Poezi nga Leonora Lokaj

leonora

Poezi nga Leonora Lokaj

 

NË PËRVJETORIN E DASHURISË

Melodia e një kitare
Bëhet rojë e dashurisë
Pikturë e vizatuar në sytë e mi

Shpirtin tënd të fjetur
Zgjoj me përkëdhelje shiu
Faqeve të dashurisë rigojnë kujtimet

Mos u tremb nga vargjet e mija
Ëndrrat tona luajnë me flutura
Qiellit kaltërosh valle hedhin

Syrit tim lexoje dashurinë e moteve
Gjeje strehën ku mund të pushosh
Në tonin përvjetor të dashurisë.

 

ERA QAU IKJEN TËNDE

Malli djegë shpirtin e venitur nder vite
Hiri i tij mbuluar kujtesën ka
Në sytë e dimrave të stuhishëm
Vetminë mbi supe mbajë

Fjalën që s’ta thashë dikur
Relikte ruajtur e kam
Shëtitë vërdallë me vetminë
Stinëve të jetës sime acar

Syri lotoi plagët t’i puthi
Era qau ikjen tënde
Mumie e heshtur mbeta pa ta thënë
Fjalën e një zemre.

 

ËNDRRA E LEXUAR

Hëna ngarendur
Maje malesh të zhveshura ecën
Përplasë heshtjen
Drejt saj shkoj
Lë pas copëzat e natës
Shtratin dashnor
Me gjuhë etjesh në duar
Këpucëgrisur vrapoj

Kur hapin ndalë
Hënë nusërorja zhduket
Nata në gjoks agimi digjet
Shohë që ngatërruar rrugën kam
Gojëkyçur hëna
Ëndrrat m’i ka lexuar
Shpirtgërvishtur nga e pathëna fjalë
Heshtur mbetem ëndërrtrazuar.

 

DASHURI KOMIKE

Dielli është stepur
Nën thonj rrezet i mbanë peng
Heshtja mortore shëtitë
Qiellit të pa fund
Pylli pijanec nuk bë zanë
Blerinat qetësia i kafshon

Hëna bije mbi burime
Shuan etjen e stinës
Këndon baladën e mallit
Për gjethet e fjetura
Ujërat derdhën qetas mbi mendime
Fjalëve u thyhen eshtrat

Mbretëria e ëndrrave
Dashuri komike përjeton.

 

Poezi nga Dhimitri Jani Kokaveshi

dhimiter kokaveshi

Poezi nga Dhimitri Jani Kokaveshi

 

DETIT

Detin!… Përgjumjesh
e shihja
dhe bashkë me agun
shtronim
magji!… Kjo madhështi e tij
përkulte
ritmin, riktheja dhe shtroja
në kaltërsitë
e valëve, krijimin!…
Më të bukur
në kushte të një poezie
të thjeshtë!…
Ja ngjita, detit dhe deti?……
Më kërkonte
lartësitë!… Nuk më përkulin
dallgësh
përmbi furi ngarkuar
më vinin!…
Vazhdimësisë, levizjet
më përkundnin
si melodi, e valëve krijimit tim?…
Ritmit përplasen
mes rrokjeve në karakter
të stilit!…
Asimetrinë përzgjidhja
dhe ndiqia
valën, pa harmoni
mes dehjesh
dhe unë?!… Dehur
mes tyre
zbusja, valet, po hidhnin shtat!…
Krijimit tim.

 

TEJ BUKURIVE

Si ishull koralor
po të kërkoj
tej bukurive!… Vjelur.
Harremi yt?!…
Mbi ngjarje plotë
më çorodit
kronologjitë!… Në një startim
më lën shijen!…
E vesës.

