Manuel Lasso

    Manuel Lasso     BIOBIBLIOGRAFIA DE MANUEL LASSO Manuel Lasso, novelista, cuentista y dramaturgo, nació en la ciudad de Lima, Perú. Estudió literatura en el City College of the City of New York. Ha publicado en varias revistas electrónicas … Continue reading

La venganza de Pushkin

La venganza de Pushkin
Juan Navarro
Manuel Lasso

La mayor calamidad que le puede suceder a un escritor es perder la vida siendo aún muy joven, y no poder continuar con su creación literaria. Así le sucedió a John Keats, quien, sin quererlo ni desearlo, murió tosiendo, agobiado por la tisis al igual que La Dama de las Camelias, y a Christopher Marlowe, quien falleció apuñalado, en medio de un penetrante olor a cerveza, durante una violenta y veloz bronca de salón.

Por dicha razón siempre me ha conmovido la historia de Aleksander Pushkin. Innumerables veces he meditado sobre su muerte prematura e invariablemente he llegado a la misma conclusión. No se le permitió seguir viviendo para concluir su obra artística.

Se sabe que el barón Georges d’Anthes, un erotómano, exiliado, al servicio del ejército ruso imperial, como lo hizo Rodolfo Boulanger, el acaudalado amante de Madame Bovary, se obsesionó con la idea de seducir a la esposa de Pushkin. La asedió por largo tiempo con sus emanaciones de agua florida, sus poses militares y sus versos de Ronsard. Luego de conseguirlo afrentó más al poeta insultándolo de la peor manera y no dejó otra alternativa que la reparación de la injuria con un duelo a muerte.

Puedo imaginarme lo que habría pasado por la atormentada mente de Pushkin durante esos momentos. Estoy convencido de que le habría deleitado mucho quitarle la vida a su contrincante; pero el ofensor terminó eliminándolo a él. Y Pushkin falleció, a los 38 años de edad, después de varios días de agonía, tras recibir un balazo en el abdomen. Murió infeliz y frustrado al no poder castigar a su rival, a quien sólo hirió levemente.

Cuando vi el chaleco negro, con su hilera de botoncitos brillantes, que llevaba puesto al ser herido por d’Anthes, el sofá castaño sobre el que lo recostaron ya inconsciente y con la frente sudorosa y fría, el antiguo reloj de números romanos cuyas manecillas se detuvieron en el momento de su muerte y el sketch a carbón que le hizo Fiodor Bruni una vez que ya estaba acomodado dentro de su ataúd, me pareció ver la imagen de un hermano caído, víctima de una gran injusticia. Entonces comprendí que debió de haberse llevado con él un gran sentimiento de frustración al no poder vengar la ofensa que la lujuriosa obsesión de d’Anthes había ocasionado en contra de su persona.

En ese momento pude intuir lo que Pushkin sentía. Fue como si su dolor personal se hubiese transferido a mi mente; como si su espíritu se hubiese posesionado gradualmente de mí. Todo sucedió lenta y pausadamente. Primero sentí el gran deseo de conocer su obra. Fueron muchos los días que pasé en la biblioteca leyendo Eugene Onegin, Boris Godunov y sus innumerables cuentos y poemas. Luego me interesé por su vida; leí sus biografías, vi los retratos al óleo que le hicieron cuando residía en Moscú y me enteré de todo lo que le había ocurrido. Entonces vino la indignación inmensa, como si lo que le había pasado a él me hubiese acontecido a mí. Ahora tengo sus emociones, sus celos, sus pensamientos y sus inclinaciones. Tengo también su odio, que a primera vista parecería ser inexplicable; pero siento un inmenso desprecio por el barón d’Anthes. Si lo pudiese ver me acordaría del chaleco negro de Pushkin y le vaciaría en el pecho todas las balas de mi revólver de bolsillo antes de que él se diese cuenta; pero un caballero no puede actuar de ese modo y más bien tiene que hallar la solución de sus conflictos en la magnanimidad de un duelo. Por esa razón lo busco.

Si yo hubiese estado en San Petersburgo después de su fallecimiento hubiese intentado lograr lo que Pushkin no pudo. Hubiese rastreado al barón d’Anthes por toda la ciudad hasta encontrarlo y retarlo. No tengo la menor duda de que lo habría hallado en alguna reunión de la gran sociedad rusa, en algún salón de baile lleno de candelabros y de mucamos con bandejas de plata repletas de copas. En medio de las damas de la aristocracia y de las parejas que pasaban bailando, me hubiese acercado a él; hubiese hecho todo lo posible por aproximarme a su oído y le hubiese susurrado, con la mayor calma posible, el peor de los insultos. Entonces el barón d’Anthes, completamente ruborizado, con el cuello cerrado de su casaca militar y sus charreteras doradas, me habría abofeteado haciendo salpicar el champagne burbujeante de mi copa y habría caído en la trampa. Nos habríamos llevado las manos a las armas. Se hubiese producido una gran conmoción y las damas con sus vestidos de seda se habrían llevado los pañuelitos perfumados a las bocas soltando exclamaciones de angustia. Yo muy ofendido le habría dicho al barón que eso no se podía quedar así, que tendríamos que arreglarlo en un duelo. Con mi guante blanco le habría golpeado el rostro.

Estoy convencido de que el lascivo injuriador habría parpadeado; habría empalidecido y no habría cabido en sí de furia. Me habría mirado con sus ojos azules llenos de un odio incontenible. Pero no habríamos salido de esa reunión sin asegurarnos uno al otro que en pocas horas nos volveríamos a encontrar para batirnos.

A continuación, yo habría ido al encuentro de Natalya Nicolayevna Goncharova, la esposa de Pushkin, hermosísima mujer aunque adolescente todavía, que habría estado pálida y aterrada entre los demás invitados, mirándome llorosa sin poder comprender lo que estaba ocurriendo. Tal vez me la hubiese imaginado en los brazos de d’Anthes y una amargura me habría hecho temblar un labio. Haciéndole una profunda reverencia le hubiese dado mis más sinceros parabienes y me hubiese despedido. Ella habría quedado mirándome desconcertada como si hiciese esfuerzos por reconocer a alguien. La habría dejado murmurando suavemente: “¿Aleksander..? ¿Aleksander..?”.

Me habría ido muy contento al ver que mi plan estaría funcionando tal como lo había concebido desde un principio y muy feliz al saber que mis intenciones estaban muy próximas a cumplirse.

Luego me habría dirigido a la casa de mi padrino. Tras percibir en su habitación el fuerte olor a bálsamo de eucalipto y a otros linimentos lo hubiese despertado con un candelero en la mano y lo hubiese sacado de la cama, soñoliento, con su cabellera canosa y desordenada. Le habría contado acerca de lo sucedido y le habría suplicado que se encargase de los detalles de la consumación de la ceremonia. Como era su costumbre se habría colocado los espejuelos brillantes y mirándome fijamente por encima de ellos, bostezando, me habría preguntado por la clase de duelo que me gustaría pelear.

“Un duelo a muerte…”, le habría replicado con excitación. “A pie firme y disparando a voluntad… A veinticinco pasos…”.

“¡Ese es el más peligroso..!”, me habría respondido él abriendo los ojos con gran preocupación. “Lo pueden matar…”.

“Hágalo así, mi querido amigo. Pushkin no lo hubiera preferido de otra manera. Además, perder la vida hoy en día no tiene mucha importancia”.

Me habría retirado a mi domicilio muy contento. Después de beber una copa de brandy me hubiese sentado a leer, bajo la luz amarillenta de un candelabro, mi capítulo favorito de La guerray la paz y lo hubiese leído con el mayor gusto, con el placer de quien sabe que va a morir, porque no hay nada que pueda dar mayor satisfacción que el saber que se va a cumplir con una misión aunque en su ejecución se tenga que llegar al sacrificio máximo.

Tras dar el vistazo final a la página que estaba leyendo, habría mirado al antiguo reloj de la sala y hubiese escuchado por primera vez su estrepitoso tic-tac. Me hubiese erguido y me habría desperezado empezando a sentir, a pesar del cansancio de quien no ha dormido, el peso de la responsabilidad de tener que cumplir con una misión irrevocable.

Luego de refrescarme con el agua fría de un lavatorio me hubiese vestido con mi pantalón crema recién entregado por el sastre y mi camisa blanca con chorreras. Me habría mirado en el gran espejo de mi cómoda con mis ojos pardos y penetrantes y hubiese pasado mis dedos sobre las patillas negras y abundantes de mi rostro pálido. Sin demora hubiese metido la mano entre mis cabellos, varias veces, hasta desordenarlos más. Me habría colocado mi gabán pardo oscuro, y mi sombrero de copa negro. Con mi bastón de marfil de la India bajo el brazo habría salido de mi vivienda entonando el fragmento de una aria muy conocida:

“Una furtiva lagrima… negli occhi suoi spuntò…”.

Habría tomado un coche de cuatro caballos de esos que recorren las calles de San Petersburgo de día y de noche y una vez dentro, al ver los asientos de cuero, me preguntaría con obsesión si en uno de esos vehículos no habrían viajado abrazados Natalya y el barón d’Anthes en una escapada romántica. La señora Pushkin con su vestido de seda y la cabeza apoyada sobre el hombro de él. A las cinco de la madrugada, bajo el latigueo persistente y las exclamaciones del cochero, proseguiría mi viaje hacia el lugar del encuentro.

Llegaría temprano muy feliz de poder realizar lo que me había prometido a mí mismo y lo que sé que le habría gustado a Pushkin. En el lugar convenido me habría encontrado con mi padrino quien ya habría colocado sobre una mesa un antiguo estuche de forro verde con dos pistolas de duelo.

Casi sin ser notados, mi rival, o mejor dicho el rival de Aleksander Pushkin, habría arribado con su padrino y muy serios se habrían abocado a discutir los detalles de la ceremonia. Como ya se había acordado sería un duelo a pie firme y disparando a voluntad.

Mientras se deliberaba sobre los pormenores del ritual me habría gustado dar unos pasos para desperezarme y hacer desvanecer el cansancio que se siente cuando no se ha dormido durante toda la noche. Mirando a la arboleda de la lejanía, habría percibido el olor de los cedros, como quien trata de gozar del placer causado por el paisaje antes de dar inicio a la tragedia.

