XHILIOLA LAMAJ NË LIRISHTËN E KRIJIMIT – Parathënia e librit me poezi e prozë “Pikturoj në fjalë” të autores Xhiliola Gjergj Llanaj / Nga: Albert HABAZAJ

XHILIOLA LAMAJ NË LIRISHTËN E KRIJIMIT Parathënia e librit me poezi e prozë “Pikturoj në fjalë” të autores Xhiliola Gjergj Llanaj   Nga:  Albert HABAZAJ Në pyllin e gjelbër e të lartë të krijimit dëgjohet kumbueshëm kënga e bukur e zogjve, … Continue reading

Shkrimtari që flet përmjet veprës së tij : Romani “Dashuria e ndërprerë” i PETRAQ ZOTOS / Nga: Përparim Hysi

Shkrimtari që flet përmjet veprës së tij

Romani “Dashuria e ndërprerë” i PETRAQ  ZOTOS

 

Perparim hysi

Nga: Përparim Hysi

Kurrë nuk e kam patur kaq të  vështirë për të shkruar këtë ese. Jam ndjerë në një pozicion të vështirë se jam në atë hamendësinë se mos nuk  e them dot të gjithën ashtu siç duhet jo vetëm për romanin, por  ca më tepër, për mikun tim  të ndjerë, tanimë, PETRAQ  ZOTO.

Kjo ndjesi imja nuk është subjektive dhe aq. Përkundrazi bëhet pak e prekshme se jam në atë sugjestionin që nuk më ka ndodhur kurrë: më duket se  romanin se kur e kam lexuar diku, po me autor, mikun tim të mirë dhe aq u zhyta në këtë sugjestion, sa m’u desh të merrja në telefon, bashkëshorten fisnike të të ndjerit, Tatjanën dhe, tek ia bëra pyetjen drejtpërdrejtë, më tha:- Jo. Jo. Asgjëkundi. Por ndoshta PETRAQI të ka folur gojarisht dhe të është fiksuar.

Tani, i “mundur”, po jap përshtypjet e mia për romanin.

*     *    *

E gjej me vend që, tek e mora si “darovi” nga  zonja e tij fisnike, Tatjana, romanin “Dashuri e ndërprerë”, natyrisht që e lexova me një frymë. Tani që po shkruaj, nuk kam se si mos bëj një digresion : m’u kujtua poezia aq  e prekshme që shkruhet vetëm njëherë, nga një mjeshtër si DRITËRO  AGOLLI me titull sinjifikativ:”Kur të jesh e mërzitur shumë”. Diku në poezi, MJESHTRI, thotë: “… kur të jesh e mërzitur shumë/ atje në raft të librave do më gjesh/…/… ku shfaqem unë/ si diell…/ pas një rrëkeje/. Dhe, me të vërtetë, kështu ndodh me gratë e krijuesëve. DRITËROI e ka shkruar ka kohë, por ja tek është, një MJESHTËR i Madh i PROZËS  SHQIPTARE, që quhet PETRAQ ZOTO, që vjen e flet, tanimë i ndarë nga jeta, me veprën e tij postume: “”Dashuri e Ndërprerë”.

petraq zoto

Petraq Zoto

Dalja e këtij libri, post mortum i të ndjerit, flet, veç tjerash, edhe për një kujdes deri në veneracion të bashkëshortes së tij, Tatjanës, që e nxori në dritë si një amanet apo  si një mesazh besnikërie dhe homazh fisnikërie për bashkëshortin e ndjerë. Vërtet që PETRAQ ZOTO ka një vit e ca që u nda nga jeta, por ai vazhdon të komunikojë me lexuesit e tij të shumtë përmjet veprave që ka lënë në “makazinën e tij krijuese”. Tatjana, jam i sigurt, se jo vetëm do qëmtojë çdo gjë me vlerë që ka lënë i shoqi, por, si të thuash, do të “hajë”, po qe nevoja, edhe grimën e fundit të “dhjamit” të saj, vetëm e vetëm për të nxjerrë në dritë, nga “errësira” e sirtareve”,çdo gjë me vlerë që ka lënë PETRAQI.

