Muslimanët e Ballkanit ( Çështja Lindore në shekullin XX ) – Fikret Karçiç / Përgatiti : Bardhyl Selimi

 

f 7
Muslimanët e Ballkanit
Çështja Lindore në shekullin XX

Autor: Fikret Karçiç

Tiranë 2016

 

 

Përgatiti : Bardhyl Selimi

 

 

f.10
Duke ballafaquar në mënyrë kritike statistikat osmane dhe statistikat e shteteve të krishtera ballkanike, autori dëshmon se, para luftërave ballkanike, muslimanët përbënin më shumë se 55 % të mbarë popullatës së rajonit, se parimi i vetëvendosjes nuk ka qene i zbatueshëm për muslimanët dhe se muslimanët u bënë humbës në krijimin e shteteve të reja në Ballkan.
Humbja nuk ka qenë vetëm e karakterit politik. Në fazën përfundimtare të zgjidhjes së “Çështjes Lindore” 1912-1916, jetën e humbën 27 % e popullsisë muslimane të Ballkanit, që paraqet një katastrofë demografike.

 

f.18
Samuel P. Huntington kishte mendimin se aktorët kryesorë të historisë njerëzore janë qytetërimet, ndërsa dallimet qytetëruese janë burime konfliktesh. Sipas Meriott “Çështja Lindore” ishte një përleshje zakonesh, idesh dhe kuptimesh të Lindjes e Perëndimit në vendet e Evropës Juglindore..

 

f.19 
Lindja e çdo shteti kombëtar të krishterë ballkanik ishte e ndjekur nga pogrome masive të muslimanëve, dëbime, ndryshim të pamjes dhe emërtimit të vendbanimeve, kolona refugjatësh që lëviznin rrugëve të përbaltura ose qafave malore të pakalueshme, ëndrra për kthimin në shtëpitë, marrëveshje të pazbatuara për dëmshpërblim për pronat e marra apo të lëna etj.

 

f.35
Nacionalistët ballkanikë kanë qenë shpesh herë racistë klasikë, që kanë besuar se “kombi” është i përcaktuar nga gjaku ose me tiparet kombëtare të shpirtit. Një person ka qenë ai që është për shkak të disa karakteristikave të shpirtit të tij, tipare që i ka ndarë me anëtarëte tjerë të kombit të tij.
Për shkak të kësaj, pomakët muslimanë sllavë janë konsideruar gjithmonë si bullgarë nga apologjetët bullgarë…Grekët kanë konsideruar se gjithësecili që ka stgërgjyshër grekë, është edhe vetë grek, pavarësisht nga statusi i tij i sotëm apo vetëidentifikimi. Muslimanët sllavë të Maqedonisë, për shkak të kësaj, janë numëruar si grekë, sepse “gjaku i tyre dhe zemra e tyre janë grekë”.

 

f.48
Sikur shtetet të ishin formuar sipas parimit të vetëvendosjes dhe shkëmbimit të popullatës nga viti 1911, pjesa më e madhe e Evropës Osmane, me të drejtë, do të ishte atdhe musliman. Sikur të ishte zbatuar parimi i vetëvendosjes në Ballkan do të ishte formuar një shtet (ose shtete) musliman që nga Shqipëria e deri në Detin e Zi, duke i përfshirë vilajetet e tërësishme të Edrenësë, Shkodrës, sanxhakun e Pejës dhe Prizrenit të vilajetit të Kosovës, sanxhakun e Beratit të vilajetit të Janinës, sanxhakët e Dibrës, të Elbasanit dhe Manastirit të vilajetit të Manastirit dhe tërë vilajetin e Selanikut, përveç pjesës jugperëndimore të tij.

 

f.69
Shqiptarët, populli më i vjetër i rajonit, që jetonin nën sundues dhe zotërinj feudal të ndryshëm, e ruajtën nivelin e vetëdijes etnike.

 

f.75
Në vitin 1878 rreth një milion muslimanë u dëbuan nga territori, që sot njihet si Bullgari dhe Rumani, nga ana e ushtrisë ruse dhe bandave bullgare të armatosura, të cilat, sipas raporteve të ambasadës britanike, vranë 300 000 muslimanë.

 

f.95
Dy vezirët më të njohur në historinë osmane, Mehmet Sokollu dhe Mehmet Kopryly ishin me origjinë serbe, përkatësisht shqiptare. Vetëdija etnike dhe njohja e gjuhës amtare ishin të përhapur në përgjithësi ndër joturqit, që luftonin në ushtrinë osmane ose që punonin në Stamboll.

 

f.99
Lidhja e Prizrenit, në fund, ia arriti qëllimit për formimin e Shqipërisë së pavarur më 1912, në masë të madhe për të penguar Beogradin për t’i pushtuar këto hapësira, ku numri i serbëve ishte më pak se 10 %.

 

f.101
Elitat militante nacionaliste ballkanike, duke e krahasuar standardin e tyre të ulët jetësor me standardin në Evropën Perëndimore, prapambetjen e tyre ia hidhnin “turqve” dhe “500 viteve të zgjedhës” nga ata. Ato elita sot e shikojnë Shtetin Osman multietnik dhe multifetar si “shtet nacional turk” dhe bëjnë nga ai “dash kurbani” për frustracionet e tyre kombëtare dhe humbjet e iluzioneve. Dallimet fetare u bënë bazë e nacionalizmit ballkanik.

