AKADEMIK PROF.DR.SKENDËR KODRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI PAS NDARJES NGA JETA TË SHKRIMTARIT DRITËRO AGOLLI

  AKADEMIK PROF.DR.SKENDËR KODRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI PAS NDARJES NGA JETA TË SHKRIMTARIT DRITËRO AGOLLI Akademik Prof.Dr.Skendër Kodra     Kryetari i Akademisë së Shkencave dhe Arteve Shqiptaro-Amerikane , Akademik Prof.Dr.Skendër Koda, me Stafin e Akademisë, ka ngushëlluar sot Familjen e … Continue reading

Për Dritëroin, që u kthye në dritë të amshueshme / Nga: Marjeta Shatro

Për Dritëroin, që u kthye në dritë të amshueshme

 

marjeta-1

Nga: Marjeta Shatro

Ishte Viti i Ri i fundit, që ai kishte kërkuar ta kalonte në fshatin e tij të lindjes.

Mezi e kishte bindur të shoqen, e cila ishte gjithmonë e shqetësuar për shëndetin e tij. Vuante nga mushkëritë, por diçka më  e fortë e thërriste netëve pa gjumë. Disa netë rresht kish parë prindërit e tij,  që e qortonin se i kishte harruar dhe nuk u kish shkuar në varreza për ti vizituar.

U nis me bashkëshorten e tij, Sadijen, të shoqëruar nga nipi i tyre.

Kur mbërritën pranë fshatit i tha nipit të mbante makinën në një fushë mbuluar me borë. Zbriti nga makina dhe dukej i përhumbur në vorbullën e kujtimeve. Dëbora vazhdonte të binte dhe flokët e saj i fshiknin fytyrën e tij të mekur e të plakur, por çuditërisht të rigjallëruar nga  krahëzat e bardha të  fluturave që vërtiteshin rreth tij. Mbylli sytë për një çast dhe thithi aromën e dimrit të fushës, që ishte aroma e një kohe sa të njohur për të, por dhe aq  të largët.

Gruaja i thirri të hipte në makinë, se ishte i sëmurë dhe do të ftohej, por ai vazhdonte të qëndronte pa lëvizur. Kur mbërritën në shtëpi, u ul te pragu i derës dhe puthi gurët e qosheve vendosur prej babait të tij. Në zemër po ndiente një përzierje të pashtershme  dhe të vrullshme ndjenjash. Hyri brenda dhe sytë i kishte me lotë malli për kohët e shkuara që ishin ngulitur fort në kujtesën e tij. Ndezi dritën dhe shkoi pranë fotografisë së prindërve, që qëndronte ende e varur në mur dhe i puthi të dy me mall.

Dritero Agolli portrete, Tirane  Albania

Dritëro Agolli 

Iu afrua vatrës për të rregulluar shkarpat e thata. Mori një shkrepëse nga kutia dhe ndezi një letër, flaka e së cilës ndezi më pas drutë që kërcisnin, ndërsa  gjuha e lartë e flakëve ndriçoi  faqen e oxhakut të nxirë nga bloza.

Aroma e mirë e druve të djegura u përhap nëpër dhomën e madhe. Sa kujtime kishte pranë atij oxhaku! I kujtohej nëna me përkujdesjet e saj dhe babai që e këshillonte vazhdimisht , që të bëhej njeri i mirë dhe të donte njerëzit.

Gruaja po merrej me darkën dhe nuk ia ndante sytë. Kur e shikonte aq të lehtësuar,  atje pranë vatrës ndihej mirë për udhëtimin e bërë, por prapë, meraku se mos sëmurej e ligështonte në shpirt.

Ai i ulur pranë zjarrit , fliste me flakët e harlisura, të cilat i kishin sjellë prindërit dhe po e shikonin të gëzuar : “Më  në fund erdhe, o bir! Sa na kishte marrë malli!”

“Erdha t’ ju them, se ka ardhur koha që të rri me ju. Ime shoqe nuk mund ta kuptojë dot këtë, prandaj është gjithmonë e shqetësuar”

-Çohu të lutem- i tha e shoqja.- Duhet të pish ilaçet dhe të mbështillesh mirë, se do ftohesh.

