Bisedë në varreza me zonjën Cimino / Tregim nga Adelina Dardha

Bisedë në varreza me zonjën Cimino

 

Tregim nga Adelina Dardha

Ecja rrugës dhe e ndieja erën e ftohtë që më frynte në fytyrë. Në stacion nuk kishte njeri. Qëndrova për disa minuta duke pritur autobuzin. Era filloi të frynte më keq, të kërciste degët e thara të pemëve anës rrugës. Një zog çukiste në bar.
U afrova që të më bënte pak shoqëri, po ai, sa ndieu hapat e mia, u ngrit fluturim dhe ndaloi mbi një gur. Ishim shumë afër me njëri-tjetrin, por na ndante një gardh i madh me rrjeta teli. Nuk e kisha vënë re, që mbrapa meje qëndronte një parcelë varrezash.

U drodha në fillim, ca nga i ftohti dhe ca nga mendimi, që isha kaq pranë atyre gurëve të heshtur. Gjithmonë i kisha pasur shumë frikë varrezat.
Nga fëmijëria ime e largët më kujtohet, që unë kurrë nuk kaloja nga rruga e varrezave, sic e thërrisnim ne te vegjëlit, gjithmonë do i bija më larg, vetëm e vetëm qe mos te isha prane tyre. Më dukej sikur nga momenti në moment do ngriheshin të vdekurit, si fantazma.
Lexova me kureshtje emrin e gurit. Conçeta Cimino, 1909-2009. U afrova aq shumë rrjetës, sa nuk po i besoja syve. Për një moment m’u duk sikur dëgjova një psherëtimë. U shtanga në fillim, pastaj e mblodha veten, duke menduar se më kanë bërë veshët, ose era m’i sillte aq pranë, sa donte të më tmerronte me atë të ftohtin e saj verior, që ma binte në vesh, në hundë e që më kishte ngrirë si kërcu. Fillova të lëvizja, që të ngrohesha pak dhe të fërkoja duart. Autobuzi si për inatë tim po vononte të vinte.
– Bëra gabim që dola sot, – mendova,- më mirë të kisha ikur një ditë tjetër, se ajo puna e dokumentave që më duhej të dorëzoja priste edhe këtë javë. Po i jepja durim vetes, se nga momenti në moment autobuzi do shfaqej që larg me dritat e tij të ndezura. Por, po më dukej një shpresë e vakët në shpirt sikur ai do vonohej shumë, ose ndoshta s’do vinte fare.
Ktheva kokën se mos shihja zogun e vogël, por ai kishte ikur ,ndoshta e kishte ndier edhe ai të ftohtin e dhjetorit dhe ishte kthyer në folenë e tij. Guri i bardhë, sikur më shihte me një buzëqeshje të ngrohtë. Ndoshta e zonja e tij italiane ishte duke pirë kafen e mëngjezit me shoqet e saj aty në botën e përjetshme, dhe diskutonin për botën sipër që ishim ne të gjallët.
Nuk ja hoqa as unë vështrimin tim. Guri, pastaj ktheu kokën mënjanë dhe foli me gjuhën e tij që në fakt unë s’po e kuptoja se çfarë donte të thoshte.
E di që gurët nuk flasin, as të vdekurit, pasi i mbyllin sytë tretin mishin e tyre poshtë dheut të shkrifët dhe të lagësht dhe ngelin skeletet e trupit. Skeleti i duarve, i këmbëve, skeleti i kraharorit, i legenit, kafka e kokës që të ngjallte frikën më të madhe, me zgavrat e syve. Sikur e kuptoi frikën time nga skeletët dhe u step nje çast.

