“JU TREGOJ BUKURINË E JETËS SIME, E CILA MA QETËSON SHPIRTIN…” ( Bisedë me Xhemile Adilin, autore e disa librave poetikë ) / Nga: Prof. Murat Gecaj publicist e studiues-Tiranë

“JU TREGOJ  BUKURINË E JETËS  SIME, E CILA MA QETËSON SHPIRTIN…” ( Bisedë me Xhemile Adilin, autore e disa librave poetikë )   Nga: Prof. Murat Gecaj publicist e studiues-Tiranë       1.Ke lindur dhe jeton në krahinën e … Continue reading

Flori Bruqi

Flori Bruqi     Flori Bruqi lindi më 29 qershor të vitit 1952 në Isniq të Deçanit, Kosovë. Studimet e Defektologjisë i kreu në Universitetin e Beogradit, ndërsa ato postdiplomike (Magjistraturë) në Universitetin e Prishtinës – në Fakultetin e Kulturës … Continue reading

PESË KUKULLAT / Tregim nga Iliriana Koleka

PESË KUKULLAT

 

 

iliriana

Tregim nga Iliriana Koleka

 

 

– Kur hyp e zbret shkallët, hap sytë – tha mamaja, duke ma sistemuar më mirë copën e fundit të drurit në togun prej dhjetë copa drush që mbanja në hapsirën midis dy krahëve, si të ishte një kalama.

Unë bëra me kokë optimiste. Ishin kërcurë druri 25-30 cm të gjatë për sobën, që duhet t’i çoja nëpërmjet shkallëve, nga bodrumi në kat të parë. S’ishte një distancë kushedi se çë dhe s’ishte as një peshë kushedi se çë. Trembëdhjetë shkallina gjithsej, një vrap pele stil gomori, do thoshte im vëlla, që i pëlqenin shprehjet e figurshme.

– Mos shih larg, po afër, atje ku vë këmbën! – foli mamaja prapë, që s’e bindi aspak tundja ime e kokës.

Unë perëndova sytë. Përjashta binte shi me gjyma dhe bodrumi mbante erë lagështi. Jo, s’kisha aspak ndërmënt të rrëxohesha kësaj radhe, se kush merrte çadrën në atë qamet e shkonte në ambulancë për të mjekuar këmbën. Këtë e thoja me bindje, megjithëse bindja ime s’vlente asnjë lek, se asnjë tjetër s’e vinte në kandar.

Statistikat ishin kokëforte. Babai që i mbante, thoshte që unë, më e vogla e lagjes, vritesha, sa për tërë kalamajtë e saj.

Unë mundohesha ta bindja që pjesa dërrmuese e fëmijëve të fqinjëve, e kishin kaluar me kohë moshën 10 vjeç, atë të rënjes, po ai më shihte me dyshim.

– Kush më siguron që 11 vjeç s’do vritesh më!

Faktet tregonin, që unë bija mesatarisht njëherë në ditë, pa folur për ditët, kur frekueca ishte më e lartë e kapte 3,4 madje dhe 5 herët.

Im atë, që midis të tjerave, ishte dhe studjues i fenomenit të plagosjes së kalamajve në kohë paqeje, kishte ndërtuar një funksion vartësie midis pikave të ndryshme të trupit dhe gjurmëve të çirotove të mia dhe kishte gjetur përqëndrimin e fenomenit tek gjunjët.

– Subjekti bie me modalitet “pingul”dhe shpesh shënjët e goditjes me objektet e mprehtë të terrenit gjënden në gjunj – e kishte mbyllur ai shkencërisht vëzhgimin e tij, jo pa nënvizuar mundësinë aspak të papërfillshme të vazhdueshmërisë së fenomenit dhe gjatë kohës së pubertetit.