-Sonte nuk do i pi ilaçet. Do pi vetëm këtë gotë raki, sepse  kjo më bën të ndihem mirë dhe vështroi gotën.

Kjo gotë e kish kthyer në ato rite të dikurshme, që shtroheshin sufrat dhe vallja e kërcyer me fustanella të bardha dukej sikur prekte qiellin.

Ai kish prekur qiellin me dorë dhe lundronte tek ajo e shkuar që kish zënë fill këtu dhe do mbetej përjetë, po këtu.

 

Poezi nga Zamira Agalliu

Poezi nga Zamira Agalliu     *** Sa mirë që folëm sot për poetin Dashamirës, dashakeq u bëmë një Sa lavdi i thurka poeti -poetit Vetëm atëherë, kur ai s’është më   a@z

Pse heshti Dritëroi, ky poeti i muzave shpërthyese?!… / Nga: Hyqmet HASKO

Pse heshti Dritëroi, ky poeti i muzave shpërthyese?!…

 

Hyqmet Hasko- 2

Nga: Hyqmet HASKO

Kur kaloja kësaj rruge, në këtë kryqëzim ku tashmë është ndërtuar aq bukur ajo që quhet Unaza e vogël e Tiranës, në kafe Migena shikoja thuajse çdo mëngjes Dritëronë me Sadijen, duke pirë kafe. Dritëro pinte dhe ndonjë gotë raki, shoqëruar me atë tymin unk të cigares, megjithë kundërshtimet e Sadijes, dhe takonte miqtë e tij, dashamirët dhe simpatizuesit e veprës së tij, ku në mënyrë modeste hyj dhe unë.
Tani Dritëro ynë, miku dhe letrari i madh, poeti i muzave shpërthyese dhe ngazëllyese, nuk duket më as në këtë kafe, as në kafenë tjetër pak më tej “Petrela” që tashmë është shembur për shkak të projektit urban. Një sëmundje e rëndë e ka pllakosur, duke e ndarë nga miqtë dhe adhuruesit, por vepra e tij vazhdon të komunikojë ndjesi dhe emocione.
Dhe unë rri e mendoj për këto mëngjese të poetit tonë kombëtar Dritëro Agolli, këtij bardi të madh të lirikës dhe epikës shqiptare, poezisë, prozës, dramatikës, një zë uragan shprese e lirie, që na mësoj dashurinë për letrat, dashurinë për botën e emocioneve dhe vlerave që burojnë nga shpirti estetik i botës.
Ne që hedhim ndonjë varg apo shkruajmë e botojmë modestisht ndonjë poezi, tregim apo dhe ndonjë libër, Shohim tek Dritëroi një model në rrugën tonë dhe nuk duam thjeshtë vargjet e tij, ato lirika brilante, tregimet plot mall e fëshfërima, romanet gjithë palzmim jete e dashurie humane, por dhe praninë e tij fizike, atë bisedë të shtruar e të ngrohtë të Kolosit, që po na mungon tash sa muaj, për shkak të asaj sëmundje të rëndë që e ka pllakosur.