 

NUK FAL

E vrisja shpirtin
të reagonte
ndaj bukurive egoizmat
shkujdesur
a mund t’i fal?.. Ato!…
E mbysin
joshjeve në ç’do kërkim
të bukurisë
përulem, bukurinë e dua
t’i jem pranë
ndryshimesh mbi lartësi
aty e ftoj
aty e mbaj në madhështi
kjo bukuri
po më qëndron, si fishekzjarret
mes gëzimesh.
Fishekzjarret?… Zbërthehen
lartësish aty
ku bukuria nuk tretet as nuk venitet
shkëlqimit
diellor, na udhëton dhe
na zbërthen
si një gjerdan i ndritur
mes yjesisë?…
Kush konkuron në gojë të dritës
ndezur?!…
Shkëlqim mes çastesh
nuk e mbaj
as mes puhizash flladesh
lodhur!…
Në ledhatime, vetëm do t’i ndal
dhe ndaj
mes buzëqeshjesh, po më kreh
o shpirt diellor
përkulur penës, trurit të botës!…
Gjeneron.

 

KUNDËRVEPRIME

Momentet përmblidhja
në bashkësitë
e dehjeve, mendimet
udhëtoja!…
Νjë melodi!… Me fishkëllim
përcillej
gjendjeve n’ ekstazë
të antitezave
dhe rrezonancat, i importonin
taktikave
në hapësirë si propagand
i kundërshtoja
zhgënjimeve!… Mbetej e lirë.

 

NUK FAL

E vrisja shpirtin
të reagonte
ndaj bukurive egoizmat
shkujdesur
a mund t’i fal?.. Ato!…
E mbysin
joshjeve në ç’do kërkim
të bukurisë
përulem, bukurinë e dua
t’i jem pranë
ndryshimesh mbi lartësi
aty e ftoj
aty e mbaj në madhështi
kjo bukuri
po më qëndron, si fishekzjarret
mes gëzimesh.
Fishekzjarret?… Zbërthehen
lartësish aty
ku bukuria nuk tretet as nuk venitet
shkëlqimit
diellor, na udhëton dhe
na zbërthen
si një gjerdan i ndritur
mes yjesisë?…
Kush konkuron në gojë të dritës
ndezur?!…
Shkëlqim mes çastesh
nuk e mbaj
as mes puhizash flladesh
lodhur!…
Në ledhatime, vetëm do t’i ndal
dhe ndaj
mes buzëqeshjesh, po më kreh
o shpirt diellor
përkulur penës, trurit të botës!…
Gjeneron.

ENDUR, PRITJES

Përballem me ty
një jetë?!…
Më e madhja pasqyrë
na shpërbën
lartësitë, mes jetës
lodhur
u ndodha, jo rastësisht
dhimbjes
por dhe ajo?!… Përballur
shthurrjes
si nyje e një rrobe
të vjetër
dhe të reckosur
më mban
por s’mund ta mbaj!…
Si një rob
lufte të reckosur
në vlerë
të humbur mallit!…
A mund ta tjer, a mund ta shqep
si Penelopa
e ëndur viteve të pritjes
në ndryshim?…
Atë e mbaj, mes vlerash!….
Nuk më ndryshon.

 

Poezi nga Raimonda Moisiu

raimonda

Poezi  nga Raimonda Moisiu

 