Këtu bëj një sqarim, tim ati, si shkencëtar, nuk i doli parashikimi. Unë isha dhjetë vjeç në atë kohë, po rreth moshës njëmbëdhjetë vjeç, pikërisht kur nisi puberteti, rënja u ngadalësua pa pritur, për tu reduktuar gati në zero në vitet që pasuan. Them gati në zero, se zero fiks nuk ka qënë kurrë, gjatë jetës time. Vetëm se, mbas moshës njëmbëdhjetë vjeçare, plagosja, nga një dukuri e mërzitshme dhe e rëndomtë, u shëndrua në “raste për t’u mbajtur mënt”, një kërcim cilësor i rëndësishëm, do të thoja.

 

Pra thamë që bija. Megjithë bindjen time të madhe, që e kisha në dorë rënjen apo mos rënjen, bija shpesh, sa që plagët s’kishin kohë as të shëroheshin, të zinin kore e të përthaheshin, po grumbulloheshin palë, palë, njëra mbi tjetrën, një përzjerje gjaku, qelbi, jodio e garzash të bardha me elekoplast boj kaf sipër. Atëhere s’kishte nga këto çirotot e sotëm të përmbledhur, që përmbajnë në trupin e tyre dhe garzën e kontaktit me plagën. Në atë kohë të lyhej plaga me jodio edhe kur ti provoje të ulërije nga dhëmbja, një i rritur, të frynte sipër plagës, që mos të digjte shumë dhe të vinte një garzë e bardhë me dy shirita elekoplastë, sa më të gjatë sipër. Këta kur hiqeshin pas dy ditësh linin shënja të shëmtuara, si kanale pa ujë mbi lëkurë.

– Hajt mos ulërij tani, bëhu e fortë, fryji po të dogji – më këshillonin duke i shkelur sytë njëra tjetrës infermieret me bluza të bardha e me erë ilaç spitali.

Në ambulancë kisha një famë shumë të qëndrueshme si “çun haram” ose “tëpkë si djalë”, që më shoqëronte si aureolë, sa herë që bëja çfaqjen e kokës time të shpupurisur tek dera.

– Uë, me korbë, erdhi prapë ajo e gjunjëve- lajmëronte shoqet një infermjere korçare, që kishte vështrim të mprehtë prej kukumjaçke.

Isha kampioneshë rënjesh, sa që mamaja më përkëdhelte me ca shprehje të ëmbla të tipit “qorre”, “e paralizuar”, “plakë”! Tani që e kujtoj, gajasem, po në atë kohë as që më shkonte mëndja për të qeshur. Gjëndja ishte dramatike, për të mos thënë tragjike, se unë kështu isha “ndryshe nga vajzat e tjera”.

– Po u vrave prapë do të rraf – më tha një dite im vëlla Atij i vinte turp për plagët e mia, nga që e tallnin shokët për motrën e vogël “që ishte si çun”.

Tërë motrat e shokëve të tij ishin me flokë të krehura bukur, gërsheta ose bishtaleca me kordele, lloj lloj fustanesh me tantella e bënin ca ecje gjithë naze, me tundje beli, kurse unë krejt ndryshe, me flokët e dëndura, rebele, si kaçube, tutat e vjetra të vëllait, me arna tek gjunjtë nga rënjet dhe ecjen allasoj. Ç’është ecja allasoj, do thoni ju?

Për mua ishte një ecje më se normale, po për të tjerët jo. Ndaj unë prisja t’isha vetëm, që ta bëja rehat, po si duket syve të spiunëve s’i shpëton dot edhe kur mendon se je vetëm. Dikush duhet ta kishte parë këtë ecje allasoj se llafi kishte shkuar vesh më vesh deri tek im vëlla.

Gjithë kjo histori filloi lojën e ndërtimit, që më kishin bërë prindërit dhuratë para një viti. Në fillim e përdorja për të ndërtuar kështjella me ura, rrugë, shtylla, derisa një dite më shkoi mëndja të ndërtoja me to pesë kuklla prej druri me barqet bosh (copat e drurit kishin brima rrethore ose dretkëndore në qëndrat e tyre, mbase për të kyrsyer material). I lija përherë nështëpi kur dilja, po ata më vinin pas e më shoqëronin në trajtë të padukshme.

