Poezia, si formë e thellë editive dhe nocion filozofik – Referim rreth Vëllimit Poetik ” Përtej çmendisë” të autores Hasije Selishta (Kryeziu) / Nga Agron Shele

  Poezia, si formë e thellë editive dhe nocion filozofik Referim rreth Vëllimit Poetik ” Përtej çmendisë” të autores Hasije Selishta (Kryeziu)       nga Agron Shele       Poezia e Hasije Selishta (Kryeziut), si një poezi e … Continue reading

Pikëpamjet estetike – letrare në Letërsinë Shqiptare në Maqedoni! (Vështrim estetik rreth veprave kritike “Pikëpamjet” të autorit Rami Kamberi) / Nga Agron Shele

Pikëpamjet estetike – letrare në Letërsinë Shqiptare në Maqedoni!

(Vështrim estetik rreth veprave kritike “Pikëpamjet” të autorit Rami Kamberi)

 

 

 

Agron Shele panair

 

Nga Agron Shele

 

Nëse dëshiron të njihesh me zhvillimet e Letërsisë shqiptare në Maqedoni, tematikën e saj, rrethanat se si është zhvilluar kjo lloj letërsie dhe mesazhet që jep, duhet të lexosh librat estetikë “Pikëpamje” , konkretisht Vëllimi – I dhe Vëllimi -II, të autorit Rami Kamberi, për të kuptuar, por dhe depërtuar në këtë aurolë, e cila ka qënë sa pranë po dhe kaq larg lexuesit shqiptar. E gjithë kjo vepër studimore mbështetet në njohjen dhe intuitivitetin e esenciales art si koncept dhe frymë, në ejmotivet për të zbërthyer komponentët ideo-artistik të një vepre të mirëfilltë, në pikëpamjet për të ravijëzuar dhe sintetizuar mendimin kritik dhe së fundi në metodën shprehëse si ndjesi dhe frymim.

 

 

rami

 

Rami Kamberi

 

Si letërsi që flet me gjuhën e simboleve, për vetë rethanat historike në të cilat është zhvilluar, ky lloj arti i shkruar vjen si mishërim i aspiratave për indetitet kombëtar dhe liri. Në këtë kontekst autori dhe kritiku Rami Kamberi sjell plejadën e një seri autorësh , të cilët edhe pse vijnë në peridha të ndryshme kohore, përshkohen nga boshti botkuptimor i njëjtë, nga qëllime dhe ideali i shenjtë, dhe ashtu përbrenda kontinuiteteve të tyre ndjesore i thurin lavd atdheut të përbashkët të shqiptarëve, si e drejtë etnie por dhe amanet i të parëve. Në vazhdën e këtyre pikëpamjeve, por dhe kohezionit që ka përjetuar dhe përjetojnë shqiptarët e Maqedonisë, syri i mprehtë kritik i autorit e ravijëzon veprën e tyre poetike ose prozaike, si luftë midis pushtuesit sllav, luftë midis indentiteteve, luftë midis të drejtës, e cila rrënjëzon me zanafillë historike që nga pellazgët e ilirët, luftë si ngjyrim sfidash dhe për më tepër luftë për të fituar lirinë aq të munguar.

“LIRIA – gjeografia e saj është hapësira e qënies sonë, sa jemi të vetëdijshëm se: plotënija e LIRISË është në ndjenjë dhe se vetëdija e njeriut shqiptar nuk është ajo ndjenjë, vetëdije e lartë dhe ndjenjë e shpirtit, për ta kuptuar kuptimin e fjalës LIRI, që të mos mbetet rob i të huajt dhe, se edhe ne si të gjithë njerëzit duhet të jetojmë të lirë – në liri, në një shtet ku mund ta shijojmë lirinë që e ëndërrojmë me shekuj.”

Përkufizimi i lirisë si vetë qenësia, si ndjenjë thelbësore, si vetëdije, si ëndërr deshifrohet qartë nga analitika e veprave letrare të Sadudin Gjurës, Murat Isakut, Musa Ramadanit, Kalosh Çelikut, Nexhat Pustinës, Mustafa Laçit, Daut Gurrës, etj

Mjeshtria e këtyre krijuesve qëndron tek sentencat poetike ose prozaike , pasqyrimi i realitetit gjallë dhe të dhimbshëm , imazhet e përftuara is natyrë sot, por dhe si model i sjellur nga lavditë e shkuara, tek liria si koncept unifikues dhe i vetëdijshëm, por dhe tek shpresa për ardhmërinë e një të nesërmëje shumë më të drejtë dhe më të mirë.

