Poezi nga Xhemal Gora

Poezi nga Xhemal Gora   ATY… Aty, Koha ngeç. Lartësitë buzë honesh, e humbasin veçorinë. Brenda vetes, fluturimi lind me krahë lirie. Lebërit, staneve, shkëmbëzuar, grinden me kohën. Me bisht të syrit mbajnë perandoritë, shtrëngojnë qiejt dhe gjuajnë me male. … Continue reading

Poezi nga Kozma Billa

Poezi nga Kozma Billa   NUK KA RËNDËSI PËR TITULL Në karantinën e shpirtit nuk hapen dyert, nga dritarja shoh rrugët e heshtura dhe telefonat janë fshehur në karantinë si të zotët, ditët dhe netët janë të gjitha njësoj, dalloj … Continue reading

Sun Shower Poems Nos (11- 20) – By Krishna Prasai / Isinalin sa Wikang Filipino Ni Eden Soriano Trinidad

Sun Shower Poems Nos (11- 20) – By Krishna Prasai
 
 
11.
That pigeon,
unleashed by the minister with peace-prayers
got killed in the mid sky
at his own orders.
 
12.
An Emperor,
protected by thousands of guards
was killed, along with his whole family
by his kinsmen.
After all,
Who can save a man?
 
13.
The coral necklaces,
Rubies, pearls, and emeralds
Seemed to me as ordinary as stones
When I comprehended life.
 
14.
The mountain silently
Admonished me
To live for others
As it does itself.
 
15.
Antarctica – the icy capital,
The sole empire of the penguins.
How can the Siberian ducks
And the birds at Koshi Tappu* love it
though I know
It is beautiful?
 
* Koshi Tappu: a sanctuary in the eastern zone of Nepal.
16.
What can one do alone
When he stands,
In the midst of tens of foes?
 
17.
They got their earlobes pierced
And noses tampered with dreary pores,
perforated here
and penetrated there
With awful pain and deadly troubles
Merely to look better.
 
18.
The source of my first sound,
the teacher of my first word,
The one who held my hand,
For my first ever walk,
Yes, she was my first school.
No poem ever excels her.
My mother,
The first sunray of my life.
 
19.
Vishnumaya,
Jhalamaya,
Ckhagamaya,
and Dilamaya:
Yes, they are the dames
who made me their bridegroom
when I was a kid.
 
20.
Do not live alone.
Laughing alone bears no meaning.
Laughter too demands that
you have friends around you.
 
***
11.
 
‘Yang kalapati
Na pinakawalan ng ministrong pangkapayapaan
Ay pinatay habang pumapailanlang sa gitna ng kalangitan
Sa sarili niyang pag-uutos.
 
12.
 
Ang hari
Na napapaliligiran na ng libong kawal ay napatay
Kasama ang kanyang buong pamilya at angkan.
Kung sabagay,
Sino nga ang makapagliligtas sa tao?
 
13.
 
Ang mga korales na ikinukuwintas sa leeg,
Batong rubi, perlas at esmeralda
Para sa akin ang mga ito ay pawang mga ordinaryong bato lamang
Nang magsimula akong magkaunawa sa buhay.
 
14.
 
Tahimik akong
Pinayuhan ng bundok
Na mamuhay para sa iba
Katulad ng kanyang ginagawa.
 
15.
 
Antartika- ang lunsod ng yelo
Kaharian ito ng mga “penguins”
Paanong ang mga pato sa Siberia
At ang mga ibon sa Koshi Tappu* ay maibigan ito
Bagama’t nalalaman ko
Na maganda nga ito?
 
*Koshi Tappu: isang santuaryo ng mga ibon sa silangan ng Nepal
 
16.
 
Ano ang magagawa ng nag-iisa
Kung siya ay magpanlaban
Sa gitna ng sampung-libong kalaban.
 
17.
 
Sila nga ay nagpapingol ng tainga
At mga ilong na puno ng tuyong balat
binutasan dito at tumagos doon
ang hapdi at pahirap
Balewala gumanda lamang.
 
18.
 
Ang pinagmulan ng unang tinig na aking narinig,
Ang guro ko sa kauna-unahang salitang nasambit,
Ang may tangan ng aking mga kamay,
Sa aking unang paghakbang,
Oo, siya ang aking unang paaralan.
Walang tulang makahihigit sa kanya. Ang aking Ina,
Ang unang sikat ng araw ng aking buhay.
 
19.
 
Vishnumaya,
Jhalamaya,
Khagamaya,
At Dilamaya:
Oo, sila ang mga dama
Na aking mga kalaro
Noong ako’y bata pa.
 
20.
Huwag kang mamuhay mag-isa.
Walang kahulugan ang tumawang nag-iisa
Maging ang pagtawa ay hinihiling
Na mayroon kang mga kaibigang nakakasama.
 
 
 
Isinalin sa Wikang Filipino
Ni Eden Soriano Trinidad

Kopertina e Javës : Lume Blloshmi – Arti që ngre pezull ujrat e ndenjura / Shkruar nga Shpend Sollaku Noé, e porsabotuar në gazetën “Dielli” New York