En ese instante me habría puesto a pensar en Natalya Nikolayevna Goncharova. Su rostro precioso y la perfección de sus cejas y de sus pestañas; sus ojos negros mirándome fijamente como si quisiera preguntarme algo o pedirme algo y sus labios suculentos; el escote de su pecho mostrando sus generosos senos tras su vestido rosado con numerosos listones. Qué admirable y apetecible la habría encontrado. Qué fresca y tierna. Tan perfecta y tan joven con un rostro pequeño y redondo como el de una adolescente. Un poco cargada de espaldas tal vez, solamente un poco; pero magnífica en todo lo demás. Tan admirable que habría hecho pecar de pensamiento y obra a cualquiera. Es tan deslumbrante, tan fuerte de carácter, que domina a todos en la corte. Los varones la rodean y escuchan lo que Natalya tiene que decir como si sus palabras proviniesen de un gran personaje. Sus deseos son órdenes. Lo que pide se cumple. No necesita látigos ni fustas. Le basta con extender su mano para que se la besen y cincuenta varones a su alrededor caen en una rodilla, casi al mismo tiempo, listos a hacerlo. Ese es su poder. Qué mujer tan bella en todo. En su sonrisa y en sus ademanes; en su manera de hablar y en su forma de mirarme que me hace desearla inmediatamente y me cautiva poderosamente. Con sus mejillas tersas y sonrosadas y sus dos aretes de diamantes. Cuando se aparece, vestida de negro y enjoyada, mirando con la inmensa fuerza de su personalidad, todos se arrodillan delante de ella, desde un simple oficial de caballería hasta el zar en persona, para confesarle su sumisión. En ese momento se encuentran bajo el poder de su voluntad. Podría tener mil amantes a la vez si lo quisiese y los haría pelear entre ellos, uno contra el otro, como a soldaditos de juguete. Por esa razón Pushkin perdió la cabeza tan pronto la vio. Cualquiera se deslumbraría con una mujer así. Por lo menos a mí me atrae tanto que si no me contengo y si no me refreno creo que hasta podría enamorarme de ella y pronto estaría pensando en su imagen de día y de noche. Si alguien se atreviese a hablarle se apoderarían de mí unos celos irremediables y una ira incontrolable e instintivamente mi mano buscaría la empuñadura de mi revólver. Es algo animal. Algo primigenio y salvaje. Es simplemente así. Luego tendría que batirme a duelo con Aleksander Pushkin para ver quién se quedaría con ella; lo cual no es mi intención ni lo será nunca. Dios aparte estas ideas de mi mente. Pero sin lugar a dudas una hermosura así le habría garantizado a su esposo una muerte segura desde el momento en que la conoció y la cortejó. Es necesario admitir que ya en estos momentos Pushkin se ha apoderado con tanta intensidad de mi mente que hasta tengo los mismos sentimientos y los mismos apasionamientos… Ah, Natalya, Natalya… hermosísima Natalya Goncharova…

En ese punto mi padrino me interrumpiría para decirme que ya todo estaba listo.

Muy parsimoniosamente me quitaría el gabán y se lo entregaría a un sirviente que estaría por ahí cerca. Me quedaría con mi chaleco dorado y me recogería hacia arriba las mangas de mi camisa blanca como el cirujano que se alista para hacer una amputación en el campo de batalla. Mirando fríamente a mi contrincante me acercaría a la mesa y empuñaría una de las pistolas. Levantaría mi arma y la balancearía hasta llegar a dominar su pesadez. Observaría el brillo metálico de su cañón y palparía la aspereza de su empuñadura curva de nogal. Sería una pistola antigua con rasguñaduras y marcas; obviamente usada cientos de veces. Me asombraría al pensar en las vidas que habrían sido segadas con ella en desafíos anteriores.

Mi adversario, el erotómano, también se despojaría de su chaqueta militar azul verdosa con charreteras. Recién me daría cuenta de que es un individuo alto, gallardo y enérgico; bastante apuesto, con un bigotillo rubio que le tiembla cada vez que habla y una cabellera abundante. Es un inmenso soldado. Se quedaría con su camisa blanca de mangas largas. Pondría su arma delante de su pecho apuntando al cielo y me miraría con desprecio.

Nunca he visto a nadie mirarme con tanto odio; pero ojalá sepa que esos sentimientos son recíprocos. Porque cada vez que lo veo la ira y los celos me dominan de modo inevitable. Son más poderosos que yo. Nunca he sentido un odio tan grande por otro ser como el que siento ahora. Es tan intenso que por momentos parecería ser exquisito.

Tal vez sea porque me hace recordar a Álvaro Mesía, el villano semental de La Regenta. Un mediocre que en otros aspectos de la vida no pudo brillar. Un enamorador que sedujo a una mujer casada simplemente por satisfacer sus bajos instintos, por entretenerse o por darse gusto en hacer una conquista para sobajear su vanidad sin importarle los sufrimientos que podría causar al cónyuge, a la familia o a la mujer misma.

El juez nos ordenaría colocarnos de espaldas. Nosotros lo haríamos así y nos quedaríamos mirando en direcciones opuestas. En ese momento yo le diría:

“¿Barón d’Anthes? Supongo que ya sabrá que he venido a vengar a Pushkin”.

Mirando hacia el otro lado él habría mantenido un grave silencio; aunque yo sabría que su bigotillo rubio le estaría temblando.

“¿Me ha escuchado barón d’Anthes?”, le preguntaría suavemente.

“Sí. Le he escuchado”.

“Supongo que todavía estará interesado en Natalya, ¿verdad?”.

Él continuaría manteniéndose callado. Yo volvería a indagar:

“Supongo que le gustaría saber si todavía es virgen. ¿No es así?”.

En ese instante, probablemente para evitar que nos volteásemos y disparásemos a quemarropa uno contra el otro, el juez nos daría la señal y empezaríamos a caminar los veinticinco pasos señalados, lo que yo haría con mucha serenidad. Al dar el último me detendría y me daría media vuelta.

Me concentraría en sostener firmemente la pistola colocándola en línea con el pecho blanco de mi adversario. Él estaría con un pie delante colocando su cuerpo en diagonal apuntándome con la suya. Me temblaría un poco la mano; para mi sorpresa sólo sería ligeramente. Y es que esta mano que alguna vez empuñó la pluma para escribir Voces del silencio y Tremebundas, aprieta hoy un arma tratando de vengar una afrenta.

Dispararíamos casi al unísono. Vería humo alrededor de mi pistola y sentiría inmediatamente un dolor agudo muy cerca del hombro que me quitaría el aliento y me impediría tomar aire.

Sería un ardor muy intenso que habría paralizado mi brazo en la posición de apuntar. Y en medio del humo y del olor a pólvora vería al enorme cuerpo de mi rival, al inmenso soldado lujurioso, cayendo lentamente de rodillas con la cabeza gacha y una gran mancha de sangre en el pecho; luego lo vería desplomarse sobre el suelo. Ahora dígame, barón d’Anthes, ¿de qué le sirven sus besos apasionados, sus miradas tiernas, sus palabras seductoras, su admirable incontinencia, su inmensa e irreprimible concupiscencia? ¿Puede ahora desear a la bellísima Natalya Goncharova con esa bala en el pecho? ¿Puede? ¿Tiene todavía ganas de unirse carnalmente con Natalya, la adolescente de las mejillas sonrosadas, para comprobar que todavía es virgen?

Increíblemente, aunque débil, yo tendría todavía fuerzas suficientes para permanecer de pie y para dar un paso y luego otro, bamboleándome, como si una debilidad inmensa se hubiese apoderado de todo mi cuerpo mientras que mil ideas pasaban por mi mente.

Asustado vería correr a mi padrino hacia mí, pálido, con sus patillas blancas y con el sombrero de copa todavía puesto, con la bufanda cubriéndole el mentón, llamándome por mi nombre y preguntándome si estaba bien.

Mientras tanto yo vería al padrino de mi rival con su capa negra arrodillado en el suelo moviéndole la quijada al caído y dándole palmaditas en el rostro a alguien que ya no le podría responder.

Sentiría un miedo inexplicable. Se me nublaría la vista a pesar de mis esfuerzos por permanecer despierto y por mantenerme de pie. No podría respirar. La sangre se acumularía dentro de mi pecho. Me ahogaría. Yo le diría al derribado:

“¡Dispénseme, d’Anthes..! Se lo ruego… No fue mi intención”.

Mi brazo descendería y yo dejaría caer la pistola sobre la tierra.

“¡Levántese d’Anthes..! Perdóneme por lo que le he hecho… ¿De dónde salió este odio? ¿Quién inició este rumor? ¿Quién dio comienzo a esta trama..? ¡Antitramador..! ¿Dónde está el antitramador..? Que venga aquí, al campo de honor, a desenredar lo que el tramador cruelmente ha enmarañado… ¿Quién? ¿Quién odia a quién..? ¡Antitramador..!”.

Trataría de dar otro paso más hacia mi contrincante para pedirle que me absolviera. Mi padrino asustado me abrazaría haciendo esfuerzos por sostenerme. Yo continuaría:

“Baron d’Anthes, déme su clemencia… Se lo suplico…”.

Me temblaría la cara. Mis piernas perderían fuerzas. Ya no podría caminar. Estaría horrorizado. Habría una gran debilidad. Un zumbido enorme.

En ese instante vería al frente mío a Natalya Goncharova, llorando, abrazándome y pidiéndome que no me muriese:

“Aleksander… Perdóname… No te mueras, mi amor… No fue mi culpa… Nunca hubo nada entre d’Anthes y yo… ¿No te das cuenta?”.

Y ella me besaría el pecho, la frente, las manos, humedeciéndome con sus lágrimas. Con gran dificultad y con voz de moribundo, yo trataría de hacerle entender levantando el tono de mi voz:

“No soy Aleksander… ¡madame..! No soy Pushkin”.

No obstante ella, sollozante, con su hermoso rostro sonrosado, fuera de sí, sin poder comprenderme, continuaría besándome en los labios y en las manos.

Con mis últimas fuerzas, con voz casi apagada, le volvería a rectificar:

“Madame… No soy Pushkin…”.

Pero ella no me haría caso. Más bien continuaría diciéndome:

“No fue mi culpa, mi amor… No fue mi culpa… No te vayas… Aleksander… ¡No me dejes!”.

En ese punto tendría mi última visión. Vería el rostro risueño de Aleksander Pushkin, con una sonrisa serena, casi imperceptible; pero con una expresión de satisfacción. Lo vería feliz y contento. Entonces la vista se me oscurecería por completo y yo caería al suelo con un sonido seco.

Mis brazos y piernas se aflojarían y se acomodarían sobre el terreno. Mis ojos permanecerían abiertos; pero ya no podrían ver nada nunca más.