 

f.105
Në vitin 1951-1952 Bullgaria, me këshillë të Stalinit, dëboi 152 000 qytetarë të vet me origjinë turke. Qëllimi ishte t’i shkaktonin Turqisë vështirësi ekonomike. (Njëjtë më 1989 Bullgari dëboi për në Turqi rreth 360 000 qytetarë me origjinë turke)

 

f.113
“Kombi” që u bë bazë e shteteve ballkanike, u kuptua në parim si komunitet konfesional dhe fetar, e vetëm pas kësaj, si entitet i përbotshëm etno-gjuhësor, përkundër respektimit formal të këtij koncepti të fundit. Qeveritë ballkanike përpiqeshin të krijonin kombe monolite, gjë që la pak hapësirë për ekzistimin e pakicave etnike, gjuhësore e fetare. Muslimanët, thuajse në tërësi, konsideroheshin si të bhuaj, së pari për shkak të dallimeve fetare, dhe në rastin e turqve, për shkak të gjuhës dhe lidhjeve historike me Turqinë.

 

f.117 
Gjatë gjithë konflikteve të historisë moderne të Ballkanit muslimanët kanë qenë viktima, janë vrarë, dëbuar nga vatrat e tyre apo janë detyruar të shpërngulen në Turqi ose në vende të tjera.

 

f.133
Islami në Shqipëri është pikërisht ashtu si do dëshironte Perëndimi të ishte: jopolitik, i moderuar, besnik ndaj pushtetit dhe me respekt të plotë të rregullave të demokracisë evropiane.

 

f.138
Ekziston një raport kritik midis fakteve në Bosnje (gjenocidi i quajtur “spastrim etnik”) dhe deklaratave të liderëve perëndimorë, si ajo e presidentit Bill Klinton, për “antagonizmat jetëgjatë”, “urrejtjet e vjetra” dhe “fantazmat e Ballkanit”. Fraza të tilla janë përdorur për ta treguar popullin e Bosnjës si të huaja, edhe historikisht edhe madje gjenetikisht, të caktuar për të vrarë njëri-tjetrin. “Antagonizmat jetëgjatë”, refren që përdorej nga zyrtarët e Kombeve të Bashkuara dhe të NATO-s shërbente si arsyetim kryesor për politikën katërvjeçare që kishte arritur kulmin e saj në rastin e Srebrenicës.

 

f.140
Arti, dorëshkrimet dhe monumentet artistike që u dogjën dhe u shkatërruan, ekzistonin shekuj me radhë në qytetet si Mostari dhe Sarajeva, monumentet fetare janë ndërtuar njëri pranë tjetrit….Ajo që u shkatërrua, dëshmonte edhe për bashkëekzistencën pesëqindvjeçare bosanas – muslimane të Zvornikut.

 

f.142
Termin “gjenocid” e sajoi Rafael Lemkin si pjesë e orvajtjes për të mësuar nga përvoja e Holokaustit dhe për t’u zhvilluar pajtueshmëria juridike ndërkombëtare për llojet e caktuara të krimeve sistematike. Konventa për Pengimin dhe Dënimin e Krimit të Gjenocidit e miratuar me Rezolutën 260 (III) A të Asamblesë së Përgjithëshme të Kombeve të Bashkuara më 9 dhjetor 1948, i sjell dispozitat kryesore vijuese:
1. Palët e kontraktuara konfrirmojnë se gjenocidi, pavarësisht i kryer në kohë paqeje apo në kohë lufte, është krim sipas të drejtës ndërkombëatre, të cilin ata detyrohen ta pengojnë e ta dënojnë.
2. Në këtë Konventë gjenocid do të thotë cilado nga veprat e kryera me qëllim të shkatërrimit, të plotë apo të pjesëshëm, të grupit kombëtar etnik, racor apo fetar, përfshirë: (a) vrasje e pjesëtarëve të atij grupi; (b) shkaktimi i dëmit serioz fizik apo mendor; (c) imponimi i qëllimshëm ndaj një grupi të kushteve të tilla për jetesë, të orientuara për të shkaktuar shkatërrimin e tij të plotë apo të pjesëshëm; (d) imponimi i masave që do të pengonin lindjen në grupin; (e) zhvendosja e dhunshme e fëmijëve nga njëri grup te tjetri.

 

f.145
Rëndësia e Njegoshit, fakti që vargjet e tij janë mbajtur mend nga një numër i madh serbësh dhe ideja që u ngjall Njegoshi, poeti i kryqëzimit serb dhe i ringjalljes së ardhëshme, që të gjitha këto ishin pjesë e Memorialit të Kosovës më 1989. Në mbarë Serbinë, në Vojvodinë dhe në Mal të Zi njerëzit mbanin fotografitë e Njegoshit dhe posterë me vargjet e tij…

 

f.146
Romani më i njohur i Andriqit përqendrohet mbi urën mbi lumin Drin që e ka ndërtuar Mehmet Pasha Sokoloviq, një serb që u dërgua në Stamboll dhe që u bë pasha. Për t’i kënaqur zanat që ruanin ndërtimin e urës, ndërtuesit duhet të murosnin dy fëmijë të krishterë. Dy vrima në urë interpretoheshin si vend ku nënat e fëmijëve vijnë për t’u dhënë gji foshnjave të veta.

 

f.188
Leon Trocki
A nuk ju detyruan faktet e padiskutueshme dhe të pakundërshtueshme, z. N. Miljukov, të vini në përfundimin se bullgarët në Maqedoni dhe serbët në Serbinë e Vjetër, në zjarrin e tyre nacional për t’i përmirësuar të dhënat në statistikat etnografike që nuk janë të favorëshme për ta, thjesht u angazhuan në shkatërrimin sistematik të popullatës muslimane nëpër fshatra, qytete dhe qarqe?

 

f.222
Çdo fëmijë nga Vishegradi, madje edhe ata që janë tepër të vegjël për të mbajtur mend, e di emrin e Millan Llukiqit, kriminelit të tyre.

Nga 14500 muslimanë që jetonin në Vishegrad para lufte, rreth 3000 kanë vdekë ose janë zhdukur. Të tjerët janë shpërndarë në mbarë Bosnjën, shumica duke jetuar në varfëri nëpër dhoma të mbipopulluara.

