NËN SUNDIMIN E NJË NJERIU (Kushtuar Maria K. që dje kremtoi datëlindjen…) / Tregim nga Faruk Myrtaj

NËN SUNDIMIN E NJË NJERIU
Kushtuar Maria K. që dje kremtoi datëlindjen…

 

Tregim nga Faruk Myrtaj

Tërë ata njerëz, si të paketuar në kolona, në radhë e rreshta të rreptë, atje poshtë, në Sheshin e Madh të Kombit, por edhe në tërë rrugicat që derdhen të tëra aty, dëgjojnë zërin e Tij.

AI hesht, paksa, që fjalia të marrë e pastaj të japë frymë, ata atje poshtë do të bëjnë “Urra, Urra, Urra!” Pëllëmbët e buta të duarve do të duartrokisnin gjersa të bëhen të kuqe gjak. Si flamuri.

Kishte nisur si lojë, tanimë edhe ai vetë beson se Zëri i tij s’është prej njeriu të zakonshëm. Në atë zë ka fuqi të veçantë. Timbri, nuancat, jehona prej akustikës, zhvendosja e përplasja e dallgës së energjisë së Tij gjer në muret e ministrive, bunkerëve, më tej, faqeve të Muzeut të Martirëve, ku madhështohet në të ardhmen e largët, pasi fiton densitet në metalin e tankeve të paradës, në nënqeshjen e bardhë të bajonetave, për të mbetur brenda si kuadrateve si kuti shkrepësesh të paradës…

Tërë kjo e dehë, edhe Atë vet, e shndërron në pjesë të asaj mase njerëzish të cilës AI i drejtohet, duke ju betuar e premtuar furtunë, suksese, lavdi, shkëlqim ardhmërie.
Magjia e zërit të Tij kërruste blirët, rrafshinat, njerëzit e statujat…Është thuajse vet Himni. Himni I Kombit…

Për atë vetë është edhe një zë tjetër, ndjesisht më I Epërm. Më sundues se zëri I Tij…

Zëri i saj… Ah, Maria K…!

Zëri I Saj ngrihet në qiellin e qashtër, e shoqëron teksa Ai, Njëshi I Plotfuqishëm I Shtetit ngjitet në tribunën në Shesh. Po aq intim sa edhe kur Ai shëtit, i vetëm, në kodrat e gjelbra, pasditeve vonë. Rojet janë porositur t’i qëndrojnë larg. Të mund t’ia shquajnë siluetën, ta dëgjojnë nëse ua ka nevojën. Jo aq sa t’ia vërejnë dobësinë. Ata nuk duhej të dinin se ai dëgjon zërin e Marisë…

Ndjente dridhjen e e atij zëri, sytë i mbushen me lot, ulet hera-herës në stolat anash udhëzave që lakadredhen kodrës, oh sa i gëzohet kësaj vetmie, njëlloj siç bën edhe në vetminë më të pa rrëfyer të zyrës numër një të shtetit, ku ngjizen vendimet e tij më të rreptë. Ai zë e rrëmben, e magjepsë, i shndërrohet në shpend të shumëngjyrtë, e mban përposh me hiret e thellësive e variacionet e magjishme. Ai beson se kurrkush nuk e dëgjon, as e shijon si Ai zërin e saj. Edhe pa e pasur aty, kudo ku Ai gjendej, Zëri e kandiste të ulej në gjunjë, në zyrë, në natyrë, në zgjimet e turbullta.