Calmándose, ella se erguiría y se limpiaría una lágrima con un dedo. Se pondría muy seria y diría:

“En todo caso, ¿de quién es la culpa? Yo puedo actuar como mi voluntad lo mande. ¿Por qué tendría que pedirte perdón?”.

http://www.letralia.com/142/letras12.htm

WITH BARE HANDS

                       Eftichia  Kapardeli  ΜΕ ΓΥΜΝΑ ΧΕΡΙΑ Ήταν ένα γλυκό ανοιξιάτικο απομεσήμερο Την προηγούμενη μέρα έβρεχε ασταμάτητα από το πρωί μέχρι το βράδυ και η πλατεία ήταν έρημη και μελαγχολική. Την … Continue reading

Anton Gojçaj

   Anton Gojçaj  Anton Gojçaj  ka lindur  më 4 qershor 1966 në Podgoricë (Mali i Zi). Shkollën fillore e kreu në Tuz, të mesmen e filloi në gjimnazin e Tuzit dhe e kreu në gjimnazin klasik të Zarës (Kroaci). Studimet … Continue reading

Sterjo Spasse

Sterjo Spasse (lindi më 1914 në Gollomboç, vdes në 1989 në Tiranë) është shkrimtar shqiptar me origjinë maqedonase. Sterjo shkollën fillore e kreu në Korçë, ndërsa shkollën Normale në Elbasan. Një kohë punoi si mësues. Më vonë vazhdoi studimet e larta për pedagogji në Firencë të Italisë dhe mandej për letërsi në Bashkimin … Continue reading

Dhimitër Pasko (Mitrush Kuteli)

Dhimitër Pasko (Mitrush Kuteli) Dhimitër Pasko i njohur me pseudonimin Mitrush Kuteli lindi më 13 shtator 1907 në Pogradec, ndërsa vdiq më 4 maj 1967 në Tiranë. Ka qenë shkrimtar, përkthyes dhe ekonomist shqiptar nga Shqipëria. Familja e Mitrush Kutelit, rrjedh nga fisi shqiptar Kuteli, i shpërngulur në Mokër e pastaj në … Continue reading

Nonda Bulka

Nonda Bulka Nonda Bulka është një ndër shkrimtarët e parë të viteve `30 që me krijimet e tij solli kritikën e protestën e hapur kundër regjimit të Zogut, demaskimin e shoqërisë së prapambetur feudale, një qëndrim të prerë antiklerikal si dhe denoncimin e … Continue reading

Motivi patriotik në veprimtarinë e Josif Bagerit

Motivi patriotik në veprimtarinë e Josif Bagerit

Qëllimi ynë âsht për shëndritjen,

vllazënimin, bashkimin, kjytetnimin,

dhe kullturimin e shqyptarëvet”

Josif Bageri

rami

nga Rami Kamberi

Motivi patriotik mes shqiptarëve është i dukshëm dhe i shkruar në të gjitha periudhat historike. Motivi patriotik i atdhedashurisë, nuk ka lënë pa prekur të gjithë po­etët shqiptarë, kështu që një ngritje cilësore të vetëdijes kombëtare poezia patriotike atdhetare e pati që në kohën e Rilindjes Kombëtare, por, edhe më tutje nuk mbeti jashtë rrjedhave të përgjithshme letrare dhe poetike, duke u kultivuar mbi gjeografinë e gjakut, guximit, vdekjes dhe, edhe sot e kësaj dite mbetet si e vetmja gjuhë brenda hapësirës të tokës pikë e pesë, që njeriu shqiptar e quan Atdhe.

I tillë ishte edhe moti i vetëdijes kombëtare, mot i shpresës dhe i vendimmarrjes për një qëllim: Shqipëria e Shqiptarëve, qëllim, kur mes figurave qendrore të letërsisë shqiptare të Rilindjes, në maje të pirgut të piramidës kombëtare dukej gjuha patriotike e Naimit, ai që u bë shprehës i aspiratave të popullit për liri e përparim, si poet i madh i kombit, bilbili i gjuhës shqipe, në rrugëtim të lirisë, që i mungonte atdheut, me një gjuhë kushtrimi dhe me forcën e dijes dhe dëshirës për bashkim mes shqiptarëve, për t’i bërë ballë gjuhës së forcës që nga dita në ditë shtonte peshën e robërisë, do të duket edhe atdhetari i flaktë Josif Bageri, i cili deri në frymën e fundit shkriu çdo gjë që kishte për një Shqipëri siç duhej të ishte mes shteteve, që lindeshin mbi dheun e atdheut te tij.

1. Portreti i veprimit dhe i krijimit patriotik

Josif Bageri motin e gjysmë shekullit të dytë dhe vitet e para të shekullit XX ishte mes figurave të përpjekjeve patriotike dhe zotëruese të letërsisë shqipe, të cilët kishin si motiv patriotizmin, vetëdijesimin dhe mbi të gjitha lirinë dhe bashkimin e atdheut, mes tyre Josifi i ri, do të jetë i gjithanshëm në krijimtari, si: publicist, poet e në veçanti si kambanë e lirisë ngase e ndjen dhe e kupton se për çlirimin e Shqipërisë vetëm kultura nuk mjafton, se për këtë çështje do të jetë nevoja për një forcë më të fuqishme, si: shkollimi në gjuhën amtare dhe, forcën e armëve.

Ai është njëri nga të parët shkrimtar shqiptar, që gjithë shekullin e vet krijues e kaloi në kërkim të lirisë, duke u përballur edhe me gjuhën e skamjes. Fama e tij kombëtare nisi në fillim të rinisë, duke ecur andej nga e shpinte gjuha e kombëtares. Si publicist dhe si aktivistë i Shoqatës “ Dëshir “ në Sofje dhe, si Botues i Gazetës “ Shqypeja e Shqypënis“, por, ajo që do ta bëjë më madhor mes atdhetarëve të vet dhe, të pa vdekshëm është vendosmëria e tij për hapjen e shkollës shqipe në fshatin e lindjes, në Nistrovë.

Edhe fjalët edhe tekstet e gazetave dhe letërkëmbimet mes miqve si dhe poezia e Josif Bagerit, janë gjuha e thirrjes nga zemra e një patrioti për një bashkim, që të mos mbetemi natyrë e inferioritetit dhe asimilimit.

A nuk na lejon të kuptojmë se sa madhore janë rreshtat e një poezitë, ku autori shpreh revoltën e tij kundër atyre që e harrojnë gjuhën shqipe dhe, i mbeten gjeografisë që vetëm e rrudhte atdheun nga çdo anë:

O,sa tash na turpnuet

Se gjuhën e vet mohuet!

Dhe serbishten zut ta mesoni ,

Vake-take”- të na thoni !

Nji pal thon ”jemi taljan”!

Disa:”Turq”,”Grek” e ”Sllavjan”!

Tjerët mbahen shumë të mençëm,

Si doi fmi i përkëdhelçëm”1

Josif Bageri, si patriot që ishte, nuk ka lënë pa prekur as edhe gjuhën e forcës së padrejtësive që bëheshin ndaj shqiptarëve, qoftë atë otomane e qoftë atë evropiane, në një tekst të gazetës “Shqipja e Shqipënis” na shkruan:

mekjon pra, se fuqiat Evropjane kan interesat e veta në Shqypëni, kurri këta nuk dot miren për shpëtimin e kombit Shqypëtar, se verbojn adepte për vethen e tynej, tuj shpresue, se një dit dot ken fatin e mîr për me nda Shqypënin dhe me e shti në kufiat veta për me mbretënue dhe mbi shqypëtar. Përande shqipëtari lypën të shpresojne vetëm në Perëndim dhe në fuqiat e veta për shpëtimin e vet dhe të ton kombit…”,

A nuk shihet hapur se si u flet atdhetarëve për qëllimin plëngprishës të Fuqive të Mëdha kundër Shqipërisë dhe, duke e ndjerë këtë rrezik i fton shqiptarët për syçelëti, si dhe fuqive të mëdha u fletë me gjuhën lutëse, që të kenë mëshirë për një popull, që e meriton lirinë ngase nuk kërkon më shumë se sa i takon:

Shqypëtari lypën të çgjumet dhe të bashkohet e të vllazënohet për me mund të thejne ata verigat e hekurta, në të cilat e kan mbërthye senitësit e fês, ata zotënijt e politikës, cilët i nkrehin në krahet kryqit e t’hënës dhe nisin me kryelidhunit dhe me kapelzit për me ndenj në votrët tjetrit, në ata votrat e robëvet të pa mburshëm, cilët menxi mundin të ngren kryet prej zgjedhës rend“. 2

Se sa largpamës dhe se sa i vendosur në veprimin patriotik ka qenë Josif Bageri, na dëshmojnë letërkëmbimet me miqtë dhe patriotët e kohës:

Nuk dashka pra me ba protesta Bullgaria para Portës s’Nalt, por u dashka t’ngrihejt gjith Shqypënia n’kamb për me përzen si Firmilianin, ashtu pra dhe Turqinë, e cila na shet e na ka marr nder kamb e pa ma thot dhan liri ktynaj për me na da e me na përda, t’cilët nan dullakun e fes po kqyrin punet e kambasis, për nji Serbi t’madhe….

Është një letër ku Josif Bageri i drejtohet patriotit dhe kombëtarit Shahin Kolonjës, duke qenë brenda hapësirës shqiptare, që me të pa drejtë i falej Serbisë nga Porta e lartë dhe, nga Perandoria Otomane.

Do të na duhej një radhë në shënimet tona dhe të pyesim se: a është e mundur që brenda disa faqeve të shkruhet veprimtaria e patriotit të madh të Josif Bageri, i cili po të studiohet brenda faktorit kohë dhe gjeografi, lirshëm mund të themi se ka qenë një metamorfozë e tillë tekstuale, një shpatë në gjykimin e veprimit kombëtarë.

Dhe, më tej: kush është ky shqiptar, mbi të cilin bën fjalë shekulli. Po të fillojmë me këtë pyetje, do të kuptojmë se: Veprimtaria patriotike e Josif Bagerit është një piramidë më vete e, në veçanti mes nesh, të cilët kemi mbetur jashtë kufijve të shtetit, për të cilin shtet Bageri e dha edhe jetën.

            2. Lirika patriotike brenda një libri

          Josif Bageri, ndonëse botonte shkrime politike me motiv patriotik, ai poezinë e kishte gjatë gjithë shekullit të vet krijues si shikim, ku dukej dielli i lirisë për atdheun. Dhe, me një mund të madh arriti që të na e lenë si amanet të vetmen vepër ” Kopshtë malësori “, ku poeti i shprehu në mënyrë të plotë e me forcë artistike idealet më të përparuara të Rilindjes, idetë patriotike, demokratike e iluministe, që do të bëhen ushqim për shumë shqiptarë për të dalë nga errësira mesjetare në dritën e lirisë e të përparimit. Ndaj lirsh#m mund të themi se si poet e veprimtar kombëtar, Bageri qëndroi me dinjitet në lartësinë e këtyre kërkesave historike.