 

  1. 223
  2. Në një rast, Llukiq e lidhi një burrë me litar pas makinës dhe e tërhoqi zvarrë rrugëve derisa vdiq. Thonë se të paktën në dy raste, Llukiq kishte futur grupe të mëdha muslimanësh në shtëpi, që pastaj ua kishte vënë flakën.

Një ushtar serb tregonte se si muslimanët që iknin, nxirreshin nga autobuzi, radhiteshin dhe pushkatoheshin nga Llukiqi dhe shokët e tij.

 

f.227-235
rrëfehen tmerret e masakrave në Kosovë.- shkruar nga Johanna McGeary

Shumë e shumë shqiptarë kanë humbur bashkëshortët, vëllezërit, gratë dhe fëmijët. Thuajse çdokush e ka humbur shtëpinë dhe pjesën më të madhe të asaj që ka pasur. Masa e terrorit që del në sipërfaqe- me siguri 10 000 të vrarë dhe rreth 100 varreza masive sipas raportit të fundit të NATO-s nuk lë vend për çfarëdo emocioensh të tjera, pos tmerrit.

Gjuetarët e njerëzve e braktisnin Kosovën në të njëjtën kohë kur po ktheheshin njerëzit që ata i gjuanin dikur.

Ushtari Marinko tregon:
Grupet paramilitare dilnin të parët. MPB bënin pastrimin ndërsa Ushtria Jugosllave siguronte tërë operacionin…Unë vetë kam vrarë 500 vetë..

Operacioni “Patkoi” ishte një operacion ushtarak i përpunuar dhe realizuar nën mbikqyerjen e Shtabit të Përgjithshën të Beogradit për të vrarë dhe dëbuar popullin e Kosovës….

 

 

Bardhyl Selimi

Përgatiti : Bardhyl Selimi

15 prill 2016

Gjendet në Margaritovo të Ukrainës alfabeti 400-vjeçar i Elbasanit – 1621 / Nga : Fatos Salliu

 

f 2

Gjendet në Margaritovo të Ukrainës alfabeti 400-vjeçar i Elbasanit

– 1621

 

Nga : Fatos Salliu

 

 

Kush ka vënë në dyshim thesaret e Elbasanit në drejtim të Gjuhës Shqipe ky përbën një rast më shumë.

Historianët në Ukrainë kanë gjetur artefakte me mbishkrime të alfabetit të Elbasanit që i përket shekullit të 17. Thesari u fundit u gjend në fshatin Margaritovo të Ukrainës. Kontribut të jashtëzakonshëm në këtë drejtim ka  Aleksandër Novik, një studiues i përkushtuar i shqipes i frymëzuar nga shqiptarët që jetojnë në këtë vend. Gjetja natyrisht ka befasuar botën akademike.

 

f 3

 

Albanologu J.G. Von Hahn ka dekaruar se  “Alfabeti i Elbasanit nuk është përdorur vetëm në Elbasan dhe Berat, por edhe te tregtarët në mërgim”.  Natyrshëm ky pohim del në konkluzionin se alfabeti në fjalë është përdorur nga mijëra shqiptarë në mërgim që kanë jetuar në territoret e Peradorisë Ruse. Alfabeti i Elbasanit të shekullit të 17-të është një alfabet i veçantë me 54 shkronja.
Si mundën shqiptarët të emigrojnë në shekullin e 17 drejt Ukrainës. Cilat ishin shkaqet dhe përse pikërisht në këtë vend?

Novik shkruan se “Çështja e studimit të diasporës shqiptare në Rusi është shumë e rëndësishme dhe është lidhur me aspekte nga më të ndryshmet historike, ekonomike, shoqërore, politike etj. Gjatë shekullit të 20-të janë hulumtuar në nivel mjaft të lartë vendbanimet shqipfolëse në jug të Ukrainës (në rajonin e Odesës dhe Zaporozhjes) – periudha e themelimit të kolonisë së parë Karakurt i përket fillimit të qindvjetorit të 19-të (më saktë vitit 1811)”.

Në krahasim me këtë periudhë koha e ardhjes së shqiptarëve në shërbimin ushtarak rus është shumë më e hershme dhe i përket gjysmës së dytë të shekullit të 18-të. Studiuesi ka gjetur mjaft të dhëna nëpër arkivat shtetërore dhe krahinore lidhur me pranimin e ushtarëve shqiptarë në shërbim të carëve rusë gjatë shekujve të 18–19-të.

 

f 4

 

“Në vitin 1768 Turqia me përkrahjen e Francës dhe Austrisë fillon luftën kundër Rusisë. Në këto kushte më 1769 perandoresha ruse Katerina II dërgon emisarët e saj në Peloponez të Greqisë, në Mal të Zi, Shqipëri dhe principatat e Danubit me qëllim që të lidhen kontaktet midis popullsisë së krishterë të këtyre trojeve dhe shtetit rus.

Që nga ajo kohë, në trupat ushtarake ruse fillojnë të shërbejnë si ushtarët shqiptarë të cilët konsideroheshin si luftëtarë të mirë kundër ushtrisë osmane. Numri i tyre u rrit ndjeshëm pas marrëveshjes së paqes të vitit 1774 nënshkruar në Kyçyk – Kajnarxhi me kushtet e qeverisë ruse.

Në këto dekadat në territorin rus fillojnë të vijnë familjet e ushtarëve shqiptarë dhe grekë që në dokumentet e epokës fiksoheshin nga zyrtarët me emërtimin e përbashkët arnautë (pa ndarë në etni). Pikërisht në këtë periudhë nisën të shfaqen lagjet dhe rrugët e para të populluara me shqiptarë në qytetet e Rusisë së jugut, por edhe fshatrat, vendbanimet, etj.

