Mësuesi i fshatit / Tregim nga Elda E. Dilo

 

elda

Tregim nga Elda E. Dilo

 

 

Mësuesi i fshatit

 

Vjeshta e tretë s’ka as dhjetë ditë që ka hyrë, po dimri i këtij viti erdhi më shpejt se herët e tjera. Është e diel në darkë. Mësuesit i duhet që sonte të mbërrijë në fshat.

…Qielli nxin, re të dendura shiu ndeshen me njeratjetrën, pastaj sërish nisin vetëtimat që të verbejnë dhe bubullimat që shpërthejnë shurdhueshëm. Ecën nëpër baltë e balta ngjitëse nuk i shqitet nga këpucët. Rrëket e ujit që zbrezin nga mali, kanë shpërthyer në rrugë e vende-vende është bërë kënetë. ‘’Kudo që të vësh këmbët, njëlloj është: këpucët do të mbushen me ujë, vetëm, kujdes, mos shkasësh në ndonjë greminë e humbasësh pa nam e nishan’’, -i thotë mësuesi vetes. Ecën, po ndjehet i lodhur. Shiu vazhdon të bjerë e hërë pas here si me shtamba; palltua që i është lagur deri në astar, i rëndon në trup, këmbët i notojnë brenda në këpucë. Nuk është larg nga një kasolle e braktisur. Atje do të mbrohet nga shiu  e mund të ndezë zjarr. Vë dorën në xhepin e brendshëm të xhaketës, po uji  ka hyrë edhe atje. S’i mbetet gjë tjetër veç të lehtësojë këpucët nga balta e të ngjitë radhazi të tria të përpjetat që të nxjerrin në krye të kodrës ku gjenden të shpërndara andej këndej shtëpitë e fshatit fqinj.

Pa i dalë në krye të përpjetës së parë, kur i duhet të shpejtojë më shumë që të mos ta zërë nata rrugës, këmbët po thuaj i heq zvarr. I jep zemër vetes: ‘’Hë dhe pak, dhe një e përpjetë më pak, sa të fillojë rruga e sheshtë e të duken shtëpitë e para.’’ Në këtë rrugë të mundimshme, i qe bërë zakon t’i thotë një çast diçka vetes jo që ta largojë mendjen nga balta, po të  forcojë bindjen se po e mposht lodhjen, hap pas hapi po del në krye… Kur, pa pritur e pa kujtuar, i shfaqet një qen i madh që kthen kokën, i hedh një vështrim, sa ulet të rrëmbejë ndonjë gur, sheh, për fat, nuk ndryshon drejtimin… merr tatëpjetë përroit dhe si një korrent elektrik, një të rëngjethur i kalon në trup…! Nuk qe qen, qe ujk! Hapi i tij i rëndë, bishti i gjatë, trupi i madh e goja e madhe, e zgjatur, i mbetën në mendje: qe ujk! Po fati, zoti, thuaje si të duash, e kishte shpëtuar dhe i duhet ta largojë mendjen prej egërsirës.

Në çantë nëna i ka mbledhur ca bukë me djathë e një kokërr vezë.’’Të ha pak, të më shtohen forcat, se dhe shiu  sikur u qetësua dhe e përpjeta po bëhet  më e fortë’’, kujtohet sa ka filluar të përpjetën e dytë. Buka i është lagur, se çanta e ka zinxhirin të prishur dhe shiu i ka hyrë brenda, ka lagur letrën e gazetën, bukën e ka bërë si brumë, djathi është nxirë nga shkronjat, po as i shikon këto, merr bukën e djathin, i fut në gojë dhe, pa qenë nevoja t’i përtypë, i përcjell në stomak.

