Kosova nuk është Ophelia bachelardiane që mund të mbytet nga duart e bishës së etur për gjak dhe shpresat për një të ardhme të re nuk shuhen. Paulini nuk harron të kapërcejë pragun e kishës dhe të adhurojë Shën Mërinë mbi altar, megjithëse Zoti dukej sikur i kishte harruar krejtësisht në mëshirë të fatit. Është Fatimja që mbyll veprën nëpërmjet teknikës flashback. Pas krahëve të saj mbetet një masakër e pashpjegueshme “Sikur të kishte jetuar Shekspiri në ato vise, kush e di sa e sa tragjedi do t’i shkruante…”. E traumatizuar fizikisht dhe psikologjikisht, shqipton me gjysmë zëri: “Unë jam femër!” dhe gradualisht fillon të ndërgjegjësohet se po rikthehet në shtëpinë e saj dhe se tashmë para vetes ka jetën

 

 

Ravenna, tetor 2014

 

DRITËROI ËSHTË EDHE TROPOJAN… / Skicë nga MURAT GECAJ

DRITËROI ËSHTË EDHE TROPOJAN…

 

Skicë-

Nga: MURAT GECAJ

 

 

 

 

Tirane-15 dhjetor 2010-Dritero.Agolli

 

Nga e majta: Sadija, Dritëroi e Murati (Tiranë, 15 dhjetor 2010)

 

 

1.

Ndërsa po shkoja drejt lokalit   “Vatra” të kryeqytetit, bashkë me kolegun e mikun përmetar Sejdo Harka, po mendoja fakte e ngjarje, që më lidhnin me popetin dhe shkrimtarin e shquar të letrave shqipe, “Nderin e Kombit” Dritëro Agolli. Na kishte ftuar në një veprimtari, në prag të 83-vjetorit të ditëlindjes së tij, Shoqata atdhetare-kulturore “Devolli”. Vërtet të dy nuk jemi devollinj, por të paktën mua më dukej se kësaj here isha nga ajo krahinë. Përmes një njoftimi në Internet , kishim mësuar se, datat 1-13 tetor 2014, ishin caktuar “Ditët e Dritëroit”. Pra, dhe ajo mbrëmje ishte pjesë e veprimtarive të parashikuara. Gjithashtu, do të organizohen festime të larmishme dhe të bukura, që nga fshati i tij i lindjes Menkulas. Aty, shkollës 9-vjeçare do t’i jepet me ceremoni emri tij, shoqëruar me një film dokumentar, me përurime librash të rinj etj.

Kur hymë brenda, në një sallë të madhe, të mbushur plot, kryesisht   me të ftuar devollinj, vërejtëm se ajo gumëzhinte dhe secili prej tyre po afrohej përreth tavolinave rrumbullake, mbushur me mezera, pije e fruta. Ky mjedis shoqërohej edhe me muzikë gazmore.

Kur u rehatuam pranë një tavoline, me Sejdon dhe poeten elbasanase Lida Lazaj, erdhi të na përshëndeste poetja tjetër Lili (Eliverta) Kanina. E takonim për herë të parë atë, por me çiltërsinë dhe gazmendin e mikpritëses, na u duk se njiheshim prej kohësh. Pastaj, ajo na solli aty e na njohu me ta, vajzën, Sabinën dhe një djalë të saj vogëlush. Sakaq, duke na kërkuar lejë të uleshin, tavolina jonë u mbush me çifte devollinjësh ose jo. Ndër ta, ishte edhe Selajdin Ago, i cili m’lut t’i bëja atij një fotografi-bust, sa më të mirë, pasi do t’ia dërgonte së bijës, që jeton në Paris. Se foto të tjera bëmë shumë, si në tavolinën tonë, por dhe te të afërmit e Lilit, të anëtarëve të kryesisë “Devolli”, kur pjesëmarrësit hidhnin valle e këndonin etj. Si gjithnjë të papartuar ishin edhe Ervehe Baruti, që kujdeset për botimin e gazetës së krahinës, “Devolli” dhe Enveria, motra e publicistit e kineastit të njohur, Fuat Memeli, që tani jeton në Boston të Amerikës.