Kështu në rajonin e Rostovit në Don (qarku i Azovit) (sipas sistemit të ri administrativ) në fund të shekullit të 18-të është themeluar fshati Margaritovo, emri i të cilit është lidhur ngushtë me Margarit Bllazon, një oficer i rangut të lartë, me prejardhjen nga trojet shqiptare.

Në fshatin Margaritov kanë dyndur arkeologët.  Në këtë zonë të detit Azov nuk flitet më shqip, por popullsia ka ruajtur kujtime për arnautët që janë themeluesit e këtij fshati dhe vendbanimeve përreth. Në këtë territor ekspeditat e organizuara nga Universiteti Shtetëror i San Peterburgut në vitin 2015 kanë mbledhur shumë materiale, narrativa etj., lidhur me praninë e shqiptarëve në shekujt XVIII – XIX. Dhe gjetja më spektakolare janë artefaktet me mbishkrimet në alfabetin e Elbasanit (sistemi i shkronjave që u përhap në Shqipërinë e Mesme në shekullin e 17-të).

I përket qeverisë shqiptare, pse jo edhe Elbasanit që të mundësojë kthimin e këtij dokumenti me vlera të jashtëzakonshme për gjuhën shqipe.

 

 

Me rastin e 100 vjetorit të lindjes, kujtojmë jetën dhe veprën e patriotit, inetelektualit dhe historianit të shquar PROFESOR IBRAHIM KELMENDI. / Nga : Afrore SHAIPI

Me rastin e 100 vjetorit të lindjes, kujtojmë jetën dhe veprën e patriotit, inetelektualit dhe historianit të shquar PROFESOR IBRAHIM KELMENDI.     Nga : Afrore SHAIPI       PROFESOR IBRAHIM KELMENDI (1916-1979)   Të kujtosh veprën e njerëzve të … Continue reading

Ambasada e Kosovës në Vjenën, Austri promovon dy veprat letrare të autorit Besim Xhelili.

 

IMG_2333

 

Ambasada e Kosovës në Vjenën, Austri promovon dy veprat letrare të autorit Besim Xhelili.

 

Ambasada e Kosovës në Austri dhe Lidhja e Shkrimtarëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Austri “Aleksandër Moisiu”, Vjenë, më 12 prill 2016, organizuan përurimin e dy librave më të rinj, romanit të parë “1803” dhe vëllimit të pestë me poezi “Besa”, të shkrimtarit tetovar Besim Xhelili.

 

Ambasada e Kosovës në Austri tashmë ka bërë traditë organizimet e ndryshme kulturore dhe letrare, duke hapur kështu dyert për bashkatdhetarët tanë nga të gjitha trojet për prezantimin e punëve, arritjeve, sukseseve dhe krijimtarive të tyre. Kësisoj, më 12 prill 2016 ajo ishte nikoqire e përurimit të dy librave të lartpërmendura të autorit Besim Xhelilit. Për udhëheqjen e programit u përkujdes z. Faruk Ajeti, Sekretar i Tretë i Ambasadës, kurse të pranishëm ishin z. Roland Bimo, Ambasador i Shqipërisë në Austri, Konsulli i Kosovës në Austri z. Imer Lladrovci, Profesori Eqrem Zenelaj, Fate Velaj, udhëheqës shoqatash shqiptare në Austri, aktivistë e studentë etj.

 

 

IMG_2340

 

Programi u hap me leximin e disa poezive nga vëllimi që u përurua “Besa”, të cilat i lexoi studentja Jeta Jashari, për të vazhduar me disa fjalë përshëndetëse. Z. Bimo në fjalën e tij u shpreh: “Ju falënderoj për ftesën, kam kënaqësinë të jem i pranishëm sot këtu në mesin tuaj. Për ne si ambasadë e Shqipërisë është një kënaqësi e veçantë kur marrim ftesa e njoftime për aktivitete të tilla kulturore siç është rasti i këtij takimi dhe ju përgëzoj për këtë organizim me vlerë, ndërsa autorit i dëshiroj gjithë të mirat dhe shumë suksese në të ardhmen”. Konsulli i Kosovës në Austri z. Lladrovci i përshëndeti të pranishmit, duke thënë: “Ambasada e Kosovës sigurisht se është një shembull i mirë për mbulimin e aktiviteteve kulturore dhe letrare këtu në Austri, dhe ky përurim i sotëm është një vazhdimësi e kësaj tradite. Z. Xhelili është një veprimtar i njohur për ne dhe për të gjithë bashkatdhetarët tanë jo vetëm në Austri, por edhe më gjerë për aktivitetin dhe kontributin e tij në sferën e kulturës dhe i dëshiroj të vazhdojë kështu, duke i uruar shumë suksese në të ardhmen”. Në emër të Lidhjes së Krijuesve Shqiptarë në Austri “Aleksandër Moisiu” përshëndeti kryetari Anton Marku, i cili tha: ”Kam kënaqësinë t’ju përshëndes në emër të Lidhjes sonë, dhe t’ju falënderoj që i jeni përgjigjur pozitivisht ftesës që të merrni pjesë në ketë përurim librash. Njëkohësisht e falënderoj Ambasadën e Kosovës për mbështetjen e vazhdueshme ndaj nesh, kurse autorit, mikut tonë Besim Xhelilit i uroj t’i shtohen titujt, dhe me këtë na shtohet pasuria jonë në përgjithësi”.