Në natën e ndërrimit të viteve…

Nën dritën verbuese të shandanëve,
sy që kryqëzojnë vështrimet,
duart të gërshetuara fort,
frymë…frymë…frymë….,
pika djerse që pikojnë…..,
gotat e verës si dy pika gjaku,
tiktaket e orës,
dy fytyra që ndricohen ,
dy cigare që tymosen…
në natën e fundit të vitit….
-.-
Nën dritën verbuese të shandanëve….
Sekreti i virgjërisë së kësaj nate,
më pushton me dlirësinë e brishtë
si një serenatë gazmore,
në castin e pasionit të dashurisë….
-.-
Sekreti i virgjërisë së kësaj nate…
Në valëzimin e flladit të natës,
mezi pres të përkundem lehtë,
në shtratin e argjëntë,
të dëgjoj e kënaqem, me sinfoninë e ujit,
të lumit,
që gurgullon poshtë dritares tonë.
-.-
Mezi pres….!
Dashnori im..!
Të mos i frikësohemi dritës së shandanëve,
të pëshpëritim përrallën e dashurisë,
t’i bëjmë buzët si flutura,
e të zhytemi në fluturimin e puthjeve,
të ndricojmë të fshehtat e syve.
-.-
I dashuri im..!
Në strehën e prehërit të natës,
të ndërrimit të viteve,
orës dymbëdhjetë.
ora më e bukur e vetmisë,
e zhurmës së mrekulleshme të jetës,
të vallëzojmë si një puhizë lulesh,
të ndjejmë të rrahurat e ankthit dashuror,
të zemrës,
të kënaqemi me parfumin e shpërthimit,
të frymëmarrjes,
të bashkojmë livadhet tona.
-.-
Sikur dreri thërret drenushën e tij,
në këtë natë të fundit të vitit ,
Ti falemi altarit të dashurisë!

 

“…kurthi i mëkatit…..”

Dua të ndjej ritmin e ecjes tënde,
Poshtë dritave të zbehta të rrugës,
Që në heshtje kundrojnë botën e dëshirave,
Botën e verbërisë së puthjeve të çmendura,
E marrëzisë së pafund të përqafimeve.
-.-
Dua të humbas në zbrasëtinë e bahçes tënde
Të mbjell luleshqera, borzilokë , karafila dhe lulebajame,
T’i vadit me avullin e valësit të frymëmarrjes,
Që pikon pik-pik, në çastin e nisjes.
-.-
Dua flokët e tua t’i marr ndër gishtat e mij,
Dhe me fluturat e puthjeve ,
Të thurrim gërshetin e puhizës së ofshamave,
Në butësinë prej muzgu të bukur,
atë, – të kurthit të mëkatit.
-.-
Nën rrezatimin magjik të llampave,
Me fëshfëritjen e fluturimit të dy pëllumbave,
Dua të rrëzohem mbi honet pafund ,
Të botës së heshtur qiellore,
Duke pëshpëritur një fjalë të vetme:
Emrin tënd !!!
-.-
Dua të notoj në ujrat e shatërvanit,
Të udhëtoj në mjergullën e kaltërsisë,
të syve të tu,
Dua të dëgjoj cicërimën e zogjve të bahçes tënde,
Dua…dua…dua..frymë….frymë,
Dua…dua…dua….vetmi,
sic është pasqyra e shpirtit tim!!!

 

Përmbi rrudhat e dhimbjes….

Sa shpejt kaluan vitet, krejt si akulli u shkrinë,
Si një flutur e lodhur, më endesh ndër kujtime .
Dhimbja që lë pas, s’gjenë forcë për t’u venitur,
Iku ky vit…Vjen tjetri i dërrmuar e i rraskapitur…
.-.
Thërras në kupë të qiellit, rrah këmbët fort me tokën,
Ndrydhur shekulli ndër dhimbje, çan fort parzmin e gjoksit,
Dhe hapen valë – valë epshi, zemërimi, kotësia
Udhë me gjëmba, pengjet,madje edhe lakmia….
.-
Një fillim i ri na duhet , me ëndërra të reja,
Të bukura, të papritura, si në të kaltërt vjen rrufeja.
Fshehur rrijnë iluzionet në shpirtin tim të vrarë,
Dhe rrjedhin lotët e shiut litarë – litarë – litarë.
.-.
Përmbi rrudhat e dhimbjes në fytyrën e vrerosur,
Tëmthat rrahin, veshët shugullojnë e s’kanë të sosur.
Mes të drejtës dhe kuptimit, çfar t’i zgjedh kësaj jete?
Koka më duhet lart, për TY edhe për Vete.
.-.
E vërteta ngashëren vargjeve si ndrin dritë e Zotit,
Që ndrin lugun e jetës dhe përjetësinë, si qëmotit!
Jo në parajsë, në tokë, do të bashkohemi përsëri…
Nën palmën e serenatave për një roman të ri.