Askush s’do ta besonte, as ta përfytyronte, të sunduar, rënë përmbys, të përmbytur në lot, përpara imazheve krijuar prej zërit të saj…

Vorbulla linte pa mend gjithë ata që merrnin frymë rrotull Tij, por Ai ndjehej rob I Zërit të Saj…

Edhe sikur t’i kërkohej, të urdhërohej ta bënte, kurrkush s’do guxonte ta shpjegonte këtë lidhje të mistershme. Mos-shpjegimi i të pathënave, veç pëshpëritur, në këtë simbiozë që po bëhej e vjetër, ndonëse jo aq sa simbioza mes bishës e bukurisë, e shtonte magjinë. Zëri i Tij dhe Zëri I Saj. Etje, ëndje e pashuar, e pa kusht, pa rivalë, pa hije qielli, zoti a perëndie…
Magjia e zërit të saj, edhe pse dobësi e tij, I shndërrohej në fuqi. E ndjente adrenalinë, kur ngjitej për atje lart, në tribunë…zëri I saj bëhej bashkë me të tijin dhe njerëzit atje poshtë mbeteshin pa gojë…
* * *
Me leje të posaçme prej Tij, sa herë dëshirohej, Maria K. nisej për Andej Matanë. Për takime Zërash të Magjishëm. Kështu pëshpëritej ngaqë nuk kishte njoftime zyrtare.

Pak-kush tjetër e kalonte kufirin.
Ah, po, edhe zogjtë. Zogjtë dhe Ajo! Maria K. nisej pa zhurmë. Thuajse fshehurazi si një e dërguar e posaçme. Vetëm Maria K. dilte jashtë trojeve nën sundimin e Tij. Vetëm, e pashoqëruar. Gjithë të tjerët, kishin dytësin e tij pas vetes. Jo ajo, Maria K, për shkak të Zërit, kishte besimin e plotë…

Për Zërin e saj flitej si për një mallkim të bukur, si për një dashuri të rrallë, që vuan tërë jetëve për një fund të lumtur. Shumë më shumë se kaq. Përderisa atë zë thuhej se e nderonte Ai, as që vihej në dyshim atje më poshtë. Njerëzit e Tij nëpër botë e prisnin kudo. Edhe andej. Thuhej se zëri i Maria K. pëlqehej sidomos andej, ndaj dhe shkonte, këndonte dhe kthehej.

E sapokthyer, pritej prej Tij. Në zyrën e Tij.
Asnjë njoftim, as për këtë. Ishte protokoll pa fjalë. Marrëveshje e panënshkruar.
Si dy zërat në një duet. Ndihej njëri, heshtej tjetri. Ose tjetri ndjehej si hije, zë i dytë.
Përmes zërit, Maria K ofronte gjithçka. Gjithçka që i duhej Atij. Pritej prej zërit të saj gjithë sa Ai pëlqente të ndodhte në hapësirën në rreth. Rrezja e rrethit dihej. Si frymëmarrje e tendosur.

Maria dinte edhe se si do të pyetej, kur kthehej prej andej matanë.
A është ende bukur andej, Mari?!
A u kënaqët, Mari…!
A mendojnë mirë për ne, Mari?

Ai nuk priste përgjigje tjetër veç çfarë Maria K. ofronte prej atributit, Zërit të Saj. Kur ndodhej aty nuk këndonte. Edhe kur kalonte ora. Ora bëhej e gjatë afër Njeriut që kishte ndaluar kohën në këtë vend. Më në fund, pa shenjë, ajo ndjente orën se do duhej të ngrihej. Pështeste dorën në njërin gju, duke u ngritur përkulej lehtë, thellësisht falënderuese, gjithnjë pa fjalë të atyshme, madje edhe pa zërin e saj aty…

Ai, as Ajo s’e zinin ngoje misionin, si vajtje mendje e të tjerëve…

E çfarë nëse s’e besonin si kujdesje të Tij për zërin e saj?! A s’ishte vërtet e vërtetë se, sa më shumë kënaqej Maria atje ku shkonte, sa më e gëzuar kthehej, sa më e lumtur, aq më i bukur bëhej Zëri I Saj, aq më magjishëm këndonte këtu? Po, pra, çfarë se edhe më e magjishme ngrihej tribuna kur si jehonë dëgjohej zëri i saj se zëri i Tij…

“Do të shkoni prapë andej, Mari…” – thoshte Ai, edhe pse Ajo sapo qe kthyer.