Dashuria për atdhetarët si dhe popullin dhe njeriun shqiptarë, krenaria kombëtare dhe besimi në të ardhmen, ideja e madhe e çlirimit, formojnë thelbin e lirikës të veprës” Kopshtë Malësori”. Bageri e afroi penën me popullin, duke trajtuar tema të ndryshme, temat e problemet e kohës. Ndaj, gjeografia e poezisë së Bagerit mund të shihet si:

  1. Lirika e vendlindjes – atdheut dhe,

  2. Lirika e figurave kombëtare.

2. Lirika e vendlindjes – Atdheut

Sa me mall e këndon dashurinë për atdhe, krenarisë kombëtare dhe bukurisë së natyrës shqiptare më një patos aq të zjarrtë e me një gjuhë poetike aq të ëmbël e të bukur:

Rekë, o zembra e Shqypnis!

Ti je vendi i trimnis.

Ndon se je kodra e vrima, –

Besa ti ke rrit shum trima:

Burra t’fort e të moshëm ..

Me këtë poezi Bageri krijoi poezinë e madhe të Atdheut e të natyrës shqiptare, Nistrovës. Kjo vepër jo vetëm u bë e dashur për shumë bashkatdhetarët, dhe krijoi një traditë të pasur edhe për vetëdijesim për gjeneratat që erdhën më pas.

Siç e tregon edhe titulli, poezia përbëhet nga dy pjesë. Në pjesën e parë flitet për pamjen dhe bëmat e Nistrovës, për jetën dhe burrërinë e shqiptarit të Rekës kurse në pjesën e dytë sikur poeti i qorton bashkëvendësit për mos unitet dhe për mosveprime kombëtare:

Shum të pasun tregëtar,

Po s’kan zon udhën e mbar!…

Prej vendlindjes poeti vetëm sa merr pikënisje për të shprehur ndjenjat e flakta patriotike në mbarë gjeografinë shqiptare:

Shkup, or’kjytet i ndëgjuet!

Me ta bijt e tu shqyptar…

Shum provime ki provuet,-

Po tash ke nis udhë të mbarë.

Bijt e tu tash kan fillue,

Gjith te zonat me i lon’-

Dhe kan nis me u vllaznue!…

Amës nderim për me i dhon.”

Poezia Shqiptarët e Shkupit, a nuk qëndron mes veprës si një himn poetik i frymëzuar, kushtuar Atdheut, natyrës dhe njerëzve të tij, a nuk hapet me një apostrofë madhështore, e cila me një qartësi të habitshme na sjell para syve se si dukej Shkupi moteve kur shqiptarët ishin në kërkim të lirisë, a nuk duken bukuritë e natyrës shqiptare, larminë dhe ngjyrat e saj, që na e tregojnë se si qëndronte si qendër shqiptare Shkupi, a nuk është një peizazh i pafund plot dritë e gjallëri në kërkim të natyrës shqiptare.

Varianti himnizues si dhe optimizmi, është zemra e librit me një tufë poezish ku lavdërohet atdheu fizik, trashëgimia morale e tij, etosi i traditës shqiptare. Bageri këndon i ngazëllyer me një solemnitet të pazakonshëm Shqipërinë, Gjuhën shqipe, shqiptarin e Flamurin shqiptar:

Gzohu Shqypni amë e dashun! …

Se nji koh të mir ke mbrrit;

Bijt e tu s’te lon përmbysun…

Ky himnizim i vendit kalon kohë e hapësirë, duke u shprehur me figura të amshimit, kurse vendi merr karakterin e përsosjes morale e fizike për t’u përcaktuar me figurën e madhe kombëtare. Kjo valë e lavdërimit tani kalon në fushën shpirtërore të identitetit të shqiptarëve, te Gjuha shqipe, bukuria dhe fuqia e saj mahnitës, ku shihet qartë në poezinë ” Kushtrimi i shqiptarëvet në Manastir”:

Dhe në Monastir kta djem u kan mledh;

N’kushtrim me kushtruem në kët mujë sivjet

Dhe me kuvendu për gjuhën e vet.

Shkronja për me zgjedh, se shum na duhen, –

Se kombi dhe gjuha besa me kta ruhen !…

Me kta shkruhen fjalët: “Liri dhe bashkim’’

Dhe, kështu autori lidh figurat e holla lirike me figurat trazuese e dramatike përbrenda zjarrmisë së portretizimit të gjuhës shqipe, duke nxjerrë në pah konceptin e vet për gjuhën shqipe dhe, gjuhën e poezisë së vet.

Në këtë portret të brendshëm më shumë duket pikëpamja e Bagerit për veçantitë e veta poetike, që njësohen me karakterin e gjuhës amtare. Prandaj, tingëllon i fuqishëm mallkimi për ata që nuk e duan e nuk e njohin këtë vlerë kombëtare.

3. Lirika e figurave kombëtare

Dashuria për atdhetarët si dhe popullin dhe njeriun shqiptarë, krenaria e veprimeve kombëtare të figurave të kombit dhe besimi në të ardhmen, ideja e madhe e çlirimit, formojnë thelbin e lirikës të figurave kombëtare.

Apostrofat drejtuar kombëtarëve, enumeracionet e shumta që japin larminë e saj dhe të punëve, krahasimet dhe semilitudat e goditura, epitetet e thjeshta dhe metaforat e bëjnë atë një nga poetët më të frymëzuara të letërsisë sonë:

Heshtje! Heshtje mbi ty o Natyrë,

Se ay që ty shumë të lavdëronte,

Ra si fill bari mbi kosën e vdekjes ndyrë.

Dhe lyra e tij që kurrë nuk pushonte,

Po këndonte bukurinë tënde që ke,…”

Duke u nisur nga jeta dhe vepra patriotike e Naimit, duke lexuar veprat e tij ku vargjet e fuqishme naimjane fillojnë nga përshkrimi i pamjes baritore, nga loja e qengjave rreth mëmave të tyre, duke krijuar dhe simbole shprehëse për atdheun, sa që bëhet simbol, që përgjithëson përkushtimin e poetit të ri, ndaj tokës mëmë, Shqipërisë.

Me vargjet në fjalë të poezisë kushtuar Naimit të madh, Bageri mbi të gjitha, arrit të zbulojë me forcën e talentit poetik vlerat dhe mundësitë e mëdha shprehëse, që lanë për shqiptarët poezitë e Naimit. Ai, e ngriti atë në rrafshin e gjuhës së poezisë së vërtetë, që mund të shprehte ndjenja nga më të hollat ndaj një atdhetari dhe mësuesit të kombit:

Ah, nuk i qesh buza, si q’i qeshte një here,

Po fort të helmuar duket që ta ketë,

Se dëshirën që kish për Mëmëdhen’ e mjerë,

S’mundi ta mbarojë sa që kishte jetë!”

Dhimbja për humbjen e Naimit, kënga e urimit kthehet në këngë të mallkimit, kënga kthehet në vaj. Në qoftë se urimet e tij shqiptare lidhen me idealiste e me një përhershmëri, mallkimet lidhen me një realitet e konkretësi jetësore të shqiptarëve të nëpërkëmbur dhe, si njerëz që e humbën dritën e rrugës që do t’i shpinte drejt bashkimit dhe lirisë.

Kurse te poezia “ Një piramidë dëshmorëvet”, poezi që u kushtohet tre dëshmorëve të kombit, që ranë nga masakrat greke, poeti do të jetë më një gjuhë sa kombëtare po aq edhe kryengritëse duke bërë edhe thirrje për hakmarrje ndaj armiqve:

Na kanë vra grekët andarë!

Tre të vërtet shqypëtarë:

Një tregtar e dy priftërinj,-

Se perdykonin shqyp feen.”

Është poezi ku  nuk kemi vargje zemërbutë dhe gojëmbël, por një poezi ku njeriu shqiptar bën thirrje për unitet dhe syçelëti se çka e pret nga armiku i tokave shqiptare. Shtrohet pyetja se kujt i thërret Bageri këtu?

U thërret të vdekurve, sepse heronjtë kanë vdekur apo të gjallët janë të vdekur. Ironia e tij është therëse dhe e dyfishtë. Kjo bëhet më e qartë në vargje:

Cila ne na ka mallkuet,-

Gjuhën shqype të bekuet…

Për kët gjuh kta binj Shqypnie,

I kanë vra andarë grekie;..”

Duke krahasuar figurat kombëtare shqiptare, me figura të tjera, ndërmjetshëm, lirshëm mund të krahasojmë Bagerin si krijues me krijuesit e mëdhenj të letërsisë shqipe, nëse poezia e bageriane lexohet si: krijimi i kultit të bukurisë e të dashurisë, si një sprovë për agresivitetin e shëmtitë në botën shqiptare, të cilat i satirizon në vepra të tjera.

Përmbledhje

            Duke ecur vertikalisht dhe duke vepruar kombëtarisht bashkë me epopenë kombëtare në shekullin e Rilindjes Kombëtare, Josif Bageri është konsideruar edhe rilindësi i fundit. Ndonëse shkroi, pak dhe me tema kombëtare, ku sundon tema e lirisë kolektive e etnike, sidomos në lirikë, shpaloi preokupime kombëtare gjithnjë me një temperament vullkanik.

Dhe, lirshëm mund të themi se Josif Bageri është një nga figurat e mëdha të Kolonisë Shqiptare të Sofjes. Vepra e tij bën pjesë në fondin e asaj krijimtarie intelektuale që le gjurmë të pashlyeshme në ndërgjegjen morale estetike, politike e shoqërore të popullit.

Veprimtaria e tij që përfshinë diapazon të gjerë politik, ideologjik, publicistik, artistik, arsimor, kulturor e organizativ, ndonëse e vogël në vëllim, ajo është me vlera të mëdha dhe, e një natyre të veçantë krijuese.

Gjatë tërë jetës së tij iu përkushtua atdheut, çështjes sonë kombëtare, gjuhës shqipe, arsimimit etj.

U lind në fshatin Nistrovë të Rekës në vitin 1868, dhe vdiq 1915 në Prishtinë.

Për shkak të kushteve të rënda ekonomike nuk ka mundur ta ndjek mësimin, por më vonë ka mësuar të shkruajë e të lexojë si autodidakt. Bullgaria, respektivisht Sofja ishte vendi ku shkoi të sigurojë kafshatën e gojës. Profesioni që e ushtroi deri në fund të jetës ishte këpucëtar, me të ardhurat e së cilës siguroi mirëqenien e familjes dhe, krijoi mundësi për t’u marrë me çështje kombëtare.

Në Koloninë Shqiptare të Sofjes shumë shpejt ra në kontakt me atdhetarë të tjerë, u njoh me programin e platformën e Rilindjes sonë Kombëtare për çlirimin e atdheut nga robëria osmane. Më 1988, në Stamboll takoi Naim Frashërin, të cilin e quan shpirtndrituri i kombit shqiptar, plaga e përbashkët e të dyve ishte që Shqipëria sa më shpejt të çlirohet nga Perandoria Osmane.