Poeti Ragip Dragusha në vështrimin e tij mbi vëllimin poetik “Besa” u shpreh: Libri “Besa“ është pikërisht ai i radhës, që mbathë “këpucët“ e arta, duke rendur shteg më shteg, aty ku nevoja për të ngjallur energji dhe emocion është më e madhe. Është vërtetë për t’u ndalur sidomos në disa shpërthime erotike të autorit, nga ku lexuesi duket sikur qëndron në ajër, duke marrë frymë thellë aromën e dashurisë engjëllore. Ja t’i hedhim një sy poezisë “Jeto…Jeto“:

Ti nuk guxon të dorëzohesh

E aspak para këtij poeti të tranuar,

Ti duhet të jetosh e të gëzohesh

Ose zemrën ta bësh të zemëruar…”.

 

Poeti Anton Marku në fjalën e tij mbi romanin “1803“ do të shprehet: “ Vendngjarjet kryesore të romanit dhe gjeografia e rrëfimit të tij janë kryesisht dy metropole të bukura evropiane: Vjena dhe Kopenhaga. Por nuk mungojnë as skena dhe udhëpërshkrime nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Gjermania, etj, për të përfunduar në SHBA, në Nju Jork. Në roman parakalojnë edhe qytete e krahina shqiptare, peizazhe, toponime malesh e bjeshkësh, lumenjsh e fushash, monumente historike e trashëgimore. Parakalojnë emra krijuesish e librash, po edhe karakteresh nga popuj të ndryshëm. Në aspektin tematik romani kryesisht trajton dashurinë dhe sfidat që ajo di dhe mundet të sjell. Që në fillim të librit autori dashurinë e quan ‘‘forcë hyjnore që dhuron gëzim dhe lumturi’’. Më pas në narracion përshkruhen edhe raportet mes individit, familjes dhe shoqërisë. Një vend të posaçëm zë edhe përditshmëria në vendin e punës, jeta në mërgim, etnia, kultura, arti, poezia, jeta urbane, etj.“

Përndryshe Besim Xhelili që nga viti 1998 jeton dhe punon në Vjenë të Austrisë, merret me shkrime dhe shërbime të ndryshme kompjuterike. Ka të botuara katër vëllime me poezi si: “Emocione”, Tetovë 1996, “Unë në sytë e tu”, Shkup 2007, “Baladë e ngrirë”, Prishtinë 2012 dhe “Mes luleve dhe lotit”, Prishtinë 2013. “Besa” është vëllimi i tij i pestë, kurse romani “1803”, është romani i tij i parë, i cili, sipas autorit, duhet të vazhdojë me dy pjesë të tjera. Nga viti 2011-2015 ishte kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Austri “Aleksandër Moisiu”, me seli në Vjenë si dhe është anëtar i PEN Klubit austriak.

 

Kontakti dhe porositja e librave:

Web: www.besimxhelili.at

E-Mail: besim@live.at

 

 

 

Ποιήματα από Σπύρο Μακρυγιάννη

Ποιήματα από Σπύρο Μακρυγιάννη     Το μπαστούνι   Στέκει εκεί στην πόρτα κρεμασμένο και περιμένει την το χέρι να του δώσει έτοιμο πάντα όπως είναι μαθημένο των χρόνων της το βάρος να σηκώσει… Ένα απλό κι απέριττο μπαστούνι να … Continue reading

Poezi nga Maria Hizma

 

maria Hizma

Poezi nga Maria Hizma

 

 

POET

 

Në fletët e bardha të shpirtit

lexon shkronjat dhe në heshtje pëshpërit

diku është shkruar aq bukur

diku tjetër vetmia ndrit

 

Thur vargun dhe ndërton poezinë

si një stilist që modën lëshon

lexon në zemër dhe në shpirt

dhe me vargun tënd zbukuron

 

Sa herë në shpirt lexove

herë dhimbje dhe herë dashuri

me vargun tënd shumë qetësove

të rritur, pleq, çdo njeri

 

Je thirrja e vyrtytit dhe ndjenjës

model jete të shikojnë ty

fjala jote është mjalti i bletës

bëhesh idhull për çdo njeri

 

Të jesh udhërrefys i së mirës

“ është detyrë për ty”

 

 

 

PA LIRI….

 

Mos thuaj të dua kur zemra nuk e ndjen

mos ledhato një shpirt kur fjala nuk është rrëfenjë

mos dhuro petale lulesh në ditët acar

largohu më mirë pa lënë një zemër vrarë

 

Mos jep një tingull një kanarine n’ kafaz

kur prej teje diellin e dashurisë drejt saj nuk e ” zbraz ”

një fjalë të “dua” do jetë thjesht pa kuptim

do jetë thjesht një ditë e zbardhur, por pa agim…

 

E perëndimet do ngelen thjesh pa ngjyra dashurie

si pentagram shkretuar pa nota melodie

si këngë e pakënduar që n’ shpirt kthehet n’ vaj

një galaktike…që perreth teje shikon çdo skaj…

 

Mos thuaj “të dua” e di që është vetem një fjalë

nuk del nga shpirti ,…nuk e ngroh jo zemrën e vrare

ska dashuri ..se ska liri as syte, as zëri jo…jo

mos thuaj asgjë ….pa lirinë, jo zemra nuk do .

 

 

 

TI

 

Asgani im je ti

Ti ylber i ditëve të mia

si avull më ngre në qiell

rrebesh në tokë më zbret

në ëndërr je një princ

në realitet ti je një mbret

TI

asgan im që nuk njeh stuhi

se vetè stuhia më e madhe je ti

TI

drita e syve të mi

TI

shikimi im më i zjarrtë

ti rrezja e diellit …më e artè

TI

freskia e mëngjeseve të mia

ti jeta ime

TI

ti je vetë dashuria!

