Rreth mrekullisë së poezisë Eseniane – Shkëputur nga Libri eseistik “Ngjyrime Universale ( ESE – I ) ” / Nga Agron Shele

Rreth mrekullisë poezisë Eseniane

(Sergei Esenin)

 

Nga Agron Shele

Ngjyrime Universale

Shkëputur nga Libri eseistik  “Ngjyrime Universale  ( ESE –   I ) ” 

 

       referosh, rreth mrekullisë poetike Sergei Eseninit, është njëlloj sikur hapësh faqet e një libri pambarim, ku kuptimi i analizës vërtetë botës tij, as fillon dhe as mbaron kurrë. Le ta quaj guxim, këtë mendim dua ta shpreh, për konceptin dhe frymën ky autor i madh futi poezinë e re dhe moderne, për ndërthurjen i bëri poezisë ruse me atë motiveve orientale, ku padyshim, natyra dhe vrulli rinor do sillnin perlat bukura, do lexoheshin me një frymë, mbarë botën.

I paragjykuar për mënyrën e jetesës, për mbrëmjet e kaluara nëpër pijetore, për çapkënllëqet dhe natyrën prej sharlatani, do endej rrugëve botës, por me misionin e madh, atë shpirtit dhe ndërgjegjes lirë, mision e ringriti dhe e ktheu model forcës shprehëse, një bote ku mundësia për arritur dhe për ndryshuar qëndron vetëm tek vullneti dhe besimi duhet karakterizojë ç´do individ. këtë kontekst, bota e gjerë si vetë stepat ruse, do përfshijë mendimin substraktiv, nga modeli i pemës jetë, mështeknës bardhë, gjer tek muza e mbrëmjeve veriut e cila, shpreh dashurinë  dhe mallin pa kufi për nënën dhe me penën magji, i këndon dashurisë njerëzore, qan për atdheun mërgim dhe krenohet për madhështinë e vendit tij.

Sergey_Yesenin

Sergei Esenini

Kur lexon pozinë eseniane, duket sikur këndon, pasi ëmbëlsia e fjalëve dhe muzikaliteti i tyre, përzgjedhja dhe forca artistike, çojnë një tjetër botë, përtej reales. Gjithçka e shprehur prej tij, minaturë jep përshtypjen sikur ka qënë pjesë e mendimt dhe botëkuptimit tij, por thellë-thellë, nëpërmjet ravijëzimit ideve, nënkuptohet lehtë, se autori i madh ka kërkuar shfaqë hapur anën esenciale dhe për këtë motiv ai u shkri një me huliganët, me pijanecët, me njerëzit e gjitha kategorive, nga ku do  perifrazonte mentalitetin dhe ndërgjegjen e kohës, cilën jetonte.

                     Ç´të pyesin e kush këtë botë,

                       nuk ndihet shtegëtar, ikën e vjen

  fillet e njohjes me poezinë e këtij autori, ndeshemi me konceptin për jetën, me mundësinë i jepet njeriut për jetuar, me plagën dhe dhimbjen për atë ç´shkon dhe për atë ç´farë ka humbur. Filozofia e këtyre vargjeve shkruara emigrim, një farë mase, e shpreh pesimizmin, lodhjen dhe braktisjen e ndien ç´do çast, për vazhduar pas po këtë poezi, me nostalgjinë e kohëve shkuara, plot dritë e jetë, atje viset e tij, pranë njerëzve thjeshtë dhe dashur, atë botë e bënte vërtet ndihej krenar. Mendja depërton tek era e dëborës, te lugina plot lule, shkrepëtima e yjeve veriut, kënga e laureshës e hingëllima e kalit, e cila e ndjek nga fëmijëria dhe e mban lidhur fort me vendlindjen. PoeziaLetër nënës, është tjetër simbiozë drithëruse, tjetër mall dhe dashuri për atë lind jetë: Gjallë je, nënoke? Edhe unë/Gjallë jam. Shëndet paç, shëndet!/Dritë e bëftë krejt kjo mbrëmje e lume/Izbën tënde me mall pret.