Ai përdorte shumësin, por Maria e dinte se ishte fjala vetëm për të. Kurrkush tjetër s’e kishte këtë mundësi. Maria dinte jo pak. Dinte se kishte edhe më shumë seç dinte ajo. Bie fjala që s’ishte mirë, për të tjerët, as të zinin n’goje kufirin Bota Andej, ishte fjalë e rrezikshme në zërin e të tjerëve. Ja që kështu ishte. Në gjithë kohët, njeriu shkelë mbi mina. Jeta shkon për nga vdekja, gëimi përmes trishtimeve…
Maria duhej ta qetësonte veten: mjaft që ajo shkonte, ishte fat që dikush dilte prej këndej…

Maria K e ndjente, nuk thoshte dot jo, nuk e refuzonte dot këtë fat që ndodhte si I shkruar për të.

Roja i Parë i Tij e përcillte, pas çdo vizitë tek Ai. Makina me xhama të errët, si ta shpëtonte prej ndonjë dashurie misterioze, e sillte deri afër shtëpisë. Roja priste sa mbyllej dera e shtëpisë së saj. Për askënd nuk bëhej mirë të dinte më shumë se ç’merrej me mend. Tërë njerëzit, në gjithë kohët, kanë misteret e tyre. Sic unë, Maria K., kam zërin tim, e priste shkurt ndonjëherë, kur dilema ngrinte krye mbi zërin.

“Pse sillen kështu vetëm ndaj meje?!
Mbase përgjigjen e kësaj pyetje prisni ju prej meje. Nuk kam për ta bërë, ishte gati ta bërtiste edhe zëshëm mëdyshjen. Mbase do duhej të ishte pyetur kësisoj qysh në krye të herës. Mbase do duhej ta kishte menduar veçimin qysh prej fillimit…
Gjërat s’ndodhin në një ditë. I thanë se s’e kishte kush tjetër zërin e saj dhe…

I erdhi mirë, u ndje mirë. Nisi të besonte se ishte lindur për të qenë Zëri I Parë…
Kori, eh, kori le të ishte diku më tej, në Shesh, në rrugicat…Ndonjë zë mbase edhe është hequr mënjanë. Ndokush e ka prerë këngën…
Unë s’e bëra dot atë. Dhe tashmë është vonë. A duhej të mos vazhdonte, si favor i fshehtë? Kjo pantomimë…A mundej zëri ta shpëtonte prej përfoljes? A ka ndonjë veprim për të cilën asnjëherë s’jemi vonë…

Po unë vetëm se këndoj, ta marrë e mira ta marrë edhe këtë dynja që kurrë nuk u bëka dot botë!”

***

Asaj mbrëmje, e vetme, zbriti nga avioni. Kthehej. Prej Andej.

Si një ushtar i vjetër që kthehet në repart prej Liri-Daljes. Deri kaq, mund ta bënte të zëshme.
Nëse do të shtyhej më tej, psh ta përfytyronte veten si të kthyer në besë, nga Liria në Qelinë ku të tjerët rronin përditshëm, do duhej të ndukte buzën…në mos dot gjuhën…gjerë thellë.

Nuk mundtte. As kishte përse. Në këtë botë, mungesa e lirisë nuk ishte lajm. Vdekja për lirinë po, por s’kishte asnjë lidhje me të…Unë zërin kam. S’kam ndonjë marrëveshje dhe as atribut të bëj heroin, u drejtohej pa zë vështrimeve të përthyera të kolegëve…

Unë jam zëri I bukur, tha…Vendosur.

Si gjithnjë, edhe kësaj here po shkonte për te Ai.
Kjo përkujdesje, ndaj saj, e pa-pushimtë, e prekshme, shndërruar vetiu në mirënjohjeje, sidosi, duhej artikuluar. Ndaj Tij. Përderisa gjëmonte si mirënjohje ndaj Vetes.

Maria K. s’ishte ndër ata që i bërtiste gëzimet vetiake apo mëritë, por, pse jo, do ta mbante me tërë dëshirë një koncert recital kushtuar Atij…
Në të vërtetë ndjente se këtë shfaqje kishte kohë nisur.