Dritero Agolli portrete, Tirane  Albania

Dritëro Agolli 

Vepra e Dritëro Agollit është rrugë e shtruar me dashuri e fisnikëri, lëndinë me manushaqe e luleshqerra, ku blerojnë pranverat, vjeshtërat dhe dimrat e tokës sonë, një testament për të gjitha kohët dhe brezat e shqiptarisë…
Ikona e gjallë e letrave shqipe, poeti homerik, që e ngriti dashurinë mbarëshqiptyare në një kult, edhe tani në moshën e tij të thellë, ashtu i sëmurë dhe i lodhur fizikisht, vazhdon të na befasojë e të na suprizojë.
Akoma më shumë vazhdon të befasojë e suprizojë vepra e tij që vazhdon të na përcjellë mesazhet e bashkëkohësisë, mesazhe ndër të cilat tema e dashurisë dhe dëlirësisë së jetës, e hises së tokës dhe qiellit të shqiptarisë, e dheut të ëmbël të trojeve të tij, të Devollit, Menkulasit, që e përkundi në djepin e ninuallave, Korçës, Labërisë, Myzeqesë, Alepeve shqiptare, Kosovës, Çamërisë, mund të themi se mbajnë kryet e vendit.
E gjithë kjo na shtyn edhe një herë të endemi në veprën madhore të Agollit, e mbrujtur me pathosin e një dashurie virgjine që i buron nga shpirti i madh poetik e njerëzor dhe shkon e shpërndahet në mijëra shpirtëra të lirë që kanë nevojë për melhemin e vargjheve të tij.
Nuk mund të mohohet se Dritëro Agolli është një nga poetët më origjinalë dhe më të rëndësishëm të letrave poetike shqipe. Me emrin e tij lidhet vetë letërsia jonë e re, ajo tendencë letrare që u ngit madhërishëm nga humnerat e kohëve dhe na kumtoi risi e modernitet.
Poet, prozator, eseist, njeri erudit dhe me shije të holla estetike, idealist dhe progresist me kontribute të fuqishme letrare e jashtëletrare, Agolli është një zë unik, i papërsëritshëm në letërsinë e botës shqiptare.
Agolli mbetet një ikonë e mendimit shqiptar, një moderator i madh, që prodhon vlera në një shoqëri që ka aq shumë nevojë për këto vlera, për kualitete kulturologjike, etike dhe morale të përmasave të tij.
Që kur erdhi në letrat shqipe këtu e 60 vjet më parë e gjer më tani, kur ende vazhdon të shkrujë poezi dhe të krijojë vlera të kualiteteve të larta artistike, Agolli ka qenë dhe mbetet një krijues i dashur për shtresat më të gjëra të shoqërisë shqiptare, për punëtorët, fshatarët, njerëzit e tokës së tij, një Homer magjik i këngëve të vendit të tij, të cilin e ka mbartur me vete kudo ku i ka shkelur këmba, si peng dashurie dhe malli të pacak.
Njësimi i poetit me etninë, si pjesë e vektorit psiko-gjeohistorik të një etniteti të caktuar, është dimensioni më i epërm i sprovave të tij estetike dhe jashtestetike, në tentativën për t’u identifikuar në horizontalitetin dhe vertikalitetin e botës së letrave poetike. Ajo që me të drejtë studiuesi i mirënjohur Sabri Hamiti e quan “poezi e etnisë”, mund t’i shkonte ndoshta më shumë për shtat se gjithkujt në botën e letrave shqipe Dritëro Agollit, këtij apostulli të poezisë, që i ka rrënjët në tokën e tij, mes njerëzve të vendit të tij.
Në këtë “poezi të etnisë”, Kosova, Shqipëria Lindore nën Maqedoni, Çamëria, dheu i ndaluar i trojeve të tij etnike e historike, është “toka e tij e premtuar”, “edeni shqiptar i mohuar”, “Itaka e kërkimeve të befta e të magjishme”, që e çojnë atë drejt mesazheve të fuqishëm estetikë e atdhetarë në të njëjtën kohë.
Në këtë dimension të poetikës së Agollit është tentativa e tij për t’u bërë pjesë e rrënjëve të gjenezës historike, pjesë e traditës dhe modernitetit, pjesa e fatit dhe fatalitetit historik, në kërkim të gjurmëve të etnisë, si esencë e vetë artit të poezisë që ai shkruan.
Agolli ndërton paralele figurative në kohë dhe hapësirë, me anë të të cilave ravijëzon burimin autokton të mitit dhe historisë me finesën, bukurinë, fuqinë dhe qashtërsinë e simboleve më autentike të botës shqiptare.
