Për Solange – Caritatem autem non habuero nihil sum / Luan Rama

 

luan-rama1

Luan Rama

 

Për Solange – Caritatem autem non habuero nihil sum.
Caritatem autem non habuero nihil sum…[1]

– Kush është Solange ? – më thua ti,
ndërsa unë të them: është streha ku udhëtari i panjohur mund të prehet
për të ndjerë shenjtërinë shumë pranë,
si në librat e pashkruar të maleve shqiptare,
ku “miku dhe Zoti” janë njëlloj të barabartë,
është një bijë “sacra”, jo nga hyjnitë, por nga mishi e gjaku,
është një bijë e Nënë Terezës rritur në ehot e një korale byzantine
kënduar nga ati i saj në Saint-Julien-le-Pauvre,
është një bijë gjysmë pagane
përhumbur në lutjen e lashtë «caritatem autem non habuero nihil sum»
«po të mos kem dashuri, s’do të jem asgjë»,
janë dy sy dhe një dorëshkrim “purpura”
ku janë shkruar shumë iniciale të hershme
ku tani gdhëndur janë dhe emrat tanë.
Solange është porta e hapur e mesnatës së ftohtë
aty ku kryqëzohet hëna e dielli, 84, rue Didot,
është syri i ëmbël që nuk fle,
si sytë e farisejve në tablonë e Rembrandt,
që dhe të mbyllur shohin gjithësinë,
është një dans i vjetër
dhe pastaj Amstrong, Piaf, Ray Charles dhe një këngë përmetare,
është studentja e Saint-Genevieve që adhuronte Mari Kyri-në,
që të dyja pinjolle të ekzilit dhe nostalgjisë,
është gota gjithnjë plot nëse do të kemi etje,
është buka e ngrohtë e gëzimit në sofrën ballkanase,
në zemër të Parisit…
është shpirti i plagosur nga plagë që ende s’janë mbyllur,
shpirti që donte të kishte pak dritë nga Wermeer
në «Vajza me perla», në pragjet e Delfit,
është trupi dhe gjoksi që nuk u deh siç do të donte,
është fëmija i munguar, që aq shumë e kishte ëndërruar,
dhe varri ku kokat kanë mbështetur prindërit e saj,
në një shtrat të vetëm, nën të njëjtin qiell, të gjithkujt,
dhe pak më tutje, një tjetër varr që pret.
Do të kalojnë shumë dimra të tjerë
gjer në pranverën e vonët, me zogjtë, në një requiem të Moxart,
ku pas lotit të shndërruar në kristal dhe dhembjes së mpiksur
të mbjellim atje një mimozë të mrekullisë dhe të trishtit
për rininë që nuk u gëzua,
një mimozë që të harliset në diell,
si mirazh i një kohe që e dimë që s’do të kthehet më.
Solange është një kaleidoskop me fytyra fëmijësh
shqiptarë, francezë, ballkanas, magrebianë, malgashë,
pranë të cilëve dorën u ka vënë mbi ballë dhe u ka puthur sytë
kur foshnjet ishin në ethe dhe delir
dhe kur dikush prej tyre ikte me sy meiti,
është një gjeografi humane në korrin e njëmijë zërave.
Solange është ankthi i nënave të trembura nga lindjet e para,
që si turtullesha të hutuara vinin vërdallë në qiell,
pa guxuar të ulen,
është një shteg i ëmbël e i gjelbërt që ngjitet,
dhe pastaj një rrugë e gjatë, e gjatë, pa gurë kilometrikë,
ku herë-herë rëndon bryma dhe mjegulla e një kohe të shkuar,
kur Ati mungonte në shtëpi,
dhe qante me ballin në murin e ftohtë,
është adoleshentja me fustanin në fllad
që u rrit nga shpirtra jo të gjakut të saj
si një shtajzovalle buzë liqeneve të Sologne;
Solange është fytyra e dashurisë që nuk i këndoi këngët e saj
në dritaren gjithnjë hapur, që shtyhej nga nata dhe era,
është platani i hollë që hepohet ende por që nuk rrëzohet,
pasi rrënjët i ka në shumë, shumë dashuri,
është një dëshirë për t’i rënë rreth e qark botës
për të parë për herë të fundit dhe Stambollin e atit të saj,
dhe Petran, shtratin e Tutakamonit e Niagarën
tokën e thatë me kanionet e Bënjës dhe gurët e Ogrenjës
për të trokitur në portën që nuk është më
sin ë përrallat e vjetra të Epirit pellazg.
Solange është një fletore e thjeshtë si ajo e shkollarëve
ku mund të vizatosh balona dhe të udhëtosh me to
për të parë botra të tjera,
është një fletore ku mund të vizatosh re,
ku edhe pse ti humbet në to, ato të sjellin sërrish,
është një fletore për të vizatuar stuhitë dhe shiun
që të mund të pushtosh dikë për tu ngrohur,
pa e pyetur “nga vjen” dhe “cili je”,
është dritë vetëtimash, për të lajmëruar sihariqet e mëdha.
Përshëndetje Solange!
të gjithë shqiptarët që kanë shkelur në pragun tënd të shpirtit
të ofrojnë secili petale malli e dashurie,
është buqeta e madhe e kujtesës
varur në qiell si në tregimet homerike
të dhurojnë duart për të të ngritur gjithnjë në fllad,
të dhurojnë zemrat që të mundesh të jetosh përtej kohës,
të dhurojnë këngët e tyre kur zëri yt do të pushojë
në stinën e qershijave…

[1] «Po të mos kem dashuri, s’do të jem asgjë».