Kjo është një arsye më tepër që ia bën asaj ballin edhe më të bardhë, por edhe më të bukur portretin moral të saj.

*    *    *

Kur lexoj romanin dhe njihem me heroin kryesor, oficerin,FREDI BALA, mendja nuk di pse më vete tek një romani  i të madhit DINO BUZZATI, “Shkretira tartare”. Ashtu si ai togeri i “Shkretirës tartare” që shkoi për pak kohë dhe mbeti atje, ashtu dhe Fredi Bala u transferua në “Erëthat” dhe mbeti atje. Natyrisht, anologjia ime është pak e “çalë”, se ndryshe, krejt ndryshe ndodh me Fredi Balën.

Fillimisht, ka një flirt aq njerëzor me një të ve dhe  e paguan si “për një thelë, një pelë” dhe, pikërisht, për këtë nga kuadër në Shkollë të Bashkuar,  e degdisin  në Erëthat, një “qytet-th” (kjo”th” si parpashtesë zvogëlimi është si një fshat që duket dhe nuk do kallaus), për të”vuajtur” një “faj” vetëm subjektiv që  ta shpif. Hollë-hollë, në kuinta, morali i kohës kish  ngritur “piketat” e saj që, po ta gjykosh në thellësi, të sjell ndërmend ato “Arkapijat” made in MIgjen ku “Oso  Bakalli”(kupto kupolën e kohës”, i ka çelur këto “arkapija” për të ruajtur moralin. Një përçudnim i vërtetë.

Fredi Bala jo vetëm  paraqitet tek  ky “qytet-th”, por, veç punës në repart, caktohet si mësues i edukimit ushtarak në gjimnazin e qytet-thit. Aty bie në dashuri me një nxënëse të tij, Loretën, që, për përkim krejt rastësor, është vajza e sekretarit të parë të  rrethit. Kaq nuk është pak dhe lupa e autorit zë e vështorn thellë e më thellë. Ashtu si ferra e vogël që fsheh lepurin e madh, në këtë qytet-th të vogël, zënë e rriten ngjarje “thagma” që, në fund të fundit, janë veç mendësi malinje që buronin e ka që nga”kupola” ku qendron një ZEUS që fantazon dhe fabrikon nga mendja e vet përçude veç armiq. Ne që e kemi jetuar gjithë këtë “fantazmagori” që të rrënqeth, tek shohim që”rrufeja” që lëshon Zeusi  vret e pret që nga Olimpi, nuk kursen as njerëz  që jetojnë  qoftë dhe në krahina, shohim përmjet romanit se si vritet, veç tjerash, edhe dashuria: ndjejnja më e bukur dhe më njerëzore.

*     *   *

Kupola është e “sëmurë” dhe tek bën aktin e Doktor Adhamudhit me diagnozën qesharake:- Të dhëmb koka, krreje!, tek “vret shokët e vet”(minsitrin e mbrojtje e të tjerë), nuk ka se si kursen kuadro të “vegjël” si Viso Tola(sekretari i parë) dhe “shpata” bie dhe mbi FREDI BALËN “vetëm e vetëm” se paskej thënë:” Dua të vazhdoj Akademinë Ushtarake”. Duke dënuar FREDI BALËN, duke internuar LORETËN, regjimi i”bukur” i kohës, nuk bëri as më pak dhe as më shumë, po vrau dashurinë.

Autori nuk ka shkruar me apriori. Përkundrazi. Në roman ka faqe  të tëra ku shkruhet me një lirizëm këndellës për dashurinë (si ato me Suzin apo me Loretën). Për ta bërë më të prekshëm, në roman gjen arketipin e “Tre shokëve” të Remarkut apo “Tre mosketjerët” e Dumasit. Figura e Cavës (KUAZIMONDOS së Hygoit) është nga më simaptiket; po kështu e Sonit. Autori për të  na e bërë sa më të shplarë malinjitetin që mbartin spiunët, u ka vënë atyre ndonjë epitet aq të zi, sa, tek i sheh që lëvrijnë poshtë e lart nëpër roman, të të kap të vjellët. FANE “ZËTI”;ZIKEQYLI dhe nuk ke nevojë të vrasësh mendjen se ç’rol kanë në roman.