Pastaj shkundi lehtë pak barin e tharë nga dimri dhe gjethet e verdha që ishin kalbur sipër tij qëndronin si fletushka të djegura.
E kishin gjetur edhe ato strehën e tyre për t’u kalbëzuar mbi një varr.
Duke ndier keqardhje për dekompozimin e gjetheve të vjeshtës, më shfaqet sipër tyre si fantazmë portreti i një gruaje me flokët e mbështjellë topuz mbrapa kokës, kapur me një kapse të bukur, e cila i mbante të gjitha flokët të mbledhura.
Sytë e saj ishin si ngjyra e kaltër e detit, por dukeshin tepër miqësor, që të bënin për vete. Nuk arrija të kuptoja, isha unë në ëndërr apo ishte mendja ime që përfytyronte portretin e kësaj zonje me sytë e kaltër dhe flokët e mbledhur topuz. Kur buzët e saj filluan të formonin rrokjet e para, isha gati të më binte të fikët. Ajo më pyeti që a kisha ftohtë që isha mbledhur ashtu kruspull me jakat e xhupit tim të ngritura përpjetë, si vesh të mëdhenj elefanti.
-Po, – u përgjigja, me një po të vdekur brënda buzëve të mia. – Po ju zonjë, desha t’i ulërije në fytyrë, nuk e ndien ngricën që të ka mbështjellë sipërfaqen e varrit tënd? por, nuk e nxora ulërimën, as pyetjen. Ajo m’u përgjigj, sikur ta kishte lexuar mëndjen time.
– Skam gjak, prandaj, – më tha se nuk e ndiej të ftohtin. – Kur unë ika nga bota sipër, për në botën e përjetësisë ishte pranverë, dhe gjethet sapo kishin çelur sythet, kurse lulet nuk kishin shpërthyer akoma petalet. Kisha një javë që kisha festuar ditëlindjen time shekullore. Mbaj mend që aty i kam takuar për herë të fundit të gjithë fëmijët e mi, nipërit dhe mbesat e mia, që kishin sjellë edhe ata fëmijët e tyre. – Eh, – psherëtiu, duke rregulluar fustanin e saj, që më shumë dukej si rrobdishanë me ngjyrë vishnje. Aty e ndërpreu tregimin e saj dhe më pyeti për orën, edhe asaj po i interesonin akrepat e orës me diell, thua sikur ishte ngritur nga varri për të pritur autobuzin si puna ime, apo donte të dinte edhe sa do të qëndroja aty, në atë stacion, që vec një shtyllë prej hekuri dhe tabelën me shenjën e autobuzit kishte në kokë. Ajo qëndronte aty dhe më vështronte me sytë e saj.

-Ti je e re, – më tha – dhe të shkojnë shumë flokët e lëshuara dhe ngjyra e flokëve. U ndieva mirë nga fjalët e saj, megjithëse këtë kompliment po ma jepte një zonjë e vdekur, një fantazmë në sytë dhe mendjen time.
– Zonjë! A mund të më tregosh ilaçin e jetëgjatësisë tënde? – i them me kureshtje, si një fëmijë sikur do më besonte sekretin e saj, që kurrë nuk ua kishte treguar të gjallëve.
– Puna, – m’u përgjigj me një lloj vendosmërie , – dashuria për jetën, për njerëzit, këto gjëra më kanë falur jetëgjatësinë e viteve të mia. Nëqoftëse nuk i gjen këto bijë, atëherë t’i do vdesësh në shpirt dhe, po të vdiq shpirti, zëre se ke vdekur edhe t’i me trupin tënd.
Gjithmonë kam arritur t’u bëj ballë vështirësive të jetës, edhe pse pa shkollë, se e kam filluar punën shumë herët. Isha femijë 12 vjec, kur kam filluar punën për herë të parë dhe, deri sa mbylla sytë, unë kurrë se kam lënë punën, edhe kur mezi levizja nga kolltuku im, prapë punoja gjithë ditën, duke thurrur me shtizë mbulesa, që ua falja njerëzve, vetëm e vetëm që të bëja diçka.
Ajo fliste me një gjuhë të pastër dhe të ngrohtë, sa unë isha e përpirë në tregimin e saj të moçëm, por tepër fisnik, që i jepte një shkëlqim fytyrës së vyshkur nga lodhja dhe vitet. Po e adhuroja këtë zonjë siçiliane, siç më tregoi më vonë që kishte ardhur nëntë muajshe këtu në Amerikë dhe 99 vite i kishte jetuar në këtë vend, që ajo prapë se prapë nuk e quante Atdheun e saj. i thashë se unë vija nga Shqipëria dhe isha shqiptare me gjak arbëresh.
-Po, – m’u përgjigj, në Siçili ka shumë italianë me prejardhje arbëreshe. Më përmendi, që dhëndri i saj i gocës së madhe, që kishte vdekur edhe ai, e kishte patur nënën shqiptare.
Pastaj filloi të më tregonte për të shoqin e saj, që kishte qënë një njeri tepër i respektuar në qytetin ku kishte jetuar.