Kisha lozur kaq shume herë me ta, saqë e dija se si do të reagonin në çdo lloj situate. Ishin me të vërtetë shumë origjinalë dhe shpalosnin tërë personalitetin e tyre, vetëm kur sy kuriozë nuk i besdisnin. Ti dëgjoje kur komentonin zbritjet e mia të shkallëve me rrëshqitje parmakësh, ose me zvarritje me kokë poshtë, shkriheshe duke qeshur. Nganjëherë të ngriheshin dhe nervat sidomos kur fliste Pështi, më mistreci nga të gjithë. Ah, se nuk i’u thashë, kukllat ishin pesë: Pështi, Qaramani, Pikëçuditsja, Dredhësi dhe Jeta.

Thashë që Pështi ishte i hidhur në komente, Qaramani qahej tërë kohës, se s’ia varte njeri. Pikëçuditsja shprehte dyshimin për çdo gjë që dëgjonte, Dredhësi e dridhte muhabetin nga një degë në tjetrën, sipas interesit kurse Jeta ishte më e mira e grupit. Ajo shihte anën e mirë të çdo të keqeje, ndaj me të në krah mund të kapërzeje çdo pengesë edhe të bëje të pamundurat të mundura kudo.

Unë bëja shpesh kërcime me vrull, me të cilat zbrisja duke kapërxyer 2,3 shkallë për njëherësh. Njëherë Dredhësi ma mbushi mëndjen të kapërxej pesë përnjëherë, se sipas tij jeta ime pas kësaj do merrte një kthesë të re.

– E pse qënka e re! – tha Pikëçuditësja me dyshim.

– Se pesa është numër i kompletuar se është dy plus tre. Toka është dysh (2) do me thënë uji dhe zjarri e qielli është tresh (3) do me thënë Zoti, i biri dhe shpirti i shënjtë, shpjegoi Dredhësi në mënyrë shumë të ngatërruar, siç e kishte zakon.

– Hidhu se ti i’a del! – më tha Jeta dhe unë, që prisja vetëm aprovimin e saj, u hodha.

E bëra e bindur, që jeta do ishte më e bukur pas kapërximit te pesë shkallëve njëherësh dhe me të vërtetë ashtu ndodhi.

– Kësaj radhe theve rekordin!- tha Jeta.

– S’të kisha parë ndonjëherë t’hidheshe kaq lart, kush ta mbushi mëndjen Jeta, Dredhësi, apo të dy bashkë?- u shpreh me dyshim Pikçuditsja.

– Po pse vetëm të tjerët të hidhen e unë kurrë mos ta bëj? – tha Qaramani, me atë zërin ankues, që i ngjiste kuisjes së një qeni.

– I përgjake gjunjët si zakonisht, yt vëlla do të rrafi – tha Pështi, duke fërkuar duart.

Dredhësi u mjaftua me një “Ua po ti qënke, ç’qënke!” dhe unë përfundova në ambulancë dhe asaj radhe.

 

Në fakt, ta marrësh hollë hollë, im vëlla kishte të drejtë, çirotot e garzat e përzjera me dhe, estetikisht nuk kishin asgjë të bukur, femërore, por kjo s’ndikonte aspak në lumturinë time të brëndshme. Se e thënë shqeto, unë në atë kohë ndjehesha kaq mirë shpirtërisht, në shoqërinë e kukllave të mija prej druri, të vërteta apo të padukshme, sa që aq më bënte për llafet e botës. Në çastin e qortimeve që vinin si breshër, me rastin e plagëve të reja, ndjeja njëfarë brerje ndërgjegjie, po sapo qortuesit zhdukeshin nga pamja, unë kthehesha prapë në gjëndjen time të zakonshme të ngazëllimit fëminor.