Një zë të veçantë në mbarë kritikën e tij zë vend edhe arti si koncept ose pikëpamje e universalizimit me letërsinë bashkohore sot, si studim dhe anatemim i vlerave shpirtërore, si përqasje ideative dhe mesazh psikologjik-filozofik, si intuivitet dhe ekskomunikim.

Mjafton ti referohesh sendërtimit analitik që u bëhet studiuesëve Ramadan Sinani dhe
Ejup Ajdini, që të kuptosh këndvështrimin estetik si nocion dhe meta kritikë, të
shikosh artin si vlerësim dhe nivel krahasues, si dhe ta klasifikosh atë si ngjyrim gjuhe dhe argument. Duke qënë se misioni i studiuesit ka në themel shërbimin ndaj vlerës (referim ndaj idesë së vetë autorit) konkretisht fjalës artistike, simbolikën e saj, figuracionin, mesazhin, idenë, frymën etj ,etj, atëherë gjerësia e mendimit të studiusit kapërcen gjeografikisht hapësirat dhe bën indeksimin ose përnjohjen me realitetin letrar sot, duke na dhuruar një shtjellim apo gjykim sa solid po kaq dhe të qëndrueshëm.

Sigurisht që në gjithë këtë prurje dhe risi letrare, e cila ka shtrishmëri në hapësirë dhe kohë vjen edhe krijimtaria bashkohore e sotme ku autorë si : Agim Vinca, Dr Zejnepe Alili Rexhepi, Dr Nehas Sopaj, Salejdin Qazimi, Radije Hoxha-Dija, Puntorie Muça – Zibaj etj, nëpërmjet artit të tyre janë njehësuar një në letërsinë moderne shqiptare dhe më gjerë dhe nëpërmjet formave të tyre shprehëse janë shndërruar në poetncial dhe intelekt i ndërgjegjies krijuese kombëtare. Në veprat e tyre ndeshesh me moderaturën më të re, moderaturë letrare që vjen si kreativitet por dhe prelud i zhvillimeve të universit mendim, ndeshesh me setencë më të përzgjedhur fjalësh, me teknika dhe grafika të reja, duke remidisonuar progresivitetin e së nesërmes art.
Një hapësirë të gjerë në kritikën e autorit zënë edhe elementët sociale- shoqërore dhe në veçanësi lirizmi, i cili nëpërmjet kapërcimeve poetike të ndryshëm vjen si ndjenjë dashurie e pastër, si vlerë shpirtërore dhe brishtësi, si elokuencë dhe fluiditet , si ëndrra më e bardhë dhe zjarr në përjetësi.

“Pikëpamje”, si vepër estetike është një dritare komunikimi më tepër për zanafillën dhe zhvillimet e Letërsisë Shqiptare në Maqedoni, dhe për nga mënyra se si është sjellur, metodologjia dhe format krahasuese, si mbështetëse reference e argumentit kritik, e bëjnë këtë studim sa të domosdoshëm po aq dhe jetik për kultrurën tonë kombëtare dhe universalizimin e mëtejshëm të letrave shqip.

Mërgimtarët krijues në mes të botës perëndimore dhe vendlindjes. (Intervistë me autorin Brahim (Ibish) Avdyli. ) / Intervistoi Gëzim Ajgeraj

  Brahim (Ibish) Avdyli Mërgimtarët krijues në mes të botës perëndimore dhe vendlindjes. (Intervistë me autorin Brahim (Ibish) Avdyli. ) Intervistoi  Gëzim Ajgeraj  -Brahim (Ibish) AVDYLI është krijues i mirëfilltë, studius dhe veprimtar i dalluar i mërgatës shqiptare. Ne, në radhë të … Continue reading

Shqipëria në 168- Vjetorin e Rilindasit dhe Poetit Kombëtar Naim Frasheri! “Sa larg dhe sa afër qëndron Shqipëria me ëndrrat dhe idetë e poetit tonë kombëtar Naim Frasheri? ” / Nga Agron Shele

           Naim Frashëri     Shqipëria në 168- Vjetorin e Rilindasit dhe Poetit Kombëtar Naim Frasheri! “Sa larg dhe sa afër qëndron Shqipëria me ëndrrat dhe idetë e poetit tonë kombëtar Naim Frasheri?  “     … Continue reading