Ishte mbrësëlënëse, kur këtë veprimtari e hapi kryetari i Shoqatës “Devolli”, Guri Seferi dhe pas tij përshëndetën disa të tjerë. Ata përmendën, sigurisht shkurt, meritat e shumta të birit të madh të krahinës së tyre, që është dhe i tërë Shqipërisë, Dritëro Agolli.

 

2.

Siç e sahkrova më lart, në veprimtarinë e mësipërme vërtet e ndieja vetën sadopak edhe devolli, por edhe personazhin kryesor të saj, pra kryetarin e nderit të Shoqatës “Devolli”, Dritëroin e ndieja se ishte edhe tropojan. Me të drejtë, dikush mund të pyesë: “Mirë, pa na e sqaro pak më shkoqur, këtë mendim tëndin?” Dhe ja, pa m’u ndalur goja e pa u menduar gjatë (ha,ha), do të nisja t’i rreshtoja ndodhitë e ngjarjet, që e afrojnë aq shumë atë me vendlindjen time, Malësi e Gjakovës (Tropojë).

E kam njohur birin e shquar të krahinës së Devollit, publicistin, poetin dhe shkrimtarin shumë të afirmuar, Dritëro Agolli, qëkur isha i ri dhe ai ishte redaktor në gazetën e kohës, “Zëri i Popullit”. Me prirjen për të shkruar sadopak, kisha nisur dhe unë të dërgoja aty njoftime të shkurtëra nga jeta shkollore në kryeqytet. Pastaj, kur shërbeva vetë në gazetat e kohës, “Pionieri”, “Bashkimi” e “Mësuesi”, lidhjet tona ishin të pashkëputura. Por edhe kur më dërguan “vullnetar” në vendlindje, në vitet ’60-të të shekullit të kaluar dhe punova 7 vjet me rininë e kulturën, Dritëroi erdhi atje me shërbim dhe, sigurisht, kjo gjë na solli kënaqësi të përbashkët, kur u ritakuam.

Kur punoja redaktor në gazetën “Bashkimi”, Dritëroi shërbente në Lidhjen e Shkrimtarëve e Artistëve. Pra, ishte një vend, ku edhe bashkëkrahinasit e mi krijues gjetën përkrahje dhe mbështetje prej tij, që të krijonin e botonin. Më kujtohet një rast, kur isha me punë në gazetën “Mësuesi”, ku kishte qenë pararëndëse bashkëshortja e tij, Sadija. Gjatë një vizite të këndshme dhe të paharruar në shtëpinë e tyre bujare, Dritëroi iu drejtua asaj: “Sadije, na sill nga një gotë raki!…”.   Sigurisht për të bërë humor, që ai e ka gjithnjë dëshirë të vetën, fola: “Unë nuk e pi rakinë, Dritëro!…Pra, a e ke për veten a për mua?” Ai nuk u mendua gjatë dhe ma ktheu, aty për aty: “Për të dy, së bashku…”. Qeshëm të tre dhe pastaj biseduam për tema të ndryshme. Ndër të tjera, ai më foli me shumë dashamirësi për krijuesit tropojanë. Shumë prej tyre i njihte me emër dhe disave ua kishte lexuar librat ose kishte bërë shënime për ta. “Janë mjaft të talentuar tropojanët,-u shpreh Dritëroi.-Dhe jo vetëm të rinjtë, por dhe paraardhësit e tyre, ndër të cilët respektoj dhe po përmendi rapsodin Sokol Arifi, këngëtaren Fatime Sokoli e të tjerë. Është ajo natyrë aq e bukur dhe ai popull aq trim e liridashës, fisnik dhe mikpritës, që i frymëzon ata…”.

 

3.