Kam vetëm kujtime të bukura nga ajo kohë. Çdo gjë ishte një zbulim i madh, pantallonat treçerekëshe, të falura nga vëllai, hypjet e valëvitjet në pemë me kokë poshtë, kapja e kumbllave pas kacavjerjeve në degët më të larta, zhapinjtë që hynin e dilnin nga vrimat e mureve dhe mbi të gjitha bisedat me pesë kukllat e mia prej druri, herë të dukshme e herë të padukshme, që më shoqëronin e më shtynin të bëja heroizma.

Një ditë, ndërsa po bisedoja e qetë me Jetën dhe me Pikëçuditësen, duke ngrënë një copë bukë të zezë të ngrohtë me vaj me kripë, erdhi e më gjeti djali i dajës, Goni.

– Dhe mua më pëlqen buka me vaj me kripë – tha ai në formë sfide.

– Aha – thashë unë me gojën plot.

– Me bukën po flet? – vazhdoi ai, duke parë me dyshim përreth.

Shkonte keq në shkollë e kishte dëgjuar për bisedat e mia me qënje të padukshme. I ishte tiposur keq, që ato më tregonin zgjidhjen e problemave në shkollë dhe më jepnin kopje kur duhet t’i përgjigjesha gojarisht ose me shkrim mësueses. Ndaj s’dinte si t’ma mbushte mëndjen, që t’ia kaloja dhe atij këtë mundësi magjike dhjetash pa asnjë lodhje.

– Ç’ia fut kot Goni, unë s’marr kopje nga asnjë – i thashë unë prerë, po ai s’më besoi.

Shkoi tek im atë dhe i kërkoi informacion mbi burimin tim të kopjeve në shkollë. Babai e pa ftohtë dhe i tha që sipas mendimit të tij, Goni kishte shumë fantazi dhe që atij i vlonte koka dhe s’kishte kohë të merrej me budallallëqe. Kurse mamaja i tha që unë i meritoja notat që merrja dhe kukllat s’kishin gisht në ecjen time të mirë në shkollë. Tek im vëlla s’guxoi të shkonte se ai me siguri do ta rrifte, ndaj e ndau mëndjen ta gjente vetë burimin e fuqisë time. Më vështroi gjatë ndërsa unë i’a ngulja dhëmbët me shije bukës së zezë dhe sytë i’u ndriçuan.

Vrapoi në guzhinë dhe i kërkoi mamasë një copë bukë të zezë të ngrohtë me vaj ulliri sipër.

– Halla i vë vetë kripën- tha ai duke marrë kriporen.

Ime më tha “mirë” dhe meqë ishte e zënë me gatim, s’e ndoqi në kriposjen e bukës.

Goni i hodhi një grusht kripë sipër bukës, që e shtroi me gisht në gjithë sipërfaqen e saj.

– E shef, sa më pëlqen mua buka me vaj me kripë më tha.

Unë po lëkundesha me kokë poshtë tek pema kur ai më rrasi poshtë hundës atë bukë të zezë me një shtresë kaq të trashë kripe sipër, që as vaji i ullirit s’e kishte tretur dot. Në atë kohë s’kishte kripë të hollë në pazar. Ajo që blinim ishte kokërmadhe dhe jo e bardhë tërësisht, po në një ngjyrë, që anonte nga hiri. Mamaja e shtypte dhe e thërmonte që të mbushte kriporen. Në njërën anë vinte kripën e thërmuar dhe në tjetrën atë të blerën të lënë në përmasat e saj. Kush i’a hidhte supës përdorte kokërmadhen e kush i’a hidhte domateve përdorte atë të imtën e thërmuar. Kushëriri im me sa duket kishte zgjedhur këtë kokërmadhen se kokrat e kripës i ngjanin gjyleve të topave.