 

Caritatem autem non habuero nihil sum…[1]

Qui est Solange? – me dis-tu, et moi je dis:
c’est le refuge où le voyageur inconnu peut se reposer
et se sentir près des divinités,
comme dans les livres non écrits des montagnes albanaises
où «Dieu et l’ami» étaient pareils ;
Solange c’est une fille «sacra», non des dieux,
mais de chair et de sang,
c’est une fille de Mère Térésa
grandie dans les airs d’une chorale byzantine
chantée par son père à Saint-Julien-le Pauvre ;
c’st ue fille moitié païenne
perdue dans l’ancienne prière «Caritatem autem non habuero nihil sum»
«si je n’ai pas d’amour, je ne suis rien» ;
c’est deux yeux limpides et un «manoscrito purpura»
où sont écrits de très lointaines initiales
et nos noms, gravés aujourd’hui.
Solange est la porte ouverte dans la froide nuit
là, où se croisent la lune et le soleil,
84, Rue Didot,
c’est l’œil si doux qui ne dort pas
comme les yeux des pharisiens de Rembrandt
qui même fermés regardent dans l’éternité;
c’est une vieille danse et puis
Piaf, Armstrong, Ray Charles et une chanson ancienne de Permet;
c’est l’étudiante de Sainte-Geneviève qui adorait Marie Curie
toutes les deux, filles de l’exil et de la nostalgie,
c’est le verre toujours plein si tu as soif,
c’est le pain chaud de la joie sur la table des Balkans
au cœur de Paris,
c’est l’âme blessée de plaies encore non fermées,
l’âme qui voulait avoir un peu de la lumière dorée de Vermeer
dans la «Jeune fille à la perle» des rues de Delft,
c’est le corps et les seins qui n’ont pas eu l’ivresse qu’ils attendaient,
c’est l’enfant manqué si longtemps rêvé,
c’est la tombe et les têtes de ses parents appuyées sur le marbre
dans un seul lit, sous le même ciel de tous,
et un peu plus loin, une autre tombe attend…
D’autres hivers passeront
jusqu’au printemps tardif
avec les oiseaux, un requiem de Mozart
où après la larme devenue cristal
et la douleur adoucie,
nous planterons là-bas le mimosa de la merveille et de la tristesse
pour la jeunesse non comblée,
un mimosa fleuri dans le soleil,
le mirage d’un temps qui ne reviendra plus.
Solange c’est un caléidoscope de visages enfantins
Albanais, Français, Magrébins, Malgaches,
où sa main se posait et ses lèvres embrassaient leurs yeux,
quand les bébés étaient fiévreux et le regard vide,
une géographie humaine dans la chorale des mille voix.
Solange c’est l’angoisse des jeunes mères pour leurs premières naissances
des tourterelles étourdies tournoyant dans la grisaille du ciel
sans le courage de descendre dans leurs prés;
c’est un chemin doux et vert qui monte,
puis une route, si longue, sans bornes kilométriques
où tantôt pèsent la brume et le brouillard d’un temps passé
quand le Père était absent de la maison
et pleurait le front contre les murs;
c’est l’adolescente avec sa jolie robe flottant dans le vent
confiée à des âmes qui n’étaient pas de son sang
une fée au bord des étangs de Sologne;
Solange c’est le visage de l’amour qui n’a pas chanté ses chants
à la fenêtre toujours ouverte que la nuit et le vent balançaient;
c’est le platane fragile qui penche et qui ne tombe pas
parce que ses racines sont dans le cœur de l’amour;
c’est un désir de tour du monde
pour voir une dernière fois l’Istanbul de son père,
Petra, le lit de Toutaunkhamon, les chutes du Niagara,
et la terre sèche des canions de Bënja
et les rochers éternels d’Ogren,
pour frapper à la porte qui n’existe plus
comme dans les anciens contes pélasgiques de l’Epire.
Solange est un simple cahier d’écolier
où on peut dessiner des cerfs-volants pour voyager avec eux
voir d’autres mondes
c’est un cahier où tu peux dessiner les nuages
où même si tu te perds, ils te ramènent de nouveau,
c’est un cahier pour dessiner les averses et les orages
et puis être embrassé par les bras de feu de Solange
sans lui demander «d’où viens-tu?» et «qui es-tu?» ;
c’est l’éclat des éclairs pour nous annoncer les bonnes nouvelles.
Salut Solange!
Tous les Albanais qui ont franchi le seuil de ton âme,
t’offrent des pétales de nostalgie et d’amour,
c’est le grand bouquet de la mémoire suspendu dans le ciel
qui nous rappelle les récits homériques,
ils t’offrent leurs bras pour te soulever dans la brise
ils t’offrent leurs cœurs pour que tu puisses vivre au-delà des temps
ils t’offrent leurs chants quand ta voix s’éteindra
à la saison des cerises…

[1] «Si je n’ai pas d’amour, je ne suis rien…»

16 février, 2014.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s