Mendimi politik i Josif Bagerit, kryesisht mbështetet në themelimin e qeverisë shqiptare; kryengritjen e armatosur kundër Turqisë; miqësinë me shtetet fqinje për zgjidhjen e shpejt të çështjes shqiptare; krijimin e institucioneve shtetërore të mbështetur në librin e Sami Frashërit “Shqipëria ç’ka qenë, ç’është e ç’do të bëhet”.

Ishte njëri ndër themeluesit e Shoqërisë Dëshira (Sofje 1893), bashkëpunëtor dhe mik i Jashar Erebarës, Dervish Himës, Ibrahim Temos, Nikollë Ivanajt, Ibrahim Shytit, Shahin Kolonjës, Luigj Gurakuqit, Asdrenit, etj.

Idetë patriotike i ka shprehur në gazetat: Drita, Sofje; Shpresa e Shqypënis, Raguzë; Liria, Selanik dhe ishte themelues i gazetës Shqypeja e Shqypënis, që botohej në Sofje, në vitet 1909-1911.

Në këtë gazetë, siç e quante vetë Bageri ”organ për politikë dhe dituni” i ka botuar të gjitha shkrimet me përmbajtje politike, krijimet poetike ashtu edhe ato didaktike-publicistike.

Më 1910 e botoi librin e tij të vetëm Kopësht Malësori, mesime t’shqyptarueta dhe Vjersha, për të cilin kërkonte ndihmë materiale nga bashkatdhetarët e tij. Bageri kontribuoi edhe në fushën e gjuhës. Në gazetën e tij vazhdimisht kishte një rubrikë Gjuha shqype dhe shkronjësit e saj, ku vlerësonte Kongresin e Manastirit dhe alfabetin që u zgjodh aty, andaj thërret në njësimin e gjuhës.

 

1 Albania” 16.IV.1899,Bukuresht.

2 Josif Bageri, Shqypeja e Shqypënis, 14 qershor 1910, Sofje.

Carolyn Wolfe

               Carolyn Wolfe    Carolyn Wolfe ka lindur më 12 November 1958  dhe jeton në  Winchester, Virginia, SHBA. Ajo është diplomuar  : 1975- Graduated from Walt Whitman High School 1981- Graduated from Montgomery College Pasioni … Continue reading

Nelton Bereti

                  Nelton Bereti Nelton Bereti ka    lindur në  Tiranë  më  02/09/1970 Është diplomuar në  ALISONA UNIVERSITY , për arte figurative , për bissnes legalcy , dhe technological managment .Është    pjesëmarrës … Continue reading

Silvana ( Begotaraj ) Berki

silv

Silvana ( Begotaraj ) Berki  / Bord Drejtues
Silvana ( Begotaraj ) BerkiSilvana ka lindur në qytetin e Vlorës në 12.05.1968. Mbasi ka mushur katër vjece vendoset në qytetin e Fierit sëbashku me prindërit e saj ku jetoi deri në castin që u largua nga Shqipëria. Familja e saj, një familje intelektuale, prej së cilës Silvana mori edhe ushqimin e parë shpirtëror në zhvillimin e personalitetit të saj si atdhedashuria dhe ndjenja e patriotizmit. Prej fëmijërisë është aktivizuar në art dhe në lëtersi, pionere dhe anëtare e shtëpisë së pionierit në rrethin e Fierit dega ” rrethi letrar”. Kjo e ndihmoi që ndjenjat e trazuara te femijërisë dhe të rinisë së saj ti shprehte nëpërmjet shkrimeve poetike dhe në pikturë. Aktivitetet me artin vazhduan edhe më vonë gjatë shkollës së mesme ku u bashkua me grupin e valleve të rrethit, duke njohur përvec të tjerave edhe skenën. Në vitin ’90 largohet ilegalisht në Rumani, dhe prej atje është e vendosur në Finlandë, në qytetin Tamperes. Ka dy fëmijë : djalin student në degën e psikologjisë dhe vajzën në vitin e fundit të gjimnazit. Zotëron gjuhën filandeze, angleze, pak italisht dhe rusisht. Ka përfunduar Universitetin për shkencat sociale , e diplomuar në Finlandë në vitin 2004. Ka vazhduar studime mbas universitare në master degree dhe ka ushtruar ligjërisht profesionin e përkthyeses, ku ka dhënë një rol parësor në rritjen dimensionale të nivelit të bashkëkombsave të vet. Është shquar edhe për kontribut në integrimin e shqiptareve të qytetit, ku banon.
foto 2             foto 3
Me presidentin Amerikan  Bill Klinton
Ajo falë edhe marrëdhënieve familjare është njohur me traditat dhe zakonet e gjithë trevave mbarë shqiptare. Eshtë anëtare e lidhjes së shkrimtarëve të qytetit ku banon ” Tulenkantajat” ku edhe vazhdon të jetë aktive.
 
aktiv
Mbrëmje poetike në klubin e shkrimtarëve ” Tulenkantajat” Tampere.
silv 3 ak
Duke marrë cmimin për librin poetik Preludë, Ersekë, gusht.2012.
foto 1
Me shkrimtarin amerikan Paul Polanski.
Pasioni për letërsinë dhe shkrimet e drejtuan drejt revistës së saj të parë ”EPOKA E RE”,ku së bashku me ish- bashkëshortin e saj, drejtoi këtë revistë për një periudhë kohe. Aty publikoi edhe artikujt dhe poezitë e saj të para.Tematikat mbi atdhedashurinë zënë një pjesë të veçantë në krijimtarinë e saj. Një tjetër pasion letrar është edhe proza, ku ajo ka përvetësuar trajtimin e sferave sociale I pëlqen përvec realizmit edhe suur-realizmi gjë që pasqyrohet në shkrimet e saj fiktive.
kop 1 silv        kop 2 silv
Ka botuar librin e saj të parë poetik, Maj 2011, me titull “LUTEMPËR TY”, si dhe vëllimin e dytë poetik në poezi PRELUDE Maj 2012 për të cilin është vlerësuar për vitin 2012 si poetja ideatore e vitit.Vëllimi poetik Preludë në gjuhën angleze dhe finlandeze janë në proces botimi. Gjithashtu edhe vëllimi në prozë. Silvana aktualisht punon në zyrat administrative të qytetit, ku jeton si punonjëse sociale, kryesisht në departamentin e ndihmave elementare. Shkrimet në gjuhën shqipe nuk i ka lënë kurrë mbas dore, sepse i kanë dhënë një ekuilibër të bukur midis dy kulturave.

KËNGË TË KRESHNIKËVE

KËNGË TË KRESHNIKËVE Kliko linkun e mëposhtëm  për të lexuar Antologjinë e plotë: Përgatiti: Dr. Zymer  Ujkan Neziri Botues SHTËPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtinë, Zona Industriale p. n. Për botuesin Bajram Shatri Redaktor teknik Nijazi Hashani Korrektore Nexhmije Sejdiu Përgatitja kompjuterike … Continue reading

Prof.Dr. Isak Sheme

Prof. Dr. Isak SHEMA Është i lindur më 10.02.1940 në Beguncë, Komuna e Vitisë, Republika e Kosovës. Adresa: Rruga “ Ferat Draga”, nr. 29, 10 000, Prishtinë, Kosovë Tel& Fax : ++   381 38 229 420 Mobil:       ++  377  44 145 … Continue reading

Petro Marko

Petro Marko lindi në fshatin Dhërmi të Himarës në vitin 1913 dhe vdiq në vitin 1991, ishte shkrimtar shqiptar. Lindi ne fshatin Dhërmi të Bregut nga Marko e e ëma Zoica, e u rrit nga gjyshja Mama Mille. I ati ishte pasuruar nepërmjet tregtisë së qitros. Por e la … Continue reading

Skënder Luarasi

Skënder Petro Luarasi u lind në Luaras të Kolonjës më 19 janar 1900, vdiq më 27 prill 1982. Ka kryer arsimin fillor shqip në Korçë e Negovan (1909–1911) dhe më pas studjoi në Robert Kolegj, Stamboll, Turqi (1912-1913), Internacional Kolegj-Springfield Mass etj, në ShBA (1916–1920), … Continue reading

Eqerem Çabej

Eqerem Çabej lindi më 6 gusht të vitit 1908 në Gjirokastër dhe vdiq më 13 gusht të vitit 1980 në Romë. Ishte një nga figurat më të shquara të shkencës arsimit dhe kulturës shqiptare. Eqerem Çabej, shkollimin fillor e kreu në vitin 1921 në Gjirokastër. Studimet e larta i mbaroi për filologji në Klagenfurt (1923-1926), … Continue reading

Agron Shele (Albania)

 

AgronShele 2

              Agron Shele

https://atunispoetry.com

“Letërsia me magjepsjen dhe mistizmin e vet ka tërhequr gjithmonë pas vetes shpirtra të trazuar, shpirtra të ringritur mbi flirtin e bukurisë krijuese, bukurisë jetë, bukurisë natyrë dhe si e tillë ajo është shndërruar në pasqyrë e aspiratave, vlerave dhe mendimit më puritan për mbarë njerëzimin. Kjo shkallë e lartë vitaliteti njerëzor, ku fjala shndërrohet në mit dhe miti në produksion të gjenialitetit shoqëror  , ka deshifruar dhe deshifron figurshëm dhe pareshtur vetë qytetërimin tonë”.

“Shoqëria njerëzore ka dialektikën e zhvillimit të saj me të gjitha oshilacionet që e shoqërojne, por ka dhe artistët e saj, që nuk e lënë te shkaterrohet!”