Mund të flisja dhe më shumë për romanin, por le të lëmë edhe ca vend për lexuesit që, kur ta lexojnë romanin, do të binden se PETRAQ ZOTO vazhdon të jetë gjallë. Pa dyshim, kjo është meritë e penës së tij, por dhe bashkëshortes së tij, TATJANËS, që do të vazhdojë të hulumtojë në makazinës krijuese të autorit.

 Tiranë,  14 janar 2017

POETËT VDESIN TË RIJ – ŞAİRLER GENÇ ÖLÜR (Parathënie e Antologjisë me titull Puthje mbi Bosfor, me 101 poetë turq, botim i Shtëpisë Botuese Klubi i Poezisë, Tiranë, shqipëruar nga Rozana Belli, Tiranë 2016, 304 faqe.) / Nga: Rexhep SHAHU

POETËT VDESIN TË RIJ (Parathënie e Antologjisë me titull Puthje mbi Bosfor, me 101 poetë turq, botim i Shtëpisë Botuese Klubi i Poezisë, Tiranë, shqipëruar nga Rozana Belli, Tiranë 2016, 304 faqe.)     Nga: Rexhep SHAHU Një ditë të … Continue reading

Poems by Lily Swarn

Poems by Lily Swarn     LUSH LILACS   Kindred spirits Trudging uphill Daffodils daisies dotting The verdant green hummock Serene souls Voyaging together Lush lilacs leaping On wings of rainbow poesy Loving hearts Marching ahead Sage salvia smothering With … Continue reading

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΟΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ- ΠΟΥ ΤΙΜΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ – “Η αυτοκρατορία των πουλιών΄΄ ποίηση εκδ. Αρισταρέτη Αθήνα 2016 του Bardhgl Maligi.. / Κώστας Καρούσος- Πρόεδρος Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΟΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ- ΠΟΥ ΤΙΜΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ     “Η αυτοκρατορία των πουλιών΄΄ ποίηση εκδ. Αρισταρέτη Αθήνα 2016 του Bardhgl Maligi..   Εξαιρετικός ποιητής της γείτονος Αλβανίας- που τιμά την ποίηση και τη χώρα … Continue reading

BARDHYL MALIQI PREZANTOHET NGA LIDHJA E SHKRIMTARËVE GREKË DHE BOTUESIT ARISTARETI SI POETI UNIVERSAL I FJALËS SË LIRË / Reportazh nga Marilena Vasili

BARDHYL MALIQI PREZANTOHET NGA LIDHJA E SHKRIMTARËVE GREKË DHE BOTUESIT ARISTARETI SI POETI UNIVERSAL I FJALËS SË LIRË   Reportazh nga Marilena Vasili Një pritje e ngrohtë i rezervohet poetit shqiptar Bardhyl Maliqi në Greqi! Në Athinë, në sallën Michael Averof, … Continue reading

Poezi nga Juljana Mehmeti

Poezi nga Juljana Mehmeti   Aromë përjetësie Hëna në pëlhure universi yjet mbështolli zbehur vizionesh të largëta, shikimit tretur në heshtje shkoi. E mbetëm vel i braktisur ne në oqeane të errëta mendimesh …, ku akullnaja të lashta mbulojnë llavën … Continue reading

Bashkëshortja e Luan Omarit tregon njohjen me të. : Pas gjyqit të Bahri Omarit, frikë nga persekutimi, vjehrra dogji gjithë letrat / Bisedoi: Blerina GOCE

Bashkëshortja e Luan Omarit tregon njohjen me të. Pas gjyqit të Bahri Omarit, frikë nga persekutimi, vjehrra dogji gjithë letrat Përkthyesja dhe redaktorja e njohur në një rrëfim për “Unë gruaja”. Puna me përkthimin, fëmijëria, dashuria dhe marrëdhënia me bashkëshortin … Continue reading

Poezi nga Irsa Ruçi

Poezi nga Irsa Ruçi   *** Sot zgjodha të jetoj si fëmijët, veshur me pranverë fshehur në gjirin e dielltë të një tufe ëndrrash përtej syve t’paqtë qiellor, natyra frymon në shpirt posi lulet e porsaçelura të majit… Stinët janë … Continue reading