Nga tërë ç’komunikonte, kudo rastiste, përtej kufijve, sa herë binte fjala për emrin dhe punët e Tij, ajo shprehte atë që duhej. Atë që i duhej atij. Pa marrë kurrë porosi prej Tij. Siç Ai nënshkruante tërë atë botë që ajo e luste si Fat.

Zëri i saj mësoi të ofronte gjithçka që zinte vend ndjesisht. Të tjerë, eh ata shërbenin me parrulla. Në sy të tyre Maria K rrinte ftohtë. Në prani të tyre, edhe Ai e mbante larg. Si një vështrim që digjte së brendshmi por kush tjetër s’e shihte. Mjaft që përmes Zërit të Saj, gjithnjë e më shumë njerëz, pa e kuptuar, fillonin e këndonin, nisnin e mendonin për Atë, Njëshin e Madh.

Në heshtje nënqeshjesh e syzesh të errëta, Maria K e kthente mirënjohjen, edhe pse ftohtë, si lule arktike.

Më në fund Ajo u ndje se ishte gati të bënte gjithçka për Të. Edhe pse, në thellësi të vetes, lutej që ai të mos i kërkonte zërit të saj çfarë ua rrëmbente brutalisht të Tjerëve.
Mbase ngaqë edhe Ai diti ta ruante këtë pakt të heshtur, ajo s’po e vërente dot më dallimin prej të tjerëve. Nuk e nervozonte më veçimi prej kolegëve.

Vetmimi si privilegj, madje, po i dukej gjithnjë e më i përligjur…

Jo rastësisht, gjatë një bisede të hapur, u gjend krejt natyrshëm të shprehej se në Zërin e Saj edhe Himni Kombëtar do bëhej më I bukur, përgjigje që do ta ngjethte kohë më parë.

E çfarë, nëse nuk kishte qenë apo as ishte e vetme e magjishme, si zë? Qysh në fillimet, kishte shkëlqyer. Mbase jo, e vetme, por qe rritur, pjekur e madhështuar më shpejt se të tjerë. Mbase edhe prej tërëkujdesjes së Tij, absolutisht po. Por, pse jo, pse duhej refuzuar, përderisa zëri ishte I Saji? Mos duhej të ishte shuar edhe zëri i saj, si i të tjerëve që preferuan qëndrimin mënjanë? Një zë më shumë mbuluar prej mjegullës së heshtjes, çdo të shërbente?!

Natyra s’mbetet pa zë, i kishte thënë dikush. Të lutem, Mari, mos fyej, mos e mbro veten duke vënë në dyshim aftësinë e Njerëzimit për të shpëtuar specien. Mbrojtja e vetive, konstruktit të qelizës, është gjest më fisnik se vet mbijetesa e qelizës. Ti… mund ta përdorje zërin tënd për tjetër gjë, të lutem…

Ndonëse gjithnjë e më rrallë, pulsonte shqetësuar, ndonjëherë e frikur, kur ndjente praninë e Rojeve të Tij pranë saj. Në stinë ndëshkimesh, të të tjerëve, admiruesish të zërit të saj mbushur në lot…gjendej në zgrip të fuqisë së shtershme të fjalës. Jo gjithçka mund të kapërcehej për hir të magjisë së zërit të saj, jo…Ulte kryet, por nuk tërhiqej dot. I duhej të bënte përpara, vetëm përpara…

Edhe kësaj here, shkuarja tek Ai pas kthimit prej Andej, do të ishte e zakonshme, nëse ajo s’do kishte menduar të shpëtonte dikë tjetër, një zë tjetër. S’diti pse ndërmendi, se një lloj rrezikimi mund ta priste edhe atë. Në të vërtetë, edhe më herët pati dëgjuar për fanepsjet e Tij.

Të gjithë ishin të joshur prej kulmit të piramidës ku Ai bëhej Zoti, e kur gjendeshin aty, ai shndërrohej në djallin shpërbërës për këdo. Askush s’mbrohej dot prej shpërthimeve me fuqi absolute të tij.
Po sikur të ndodhej edhe ajo në një hon të tillë? Sikur…ai të zgjaste dorën për nga ajo, për nga shpirti I zërit apo për nga trupi i saj? Rrënqethja s’kishte të bënte aq me përfoljen, që le të vijonte. Jo. Përfolja mund të kishte ndodhur edhe pa këtë shkak, asgjë s’do të ndryshonte nëse bëhej real.