Agolli u identifikua me dheun e vendit të tij, me plisat dhe baltën e arave, me ugaret, grunajat, pyjet dhe ahishtat e tokës së tij, me sharmin dhe bukurinë virgjine të një bote, që vetëm ai dinte ta sillte në filtrin e një poezie elitare, me shijen dhe ngjyrat e gjalla të tokës dhe dashurisë njerëzore. Ai i pa malet dhe fushat e Kosovës me sytë e imagjinatës, edhe kur ende nuk pati shkelur në atë tokë të bekuar, ndaj me zërin e tij uragan promovoi prologjet e qëndresës së madhe kombëtare.
Agolli, me madhështinë e thjeshtësisë së tij unike, na dehu e na magjijoi ne lexuesve të tij; i shkrirë në një botë të thjeshtë e të hyjnizuar, me aromën e tokës, të bimëve, me aromën e barit të kositur, me lulet e pemëve, me erën e maleve, me idilin baritor të blegërimave të deleve, me sharmin e odës shqiptare, me kënaqësinë e të shijuarit të rakisë, të ujit dhe bisedave me bashkëfshatarët dhe bashkatdhetarë e tjerë, me sakrificat dhe kënaqësinë e jetës kudo në atdhe e në botën shqiptare, me kumtin e kullave të bardha e zemrave të bardha të shqiptarëve të Kosovës, poezia e tij është një testament i gjallë, ku ai na porosit që dashuria ndaj atdheut dhe njerëzimit t’i tejkalojë dhe t’u jap kuptim e vlerë të gjitha dashurive.
Për shkak të kësaj afërsie deri në shkrirje me këto gjëra kaq të thjeshta dhe kaq të prekshme ai është një poet i thjeshtësisë së madhërishme, dehëse dhe trallisëse, i asaj thjeshtësie që mban gjallë dhe më këmbë të gjitha ndjesitë e bukura njerëzore të kësaj bote: idilin dhe delikatesën, mallin, erotizmin, finesën etj. Vargjet e tij poetike janë shprehur me kthjelltësinë e thjeshtësisë e mprehtësisë së mençurisë shqiptare, me një logjikë të shëndoshë ndërthurjesh artistike, ku me një bukuri të këndshme përthithet, përvetësohet, shijohet si uji i krojeve që buron nga rrënjët e ahut gjithë fuqia sugjestive dhe kreative e artit të tij poetik.
Poetika agolliane është plot humor, plot dashuri, plot tipare njerëzore, plot thyerje dhe oshtima, që vijnë sa nga realiteti i gjallë, i ngritur madhërishëm në art poetik, aq dhe nga fiksioni, përfytyrimi dhe fantazia e pasur iluministe e këtij bardi të madh. Kushdo që ka lexuar e shijuar vargjet e Dritëroit ka mësuar nga vepra e tij, ka marrë nektarin e luleve të pyllit e fushës, ushqimin më të shëndetshëm shqiptar, që është dashuria për natyrën dhe shpirtin e bukur kolektiv kombëtar e mbarënjerëzor.
Të gjitha këto mu suallën në mendje, teksa kaloja në këtë rrugë ku ngrihet tashmë Unaza e Vogël e Tiranës, në kafe “Migena” posaçërisht për Dritëroin, në kërkim të portretit të tij aq paqësor e fisnik, në kërkim të hijes së tij.
Bashkë me mua kanë ardhur dhe shumë adhurues të tij, lexues, shkrimtarë të rinj, adhurues të poetit të madh dhe ndiejnë dhimbje që nuk e shikojnë, që ai mungon në këtë kafe, ku zakonisht shtynte mëngjeset e gjata, duke takuar miq dhe dashamirë të shumtë që e rrethonin.
Edhe kamarierët, me të cilët ai qe miqësuar shumë, duken të trishtuar nga mungesa e Tij.
Ai ndodhet herë në spital, në luftë për të fituar jetën, herë në shtëpi, nën përkujdesjen e Sadijes dhe familjarëve, që po bëjnë ç’është e mundur që poeti i madh, njeriu i madh, të shijojë akoma aromë jete e dashurie njerëzore, për të cilat ai e pati mprehur gjithmonë majën e penës së tij brilante e pse jo, dashtë Zoti e do ta mprehë akoma, që ne si lexues, si miq dhe adhurues të Tij, të kemi lumturimin të marrim prej tij vepra të reja, dinjitoze dhe të madhërishme, siç është emri i tij i pavdekshëm.