 

 

 

AUTO-PORTRET

 

Tek të shikoj portretin tënd

ne heshtje të pyes Kush je?

më thuaj vetëm emrin tënd

të bukur shpirtin ke

tek të vrojtoj dalloj tek ty

një pranverë,  një verë

dhe një vjeshtë me stuhi

me tej një dimër i ngrirë

te ta heq akullin kisha dëshirë

me thuaj e dashur ta di kush je?

mbas syve të bukur një emër ke?

dhe un këta sy që shumë i vrojtova

thellësinë e tyre deshifrova

për një tëndin të ëmbël shikim

fal ëndërrat e mia nga mbrëmja në agim

mes tyre gjej veten ti shpirti im

në çdo frymëmarrje e psherëtimë

Atëherë kush je?

Pasqyre e dashur ..përgjigje s’ më dhe…

 

 

Zhgënjimi / Tregim nga Marjeta Shatro

Zhgënjimi

 

 

marjeta shatro

Tregim nga Marjeta Shatro

 
Ishte një ditë e zakonshme vere e cila bëhet e veçantë për ngjarjen që do t’ju tregoj.
Isha bashkë me fëmijët e mi buzë detit të kaltër,nën hijen e çadrës së plazhit për tu mbrojtur nga rrezet e forta përvëluese të diellit të korrikut,kur pranë nesh vjen një grua rreth të dyzet e pestave bashkë me vajzën e saj njëzet vjeçare dhe dy fëmijë të vegjël një djalë tre vjeçar dhe një vajzë po tre vjeçare.
Zunë vend dhe (si çdo shqiptar) filluan të më pyesnin se nga isha ku punoja.
U futën në ujë dhe bashkë me to edhe dy fëmijët e vegjël.
Njëzetvjeçarja ishte nëna e vajzës ,një e re simpatike, por tepër llafazane.Nuk pushonte së foluri asnjë çast me nënën e saj dhe plazhistët e tjerë rreth tyre.
Djaloshi i vogël luante në ujë dhe ishte djali i fqinjes së tyre.
U befasova për papërgjegjshmërinë e prindërve të tij.Vajza njëzetvjeçare filloi të fliste keq për këtë fëmijë,sikur ai të ishte një përbindësh që i kishte mësuar vajzes së saj të sillej keq.
Djaloshi e ndjente që nuk e donin dhe rrinte larg tyre dhe i kundërshtonte vazhdimisht.
Një çast e ëma e vajzës largon vëmendjen prej vajzës së vogël dhe ajo zhytet dhe pi ujë të kripur dhe fillon të qajë e tmerruar.
Njëzetvjeçarja fillon t’i shkul flokët dhe veshin djalit të vogël të pafaj.
Sa keq më erdhi në atë çast!
Djaloshi i vogël ikën me vrap i frikësuar dhe rrëzohet .
Vret gjurin dhe fillon të qaj me të madhe ,dy gratë e shikojnë dhe thonë”Mirë t’i bëhet që të mos bëj më.”
Iu afrova djaloshit dhe e qetësova duke i mjekuar këmbën dhe mora në çadër të luante me djemtë e mi të cilët e shikonin me keqardhje dhe i ofruan lodrat e tyre.
Iu drejtova dy “zonjave” se ishte një fëmij njëlloj si vajza e tyre dhe nuk duhet ta keqtrajtonin.Më vështruan të turpëruara pasi nga plazhistët e tjerë mësuan që punoja mësuese.
Pēsova një zhgënjim të madh “Një pamje e jashtme tërheqese,por një zemër e zezë,katran.
U largova nga plazhi e zhgënjyer dhe me një shije të keqe të njerëzve që na rrethojnë në moment të qetësisë në një plazh publik.

 

 

Poezi nga Josif Gegprifti

 

Josif Gegprifti

Poezi nga Josif Gegprifti

 

 

Vala e Liqenit

 

Pogradeci, qyteti i kaltëruar,
të bukur e ndërtuan perënditë,
dhe poetët në vargje i kënduan,
atij dhe liqenit plot dritë

Sa herë që shkoj atje,
një dashuri më prêt gjithmonë,
ajo dashuri që mbeti e re,
dhe e quajtëm“Vala e liqenit tonë”.

 

 

 

Kam frikë

 

Kam frikë,
dikur kisha dëshirë
të qëndroja pranë saj,
tani kam frikë.
Kam frikë ta takoj
dhe tek ajo
shkoj vetëm me vargjet e mia të thjeshta.
E mendoj shpesh
dhe kjo është e vetmja mënyrë
për të qëndruar pranë saj.
Sa e dhimbshme,
të kesh frikë takimin me dashurinë.
Një pyll me ndjenja brenda shpirtit tim
ngacmohen, lëvrijnë,shpërthejnë
dallgëzohen e kërkojnë sqarim
duke më pyetur vazhdimisht,
përse ke frikë,përse?
Sepse,
në imazhin tim ajo është e re,
me flokë të drejta të zeza
dhe me sy të gjelbërta,
ndërsa kur e mendoj në takim,
në sytë e mi do shfaqet
një tjetër grua,
ndoshta e thinjur e plakur.
Prandaj,
kam frikë ta takoj atë,
sepse takohem me një grua
që nuk e kam njohur kurrë
dhe jo me vajzën që kam dashur dikur.

 

 

 

Dimër në Pranverë

 

Ditë dimëri
Në mes të pranverës.
Kjo borë që rra
Ngriu buzëqeshjet pranverore
Të kumbllave të porsacelura.

Zogjtë e habitur
Janë strukur nëpër strehza.

 

 

 

Pëshpërima e psherëtima

 

Sa shumë pëshpërima
E psherëtima!
Në çdo hap që bëj,
Dëgjoj pëshpërima
E psherëtima
Nga gurët e rrugicës,
Nga murret,dyert,dritaret dhe
Strehzat e shtëpive.
Pëshpërima e Psherëtima
Me dhimbje e mall
Për një romancë dashurie,
Për ca tinguj kitare,
Ca vargje poezie
E ca puthje buzësh të zjarrta,
Që koha
I la si gjurmë plot jetë,
Në qytezën tonë të vogël.
Kudo që shkoj,
Lexoj kujtimet e mia.

