ZËRAT E DETIT SHKASIN BUZË DRITËS / Poemë nga Bardhyl Maliqi

 

Bardhyl Maliqi

 Poemë nga Bardhyl Maliqi

 

 

ZËRAT E DETIT SHKASIN BUZË DRITËS

 

Zërat e detit, zërat e detit,

zëra plot joshje e magji, zëra çirçesh e sirenash,

zëra vashash virgjëresha grishin fatin e padukshëm,

zëra zeusësh e polifemësh, plot tmerr e llahtarë,

zëra piratësh në rreziqe,

zëra pulëbardhash e albatrosësh,

zërat e detit nderen në muzgje plot magji

dhe hare të edhshme e mistere endin brenda bareve të natës.

 

Oh, ç’na pret vallë, a e dimë?

zërat e detit lozonjarë shkasin buzë dritës

kur ja, u dëgjua Thirrja e ashpër e kapitenit,

mbi Katerin e Radës që hungërin e shkumon mbi dallgë

dhe zërat e detit sërish shkasin buzë dritës,

zërat e detit shkasin nëpër hone,

i përpin nata me vaj, me shungullimë

nëpër humnera ankthesh, thellë brenda tij,

zërat e vet deti i përpin…

 

Ishte vallë buzëmbremje,

kur qielli zbriti si një kuvertë e qëndisur

që mezi frymon

dhe arrin si një çafkë e trembur

në Katerin lundrues nga dritarja?!

Gjaku është i papërlyer nga vezullimet e dëborës,

në marsin që ende s’ shkoi.  Apo ndruhet

të zgjedhë lëkurën vezulluese të kunadhes

përkundur mbi supet e lodhur?!

Mjegull bie mbi misterin e kësaj nate,

gjethe harrese gjatë këngës hireplote

netë për të dëgjuar predha drithërimesh:

Oh rënkimi u mbyt!

Duke kërkuar përpara për në det

na blegërin qengji i bardhë i agullimit,

që mbrrin për t’i dhënë fund habisë sonë

dhe dritaret e hapura të qiellit

dhe dritaret e bardha të ditës, sy ciklopësh,

mijra kamera vëzhgimi për të xhiruar

erërat absurde të harresës,

për të fiksuar erërat e bardha të kujtimit.

Kush tha se është atje, nëse jo zëri juaj,

tani dielli frymon poshtë, mbi ne

apo ne thjesht kemi ëndërruar

edhe pse ende lejleku pjell vezët e tij

në këmbët tona?…

 

81 vetë u mbytën. 81 jetë njerëzore.

Do të ishte maturant kërthia në gji

Nëse nëdegën e hepuar të dallgës fati s’do të përmbysej.

Na  lë pa frymë tek zhytet

për të hapur derën e ferrit edhe një tjetër grua

hedh çapa vallëzimi apo hedh valle në shi

me fëmijën në gji mbështjellë?

Ajo këndon dhe ligjëron mbi dallgë?

Kofshët e saj vezullojnë si dëborëra korale,

ç’ironi e fatit të grisur! Ajo femër-burim jete

rend të vdesë,

kur dikush mbledh perden e mëngjesit

e gjen gruan ende duke kënduar,

duke mërmëritur melodira mbi jetën e përditshme,

me gramatikën e saj mëngjesore,

ajo shkon  sikur rrëshqet mbi syprina ujrash,

me prerje seksi dhe lëvizje mbi ruletën mëngjesore.

 

Ju për çfarë keni ardhur apo ndoshta për të parë se sa rrënjë

trëndafilash në një kohë të shkurtër hedhin erëra mbi

këmbanat, të cilat vazhdojnë të flasin me zërin tuaj?

Flasin,

pastaj erdhi Eva, magjia femërore e parë e botës

dhe çdo gjë dukej e madhe;

përndryshe, nuk do të fliste as për ju Adam,

as për ju, vëllai im i madhi Jon!

Deti, sonambul i lindur i breshërit të rëndë yjor,

Rend tek ti me zemër në dorë për të të thënë:

-Mirësembrite! Portat gruas ia hap.

Valë- valë kthehen bretkosat

Turtujt, zgalemët dhe albatrosët.

Çfarë mendimesh ke zemra ime?

Mos ta vrasin veshin klithmat dhe nuk i njeh

faret, as  dhjetra fenerët me sytë e shndritshëm?!

Në ç’ thellësira lundërtarët, lavrojnë detin,

lojtarët djallëzorë të dallgëve vrasin kohën

në orët e gjata të mërzisë?

 

Njeriu dhe Uji, një dashuri e stërlashtë.

Mbi bregdetin si gamilje kalërojnë si nëpër ethe

si ne të dy, të mbërthyer pas dëgjimit të fiksuar

gjunjëzuar përmbi rërë si në një rit të lashtë pagan

duam t’i grabitsim dashurinë resë kolosale të shiut,

që gjithë uratat e botës

toka ne të na i blatojë.