Marrëveshja midis, e paqartë sic kishte lindur e funksionuar, ashtu edhe mund të thyhej, po aq rëndomtë. Edhe nëse, ajo thjesht do heshtëte.
Asgjë, asnjë veprim mbrojtës s’do bënte. Edhe nëse do mundëte. As edhe një syth kundërshtimi s’do t’ia falte instinktit të vetes si gjallesë. E kishte humbur prej vitesh, dekadash, të drejtën reaguese ndaj tij.

Po, edhe nëse ai do kërkonte diçka më shumë, asaj do t’i mbetej veç të mbyllte sytë. Do përsëriste atë mpirjen e lulëkuqtë të puthjes së parë, kur s’dinte ç’ish ajo zjarrmi që i vinte flakën të tërës. Nuk do nxirrte asnjë zëth-gjeth të Zërit të saj, sado magjik të ishte prej vërteti të krijuesit të zërave.
Ai nuk do duhej ta shihte rënien, pastaj thyerjen e qelqit të mirënjohjes së saj.

Maria K e dinte. Sigurisht s’do të arrinte ç’kishte mundur, në s’do ishte tërë-kujdesja prej Tij. Do ishte vyshkur edhe zëri i saj, si i të tjerëve, në vatrat e rrënuara të kulturës pa akustikë, në dystimin marshues të marcialeve. Mos…mosmirënjohja jo…Prej saj, ndaj Atij, jo…

Edhe sikur e përbindshme, e beftë, ajo çfarë mund të ndodhte, gjithsesi, do ishte më e vogla, më e papërfillshmja, më e falshmja, ndër tërë ato që thuhej a përflitej se ndodhnin gjithandej. Edhe sikur ky intimitet me Të, befasisht të shndërrohej në krim, sërish e sërish, do ishte krimi më i falshëm i kësaj natyre…

Në fund të fundit, çmimi për tërë sa kishte përfituar do ishte…

Roja i Parë priu deri afër një adrese sërish të re të Tij, pastaj sikur u tretë. Humbi. Ajo s’po dinte nga të bënte, kur ndjeu pas shpine të qeshurën e Tij.

“Eja, Mari, eja…”
Ajo e ndoqi pas. Gjersa ai e ftoi të ulej në divanin tjetër, përballë. Jo në të tijin. Prej andej, qëndroi gjatë duke e vështruar. Mbase disa minuta. Që zgjatën shumë. Nuk i druhej bisedës, por s’kishte ndodhur të rrinin kaq pa folur.

Dikush hyri dhe shkrepi një blic. Nëse dikur do të dilte prej aty, ky takim do të ishte i vetmi që do thuhej dhe t’u mbetej si provë edhe të tjerëve. Atyre që e donin, që e çmonin për zërin, por që ende s’dinin për natyrën e afërsisë së saj me Njëshin e Madh. Nëse prej kësaj dite do fiksohej dhe do të shpërndahej qoftë edhe një foto e vetme, do të shfaqej edhe më pas, për të mirë e për të keq, si Mirënjohje dhe Çmim për Zërin e Bukur. Edhe nëse, hëpërhë, askush nuk do e përfliste, mund të përdorej edhe shekullin më pas, kur të kishte marrë fund me të tëra kjo histori. Mbase postmortum.

Në pikun e heshtjes të gjatë, pa u fshehur, Ai shtypi një buton.
Në atë dhomë të gjerë, mure-lartë, veshur në kadife të trashë, sikur prej diku kërceu një zog. Pas pak ajo shqoi, më saktë dëgjoi, zërin e saj, zërin origjinar, atë të njëzetë e më shumë vjetëve më pare.
Mu për këtë zë, edhe vetë ajo ishte ndjerë në dëshirë e ngut për ta pasur të ruajtur. përgjithnjë. Sigurisht, dikur zëri do t’i zbehej, pak e nga pak, nga njëri koncert në tjetrin, nga njëra skenë te tjetra, derisa të mbetej edhe krejt pa të.

