Eqerem Çabej

180px-Eqerem_Çabej

Eqerem Çabej lindi më 6 gusht të vitit 1908 në Gjirokastër dhe vdiq më 13 gusht të vitit 1980 në Romë. Ishte një nga figurat më të shquara të shkencës arsimit dhe kulturës shqiptare.

Eqerem Çabej, shkollimin fillor e kreu në vitin 1921 në Gjirokastër.

Studimet e larta i mbaroi për filologji në Klagenfurt (1923-1926), Grac (1927) dhe Vjenë të Austrisë (1930-), ku ndoqi mësimet e Paul Kretschmer, Karl Patsch, Nikolai Trubetzkoy dhe Norbert Jokl. Nën drejtimin e Joklit, Çabeji filloi të kishte interes të madh në zhvillimin historik të Gjuhës Shqipe. Në 1933, ai dorëzoi disertacionin e doktoraturës mbi Italoalbanische Studien (Studime Italo-Shqipëtare) në Vjenë. Çabej u kthye në Shqipëri ku edhe punoi si mësues gjimnazi në Shkodër (1934), ElbasanTiranë dhe Gjirokastër. Pas fillimit të Luftës së Dytë Botërore, ai vajti në Romë, ku qëndroi deri më Korrik të 1944-ës. Në 1942, ai refuzoi të bashkohej me Institutin e Studimeve Shqipëtare për arsye politike. Atij iu ofrua posti i Ministrit të Kulturës në qeverinë kukull të Rexhep Mitrovicës në 1943, por ai e refuzoi. Ai u kthye në Shqipëri në 1944. Në 1947, ai u caktua anëtar i Institutit të Shkencave, instituti paraardhës i Universitetit të Tiranës. Nga 1952 deri më 1957, ai shërbeu si profesor i historisë së Shqipërisë dhe fonetikës historike. Në 1972, ai u bë anëtar themelues i Akademisë së Shkencave.

Çabej u specializua në gjuhësinë krahasuese indo-evropiane. Veprimtarinë shkencore e shtjelloi në gjuhësi, por edhe jashtë saj, në folklor, etnografi dhe histori të letërsisë. Vend zënë studimet etimologjike dhe leksikologjike historike, dialektologjia e onomastikës si edhe kodifikimi i gjuhës letrare.

Eqerem Çabej ka dhënë një ndihmë të çmuar me një varg sqarimesh etimologjike gjatë hartimit të Fjalorit të gjuhës shqipe të botuar në Tiranë më 1980.

Tituj të veprave

veper 1 veper 2veper 3veper 4

Urdhrin “Nderi i Kombit”Shqipëri 10 maj 2003

nga Enciklopedia e Lirë

Eqrem Çabej (Albanian pronunciation: ) (6 August 1908-13 August 1980) was an Albanian historical linguist and scholar who, through the publication of numerous studies gained a reputation as a key expert in the research into Albanian-languageliteratureethnology and linguistics.

A native of the southern city of GjirokastërAlbania, Eqrem Çabej completed his elementary education in his hometown. He left Albania in 1921, at the age of 12, and moved toAustria to continue his studies: first in St. Pölten then in Klagenfurt (1923–26), where he obtained his bachelor’s degree. He went to University first in Graz (1927) and later in Vienna(1930–33). Attending lectures of renowned language scholars such as Paul Kretschmer, Karl Patsch, Nikolai Trubetzkoy, and Norbert Jokl, Çabej developed, under Jokl’s guidance, an intense interest in the historical development of Albanian language. Before returning to Albania at the end of 1933, he submitted, in the University of Vienna, the Italoalbanische Studien (Italo-Albanian Studies in English) as his doctoral dissertation.

Home after a 13-year absence, the 25-year-old Çabej returned to Albania and spent five years as a secondary school teacher in: ShkodraElbasan, Gjirokastër and Tirana. After Albania’s occupation by Mussolini’s Italy on 7 April 1939, he was sent away from Albania and confined to Rome, Italy. In 1942, he received an invitation to join the newly formed Institute of Albanian Studies, which he declined, and, in 1943, was offered the position of minister of education in the government headed by Prime Minister Rexhep Mitrovica which he refused also. Returning to Albania in the spring of 1944, he continued to work as a teacher and, in 1947, was appointed as a researcher in Instituti i Shkencavet (The Institute of Sciences) in Tirana, the precursor institution of the University of Tirana. From 1952 to 1967, he served as a professor of the history of Albanian language and historical phonology. In 1972, he became a founding member of Academy of Sciences of Albania. He worked as a researcher at the Institute of Linguistics and Literature in Tirana until the end of his life.

Eqrem Çabej died in a clinic in Rome, Italy, a week after his 72nd birthday.

Among Eqrem Çabej’s numerous works dealing with Albanian and its history include:

  • Hyrje në historinë e gjuhës shqipe [Introduction to the History of the Albanian Language] (Tirana 1958; reprinted 2008)
  • “Parashtesat e gjuhës shqipe” (Prefixes in Albanian Language) in collaboration with Aleksandër Xhuvani, 1956
  • “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (Suffixes in Albanian Language) in collaboration with Aleksandër Xhuvani, 1962
  • Die älteren Wohnsitze der Albaner auf der Balkanhalbinsel im Lichte der Sprache und der Ortsnamen” Atti dil VII Congresso Internazionale di Scienze Onomastiche 7, 1962: 241–251. (Reprinted in Albanian “Vendbanimi i hershëm i shqiptarëve në Gadishullin Ballkan në dritën e gjuhës e të emrave të vendeve.” in Rexhep Ismajli, et al., eds., Studime Shqiptare: Vepra të zgjedhura Prishtinë, Akadëmia e Shkencave dhe e Artëve, 2008: 515–524.)
  • Meshari” i Gjon Buzukut [The Missal of Gjon Buzuku] a critical edition (Tirana 1962-68)
  • Einige Grundprobleme der alteren albanischen Sprachgeschichte”, Studia Albanica 1, 1964: 69–89
  • Fonetika historike e shqipes [Historical Phonology of Albanian] (Tirana 1968)
  • Shumësi i singularizuar në gjuhën shqipe (The singularized plural in Albanian language) 1967
  • Mbi disa izoglosa të shqipes me sllavishten.” Studime Filologjike 2, 1976: 63–74
  • Studime etimologjike në fushë të shqipes [Etymological Studies in the Field of Albanian] in 7 volumes (Tirana 1976-2006, 5th volume still to appear)

His articles and monographs were collected into the 9-volume Studime gjuhësore [Linguistic Studies]Pristina: 1976. The Eqrem Çabej University in Gjirokastër is named in his honor.

References

  • Elsie, Robert (1986). “Çabej, Eqrem”. Dictionary of Albanian Literature. New York/Westport, Connecticut/London: Greenwood Press.
  • Elsie, Robert (2004). “Çabej, Eqrem”. Historical Dictionary of Albania (New edition ed.). Lanham, Maryland, and Oxford: The Scarecrow Press. pp. 76–77.
  • Fischer, Bernd J. (1999). Albania at War, 1939—1945. C. Hurst & Co.. pp. 174.
  • Wąsik, Zbigniew (1985). Profesor Dr Eqrem Çabej (1908–1980), wybitny filolog, twórca współczesnego językoznawstwa albańskiego [Professor Dr. Eqrem Çabej (1908–1980), Renowned Philologist, Creator of Modern Albanian Linguistics], Acta Universitatis Wratislaviensis 1985/IX, pages 99–114.

From Wikipedia, the free encyclopedia

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s