Ka dalë anash një are lëndinë me më pak baltë, merr një rrugë të ngushtë dhe i ngjitet të përpjetës së fundit. Këtu rruga i bëhet edhe më e vështirë. Flluckat e shiut janë bërë më të mëdhaja dhe era që s’do që të pushojë, ia përplas fytyrës me tërbim. Ombrellën e ka në dorë si shkop. Me dorën tjetër mban cepat e palltos që të mos hapet si parashytë. Nën kapelen e lagur, zbrezin rrëkezat e shiut që ta futin të ftohtit deri në palcë. ‘’Ja dhe pak, ja dhe pak, përsërit me vete dhe para syve do të më dalin shtëpitë e fshatit… po rrebeshi ç’ka që bëhet edhe më i rreptë! “Këmbët fillojnë t’i rrëshqasin në të përpjetën që zbret thikë prej majës dhe ai vazhdon të ngjitet e të ngjitet kapur pas shkurevet që i dalin para syve njera pas tjetrës. Ecën rrugë e pa rrugë e nxiton të arrijë në majë pa rënë errësira e plotë. Mirë ku ka shkurre; ku nuk ka, bën dy hapa para e një prapa e, megjithatë, po i afrohet majës.. “…ja, po e shkel!”- i jep zemër vetes,” mësuesi duhet të jetë i fortë fizikisht, nxënësit presin…mësimi duhet filluar në orën e caktuar…mësojmë të tjerët…”;  ndalet për pak çaste të ngopet me frymë dhe hedh sytë tek fshati:

Kasollet flenë në oborre të thurura me gardh. Më tej, shtëpitë e derdhura mbi kodrinë si grigje në pushim. Tutje në horizont, malet e lartë po shuhen.  Dritat e venitura e bëjnë qiellin si të jetë ulur mbi tokë.. Pas këtij rrebeshi, kudo qetësi.Vetëm herë pas herë e prish e lehura e ndonjë qeni nervoz. Rruga deri tek shtëpitë e para do 20 minuta, po balta do ta vonojë. …Kushedi ç’mendojnë njerëzit e mi! Ata mendjen këtu e kanë, apo rrebeshi s’ka kaluar andej?- pyet veten.  Që të trokasë në shtëpinë e parë, të thahem pranë një zjarri të madh, do t’i duhen të tjera mundime,  se, veç baltës, pak e nga pak  kjo natë e zezë pus, po pushton  krejt vendin.

S’kishte kaluar as gjysmë ore, kur rruga bëhet e ngushtë: në të dyja anët e rrugës vijat e ujit qenë bërë përrenj të vegjël dhe me ombrellë provon vendin ku shkel. Për një çast, ombrella i ngec në baltë, shkëputet prej saj, humbet ekuilibrin dhe rrëzohet. Nuk e tremb uji i ftohtë, se i tërë pellg është, po ka frikë se rrëshqet më poshtë, përroi është i frikshëm e zbret furishëm kodrës. Kapet fort pas një përralli. Del në rrugë. Peshën e rrobavet fillon ta ndjejë më shumë, i futen të rrëngjethura në trup dhe këmbët mezi i binden. Pa dashur, i shkon mendja tek  nëna. I bëhet sikur i ka dalë përpara; “Sikur të kishe dëgjuar fjalët e mia, s’do ta kishte pësuar kështu e ta paguash shtrenjtë me ndonjë plevit!”

–  Mos u nis, i kishte thënë ajo, s’është mot për të udhëtuar. Do të na bësh ndonjë hata..

-Po nxënësit… nëpër baltë, në shi, borë, breshër, ka nga ata që bëjnë edhe 2-3 orë rrugë në këmbë, të veshur keq e barkpangopur, të vinë në shkollë e të kthehen pa bërë mësim!

Një vetëtimë e fortë si një gjarpër i zjarrtë ia bëri rrugën dritë, një tjetër pasoi të parën dhe nga gardhi shkëput një hu. “Tani kam një shkop të fortë dhe u bëra me shok, mendon. Të lehurat e qenve sa vinë e shtohen. Jam fare pranë lagjes”. Dhe vërtet, qentë, pas disa minutash rrugë, s’vonojnë t’i  vërsulen. Mbrohet me shkop duke e lëvzur me shpejtësi sa majtas-djathtas, në po atë lartësi sa është nga toka koka e qenit që asnjë të mos mundë ta kafshojë.

Troket në derën e parë.