 

Agron Shele ka lindur, më 07.10.1972, në fshatin Leskaj, Rrethi Përmet. Pas shkollës 8-vjeçare, përfundoi studimet e mesme dhe të larta në Tiranë. Që në moshë të herët ka qënë i apasionuar dhe impresionuar pas letërsisë, rrugë të cilën e bëri lajmotiv të jetës dhe përgjegjësi të zhvillimit intelektual të tij. Është autor i veprave letrare: Hapat e Klarës (roman), Përtej perdes gri (roman) , Imazh i rremë (roman), vëllimit poetik: Pasazh i pafaj (poezi), White stones ( poems), “RIME SPARSE” – Il suono di due voci poetiche del Mediterraneo ( Poesie di Agron Shele e Claudia Piccinno) dhe Ngjyrime universale ( Ese I ) Gjithashtu është bashkëautor dhe mundësuesi i publikimit të Antologjive Ndërkombëtare : Atunis Galaxy Anthology, Korsi e hapur -1, Korsi e hapur-2,  Pegasiada dhe Korsi e hapur -2. dhe Revistës ” ATUNIS” ( Nr 1,2,3,4,5,6,7,8).  Është antar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Shqipërisë, antar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Botës (IWA) me qendër në Ohajo (SHBA) dhe antar i Poetëve Bashkohorë të Globit (WPS), Poets del Mundo si dhe pëfaqësues për UMP- WUP, Shqipëri .  Është Kryetar  i Bordit Drejtues Galaktika Poetike “ATUNIS”. Proza dhe poezia e tij kanë tërhequr vëmendjen e kritikës letrare, për tematikën psiko-sociale dhe risinë krijuese, dhe si pjesë e mesazhit artistik por dhe individualitetit kreativ të shafqur, është publikuar në shumë gazeta, revista letrare kombëtare dhe Ndërkombëtare, si dhe është përfshirë në antologjitë botërore : Almanak 2008, 2017,  WORLD POETRY YEARBOOK 2009, 2013, 2014; The Second Genesis, Artista la confronto (Itali), Keleno (Greqi), Metafora Wspotczesnosci (Poloni) etj. Është fitues i disa Çmimeve Letrare në Itali, Meksikë, Amerikën Latine etj. Ka qënë pjesë aktive e Shoqërisë Civile në Shqipëri duke u trajnuar për menaxhim, projekte dhe lidership nga shumë Fondacione Ndërkombëtare, si : REC, USAID, PNUD, UNICEF etj. Aktualisht jeton në Belgjikë dhe vazhdon me përkushtim publikimin e vlerave letrare universale.

 

Agron Shele was born in October 7th, 1972, in the Village of Leskaj, city of Permet, Albania.  Is the author of the following literary works: “The Steps of Clara” (Novel), “Beyond a grey curtain” (Novel), “Wrong Image” (Novel) , “Innocent Passage” (Poetry), Whiste stones ( poetry) RIME SPARSE –

Il suono di due voci poetiche del Mediterraneo (Poesie di Agron Shele e Claudia Piccinno), “Ese-I and Ese-II) ” .  Mr. Shele is also the coordinator of International Anthologies: “Open Lane- 1,” “Pegasiada , Open Lane- 2 , ATUNIS magazine ( Nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 )” and Atunis Galaxy Antholgy 2018.  He is  winner of some international literary prizes. Is a member of the Albanian Association of Writers, member of the World Writers Association, in Ohio, United States, Poetas del Mundo, WPS, Unione world Poetry and the President of the International Poetical Galaxy “Atunis”. He is published in many newspapers, national and international magazines, as well as published in many global anthologies: Almanac 2008, 2017; World Poetry Yearbook 2009, 2013, 2015,  The Second Genesis -2013, Kibatek 2015-Italy, Keleno- Greece,  etc.  Currently Resides in Belgium and continues to dedicate his time and efforts in publishing literary works with universal values.

Translated by Peter Tase

 

Agron Shele è nato il 07.10.1972, a Leskaj-Përmet (Albania). Dopo aver terminato gli studi superiori a Tirana si è laureato all’Università di Tirana. Appassionato di letteratura fin dalla tenera età ha deciso di seguire questo percorso che con il passare del tempo sarebbe diventato il motivo conduttore della sua vita verso un responsabile sviluppo intellettuale.

Le sue principali creazioni letterarie sono: i romanzi Hapat e Klarës (I passi di Clara), Përtej perdes gri (Oltre la tenda grigia) e Imazh i rremë (Falsa immagine); il volume poetico Pasazh i pafaj (Passaggio innocente); la raccolta di saggi Ngjyrime Universale. ESE-I (Sfumature Universali. Saggi-I). Inoltre, è co-autore e curatore di due Antologie Internazionali: Korsi e hapur -1 (Corsia libera -1), Pegasiada dhe Korsi e hapur -2 (Pegasiada e Corsia libera -2), ATUNIS -2018, ATUNIS – 2019.

È membro della Lega degli Scrittori Albanesi, dell’Associazione Internazionale degli Scrittori e Artisti (IWA)  con sede in Ohaio (U.S.A) e della Società Mondiale dei Poeti (WPS). È coordinatore direttivo della Galassia Poetica “ATUNIS”.

La sua prosa e la sua poesia hanno destato l’attenzione della critica letteraria per la tematica psicosociale e la creatività innovativa, ma anche per l’elevato messaggio artistico e il talento individuale. Di conseguenza, ha pubblicato in diversi giornali, riviste letterarie nazionali e internazionali e varie antologie internazionali: Almanak 2008, 2014, 2016, World Poetry Yearbook 2009 – 2013, The Second Genesis, ecc.

È Presidente di due Associazioni “ Giovani e ragazzi” e “L’Ambiente comune”.

 

推薦詩人:阿格倫‧薛爾
(Agron Shele)

阿格倫‧薛爾1972 年出
生於阿爾巴尼亞Permet 市。
一生從事文學創作,主要著作
有:“克拉拉的步驟"(小
說),“超越灰幕"(小說),
“錯誤的形象"(小說),“無
辜的通道"(詩歌)和“Ese-I"。薛爾先生亦曾是“Open
Lane-1"、“Pegasiada”、“Open Lane-2"和“ATUNIS 雜
誌"等國際選集的編輯。是阿爾巴尼亞作家協會與世界作家
協會的成員,在美國俄亥俄州,Poetas del Mundo,WPS,
Unione 世界詩歌和國際詩意星系“Atunis"的總裁。他的創
作出版在許多報紙、國內和國際雜誌上,並出版過許多全球
詩刊選集,含2008 年鑑、世界詩歌年鑑2009,2013,2015、第
二代創世紀-2013、Kibatek 2015(意大利)、Keleno(希臘)
等。目前居住在比利時,並繼續致力於出版具有普遍價值的
文學作品。
讀阿格倫.薛爾的詩,逃不了淡淡的哀怨,離不開生命
的交錯,似乎在告訴我們生命就是如此,隱喻與現實的沉重
2 2019 年 10月
疊出現,好像在過程中告訴了我們什麼,又沒告訴了我們什
麼,有形無形、有情無情之間有時了然,有時迷離,生長在
一個戰亂的國度,似乎啟發了什麼又掩蓋了什麼,在他的詩
篇中。

 

Агрон Шеле, Албания-Бельгия

Агрон Шеле родился 7 октября 1972 года в деревне Лескай, город Пермет, Албания. Является автором романов «Шаги Клары», «За серым занавесом», «Неправильный образ», а также сборников стихов «Невинный пассаж», «Вистовые камни», «Редкие стихи» –
двух поэтических голосов Средиземноморья: Агрона Шеле и Клаудии Пиччинно. Агрон Шеле также является координатором международных антологий: «Открытый переулок-1», «Пегасиада», «Открытый переулок-2», журнала «ATUNIS» (№ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8) и «Atunis Galaxy», «Antholgy 2018». Он лауреат ряда международных литературных премий. Является членом Албанской ассоциации писателей, членом Всемирной ассоциации писателей в Огайо, США, Поэты Мира, WPS, Всемирного Союза поэтов и президентом Международной поэтической галактики «Атунис». Его произведения опубликованы во многих газетах, национальных и международных журналах, глобальных сборниках: «Альманах- 2008, 2017», «World Poetry Yearbook 2009, 2013, 2015», «Второе бытие -2013», «Kibatek 2015» – Италия, Келено-Греция и др. В настоящее время проживает в Бельгии и продолжает посвящать свое время и усилия публикации литературных произведений со всего мира.

Agron Shele se narodil 7. října 1972 ve vesnici Leskaj u města Permet v Albánii, v současné době pobývá v Belgii. Je autorem následujících literárních děl: “The Steps of Clara” (román), “Beyond a grey curtain” (román), “Wrong Image”(román), “Innocent Passage” (poezie), Whiste stones. Byl koordinátorem mezinárodních sborníků: “Open Lane- 1,” “Pegasiada , Open Lane- 2, ATUNIS magazine ( Nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 )” a Atunis Galaxy Anthology 2018. Je členem albánské asociace spisovatelů, světové asociace spisovatelů v Ohiu, USA, a Poetas del Mundo, WPS. Vyhrál několik mezinárodních literárních cen.

Është pjesmarrës në aktivitetet Ndërkombëtare:

 

1-Kongresit Ndërkombëtar Salaminë (Athinë) Greqi 2007

2-Mitingu poetik Gjakovë, Kosovë 2008

3-Takimet poetike Shkup, Maqedoni 2009 ,

4-Pjesmarrës në panairet Ndërkombëtare, Frankfurt (Gjermani), Luksemburg, etj

 

Është bashkëorganizator i eventeve letrare :

1-Muza Poetike “Pegasi” 2008 – Gjirokastër-Përmet.

2- Muza Poetike “Pegasi” 2009-Gjirokastër-Përmet-Sarandë-Tepelenë.

3-Muza Poetike “Pegasi” 2010 – Gjirokastër-Përmet- Tiranë (Universiteti “Vitrina” ).

4- Muza Poetike “Pegasi” 2011 – Gjirokastër- Tiranë (Universiteti” Vitrina”) – Prishtinë.

5-Kongresi I Ndërkombëtar “Muza Poetike 2012″ – Tiranë (Universiteti” Vitrina”) – Prishtinë

6-Udhëtim Profilesh

7-Ditët e Plejadës

8-100 Mijë Poetë për Ndryshim

 

Bibliografi

Agron Shele ka lindur në më 07.10.1972, në fshatin Leskaj, Rrethi Përmet. Ka një sërë publikimesh në fushën e prozës,  poezisë dhe kritikës letrare. Është autor i prezantuar me vepra letrare në gjuhën shqipe, gjuhën italiane dhe gjuhën angleze.