Nuk dua të zgjatem, në këtë shkrim timin modest, pasi që në krye e shënova atë, “skicë”. Po, përkitazi me mendimin e fundit, dëshiroj ta tregoj edhe këtë fakt. Si shprehje të nderimit dhe respektit të veçantë, që ka patur edhe piktori, poeti e shkrimtari Agim Mërturi, nga një krahinë e thellë malore e Tropojës, ai ka hartuar një poezi të frymëzuar, me 23 strofa. Atë e ka titulluar “Zemër që nuk plaket” dhe është shkruar në vitin 1998, kur Dritëro Agolli ishte 67-vjeçar. Ajo është e thjeshtë, në dukje si rapsodi, por vargjet i kanë dalë nga zemra poetit malësor. Përmes tyre ka përmendur edhe titujt e librave kryesorë të Dritëroit:

“Gjithë Shqipërinë/ ka shëtitur, bredhur,/ rreshta dhe vargje,/ në letër duke hedhur…”.Ndërsa më tej: “Gjithçka për Atdheun,/lavdinë e këtij trolli,/me firmën e madhe:Dritëro Agolli”.

Pra, parandjenja e Agimit, në titullin e asaj poezie, ishte e saktë. Se, më pas, Dritëroin e kemi parë sa e sa herë, si në veprimtari letrare ose jo në kryeqytet, ai ka publikuar në shtyp dhe ka folur aq bukur në televizionet tona etj. Ndër të tjera, bashkë morëm pjesë në festën e 80-vjetorit të ditëlindjes së prof.Alfred Uçit-Akademik, ku ai ishte me Sadijen dhe aty fiksuam një fotografi, me të cilën po e shoqëroj këtë shkrim modest.

Në mbyllje, pa përmendur shumë dëshmi e fakte të tjera, përsëri po u pyes, lexues të dashur: “A mos ka mëdyshje, ndonjëri nga ju, që Dritëro Agolli nuk është edhe tropojan?”

 

Tiranë, 11 tetor 2014

Ç’ka po mbahet në fshehtësi nga shkenca serbe në Sanxhak ? ( Shkrimi u botua nën përkujdesjen e publicistit Fahri Xharra.) / Nga Ismet Azizi

timthumb

 

Ç’ka po mbahet në fshehtësi nga shkenca serbe në Sanxhak ?

 

 ( Shkrimi u botua nën përkujdesjen e publicistit Fahri Xharra.) 

 

 

Nga Ismet Azizi 

 

 

 