– Mos u bë budalla, ta hash me gjithë atë kripë – i thashë unë duke e paralajmëruar për dëmin në veshka.

– Do ta ha që ç’ke me të – tha kushëriri, i bindur që pas kësaj do merrte vetëm dhjeta në shkollë dhe e hëngri.

Daja e rrafi ku e morri vesh. I tha dhjetë herë “gomar” dhe e dënoi të mos dilte për dy të djela nga shtëpia.

Kur je i vogël ke tendencë t’i shpjegosh gjërat në mënyrë të thjeshtë: p.sh. kush martohet kur bie shi, do kruajë gjithë jetën kazanë dhe kush ha bukë të zezë me vaj me kripë, do marrë dhjeta në shkollë.

 

Në atë kohë ishte vjeshtë dhe haheshin hurma të vogla farëzeza, që nga rrethet në majë mund t’ gjeje numrin e farave. Dhe atyre i gjenin përdorime magjike përtacët si Goni, po t’i lëmë mënjanë besytnitë e kota e të kujtojmë me mall ato kohë që s’kthehen më.

Sot në Itali hurmat i shartojne me mollë dhe janë shumë të ëmbla, po s’kanë asnjë farë brënda. Hurmat e fëmijërisë time në Shqipëri këtu s’i gjen dot, dhe shija e tyre më është ngulitur në tru e s’do më shqitet deri sa të vdes.

Në behar, ne me vëllain ecnim zbathur nëpër rrugë e baçe dhe lagnim me një zorrë uji njëri tjetrin. Këtë djali i dajës e shihte nga larg e s’guxonte ta imitonte, se për këtë mamaja e rrifte me rrip, po ta merrte vesh.

Sido qoftë 5 kukllat prej druri me barqet bosh i kam akoma. I ruaj në një kuti poshtë shtratit tim.

Kur jeta më lodh e dua të ndjehem prapë fëmijë i nxjerr e i’a nis sërish bisedës me to.

 

 

 

Poems by SWANSH

Poems by SWANSH     From Beyond the Rainy Clouds    As I walk and walk and walk Sometimes in available shades Sometimes in heavenly drizzles I look above and contemplate beyond There is an empty space out there Where science … Continue reading

Soste d’amore / Poesie di Antonio Stramaglia

 

Poesie di Antonio Stramaglia

 

 

 

Soste d’amore 
 
Ho sbagliato,
come tanti mortali,
a trattenere il
silenzio alla gola.
Le parole mi sono
sembrate tante
ed inutili,
le ho conservate
tra i miei errori.
Ora che tu confondi,
le tue lacrime salate
alle onde;
ora che mi accorgo,
che non è mai
troppo tardi,
e che la mia voce
ha bisogno di
sfuggire, al bavaglio
dell’orgoglio,
torno a dedicarti
l’amore che ho per
te.

 

NË SKAJ TË PLEVICËS / Tregim nga Ramiz Kuqi

NË SKAJ TË PLEVICËS

 

 

ramiz kuqi

Tregim nga Ramiz Kuqi

 

Nata sonte ishte e ftohtë. Përkundër diellit që të përcëllonte ditën. A. pasi ujiti ca mollë në pemishte, mori kosën dhe një shat dhe u nis drejt pemishtës së madhe ku kishte mbjellë që disa vite mollë të llojeve të ndryshme.Pa rënë muzgu, la ujin e ndarë në disa vija u ngjit shpatit. Mbi udhë pa një mollë trupshkurtër me mollë të mëdha dhe u ndje i habitur. Kaq mollë një trung i hollë? Pastaj mbylli laurën me një dry të vogël , hapi derën e veturës dhe u fut brenda. Bëri disa metra deri të një kthesë, e cila i solli nostalgji . Kurrë e harruar ! Kjo kthesë e ktheu disa vite pas.Kujtime e kujtime, lot nëpër mollëza !