 

“193 GABBIE” DI REZART PALLUQI / Rivista internazionale di lingua & letteratura

“193 GABBIE” DI REZART PALLUQI

http://www.patrialetteratura.com/193-gabbie-rezart-palluqi/

 

Recensione di «193 gabbie» (Ensemble, 2016) di Rezart Palluqi.

193 gabbie è il primo libro dell’autore albanese Rezart Palluqi ad essere pubblicato in Italia. Questo dimostra la sensibilità della casa editrice Ensemble verso una zona letteraria europea finora troppo ignorata dall’editoria italiana, in linea con la relativa ignoranza che l’Italia accusa nei confronti della storia albanese e della lunga dittatura di Enver Hoxha, nonostante l’Albania sia un paese vicinissimo all’Italia. Da questo punto di vista, la traduzione del romanzo di Palluqi diventa ancor più importante e necessaria, perché è con la dittatura, con la sua lacerante memoria e con gli strascichi di dolore che 193 gabbie fa i conti.

 

fronte-6

La vicenda, narrata in prima persona dal protagonista, è quella di Ylli, che all’inizio dei fatti è solo un bambino, costretto a emigrare in Olanda con la madre a seguito del sequestro del padre operato dalla polizia albanese. Qui si adatta piano piano alla vita, frequenta una scuola di avviamento professionale e conosce una ragazza albanese (che in seguito diventerà sua moglie) con cui stringe fin da subito un rapporto piuttosto complesso. All’interno di Ylli brucia fortissima l’angoscia per il trauma subito, per la scomparsa del padre e per l’esilio forzato. Alla ragazza, che è una psichiatra e a volte si diverte a psicoanalizzare il protagonista, si legherà ulteriormente sulla spinta di un altro trauma e di una scoperta fondamentale: il padre di lei era il capo della Sigurimi, la polizia segreta albanese durante la dittatura. Nasce quindi il desiderio di scoprire qualcosa di più sul destino del proprio genitore, tanto più che negli anni della maturità di Ylli la dittatura ormai è caduta e i tempi sembrano idonei per andare a caccia di notizie sul passato.

 

rezart-palluqi

Rezart Palluqi

La traiettoria narrativa tracciata da Palluqi segue senza indugi una logica di impegno civile: il desiderio di dar voce a un orizzonte psicologicamente massacrato a causa della violenza della dittatura e di denunciare di conseguenza gli orrori del regime. Ma oltre a ciò, è soprattutto all’interno dell’oscurità emotiva che si orienta il lavoro dello scrittore, con una particolare attenzione concessa alle possibilità del narratore: è un narratore, Ylli, piuttosto inattendibile, sconvolto com’è da illusioni, paure e ossessioni di cui siamo diretti testimoni. La sua fragilissima resistenza mentale, messa a dura prova sia dai ricordi sia da un ambiente esterno particolarmente soffocante, rende la parola partecipe di questo delirio interiore e di questo senso di oppressione che si respira quasi in ogni pagina del romanzo (ben restituito dall’ottima traduzione di Iris Hajdari, che nel passaggio all’italiano ha perfettamente conservato quel senso di drammaticità e di tensione che muove la scrittura).

Ecco, proprio qui si trova uno dei temi più importanti: quello dell’oppressione, che come detto non è solo derivante dall’ambiente esterno (la dittatura, le persone, i rapporti umani), ma anche da una debolezza interiore che dialoga ininterrottamente con ciò che è fuori. Le 193 gabbie evocate dal titolo, che tornano in una poesia del narratore (che non dimentichiamolo è un poeta dilettante, e la Terra è definita la «patria di centonovantatré gabbie»), alludono a un sentimento assoluto, globale di oppressione. La patria è una gabbia (e si pensa appunto all’Albania), il matrimonio con una moglie ambigua che non si capisce a che gioco sta giocando è una gabbia, i rapporti umani in genere sono una gabbia, il ricordo è una gabbia (e l’immagine paterna si colora di amore e odio), il tempo stesso è una gabbia: tutto diventa gabbia, persino i sensi umani che costringono a percepire la realtà.