Arsa mendohet se është monument i vetëm në të cilin është “selia” e nji shteti të Evropës në të cilin është e ndaluar hyrja
Lugina e lumit Rashka me rrethinën e vet, e cila i takon komunës së Pazarit të Ri, paraqet një ndër hapësirat më interesante Ballkanike për shkencën e historisë së mesjetës. Procesi i kolonizimit të sllavëve në këtë hapsirë nuk është hulumtuar sa duhet nga historianët tanë. Kolonizimi është bërë në etapa, dhe kolonizimi kryesor është bërë përgjat luginave të lumenjëve. Në fillim të shek. të VII-të sllavët depërtuan në këto vise, pasi që sundimi i Bizantit gati nuk ekzistonte.
Para ardhjes së sllavëve këto vise kan qenë të populluara nga ilirët për çka flasin hulumtimet e shumta arkeologjike: Në Pazarin e Ri në vendin e tanishëm të kombinatit të Tekstilit “Rashka”; mandej të mbeturat nga ari dhe qehlibari të gjetura para shum viteve te Kisha e Petrovës. Kjo e fundit na jep njohuri për mundësinë e ekzistimit të një lidhjeje të fiseve ilire, selia e së cilës ka qenë në vendin e kishës së përmendur.
Toponimet e shumta në këto vise ruajn kujtimet për ilirët. Emrat : Ras, Ibër, Peshter, Bishevë,Vapa, Lim etj. janë me prejardhje nga gjuha shqipe (ras-rrasë, lim-Lumi; Ibër- i bardhë; Vapë – vapa,-ë; Peshter :Pesh- peshë; ter- terr (terrësi), ter – thatësi.
Kur serbët u vendosën në Luginën e Lumit Rashka, e detyruan popullsinë vendase të tërhiqet në male dhe ia morën tokat. Gjithësesi të gjith vendasit nuk u tërhoqën por një numër i tyre kan mbetë në viset malore për rreth duke u marr me blegtori. Në vazhdimësi ata jetuan në këto vise, çka na bën me dije edhe prezenca e sotshme e tyre në këto vise.
Arsa është qytet i vjetër i mbretërisë Ilire.
Arsa është emër i vjetër latin i lokalitetit të vjetër Ras, të cilin serbët e quajn Stari Ras.
Stari Ras, pra Arsa i njohur në atë kohë si Ras, ishte një nga kryeqytetet e para të shtetit mesjetar serb të Rashkës, dhe më i rëndësishem për një periudhë të gjatë kohore . I vendosur në rajonin e sotëm të Sanxhakut , qyteti ishte në qendër të shtetit të hershem mesjetare që filloi të përhapet në të gjitha drejtimet. Ai u themelua në mes të shekujve 8 dhe 9 dhe u braktisur diku në shekullin e 13-të. Pozicioni i tij ishte i favorshëm, përgjatë grykës së Lumit Rashka, në udhëkryq midis detit Adriatik dhe shtetit të Zetës, Bosnjë në perëndim dhe në lindje Kosovës kishte shtuar rëndësinë e tij si një qytet. Sot qyteti i lashtë është i rrënuar kryesisht i parrethuar dhe i pa mbrojtur në afërsi prej vetëm 11 km nga Novi Pazari, Stari Ras është shpallur monument kulture me rëndësi të jashtëzakonshme në vitin 1990, dhe është i “mbrojtur” nga Republika e Serbisë.
Arsa mendohet se është monument i vetëm në të cilin është “selia” e nji shteti të Evropës në të cilin është e ndaluar hyrja. Arsa përmendet qysh në shekullin e dytë (historiani romak). Ndërsa përmendet vetëm një here deri në shekullin e gjashtë. Marko Popoviq nji hulumtues serb në elaboratet e tij ka aq shum paragjykime sa që për shkencën është thjeshtë e pakonceptueshme.
Një gjetje interesante janë veçanërisht dy fragmente të bukës së djegur. Si zakonisht kur haset në diçka që nuk i përket Nemanjiqëve ekziston justifikim për këtë: “Koha e krijimit të këtij muri tash për tash nuk është e mundur të vërtetohet”. Dhe kështu zgjat deri sa dikush nga shkenca serbe megjithate dëshiron të dijë e të tregojë se ku ndodhet Arsa.