Shqetësim i përhershëm, malli, ndjenja papërsëritshme, përvijim i ç´do mendimi, respekt dhe përulje para figurës saj. Shalli i vjetër, ecja e vetmuar rrugë, me vetmin merak kanë nënat botë nuk është shkruar me bojë, por me lot, pasi aty përmblidhet foshnjëria e veprimit fëmijës, ndjenja e fajit për çapkënllëqet dhe gjërat e pakëndshme mund kenë shkuar veshin e saj, por e rëndësishme këtu është se, kemi monologun e përjetëson ndjenjën ekzistenciale dhe e ngre kult. Jo pa qëllim, ç´do ambient vishet me dritë dhe jetë, duke filluar nga figura qendrore e nënës, shtëpia, kopshti i bardhë…, gjithçka nisi jetë aty dhe po aty don prehjen e fundit.

Atdheu, merr tjetër kuptim mentalitetin dhe ndërgjegjien e tij, ai është pa fund dhe pa anë, krijon hapësira për gjithë dhe gjithë duhet punojnë për lulëzimin dhe begatimin e tij. Ai e do atdheun njësoj, edhe kur ndihet i braktisur prej tij, edhe kur kaloi ditët bukura, edhe kur ka humbur mes kohëve vështira, edhe kur falte gëzim dhe shkëlqim. Shprehje tilla:A jam atdhe a tjetër kund/por sot s´u dashka arti im as unë, marrin përgjigje një kuptim figurativPaçka se kënga ime nuk duhet sot/Unë këndova atëherë kur t´i ishe sëmurë. Shpirti dhe misioni i një poeti, nuk mund bëjë llogari tilla, cilat do gjykojnë mbi raportin individ shtet, por me përgjegjësinë qytetare dhe me moralin oponent, lidhje me veset dhe këqijat e shoqërisë, kohezion plotë dhe i vetëm po jetë nevoja, lufton mirësia dhe drejtësia hyjnore triumfojnë.

Poezia e Eseninit do shfaqet tjera përmasa dhe do marrë fizionominë e saj plotë, kur thelb dhe përmbajtje, ajo do trajtojë motivin e dashurisë. Si ç´do poet, veshur me patetizmin shpirtëror, këtë zjarrmi pafund shkon gjer harbim, do rrezatojë tablonë e gjallë ndjenjës hollë, dedikuar delirit bukurisë dhe delikatesës femërore. Shagane, shpirti im, Shagane!

këtë poezi me motive persiane fjalët janë radhitur si notat muzikore, leximi i tyre ngjason me një simfoniBethoviane, ku sinkroni i përgjithshëm nuk tingëllon vesh, por drithëron zemrën, trondit tërë qënien, përçon emocione papërsëritshme, duke mistizuar ndjenjat njerëzore. Fuqia dhe bota shprehëse e autorit paraqet tablonë e ngjyrave jetës, lidh natyrën e bukur plot lule me ëmbëlsinë e dashurisë vërtetë, detajon bukurinë e trupit dhe shpirtit: Puthëm e dashur puthëm/Gjer dhimbje gjer varr. Këtu ndjenjat e autorit sigmatizojnë botën e një dashurie zjarrtë, një dashurie shkon përtej lumturisë, dashuri kapërcen ç´do limit, e nuk shkruhet me fjalë, por trajtë llave djeg dhe përvëlon ç´do shpirt.

gjendur përballë një stili tillë, një mënyre veçantë, një lirike sa dinamike aq dhe pasur, një rrjedhshmërie bën padyshim pjesë saj, kupton përsojen dhe madhështinë e poezisë, këtij substrakti shpirtëror, shumë njerëz mendojnë se mjafton rimosh dhe ç´do gjë funksionon, dhe harrojnë atë ç´ka është e rëndësishme, shkrirjen e shpirtit dhe pasionit një me botën profetike kërkon shpalosësh. Gjenialiteti i këtij poeti arrin përthejë konceptet e kohës, ta bëjë poezinë kumbuse, jetësore, duke e kthyer një mesazh përjetus tek gjithë lexuesit. Autori shpreh qartë dobësinë njerëzore, ai edhe për një zogu nuk e dëgjon më, shqetësohet, shkruan me zemër dorë, me gjakun e ndjenjave tij nënëshkruan jetën njerëzore, harrohet pas natyrës llojit tij dhe humbet pyllin pa fund botës madhe.

Esenini, pa dyshim, mbetet plejadën e autorëve, fjalën e kthyen art dhe artin e ngritën piedestal, për t´i treguar botës, se universi poetik magjeps, prek me frymë shenjtëruar muzash dhe rrezaton shkrepëtimat mbresëlënëse kostelacioneve larta shpirtit.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s