Kur mbërriu të Kroi, mori një shishe të plastikës dhe e mbushi me ujë të ftohtë.Ujë që të pike në lule të ballit-thonin pleqtë dikur. Afër shitores rrinte një çun a mesoburrë, me syza dhe fliste me dikënd në telefon. Dukej se ishte nervoz.

Në ndarje të udhës së affaltuar, ktheu në të majtë. Nëpër pllaka guri kishte mbirë bari. Një shtyllë elektrike e rrëzuar para ca ditësh kishte djegur adapter e makina larjesh.Era e forte kishte përplasur drunj, thyer dega pemësh . Në rrugë A. pa një tufë fëmijësh . I u bë zemra mal. Luanin, qeshnin dhe e përshëndetën me dorë. Të qeshura fëmijësh !

Kur hapi derën e oborrit, pa se lulet e mbjella kishin nisur të thaheshin. Hoqi rrobat e bëra me baltë gjatë vaditjes , bëri një banjo dhe mori një gotë verë e doli në oborr. Sytë iu ngulitën në vendin ku dikur ishte plevica e vjetër, djegur deri në themel. Ajo ditë nuk iu hoq kurrë nga mendja. Kur hynë forcat e NATOS, ai kaloi kufirin për t’u kthyer në vendlindje. Rrugës pa vetëm bagëtinë pa njeri dhe ca qen që i ndiqnin hap pas hapi. Macat mjaullonin duke kaluar nga oborri në oborr, sigurisht se kërkonin të shihnin njerëz . Dukeshin edhe ato të mërzitura e të vemuara. Iu ngritën leshrat e kokës.Iu duk se po e tërhiqte një force e pashpjegueshme drejt qiellit. As vetë nuk ishte në gjendje të kuptonte se çfarë po ndodhte.Nuk gjeti force për ta përballuar këtë llahtari stine.Kur hyri në fshat, nuk gjeti asnjë oxhak shtëpie në këmbë.. Të gjitha ishin rrafshuar me tokë nga dora e barbarëve. Po sonte diçka tjetër ia ngacmoi shpirtin A. Iu duk se e pa portretin e nënës, e cila në skaj të plevicës kishte dale, si çdo here për ta përcjellë djalin.E sa here ai kapërcente udhën gjarpërore, ktthente kokën pas. Ajo nëna zemërthyera kishte vënë duar në brinj dhe nuk ikte nga aty derisa ai nuk shihej më. Ajo brodhi nëpër oborr dhe u zhduk. Ai mbeti gojëhapur. Deshti t’i afrohej , ta përqafonte, ta ndjente dorën e saj të butë, t’i fliste. Po ajo nuk foli. Një lumë lotësh e mbërthyen, një lumë.Sa vite paskan ikur ? Sa e sa !

Mblodhi plaçkat e vendosura mbi tavolinë, u fut mbrenda dhe nuk gjeti pajtim me veten. Nata po ikte A. nuk i shkoqi sytë nga plevica e vjetër. Disa here doli sërish në oborr, po nuk e pa më portretin e saj, Ishte në ëndërr imagjinative?

Natë e ftohtë. Dëgjoi ca të lehura qensh. Një shqiponjë, çuditërisht, hapi krahët dhe fluturoj drejt Kepit të Shqiponjës, buzë prroi kur në ditët më të vështira të luftës, njerëzit ishin strehuar për t’i shpëtuar vdekjes.

Në skaj të plevicës malli e trazoi sonte A.

 

 

Shtëpia Botuese ” ADA” publikon librin ” Një artist në dyert e botës” të autorit Vangjush Koça dhe parathënie nga Irina Hysi.

  Shtëpia Botuese ” ADA” publikon librin ” Një artist në dyert e botës” të autorit Vangjush Koça dhe parathënie nga Irina Hysi.     Titulli: Një artist në dyert e botës Autor: Vangjush Koça Redaktor: Roland Lushi Copyright-Vangjush Koça – … Continue reading