Kishte qenë kryetar bashkie, për më shumë se 30 vjet. Sesi ajo kishte takuar shumë personalitete të kohës, emra të dëgjuar të politikës amerikane, nëpër mbrëmjet apo darkat që organizoheshin.
-Gjithmonë kam qenë e para, – më tregonte, -më pëlqente muzika dhe vallëzoja bashkë me bashkshortin tim dhe miqtë tanë, deri në agim. Kam bërë një jetë tepër aktive dhe të bukur.
Më tregonte me një dashuri kaq të madhe, sa mua më dukej sikur asaj i vinte keq, që kishte vdekur pas 100 vjetëve, dhe sikur donte që vitet e saj shekullore të mbeteshin në kujtesën e të gjithë të njohurve, duke më përfshirë edhe mua, të panjohurën e saj, që po i bëja shoqëri.
Kurse unë qëndroja aty si monument pa lëvizur.
Çfarë ditë e bukur po më dukej sot, megjithëse nuk kishte diell dhe era fërshëllente e autobuzi po vonohej me qëllim, për të mos ardhur në stacion. Nuk doja në fakt të vinte, të harrohej edhe ai nëpër stacionet e tjera, derisa unë të mbaroja bisedën me zonjën Cimino. Por, në atë çast i dëgjova uturimën e tij, që vinte drejt meje dhe të ndalonte para këmbëve të mia.
-Jo, jo tani, – i thashë, -ti duhet të kishe ardhur më vonë, nuk e sheh se unë jam e zënë me këtë zonjë të nderuar, ose duhej të kishe ardhur në orar, dhe mos të më lije të ngrija si kallkan. Doja t’i thoja zonjës, se do vija përsëri dhe të më premtonte, që të dilte prapë për të vazhduar bisedën e lënë për gjysëm.
Shoferi më tërhoqi vëmendjen, si duket edhe ai ishte për ngut, se prisnin edhe pasagjerët e tjerë dhe nuk isha vetëm unë. i ngjita shkallët dhe u ula në sediljen afër xhamit dhe ktheva kokën nga varrezat. Ajo më buzëqeshte dhe ma bënte me dorë, edhe unë i ngrita dorën time në ajër.
-Do vij përsëri në këtë stacion, jo që të pres autobuzin, por dua të flas më gjatë me ty, zonjë, – i flisja me shenjat e duarve. Ajo tundte dorën e thatë, ndërsa autobuzi lëshonte tymin e tij të zi nga pas dhe u nis me nxitim, duke mbuluar edhe hijen e saj, që u zhduk brenda në varr.

Brenda në autobuz, nuk kishte shume pasagjerë. Unë isha e vetmja femër me ngjyrë të bardhë. Të gjithë më vështronin, duke bluar mendimet e tyre dhe shihnin në drejtim nga varrezat, se kujt ja kisha bërë unë me dorë. Aty, veç gurë të bardhë dhe ngjyrë gri shihnin nga lart. Ndoshta sheh ndonjë ëndërr e shkreta vajzë, – mendonin për mua. Kurse unë u betohesha në heshtje, se kisha folur me një zonjë 100 vjecare edhe …… E shkreta ti do e kesh nga të ftohtët, – flisnin me sytë e tyre të djallëzuar. i urreva që nuk më besonin, ndoshta duhej t’u tregoja gjithë historinë e saj, që ata të më besonin.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s