“Se, të gjitha ikin, Mari…Më në fund ikim edhe ne…!”

Këto fjalë i tha Ai, Njeriu Njësh, ai që atje jashtë, përtej këtyre mureve, dihej si i përjetshëm. Pikërisht ai, në sy të saj, ishte dorëzuar, duke u shfaqur I vdekshëm, pa ia ndarë sytë.
“Këta Çunat e mi kanë përgatitur serinë e veprës tënde, të Zërit tënd, Mari…”

Maria K nuk ndjeu t’i kishte rezistuar as-edhe-një shenjë refuzimi. Nëse ai do ta ftonte, nëse do kërkonte diçka më shumë prej saj, ajo nuk do të thoshte jo, kurrë. Dëgjove? Kurrë!, e urdhëroi paraprakisht veten. Tek e fundit, tërë kjo marrëdhënie, marrë-dhe-dhënie, një lloj lidhjeje, epje, shkuarje intime ishte. Shumë më shumë se ç’është e tillë një marrëdhënie thjesht fizike…

Në frymëmarrjen e ajërt që nisi të mbushte qetësinë e thellë aty, në atë hapësirë që befasisht mund të bëhej edhe qiell edhe varr, për këdo, ajo, Maria K., zëri i saj dikur, nisi të këndonte. As më pak e as më shumë, vet Himnin Kombëtar…
Në prani të Tij. Iu bë se e dëgjuan të dy deri në fund. Ajo, duke u përpjekur të merrte me mend: po pastaj? Ç’vinte në fund të regjistrimit? Pas fundit të diskut, çfarë…?

Trillant si Ai, Himni si shpend i zbutur kishte zbritur diku më tej, kur ai I bëri një shenjë. Një gjest. Mund të ishte edhe një nojmë. Ajo mund ta kuptonte gjithë-se-si. Si të donte. Njëri nga kuptimet më të para do mund të ishte se “kur të donte, ajo mund të largohej…”
Jo se nuk e dëshironte, por ndërmendi se kuptimi i gjestit mund të ishte edhe një tjetër. Jo aq dytësor.

Priti. Gjykoi se ishte më mirë të priste. Ai ishte aty. Përballë saj. Kishte mbyllur sytë…
Si mund të largohej, duke e lënë ashtu?! Ikja symbyllur mund të tingëllonte edhe mosmirënjohje. Edhe sikur Ai vërtet t’i mbyllte sytë, përgjithnjë, dikur, ajo do të ndjehej në obligim ta përdorte Zërin e saj përtë provokuar lotin e njerëzve, në mos dhimbshurinë, për mirenjohjen ndaj tij. S’ia falte vetes të mos e bënte këtë…

Ai ngriti lehtazi krahun dhe, me pëllëmbën e dorës të epur paksa, e luti me zë që ajo të ikte, dhe ajo u ngrit. E matur, në qetësi të paqartë ngaqë s’dinte për nga të drejtohej. Dyer të hapura s’dukeshin. Në atë humbëtirë ku ndjehej, si prej një thellësie honesh me fundin kush e di ku, dëgjoi sërish zërin e tij.

“Dua zëra të reja, Mari…Nuk do vijë të na marrë vdekja, nëse s’i lëmë këtij vendi zëra të rinj…”

Pasi asnjë tingull tjetër s’mund të gjallonte dot më aty, Ai u ngrit dhe doli, përpara saj. Pa fjalë tjetër.

Fill më pas doli edhe ajo. Makina me xhama të errët e priste atje për ku e ftuan dyert që u hapën vetiu.

Mbërriti në shtëpi, ra përmbys dhe qau me ngashërim.
“Ç’ishte ky fat i yt, i zi…” iu hakërrye vetes.

Ndjehej se ishte gati të bënte me faj edhe zërin e saj.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s