-Kush është? -i përgjigjet një zë nga brenda dhe një plak me një kandile në dorë, del t’i heqë shulin derës.

-Jam unë, mësuesi, mezi i thotë, po era e ka fikur kandilin dhe plaku nuk ia shikon dot fytyrën mësuesit.

Hyn në dhomë, mbledh fuqitë sa të përshëndetet me njerëzit e shtëpisë dhe përplaset i pafuqi pranë vatrës. Të zotët e shtëpisë i afrojnë prushin dhe ndjen afshin e ngrohtë të zjarrit që kishte ëndërruar. Një krah të madh shkarpash ia hedhin zjarrit. Heq pallton e xhaketën t’i thahen. Avulli që del nga rrobat e qullura  e mbulon dhomën si në mjegull . Të gjithë e vështrojnë në heshtje, me ata sy të çiltër e gjithë ngrohtësi dhe, të stërvitur në tharjen e rrobavet pranë zjarrit, kujdesen që palltua e xhaketa të thahen sa më mirë. Ngrohtësia e vatrës, një gotë raki rrushi, e kanë sjellë në vete mësuesin. Kur e ndjen veten të fortë për të vazhduar rrugën, ngrihet, po të zotët e shtëpisë nuk e lënë. Jo, i thonë, gdhihet ditë nesër. Dita ka sy.  Ne s’të lëmë të ikësh. Rroba shumë s’kemi, po zjarri gjithë natën ndezur do të jetë e s’ke për të ndjerë të ftohtë. Bukë, kripë e zemër, or vëlla. Kjo ishte fjala, se e zonja e shtëpisë i kishte fshehur ca ushqime për të nderuar mikun.Fëmijët, pak të ndrojtur në fillim, e rrethojnë mësuesin, e fillojnë të flasin e të pyesin për shumë gjëra, po plakut i duket sikur po i merrnin frymën dhe u bëri shenjë të ngriheshin.

-Leri dhe ca, i thotë mësuesi, që t’u bënte qejfin fëmijëvet. Këto cicërima të ëmbla janë ilaçi më i mirë për një mësues. Fëmijët i flisnin për qentë e fuqishëm të kopevet, për ulërimat e uqërvet në mot bore në pyllin midis dy fshatravet, për inatin e ujkut të plagosur…një herë gjyshi i tyre, ngjitur në një lis,  kishte qëlluar e plagosur një ujk. Ashtu i plagosur ujku, i ishte hedhur e kishte mbërthyer me dhëmbë degën e lisit dhe, ashtu, i varur, kishte ngordhur. Sikur të kishte qëlluar këmba e gjyshit mbi atë degë…, do t’ia kishte copëtuar.

-Vërtet, kaq i madh është inati i bishës së plagosur,- pohoi gjyshi. Dhe shtoi: ’’Vetëm këtë, o z. mësues, që udhëton edhe natën, s’ta pëlqej.’’ Shpresa e vogël i foli për vëllanë e babait që e kishin në kurbet: ’’Ai mua më  do më shumë, se nuk më ka parë, po unë nuk e ndërroj nënën e babën me asnjë vend të botës, sado të pasur të më bëjë’’. Mësuesi e puthi. Ajo iu lut që ta pranonte dhe atë në shkollë dhe u ngrit e i recitoi një vjershë që e kishte mësuar nga motra e madhe: ‘’Mëmëdhe quhet toka…’’. E ndjente veten si në shtëpinë e tij.

Të hënën në mëngjes moti gdhiu për bukuri. Mësuesi që herët vazhdon rrugën.

Si dielli që ndriçon dhe nxeh, ndonse s’flet, ashtu i dukeshin së largu fëmijët që kishin dalë në bregoren e shkollës për të pritur mësuesin e tyre dhe era e freskët që vinte nga malet madhështore e kryelatrë, tempujt e Atdheut, i bëhej sikur i sillnin zërin e mëmëdhetarëvet: ‘’Mjaft në rrobëri…’’.’’Tirani… më e rënda… më e ndyra… rrobëri!’’

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s