Vepra letrare :

  1. Hapat e Klarës (roman)- Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2003
  2. Përtej perdes gri (roman), Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2006
  3. Imazh i rremë (roman), Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2007
  4. Pasazh i pafaj (poezi), Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2008
  5. Kur heshtja flet (poezi), Shtëpia Botuese “ADA”, 2018
  6. White stones ( poems), Demer Prees (Holland), 2018
  7. “RIME SPARSE” (poesie) – Il suono di due voci poetiche del Mediterraneo (Poesie di Agron Shele e Claudia Piccinno), Amazon -2018
  8. Ngjyrime universale ( Ese I), Shtëpia Botuese “ADA”, 2014
  9. Ngjyrime universale ( Ese II), Amazon – 2018

 

Botime antologjike:

Bashkëautor dhe mundësuesi i publikimit të Antologjive Poetike Ndërkombëtare, në shqip:

  1. Korsi e hapur -1, Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti”, 2008
  2. Korsi e hapur-2, Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti”, 2012
  3. Pegasiada, Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti”, 2009
  4. Atunis Galaxy Anthology- 2018 (anglisht), Botues Peter Tase, Lulu. com
  5. Atunis Galaxy Anthology- 2019 (anglisht), Botues Peter Tase, Lulu. com

 

Revista Letrare:

  1. Atunis Nr (1-2) – shqip, Shtëpia Botuese “Lena Grafik”, Prishtinë – 2015
  2. Atunis Nr (3-4) –anglisht, Shtëpia Botuese “Lena Grafik”, Prishtinë – 2016
  3. Atunis Nr (5-6) –anglisht, Shtëpia Botuese “Lena Grafik”, Prishtinë – 2017

 

Është përfshirë në Antologjitë Ndërkombëtare:

  1. Almanak 2008, 2015 dhe 2016, Mongoli, Unesco Library – Botues: Hadaa Sendoo
  2. WORLD POETRY YEARBOOK 2009, 2013, 2014, Kinë – USA, Botues, Dr Zhang Zhi (Diablo)
  3. The Second Genesis(India), Anurang Sharma (ARAWLII), 2014
  4. Antologia Poetica (Itali), Kibatek, 2015
  5. Metafora Wspotczesnosci (Poloni), 2017
  6. Faqja e kritikës së autorëve Bashkohorë (Itali), Shtëpia Botuese “Il Cuscino di Stelle”, 2019

 

Është autor i veprave letrare:

 

Hapat e Klarës (roman)- Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2003

 

Përtej perdes gri (roman), Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2006

 

Imazh i rremë (roman), Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2007

 

Pasazh i pafaj (poezi), Shtëpia Botuese ”Marlin Barleti, 2008

 

Kur heshtja flet (poezi), Shtëpia Botuese “ADA”, 2018

 

White stones ( poems), Demer Prees (Holland), 2018

 

“RIME SPARSE” (poesie) – Il suono di due voci poetiche del Mediterraneo (Poesie di Agron Shele e Claudia Piccinno), Amazon -2018

 

Ngjyrime universale ( Ese I), Shtëpia Botuese “ADA”, 2014

 

Ngjyrime universale ( Ese II), Amazon – 2018

 

 

Është bashkëautor i Antologjive:

 

 

korsi-e-hapur-1

KORSI E HAPUR 1

 

pegasiada

PEGASIADA

 

korsi-e-hapur

KORSI E HAPUR 2

 

Atunis Galaxy Anthology- 2018 (anglisht), Botues Peter Tase, Lulu. com

 

Atunis Galaxy Anthology- 2019 (anglisht), Botues Peter Tase, Lulu. com

 

Revista Letrare

 

Atunis Nr (1-2) – shqip, Shtëpia Botuese “Lena Grafik”, Prishtinë – 2015

 

Atunis Nr (3-4) –anglisht, Shtëpia Botuese “Lena Grafik”, Prishtinë – 2016

 

Atunis Nr (5-6) –anglisht, Shtëpia Botuese “Lena Grafik”, Prishtinë – 2017

 

  Është publikuar:

 

 

pomezia

Pomezzia la notizze

 

gaz1

 

 

gaz-2

 

 

 

gaz-3

 

 

gaz-4

 

 

gazeta-pegasi1

 

 

gazete-ngjyrime-universale

 

 

masson

Antologji Poetike ( frëngjisht)

 

almanak-11

Almanak – 2008

 

 

obelisk

REVISTA  OBELISK

 

 

erel-boek

《WORLD POETRY YEARBOOK 2009》隆重出版发行

 

 

10615481_916123391734758_3212392090648990871_n    10610863_895264613824781_4186519547604658552_n

WORLD POETRY YEARBOOK 2013

 

 

10300047_10201128696060119_4178824121723155289_n

 

 

 

 

 

 

Ali Asllani

Ali Asllani, ( 28 nëntor, 1884 – 20 dhjetor, 1966), ishte poet, atdhetar dhe diplomat shqiptar. Ali Asllani, lindi më 28 nëntor të vitit 1884 në Vajzë të Vlorës. Në Vlorë kreu shkollën fillore, në Janinë shkollën e mesme, gjimnazin “Zosimea” në vitin 1888. Në fillim studioi mjekësi, por pastaj vazhdoi Institutin e Lartë të Shkencave … Continue reading

Eqrem bej Vlora

Eqrem bej Vlora (1885–1964) ishte një politikan, diplomat, shkrimtar dhe historian shqiptar. I cilësuar si Beu i fundit, mishërim i aristokracisë së mirëfilltë shqiptare megjithëse vinte nga një kastë e themeluar nga parimet e feudit ushtarak, shkollimi i tij dhe stili në … Continue reading

Imazhe poetike që të shoqërojnë gjithë jetën (Si e dua Shqipërinë)

 Imazhe poetike që të shoqërojnë gjithë jetën

(Mbasi ke lexuar poezinë e Lame Kodrës “Si e dua Shqipërinë”) 

kujtiml 

nga Kujtim Manteli

I

S`kam çiflik e s`kam pallate, S`kam hotel me katër kate, Po e dua Shqipërinë, Për një stan në TrebeshinëLame Kodra 

sejfull

Sejfulla Malëshova (Lame Kodra) 

Poetit i mungojnë çifligjet, i mungojnë pallatet, i mungojnë dyqanet. Nuk ka pasuri të madhe, po ka një stan atje në Trebeshinë. Sigurisht jo i tij në planin personal, por është i tij, se poeti e konsideron veten të afërt me ata njerëz që kullotin e mbarështrojnë këto tufa shpateve të malit dhe nga ky pozicion buron dhe dashuria e tij për Shqipërinë, duke vendosur si gur themeli të dashurisë së tij për atdheun, stanin e Trebeshinës. Poeti na jep një pamje piktoreske. Elementet  të cilat formojnë tablonë  i do me gjithë shpirt. Është mjedisi ku është rritur. Është për t`u vënë në dukje se si shpalosen sende tepër të vogla, por duke u renditur njëra pas tjetrës të krijojnë  imazhe madhështore që të mbeten në mendje. Poeti thotë se, pas stanit të Trebeshinës, e do atdheun e vet dhe për gjëra tepër të imta: ”Për një shkarp e për një gur”. Mjedisi larg atdheut e ka bërë poetin  që të jetë i ndieshëm. Të ndiesh dashuri për një shkarp. Të ndiesh dashuri për një gur. Druri dhe guri janë elementet e jetës së përditëshme. Me to ndërtohet. Pa to jeta njerëzore nuk do të ekzistonte. Ndaj ky varg mezi pret që një varg tjetër ta plotësojë. Shohim se në vargun në vijim shkarpa bëhet gardh, guri bëhet mur. Në këto dy vargje shpaloset e gjallë jeta njerëzore. Gardhi dhe muri janë vepër e punës së njeriut. Të thjeshta, por të madhërishme, ashtu siç janë dhe njerëzit që i ndërtojnë ato. Nëpër vargjet rrjedh dashuria e tij për atdheun. E do atë: “Për kasollen mbi Selishte,/për dy ara në Zallishte”.  Shohim se varg pas vargu ndërtohet pamja e plotë e fshatit. Çdo fjalë shenjtërohet duke kaluar  nëpër mendjen e poetit. Ara nuk të duket  më arë atje tej në vendin e quajtur Zallishte. Kasollja nuk të duket më kasolle në vendin e quajtur Selishte. Kjo pasuri kaq e vogël që nuk do t`i mjaftonin  një familje të vetme fshatare ka marrë përmasa të jashtëzakonshme. Ato dy ara e kapërxejnë vlerën e një çifligu që i mungonte poetit në fillim të poezisë së tij. Ajo kasollja e ngritur në Zallishte kapërxen vlerën e një pallati apo atë të dyqanit me shumë kate.  Poeti e do Shqipërinë për këto gjëra të thjeshta me të cilat jetojnë njerëzit dhe për të cilat këndon zemra e tij. Po nuk janë vetëm këto për të cilat poeti e do atdheun e vet. Ai e do edhe: “Për një lopë, për një gomar/Për një Balo, një manar.”  Cili lexues duke lexuar këtë poezi nuk do të thoshte: ky paska shkruar për familjen time. Cili lexues duke lexuar këto vargje të mrekullueshme nuk do të thoshte: ky paska shkruar për fshatin tonë. Madhështia e dashurisë për atdheun është e lidhur me madhështinë e shpirtit. Njerëzit shpirtvegjël, që u fillon atdheu tek kufiri i pronës private dhe nuk shohin më tej, janë të destinuar të mos e përjetojnë gëzimin që të fal dashuria e madhe që buron nga atdheu. Poeti e do atdheun jashtë kufirit të pronës private. Dashuria për atdheun nuk fillon tek themeli i dyqanit katërkatësh, as tek oborri pallateve luksoze, as tek  çifligu që mund të jenë pronë personale e jotja. Atdheu fillon atje, tek ato gjëra që na takojnë të gjithëve: tek një shkarpë e tek një gur. Atdheu fillon atje, ku njeriu  ndihet zot i vetes së tij: Atje, tek një stan në Trebeshinë.

II 

Unë e dua Shqipërinë, Për tërfilin mbi lëndinë, Për një vajzë gjeraqinë, Lame Kodra 