Një hije
E grisur e lodhur,
Më ndjek nga pas.

 

 

 

Kujtimet

 

Kujtimet kanë jetë,
Kanë dritë,
Kanë ndjesi,
Kujtimet flasin.
Ato
Janë si një picture,
Që e shohin sytë
Përmes semrës së dashuruar.
Kujtimet e ëmbla
Edhe dimrin e acartë
E kthejnë në pranverë.
Ato
Janë si rrezet e diellit
Që i japin dritë jetës.

 

 

 

Mëngjes pranveror

 

Sot,
Mëngjes pranveror,
Në dritare po qëndroj,
Se më pëlqejnë rrezet e diellit.
Para meje,
Në një degë kumbulle me lule,
Një zog i vogël rri,
Më vështron dhe cicëron,
Duke sikur më thotë:…

Edhe unë e dua diellin si ti.

 

 

 

Një zjarr dashurie në dy trupa…

 

Mes bardhësisë së çarçafëve,
dy shpirtra njerëzorë digjeshin,përvëloheshin,
shtriheshin, zgjatoheshin dhe
mes flakëve të zjarrta dashuroheshin.

Mes asaj bardhësie,
me gishtat e mi
preka lehtas
gishtat e butë të duarve të saj
dhe ndjeva,
se i njëjti zjarr dashurie
gjëndej në ndjesinë e atyre gishtave.
Më bëhej
sikur flaka e dashurisë,
dridhej e lëkundej
nën tingujt e rrahjes së zemrave
dhe vallzonte në mes bardhësisë së çarçafëve,
valsin e dashurisë të Shpirtrave të Dashuruar.

Në përfundim të kësaj melodie flakëruese,
dy trupa e dy shpirtra,
ishin tretur në një dhe
një vatër zjarri e prushëzuar
në mes të asaj bardhësie,
frymonte lehtë e ëmbël brenda
shpirtrave të dashuruar.
Në majat e gishtave të duarve të kryqëzuara,
vazhdonte të ndjehej kumbimi
i tingujve të zjarrmuar
të valsit të lumturisë ,
që sa vinte e tretej
brenda dy trupave të shkrumbuara nga dashuria!

 

Dhimbjet që kullojnë pikë-pikë deri në kockë… – Elegji e dhimbshme për dhimbjet që vazhdojnë… / Nga Dhimitër Nica

Dhimbjet që kullojnë pikë-pikë deri në kockë…

– Elegji e dhimbshme për dhimbjet që vazhdojnë…

 

 

dhimiter nica 1

Nga Dhimitër Nica

 

 

Sot është dita më e zezë në botën ortodokëse! Sot diku dielli doli çalaman,diku doli me gjysëm syri,diku nuk doli fare…Dhe të gjitha këto për atë ditë të premte,një e premte e zezë,përrreth dy mijë vjeçarë më parë,kur ai popull u nderua dhe u respektua në ato kohë,nga vet i madhi Zot,duke u besuar e duke zbritur aty, djalin e tij…Maria që s’kishte kaluar kurrë me një mashkull,Maria që ishte ende e virgjër,papritur ngelet shtatzanë dhe kjo shtatezani erdhi e gjitha nga një ëndërr,kur vet Zoti i fryjti në vesh…Sot duket paksa e çuditshme ,por kur mëson se edhe vet vet femra doli nga dy fijet e brinjëve të mashkullit të parë në botë,nuk ka përse të mos bindesh,se edhe kjo është dhe duhet të jetë e vërtet…Por fjalën e kishim te e premtja e zezë që këtë vit i bie të jetë pikërisht sot,atë ditë kur populli i Izraelit,në Palestinën e sotme, vendosi të dënojë me vdekje,gjakun e shenjtë,birin e Zotit të madh të dërguar për të ndihmuar njerëzit në tokë… Kështu jemi ne dhe vazhdojmë të mbetemi të çuditshëm edhe sot,kur nxjerrim nga burgu dhe shpërblejmë kriminelin, hajdutin, ordinerin,kur dënojmë e kryqëzojmë ëngjëllin,njeriun e mirë,punëtorin e të ndershmin,duke ripërsëritur vuajtjet dhe brengat e vazhdueshme për miliona e miliona njerëz të varfër e të pambrojtur kudo nëpër botë! Biri i Zotit u dënua,doli para litarit dhe u kryqëzua,duke i ngulur gozhdët e injorancës e të padijes,gozhdët e mllefit e të tradhëtisë,gozhdët që edhe sot e kësaj dite përcjellin nëpër shekuj dhimbje, zjarr e lot,duke marrë më qafë me qindra e mijëra të pafajshëm e duke përsëritur vazhdimisht,të njejtën histori…Dhe plagët kullojnë e vazhdojnë të kullojnë gjak edhe për shumë shekuj me radhë,kullojnë e djegin pikë-pikë si kallaj zemrat e shume njerëzve të ndershëm e të pafajshëm kudo nëpër botë!

 

Poezi nga Anastasia Çipi

anastasia cipi

Poezi nga Anastasia Çipi

 

 

Femër…

 

Mes pijesh të shtrenjta, zhytesh

Femër, qenie delikate

Në rrugë,

Në bulevarde, kudo

Kudo ku shfaqesh,

Ti, le gjurmën tënde,

Vulën Femër.

 

Duke kthyer kokën pas,

Burrat, shikojnë,

Një cast turbullojnë,

E, më pas shkojnë,

Gjysëm, lumturim,

ndoshta, pak gëzim

Shumë … eksitim

 

Dekoldenë,

Minifundin tend, ndjellës

Takat trokitur, si ciklonë marramendës

Trokitje që nxit, trondit

Veç për një çast, e më pas hiç

Heshtje që gërvish..