Kopertina e Javës : Lume Blloshmi – Arti që ngre pezull ujrat e ndenjura

Në kohë pandemie duhet diçka e rëndësishme të të ngrejë moralin. Dhe më shumë se fuqia bestiale e një personazhi super asgjë nuk mund të të ndihmojë. Kam mijëra e mijëra materiale në kompjuterin tim të fundit, pasi ai i parafundit nuk nxinte më, pasi ai i tretëfundit nuk nxinte më, pasi ai i katërfundit o pesëfundit i… i…
Më në fund i gjeta ato gjëra që mendoja se i kisha humbur.
Jam i lumtur për të prekur më së fundi një temë që më zbërthen të tërin: talenti i jashtëzakonshëm i një gruaje të jashtëzakonshme, i një vepre që tashmë e ka tejkaluar të vdekshmen.
Ajo m’u gjend si një speranzë për barkën time që në këto ditë rrezikonte mbytjen në dallgët e lodhjes e të dëshpërimit.
Është arti i saj dhe i atyre të paktëve që i ngjajnë Lumturi Blloshmit, që mund të na bëhet serum në këto kohëra kur vdekja e shpërfill kaq shumë ekzistencën tonë.
I hap me kujdes ato foto të bëra në takimin tonë tashmë të mëparshëm, në studion e saj të ngushtë, që as për banesë një të zakonshmi nuk do t’i mjaftonte. Në studion e kthyer prej saj në atelie planetare. Nga jashtë ajo ngjan me një hyrje të thjeshtë të një pallati banal. Por mjafton të kapërcesh pragun për t’u ndjerë si Liza në botën e çudirave, që sapo ka rënë në strofullën që e shpie të shijojë të pamendueshmen. Edhe mua më mjaftoi të kapërcej atë prag, për të lënë për një kohë të pamasë jashtë asaj dere të rëndomte një botë të parëndësishme, të pakrahasueshme si vlerë me një artiste të tillë.
Për të mbijetuar, ku të kapem më mirë tek vepra e Lume Blloshmit?
Do të më mjaftonte edhe vetëm “Hapësirë vizuale”, që mund ta bëjë të zejë vend në muzetë më prestigjozë. Figura jonë më e rëndësishme kombëtare, të paktën përkrenarja e tij, mbi një kokë të pazakontë, që me brirët shënon kulmin e pjesës së majtë të veprës, në bazamentin e të cilës duket sikur prehet (?) një dragua; zjarrin e ka Prometeu-Gjergj-Zeus- që lidh me një drejtëzë të përshkënditur shqiponjën e kuqe të një flamuri në ngjyrë gjaku të mpiksur.
Një faqe të tërë muri pothuaj e zë një tjetër vepër madhore – “Dekorata”. E gjërë jo vëtëm prej përmasave (259,5 x 112) por dhe sidomos prej ideve që mbart, prej ironisë, prej simboleve, prej dëndësisë e shumëllojshmërisë të figurave që paraqet. Me secilën prej tyre mund të ndërtohet një kuadër më vete. Teknika mikse thekson relievin e vaj-argjendtë, të vënë në pah edhe nga një përflakje që mbledh si një qefin i pjeshëm një trup gruaje në dukje të mumifikuar.
Stop. Si i kisha kthyher shpinën një kuadri të tillë si “Dashuri dhe urejtje “? Vaji e argjendi këtu ngërthejnë dy trupa që nuk u kuptohen kufijtë; edhe kokat sikur kërkojnë të gëlltisin njera-tjetrën, në një rendje të kotë në dukje, pasi fundi është i pashmangshëm.
Kjo lloj teknike mikste vaj-argjend është arma vetiake e Lume Bllosshmit. Askush si ajo hap zjarr me të. Pasi një zjarri të vërtetë i ndruhesh, përzhitjes prej tij, ndërsa ndodhesh para tyre. Të një llave të tillë janë ndër shumë të tjera veprat madhore “Ikja”, “Obsesion”, që të dyja të vitit 2002.
Por në këto pak rreshta unë nuk mund të rri pa risjellë një tjetër mënyrë për të bërë art. Janë shumë veprat që Lumturia u ka dhënë jetë me ketë teknikë të papritur: të frymëzuar nga lëkura e portokallit – ide dhe mjet artistik. Un po ju po përmend vetëm njerin prej tyre: “Kryqëzimi”, në cilin Blloshmi rri karshi Giotto-s.
Një tjetër teknikë që i siguroi ekspozimin në Chelsea Art Museum New York është vepra e saj “Menu Kamasutra”, një kuadër i ndërtuar tërësisht me këmbë bretkosash. Erotizëm origjinal, i pastërt, që u pranua të ekspozohej edhe në një institucion fetar në Modena.
E vepra “Homazh Damien Hirst”? Ajo është ndërtuar me mjet kryesor artistik filtrat e cigareve. Tronditje prej domethënies, prej përkushtimit, prej lëngatës së përzgjatur që njeriu i shkakton vetvetes në lojën vetëshkatërruese që ai e konsideron jetë.
Origjinaliteti e kësaj autoreje përfshin edhe teknika të tjera. Një shkrim homazh si ky nuk mund të përmbledhë gjithcka. Kudo, edhe në atë që rëndom e quajnë art të aplikuar, ajo është tjetër gjë, si për shembull në njërën prej veprave të saj “Piramida – viaggio leggero” , ekspozuar në Modena (2005), në të cilën mjeti shprehës gjendet tek shishet.
Përhumbem edhe njëherë në fotot e shkrepura në studion e saj prej Edit, sime shoqeje. Rikridhem në një album që përmbledh pjesë të gjenisë së kësaj artisteje të madhe që jeton e vetmuar, diku, në periferinë e Tiranës një një apartament – studio, ku edhe një krijese të rëndomtë do t’i ishte marrë fryma. Dhe jo më Asaj.
Ndërsa për të tjerë ndërtohen muze për së gjalli, si shpërblim të besnikërisë politike. Ndërsa për të jetuar kanë hapësira që edhe vet nuk arrijnë t’i jetojnë.
Kur do të mësojmë t’ua lehtësojme krijimin gjenive tanë rebelë? Vijnë aq rrallë në jetët tona, saqë jemi ne që bëjmë vetvrasje kur i shpërfillim.

 

Shkruar nga Shpend Sollaku Noé, e porsabotuar në gazetën “Dielli” New York