A proposito del padre e del tempo occorre fare qualche considerazione. La ricerca del padre è un’altra delle costanti del libro: al dolore per l’allontanamento forzato del genitore corrisponde la ricerca di altre figure paterne (su tutte Mustafa). Ma a sua volta Ylli diventa padre, quindi lui stesso si trova a dover occupare una casella che cerca di riempire disperatamente. Al tempo, invece, è rivolto un sentimento di odio in quanto categoria e dimensione cui nessuno può sottrarsi e a cui tutti devono sottostare, volenti o nolenti. Dice l’autore: «Sì, era colpa del tempo, di quelle dannate lancette che girano inesorabili sul quadrante dell’orologio. Sulle loro punte sono inchiodate la felicità e il divertimento. Peter era simile a me, andavamo d’accordo, ci capivamo alla perfezione, così come il mio cuore comprendeva quello di Mustafa senza bisogno di parlare. “Il tempo e la religione sono i nemici del nostro secolo;” pensai “il tempo incastra l’uomo nel proprio cerchio e non lo lascia gioire dei momenti trascorsi con gli amici, la religione invece confonde la mente e carica l’animo di odio”. Non sapevo come sarebbe andata a finire, tantomeno come fare per uscire da quell’inferno. Avevo perso due amici e avevo il terrore di restare solo, in fondo mi piaceva stare tra la gente». (p. 112).

Come già accennato, anche la patria è una gabbia: quella patria da cui il protagonista è stato costretto ad allontanarsi e quella nuova, l’Olanda, che non è sua, ma in cui si trova a vivere. Ogni esaltazione del concetto di patria scatena la rabbiosa ilarità di Ylli: il cantare la bellezza della propria terra e definirla la più bella del mondo – come fanno i poeti peggiori – è assurdo visto che tutte le patrie sono «bagnate dallo stesso sole» (p. 122: un vago sentimento di uguaglianza e di cosmopolitismo illumina le idee del protagonista) e visto che la patria, appunto, è una gabbia, la più subdola delle gabbie, perché da esse non si vuole scappare, e se anche dovesse capitare si desidererebbe tornarci immediatamente.

Un sentimento, quello dell’oppressione, specie quando è rivolto alle nazioni d’origine, che trasuda ambiguità, come del resto quasi tutto nel libro. Uno dei punti centrali del romanzo, a partire dall’inattendibilità della voce narrante di cui sopra, è proprio l’impossibilità di abbandonarsi alla verità. Niente è come sembra e le apparenze sono insidiose quanto mai. Patria, amore, matrimonio, amicizia: parole che ispirano sentimenti positivi ma che in realtà diventano prigioni; alla stessa maniera molti personaggi si comportano in maniera contraddittoria: i nemici si rivelano amici e gli amici hanno qualcosa da nascondere.

Sarebbe troppo facile parlare di regime nei termini di una guerra contro un mostro (il dittatore), di un semplice e netto confronto tra bene e male. La lotta contro la violenza del passato si materializza direttamente nel presente, lasciando ampie cicatrici nella testa delle persone e travolgendo senza pietà ogni esperienza che si è disposti a vivere.

 

 

Poezi nga Nikollë Loka

Poezi nga Nikollë Loka   Arbërit në Sfetigrad Një pyll me turq papritmas kishte mbirë, mallëkonin në turqisht me lebetitje. Urrejtja lumë i helmët dhe i pështirë, gërryente gurë dhe eshtra. Pjetër Përlati ngjitet mbi kështjellë, fis Dukagjin, kushëri me … Continue reading