Vazhdojmë duke  udhëtuar nëpër vargmalin poetik të Lame Kodrës. Jemi në stinën e pranverës. Mbi lëndinë lulëzon tërfili. Nëpërmjet vargjeve do të na jepet një mjedis që kushdo që do t`i kalonte pranë do të donte të shplodhej pranë tij. Do të pushonte aty dhe do ta ndiente veten të përtërirë. Është  fat për ne shqiptarët që kemi një poezi të përmasave të tilla që e lartësojnë shpirtin e njeriut. Njeriu ka nevojë të shplodhet nga një lodhje e gjatë nga jeta, të largojë stresin që e mbërthen nga ndodhitë e përditëshme, t`i thotë bëj tutje trishtimit që të vjen kur gjërat nuk të ecin siç duhet. Këtu njeriu gjen atë që i nevojitet.  Kur e lexon  dhe e rilexon ndjen se lodhja nuk ekziston më, po je përtërirë dhe bëhesh gati të nisësh një betejë të re pavarësisht nga mosha.  Në vend të trishtimit një ndjenjë e re besimi dhe optimizmi kanë zënë vend. Ai tërfili atje në lëndinë të duket se ka çelur enkas për ty. Aty gjen atë qetësinë shpirtërore që të mungon. Ja, për atë lëndinë e do poeti Shqipërinë. Aty ku shkojnë vajzat gjeraqina. Domosdo që poeti e do Shqipërinë  për këtë vajzë. Bukuria e natyrës është shkrirë me bukurinë njerëzore. Përballë një bukurie të tillë njeriu do të donte të jetonte përtej kufirit të zakonshëm të jetës. Është  një bukuri reale që preket çdo ditë nga ata që kanë fatin ta shijojnë atë. Ujët, një nga elementët e jetës, rrjedh natyrshëm në këtë tokë të bekuar. Lë shkëmbin prej nga buron dhe, duke gurgulluar,  derdhet poshtë në lumë. Pamje të magjishme që vetëm një mendje gjeniale mund t`i krijojë artistikisht.  Pamje që kanë një origjinë  reale siç është bukuria e vendit tonë, por bukuria e derdhur në këto vargje kapërxen kufijtë e një pamje të zakonshme. Ajo është me dritë edhe kur ka rënë mjegulla e mëngjezeve. Ajo vezullon edhe në çastet kur mbrëmja bie ngadalë duke filluar së pari nga poshtë luginës dhe ngjitet pastaj vrrullshëm majave të maleve. Poshtë hijes  së lisave rrjedhin ujrat e kristalta të burimeve që të ftojnë të pushosh, kur vapa ka arritur kulmin. Po vapa ndihet e pafuqishme për të shkuar atje ku janë hijet e pemëve dhe ujërat e kristalta.  Atje ku janë lisat gjetheshumë. Atje është ai zogu që fluturon për poetin. Zogu që del prej shpirtit të tij i bën shoqëri atij zogut që ka ngritur çerdhen atje në pyjet gjetheshumë. Kush e mban në sqep lulen e blirit: zogu i poetit, apo zogu i natyrës? Cili bilbil këndon atje lart në ato hije? Të kujt janë ato këngë? Të zogut të natyrës apo të shpirtit të poetit? **** Po çfarë këndon ky bilbil?  Këngë dashurie këndon. Dashuria është derdhur në këto vargje me gjithë larminë dhe ngjyrat që jep jeta njerëzore. Njeriu nuk do të rrezistonte si njeri, nëse nuk e ndien se rrethohet nga dashuria e të tjerëve. Njeriu ndien nevojën që të tjerët ta duan. Pa dashurinë e të tjerëve, njeriu do t`i ngjante asaj bimës që rritet në hije. Kjo nuk i mungon individit qysh në lindjen e tij. Po kështu, në një moshë të caktuar të jetës së tij, ky individ kthehet e rrezaton dashuri për të tjerët. Rrojmë në një shoqëri ku kemi njerëz që i duam dhe na duan. Tërësia e këtyre njerëzve që i rrezatojnë dashuri njëri-tjetrit shtrihet në një territor  të caktuar që quhet atdhe.  Duke lexuar poezinë, shikon se të gjitha ato çfarë ka numëruar deri tani poeti janë pjesëza me të cilat formohet dashuria njerëzore dhe dashuria e tij e madhe për Shqipërinë. Nëse kjo poezi tingëllon tepër e fuqishme, një ndër arësyet është se dashuria e poetit është e siqertë dhe e thellë dhe shtrihet  kudo ku ka shqiptarë. Renditja e të gjithë elementëve të kësaj dashurie njëra pas tjetrës, harmonizimi i tyre në një bukuri të pashoqe e bën poetin që të jetë simbol i dashurisë për atdheun. ******  Po ç`këndon tjetër ai bilbil? Këngë malli këndon. Po për cfarë e ka marrë malli poetin? Malli lind kur na mungon ajo që duam. Dhe në jetën e tij njeriu nuk i ka aq pranë të gjitha ato që do. Shumë prej tyre i kemi larg. Mund të jenë nëntë male larg si në kohët e herëshme në baladat popullore, mund të jenë dhe nëntë dete si në kohët moderne. Dhe malli njësoj djeg zemrën që dashuron. Ajo nis e këndon si një zog atje në korije. Mall për atë që do. Mall për dashurinë. Cila zemër nuk i mban kaq pranë këto dy dukuri që janë pjesë e një të tëre? Malli dhe dashuria janë dy elementet që mbajnë në këmbë shoqërinë njerëzore. Kjo këngë ka ardhur nga përjetësia dhe do të vazhdojë në përjetësi. Këngë  malli dhe këngë dashurie do të këndojë zemra e njeriut. Kurdoherë do të dëgjojmë këngën e bilbilit dhe do të biem në mendime për ato që këndohen. Do të biem në mendime edhe për këtë këngë të Lame Kodrës, që i shtohet këngëve të magjishme të përjetësisë.  ****** Po për çfarë tjetër këndon ai bilbil? Këngë shpirti të helmuar këndon. Domosdo që shpirti njerëzor nuk mbart vetëm gëzime. Shpesh brenga dhe hidhërimi e rëndojnë atë. Dhe ai e duron dhimbjen, duron brengën, duron hidhërimin. Këndohen këto këngë për të lehtësuar shpirtin njerëzor. Një zë nga gjithësia, një zë i butë dhe përkëdhelës, i ulet shpirtit të njeriut në momentet më  të rënda të tij. Zemra e dëgjon dhe fillon atë ritmin e saj të zakonshëm. Fillon të rrahë. Njeriu e ndien se duhet të jetojë. Duhet të jetojë përtej brengës, përtej dhimbjes, përtej hidhërimit. Duro  i thotë zemrës. Dhe zemra i bindet. Po pse ishte i helmuar shpirti i poetit në ato momente? Pse nuk paska pranverë për të? Pse kjo pranverë që ka zbukuruar natyrën nuk po e gëzon zemrën e tij? Po të shohim kohën në të cilën është shkruar kjo poezi, pra në vitin 1939, kohë kur në Shqipëri ndihej pushtimi fashist apo e pushtuar  prej saj mbas 7 prillit, zemra e poetit ishte e helmuar ashtu si dhe zemrat e gjithë shqiptarëve. Çdo gëzim tjetër që mund të vinte nga jeta e tij personale do të fashitej përballë këtij hidhërimi të përgjithshëm të kombit shqiptar. Nuk mund të këndonte këngë të gëzueshme shpirti i tij, kur Shqipëria ishte  e pushtuar. Zemra e tij do të tronditej fort nga ato që kish parë dhe për ato që do të vinin. Kështu tronditet një zemër e madhe e një poeti të madh.

III Unë e dua Shqipërinë Që nga Shkupi e Janinë, Ku një popull derëzi Heq e vuan robëri Po ka shpirtin luftëtar. Lame Kodra 

Vazhdojmë udhëtimin nëpër vargmalin poetik të Lame Kodrës dhe shpaloset para nesh e tërë hapësira  mbarë shqiptare. Ajo shtrihet që nga Korça e Vraninë, që nga Shkupi e Janinë. Personazhet e poezisë së tij janë njerëzit që vuajnë për kafshatën e gojës. Për ta këndon e drithëruar zemra e poetit. Aty është bujku që ngrihet me natë. Mjedisi në të cilin mbjell e korr është i mbushur me pamje magjepse që krijon natyra. Nuk ka kohë t`i gëzohet lules që çel, as laureshave në qiellin e kaltër. Kalohet pa u vënë re ylberi i vogël që formohet tek burimi nga rrezet e para të diellit dhe përsëritet çdo ditë sa herë lindja është e braktisur nga retë. Kalohen pa u vënë re ujëvarat e vogla që rrëzohen nga shkëmbinjtë dhe i japin ditës freski. Poeti është fokusuar jo tek ato që ekzistojnë, por tek ato që mungojnë. Mungon buka. Vargu i shtresave të shoqërisë që jetojnë në varfëri të tejskajshme është i shumtë. Buka mungon për bujkun, edhe pse  dielli e gjen në arë dhe po në arë e gjen hëna. Buka mungon për nallbanin, samarxhiun, kallajxhiun, edhe pse ata e kalojnë jetën të krrusur ditë dhe natë. E tillë është edhe gjendja e hamallit që ngarkon dhe shkarkon nëpër skela. Vështrimi i poetit ka depërtuar thellë në këto shtresa të shoqërisë dhe e përjeton këtë gjendje të vështirë ekonomike me emocion. Vështrimi i poetit bëhet i thellë dhe ai nuk shikon vetëm varfëri. Poeti i konsideron shqiptarët që jetojnë jashtë kufijve shtetërorë të Shqipërisë si njerëz të robëruar në trojet e tyre. Por poeti është optimist. Këta njerëz kanë shpirtin luftarak. Aty shikon edhe udhën e zgjidhjes së problemit.   Vizioni i tij  ka pika të përbashkëta me Rilindasit.  Nuk mund të kuptohet shekulli që lamë pas, nëse nuk ndriçohet qartë figura e Lame Kodrës. Tek kompleksiteti dhe madhështia e tij, ne shohim rrugën nëpër të cilën duhej të kishte kaluar Shqipëria. Edhe kombet i kanë fatkeqësitë si njerëzit. Shpesh ato duken si të paracaktuara, por Shqipëria do të kishte dalë nga rrokullima e fatit, nëse do të ishte dëgjuar Lame Kodra. Përcaktimi  që ai  bëri se udha e së ardhmes për Shqipërinë  ishte nga Perëndimi, ka të bëjë me hapësirën shumë dimesionale të mendimit dhe të shpirtit të tij. Përveç  gjenialitetit të tij të pa arritshëm për të kuptuar se cili nga të dy sistemet politike kishte të ardhme, është edhe diçka tjetër shpirtërore, një ndjenjë e lartë që zbret në momentin e duhur në vetëdijen e njerëzve të mëdhenj, që zakonisht nuk mund të shpjegohet se nga vjen dhe njeriu nuk mund ta kuptojë se nga urdhërohet në marrjen e një vendimi të tillë.  Poeti që mbante brenda forcën gjeniale të një shpirti hynjor, domosdo që do ta këshillonte Sejfulla Malëshovën si politikan që t`i fliste popullit të vet të vërtetën edhe sikur të flijohej. Rregjimi e mundi  si politikan, por nuk mundi dot shpirtin e poetit. Nga zemrat e njerëzve, nuk mund të fshihej poeti që i këndoi me aq zjarr e dashuri Atdheut të vet. Poezia e tij është një hymn për natyrën, për Atdheun, për shpirtin njerëzor. Edhe në ato kushte të vështira ku jetoi, ai mbeti shpirti fisnik i popullit të tij.  Poezia  “Si e dua Shqipërinë” është një shpalosje brilante e brezit të poetëve të shekullit të XX-të.

Faik Konica

Faik Konica, lindi më 15 mars të vitit 1875 në Konicë dhe vdiq më 15 dhjetor të vitit 1942 në Uashington. Ky “njeri me kulturë të lartë” (Noli), “enciklopedi shëtitëse” (G. Apolineri), eseist i shkëlqyer, stilist i përkryer, themelues teorik dhe praktik i kritikës letrare shqiptare, veprimtar politik me orientim perëndimor, … Continue reading