Ju nuk keni për të parë det në sy,

as zërat si këmbana, s’keni jo për t’i dëgjuar

lart e poshtë, për të kuptuar

lemerinë e natës së fundit,

misterin e pafund të vdekjes,

madhështinë e furtunës.

 

Ethja e dallgës nuk i përshtatet kurrë pafajësisë,

nëpër klithma e ulërima mbyten zëra refugjatësh

dhe ofshama shpirtrash treten nëpër netë stërmundimesh.

Pse o zot, o djall i zi, bulurin si luan deti

edhe zëri i përvuajtur struket thellë nëpë guva?!

Nuk ka rënie, rënie tjetër, më tmerrshme, jo, se kjo,

rendin erërat në stuhi dhe në dete mbyten klithmat

dhe vozitësit në gjurmë të fatit të keq dot nuk mbrrijnë,

katerat edhe sanallet panë me sy anarkinë,

u përmysën, u fundosën detit thellë me ulurimë,

thua kurrë s’kishin qënë në këtë botë diellore,

veç nën ujë, baltë e llucë

bashkë me guvjaçë e gaforre!

 

Në një tokë të zhuritur, gjurmë kripe në shkëmbenj

mbjell stuhia. Kripë si kjo lëpijnë dhitë që t’u shijojë

gjethja e gjelbër e përrallit mbirë në skërka.

Stuhi, tjetër stuhi,

me frikë gurët shkundin themelitë edhe hëna

është një llambë e trembur, më poshtë, në mes të qiellit dhe detit,

që fiket pa pritur nga pelerina e zezë e resë.

Ushëtojnë vajet e pafajshme nëpër kisha, katedrale

“Pse o zot, të besuam shpirtin tonë!”

Edhe hoxha mjekërgjatë ngjit kallamin e minaresë

e thotë vajin e kuranit,

hipokrit, në mos më tepër, se vet bibla e krishterë.

Gjithmonë tokë edhe deti bymehen nga ulërima,

që plugon jo vetëm veshët, por krejt qënien tonë mjerane.

Perëndia rend të ngjitet në amëshim

në ca rrugë nga ku parajsa kurrë nuk duket.

Një gisht vend zbukurohet me blu, tjetri ngjyrë lejla më duket,

gjithë ngjyrat e ylberit vetëmashtruese janë sonte,

veç e zeza e thellë e natës kumton vesin e këmbëfshehjes

nëpër zëra shtiranakë

për të dhënë për ne çdo çast,

veç tryezën e begatë plot me dhimbje njerëzore!

Kreshpërohen në Krëshmua[1] vetë kreshnikët e ngujuar

dhe thërrasin sa kupë e qiellit kris prej tmerrit dhe piratët

m’u në shpellë lebetiten.

Vrarë nga zërat e detit,

i shqetësuar, mbi altar Fati griset.

Këngë të pafajshme vajtonjcat pëshpërisin

si një vijë të bardhë në qiell.

Gumëzhijnë si zëra vajzash

dallgët e bardha tërhequr shkumës dhe përplasen mbi shëmbenj.

Një blu e thellë u përhap dhe ngjeu det e qiell

a thua horizonti s’ka më sinorë?

Fëmijët si zogjtë cicërojnë; mos ndoshta gjë s’kanë kuptuar

apo përpiqen të harrojnë dhimbjen,

që turfullon qelqeve të dritares sonë?

Jo, se ndryshe s’mbushej suprinë e ujit plot përplot me trëndafila!

Gjithë petalet i përgjaku rremb i dhimbjes

sa dhe kurmi i madh i detit u rrënqeth.

Ó natë e zezë e Otrantos,

e zeza natë!..

 

Asnjë ulërimë s’i ngjan kujës së kësaj dite

Vlora kish 529 vjet pa dëgjuar klithma të tilla,

veç ditës kur Kastrioti vdiq në Lezhë, kur ngriu Kruja u bë akull,

oh dhimbje e tmerrshme, dhimbje e zezë,

të folur me potere e një mijë thika të mprehta

papritmas një mijë balozë vijnë nga deti,

jo balozë po vetë sibillat, vetë profeti

që tragjedinë parathotë me zërin vajtimtar të vdekjes.

Në të gjitha i shohim, apo jo?

E shoh me sy

Se si gjaku ngrin pafajësinë time,

Unë kthehem brenda vetes

si fëmijë i papërvojë.

Këngë të pafajshme përsërit me buzë të dridhur:

“Moj natë e Pashkës së Madhe,

këmbanë e rëndë dy herë për Shqipërinë,

e para për Kostandinë të motërzezës Dhoqinë,

e dyta për Kater –zinë, kur mori poropotinë,

e ra si kau në brinjë bashkë me shpirtrat viktimë,

o kuje, o ulërimë!….”

 

[1] Shpella e Krëshmoit ndodhet në Konispol, është një vendbanim 27.000 vjeçar

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s