 

Me gruan në krah,

Ëndërr, fantazi

Erë, erë që ndjell,

Ti, prezencë

Mall, zjarr

 

E, ti femër, ngrihesh,

Digjesh, ngadalë

Si një, vullkan ,

që hesht e. brenda, ka llavë

A, si një copë akull ,

Që shpejt shkrin,

Në rrëmbim.

 

Vër, miku im

Sonte një gotë

T’harrohem,

N’harrim,

Vegim që s’më le

Gjithmonë n’shoqërim

Dëshpërim , dhimbje,

deri në agim…

 

Nesër, se di…

 

 

 

Dimër

 

Në këtë dimër, të jetës sime

Sonte, sytë, nuk dua të mbyll

Të kem dhe pak gëzim

Venitet, shuhet një yll

i fundit trishtim

 

Prekur, ëndërrën bosh

Mbaruan orët, leksionet

Fluturuan , drejt e në kosh

Harruar, sallonet, zakonet

 

Dhe gëzimi,

Dhe dashuria, shkoi

Puthjet, fjalët i humbëm

Borë e parë, shtroi

Drithërimë, zjarr shkoi

 

Ç’na mbeti, tashmë të kujtojmë

Të gjitha një hiç

As, më ëndërrojmë

Ëndërr bosh, bitsch

 

Melodi e vdekjes , trishtë

idhtë

Ding, dong, s’më mund dot

Kalëruar dhimbjes…

Të them ik mort.

 

 

 

Sytë e tu, më thonë , shumë fjalë

 

Kështu, mund ta nisë , kuvendë çdo djalë

Ti, ul kokën, qesh dhe skuqesh

Nuk di, akoma të ruhesh

 

Janë fjalë, në erë

A, shumë ndjerë

Këtë , do ta mësosh, shumë vonë

Kur të kesh bërë, shkollën tonë

 

Mos të thanë, mos këtu, mos aty

Këtu duhet, këtu s’duhet

Një vajzë , mos përulet, por

E

Është rrallë, shumë rrallë

Një qelq , të mos thyhet,

Kur bie në shkallë…

 

Prandaj, më ler ,

O, milet

Të bëj , si di vetë

Shkallët, një nga një ti kaloj

Dhe jetën time, të shijoj

 

Më lerni, në gabimet e mia

Nuk është djalli, dashuria

E keni frikë , si një kuçedër

Harroni se ka dhe njerëz lugetër

Atyre ti ruheni, jo dashurisë

Që ka bekim, prej perëndisë.

 

 

 

 Vajzë

 

Kur të kujtoj,ashtu, ndonjëherë

Në terr

Kokën kthej, matanë

Trembur,

S’dua t’a besoj

Më kujton, dhembur

Ferr

 

Më çmend mendimi

Që, akoma të dua

Vallë dhe ti kështu?

Ç’mendon për mua?

Drithërimë, të shkon në trup

A, mbetesh pa gojë si unë?

Të falësh , harron

Ikjes, ikur kërkon,

Por më kot.

 

Ikim , se nuk bëjmë dot

Në sy , ç’u tha lot

Sot…

 

Unë, terri dhe ti

Përbri një qiri

Ti, terri dhe unë

Qe, të dua, mërzitur shumë..

 

 

 

 Pa emër

 

Rastësisht.

Qëlloi , që të vura, në zemrën time

.                                      Rastësisht

Në , fjalë e sipër u rrebelova, prapë rastësisht

Dhe , si rastësisht, më kafshove..

 

Të fola , rastësisht,

Të lejova

Rastësisht, ti , ikën

Rastësisht, kuptova

Rastësisht, largova

 

Ti ikën e vjen

Më gënjen

Rastësisht më dashuron,

E unë të pres miqësisht

 

Rastis ndonjëherë

Vdes, rastësisht…

 

 

 

Thelb…

 

Në ekstazë shpirtërash, ne të dy

Aty, në shtrat mëkatar

Ku padashur, bëjmë, dashuri të paprovuar, ndonjëherë…

 

Të njohësh, deri  në dije

Të ndjesh , deri në kockë tjetrin

Thua ky është thelbi

Thua është

Lumturi?

 

Shkurtima nga libri “Derdhen vetëtimat” / Poezi nga Lumo Kolleshi

 

lumo kolleshi

Poezi nga Lumo Kolleshi

 

 

Shkurtima nga libri “Derdhen vetëtimat”

 

Ne jetë të jetëve, populli im,kockë e lëkurë,

Hamall i lirisë, me shpirtin e krijuesit.

Në çdo kohë i zënë keq me gurë

Nga perënditë? Jo,nga mashtruesit.

 

 

Vetëm në çastin e ëndrrës së blertë

Burimi shuante buzën e të eturit,

Toka e gulçuar ngjitej për tek retë,

Të gjallëve u kthenin lulet të vdekurit.

 

 

Dhe dielli që ndriçon çdo ditë,

Natën yjeve ua jep fenerët.

Nëse kërkon që të bësh dritë,

Në errësirë mos i lër kurrë të tjerët.

 

 

I paska të rënët e saj edhe paqja,

Era lëkund thekshem ullinjtë.

Në çdo kohë,të pjellët nga macja,

Do lozin e pastaj do t’i mbytin minjtë.

 

 

I rashë pashë më pashë mjegullës së plakur,

Në porten e ujkut trokita për një lëkurë.

Para meje shefa të lartë kishin vajtur

Dhe të hithtë bashkë më zunë me gurë.

 

 

“E shtyj”,-më thotë njëri, po kështu dhe tjetri,

E thotë i riu; ç’ mbetet tek i vjetri?

E radha e jetës së ndyrë

Çika-çika na merr shpirtin duke shtyrë.