Deri vonë , para 15 viteve për derisa në N. Pazar nuk ka ardh ekipi i arkeologëve të fakultetit Filozofik të Beogradit në krye me akademiken Jovanka Kaliq, të gjith në Sanxhak dhe më gjerë dhe në Evropë kan qenë të bindur se Arsa ( Ras) ndodhej në vendin e quajtur Pazarishtë, në afërsi të Sopoqanit, ku Stefan Nemanja vendosi themelet e shtetit serb. Këshu mendohej edhe pse nuk kishte kurrfare argumenti shkencor.
Për ekzistimin e Arsit në afërsi të lokalitetit Pazarishtë , dhe se nuk duhej të dyshohej është “vërtetuar” viteve të tetëdhjeta të shekullit të kaluar, ekipi i arkeologut të njohur serb prof. dr. Marko Popoviqit , i cili ekip pas disa dhjetra viteve të hulumtimit të këtij lokaliteti “ në këtë temë” publikoi disa libra dhe punime shkencore.
Në bazë të këtyre hulumtimeve të Popoviqit , Arsa ( apo siç e quajn serbet Stari Ras ) në vitin 1978 , si trashëgimi kulturore , është futur në listën e UNESKO-s.
Por një ekip tjetër para e akademikes Kaliq ka ardh në përfundim se “ Arsa gjegjësisht Stari Ras nuk ka qenë në lokalitetin Pazarishtë , por në Gradinë , në lokalitetin Postenjë jo larg kishës së Petrovës , e cila poashtu është nën përkujdesjen e UNESKO-s.
Nuk ka asnjë dyshim se vendi i fronit serb ishte Kisha e Pjetrit. Në biografinë e Stefan Nemanja, e shkruar nga Stefan djali i tij, qartë shkruan se Kisha e Pjetrit gjindet në selinë e shtetit të atëhershëm.
Këtë tezë të prof. Kaliç dhe kolegët e saj e pasurojnë me zbulimet arkeologjike të shumta në lokalitetin Gradinë në Postenjë (5 km nga Novi Pazari, përgjat rrugës për Rashkë, ku janë mbetjet e kishës, të tipit të fronit rezendecial, selisë së Nemanjës dhe shumë materiale të vlefshme arkeologjike.
Ana tjetër, disa ekspertë të cilët jan në krah të Marko Popoviq, kurrë nuk kan dashtë të dëgjojnë për zbullimet e Jovanka Kaliç as të diskutojnë seriozisht. Opinioni në Serbi, si dhe sanxhaklinjët kan mbetur të hamendur.
Pse kurrë nuk jan takuar këto dy ekipe të shquar “ekspertësh”, të ulur në tryezë pran autoritetev më të larta të Akademise Serbe, me argumentet e tyre një herë dhe përgjithmonë ta zgjidhin këtë dilemë, do të shihet më vonë thot etnografi Sulejman Aliqkoviq.
Të hutuar janë edhe turistët, të cilët gjithnjë kërkojnë të shohin të dy lokalitetet e “Rasin e Vjetër” gjegjësisht Arsën e Vjetër, mandej kan probleme edhe mësuesit, sepse ata shpesh nuk kanë argumente për të dhënë nxënësëve përgjigjet e duhura, shton tutje Aliqkoviq.
Të dyja ekipet vijnë rrallë në Novi Pazar: Marko Popoviq thotë se punës së tij i ka dhën fund , ndërsa ekipit te Joana Kaliç për kërkime të mëtejshme në Gradina i mungon paraja.
Ndërsa për ekzistencën e Stari Rasit serb, Myftiu i Madh i Bashkësisë Islame në Serbi Muamer Zukorliç në një konferencë të rëndësishme , pat deklaruar: “Ne boshnjakët jemi me prejardhje ilire. Nëse dikush ju pyet prej nga kjo tash , lirisht përgjigjuni, “na ka thënë Myftiu “. Dhe ajo kala mbi Novi Pazar,për të cilat ata pretendojnë se ishte selia dhe djepi i shteitt serb, në fakt është Arsa, kryeqyteti i vjetër i ilir dhe nuk ka lidhje me kurrfar Rasi dhe me shtetit e vjetër serb “.shkruan e përditshmaje beogradase “Politika”.
Shum ka për tu shkruar në lidhje me këtë qytet të vjetër, por një është e saktë se Ras –Arsa ( Arza) është qytet i mbretërisë ilire.

Nga Fan Noli, “Mërgata e qyqeve” e deri tek kinemaja, rrëfimi i shkrimtarit dhe studiuesit të njohur Nasho Jorgaqi: Pse “Dashuria e Mimozës” ështëvepra ime më e dashur dhe më e vështirë. / Bisedoi:Raimonda MOISIU

    Nasho Jorgaqi: Pse “Dashuria e Mimozës” është vepra ime më e dashur dhe më e vështirë.   Nga Fan Noli, “Mërgata e qyqeve” e deri tek kinemaja, rrëfimi i shkrimtarit dhe studiuesit të njohur Nasho Jorgaqi: Pse “Dashuria … Continue reading