Poezi nga Luan Rama / Shkëputur nga Revista Illz, nr.15, tetor, 2018

 
Poezi nga Luan Rama
 
 
Porto Palermo: ku era flet me gjuhën e mallit dhe të gurit
 
Një dritare drejt qiellit për banorët e Porto Palermos, për të burgosurit që nga brenda asaj kështjelle, nëpër ato guva e galeri nëntokësore dëgjonin dallgët dhe nuk i shikonin dot ato… Sipër kokave të tyre veç një burim i dritës qiellore dhe dielli që s’mund ta gëzonin. Veç ajo dritë i çonte drejt lirisë, ëndrrës, shpresës… Një portë si ajo që vite më parë kam shikuar në ishullin e Gore-së, përballë Dakarit, ku ndryshe nga banorët e Porto Palermos, skllevërit zbrisnin të prangosur drejt detit, ku anijet i merrnin dhe i çonin në kontinentin e ri përtej Atlantikut. Porta për shpirtrat e popullit të Dantes që e donin aq shumë lirinë.
Miku im Lek Pervizi u rikthye këtu në mesin e viteve ‘90. Vinte nga Brukseli për të rigjetur gjurmët e një kohe të pashlyer në këtë vend ku bashkë me gruan krijoi familjen e tij… Emra njerëzish, data, përkujtime, heshtje, fjalë të ngjizura në mure që nuk mundëm t’i dëgjonim, dëshirë mërgimi për tu bërë zogj dhe për të fluturuar, verbuar nga dielli që do rigjenin dhe ikur pa e kthyer kokën pas, si në legjendat antike, dëshmi të një dore që s’do të jetonte më, një datë, një emër, vizatime të gërvishtura, një dëshirë e zhgarravitur dhe e pakuptuar… Ç’donte të thoshte ai i dënuar anonim për botën sot?… Shpirtra të padukshëm jetonin ende në galeritë e ftohta të kështjellës veneciane të pashait të Janinës… Mora një gur, e preka, ndjeva lagështinë dhe ftohtësinë e tij, fjalë të pathëna, pëshpërima… Por dhe gurët dinë të flasin! Nuk i dëgjoni?… Kështu shkruante dikur Janis Ricos pas telave me gjemba në ishullin e të burgosurve politikë në Makronisos… Heshtje që pllakos gjithçka, erë, deti që hesht dhe që të flet njëkohësisht… Dhe unë kam dëshirë tani ti puth ato mure dhe të ndjej aromën e atyre shpirtrave që ndoshta nuk jetojnë më…
 
 
Nuk e kishim besuar…
 
Nuk e kishim besuar se sivëllezërit tanë do të n’a vrisnin kaq shumë,
do n’a urrenin kaq shumë
bij të një toke, të një gjaku,
rritur nën të njëjtin diell në varfërinë e kobshme,
me të njëjtin flamur shprese,
nuk e kishim besuar të ëndërronim kaq shumë
e të endeshim në një zhgjëndër të pafund,
ujë, bukë, shtroje, dritë,
këtu në këtë kala guri pa shpirt,
xha Beqo vendosi të mos klithë më:
– “Zoti ynë na ka braktisur dhe nuk na do më!
– Ja tek shkon hija e tij!”
Tek shkallët, mes gurëve Beqo gjeti një fije bari
dhe ai mahnitej me këtë shenjë të jetës,
si sytë e gjelbërt të Bebes shtatë vjeçare
me të në dorë i ngjante se udhëtonte nëpër lëndina të gjelbërta
si të përcillte në botën lart një haber të madh.
– « Kjo fije bari është lajmësja e pranverës sonë, – thotë ai,
pranvera po afron”,
dhe tregon triumfator atë fije gjithë hire e aromë,
pa kuptuar se të nesërmen
nuk do kishte më atë ngjyrë të gjelbërt,
se e zeza aty do ti mbyste të gjitha ngjyrat,
në atë botë të verbërish
të etur nga drita…
 
 
Sofo përgjon detin
 
«Shëëët”, thotë Sofo dhe mbështet veshët mbi murin e kalasë
të dëgjojë rënkimet e detit,
rënkimet e shpirtrave
në një kambanë të shurdhuar.
Sofo është detar i vjetër
dhe shpesh ëndërron veten në det të hapur
ku stuhia e shtyn gjithnjë e më larg,
“Ah”, belbëzon ai dhe kafshon buzët,
nga ta dijë deti se veç një mur tani i ndan,
ai s’mund ta prekë shkumën e tij
e deti s’mund t’ia spërkasë sytë,
aty veç era e mykut dhe kundërmimi i nevojtores së kalasë.
Në det ka kaluar gjithë jeta e tij,
në det ku një natë pa hënë kishte humbur dy miq të mirë
atje në humbëtirat e pafund.
Ah, Jon i bukur me ujra të kaltra
me levrekët dhe kocat që shkojnë tufa drejt dritës së hënës.
Joni i paqtë tani dremit,
vetëm Sofo e di se kur flë e kur zgjohet ky det,
dhe gjumi e zë me veshët ngjeshur pas murit
për të dëgjuar kushedi, këngën e sirenave,
sipër nëm ur ka gërvishtur spirancën e anijes së vjetër
për të rijetuar ende jetën e marinarit,
që të mos e marrin dhe ta çojnë drejt plotonit të vdekjes,
por shokët ta hedhin në det bashkë me të.
Sofo mbyll sytë dhe i duket se dremit mbi det,
shtrirë e përkundur mbi valë, me kurmin plagë,
«Më mirë të kisha qenë në shtëpinë time në fund të detit
sesa këtu nën dhé» – mërmërit ai.
Sofo dremit me një hënë në sy
dhe diellin që tashmë ka humbur,
i ngjan se tani shkel mbi ujra
krahapur në një psallm biblik
shkon pa kthyer kokën,
duke ndjekur tutje yllin e mëngjezit,
në këtë orë do isha nisur për peshkim, mërmërit Sofo
dhe duart i lëvizin instinktivisht si të ndizte fenerët,
ja, delfinët hidhen,
ç’gëzim,
me siguri një sihariq, mërmërit Sofo…
 
Shkëputur nga Revista Illz, nr.15, tetor, 2018

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s