KALIMI I KUFIRIT VDEKUR / Tregim nga Faruk Myrtaj

KALIMI I KUFIRIT VDEKUR

Tregim nga Faruk Myrtaj

Vet ata, djemtë, kishin ikur pa viza, pa leje nga prindërit, pa leje nga shteti të cilit i përkisnin.
Pa leje kishin kaluar dhe hyrë në shtetin fqinj, asaj nate, përgjatë një monopati të verbër.
Vendasit i pritën thjesht si të panjohur. Nuk i nxorën nga oborri- ku kishin hyrë pa njoftuar, nuk I futën në shtëpinë e tyre, por i lejuan të kalonin natën në haur, pasi u dhanë për të ngrënë siç s’kishin ngrënë prej kohësh. Të nesërmen, mezi ua mësuan emrat, ua shqiptuan një çikë ndryshe, mbase pa të keq, por u dhanë të vishnin rroba të bukura dhe falas. Të lirshme, me ngjyra sa ata e pëlqyen veten, në pasqyrat ku u shfaqën. Ditëve më pas u gjetën edhe punë. Pas punëve u jepej haka, në dorë. Aq para, kurrë s’i kishte shkuar ndërmend babai i tyre, edhe pse tërë jetën mbajti minierën në shpinë. Festave, babai mbante edhe dekorata pune në gjoks, por fëmijët i kishin parë thjesht si lodra të të rriturve për veten…
Duhej të kalonin shumë muaj, vite në të vërtetë, që tu jepnin lejen, letrat zyrtare, për të jetuar aty, si njerëz. Ditën kur mundën ta kishin një strehë të sigurt, morën frymë thellë e kujtuan nga kishin ardhur dhe kë kishin lënë pas. Llogaritën të dielat që s’kishin pushuar, u doli se kishin punuar tërë fund-javave dhe punëdhënësi ua dha leje për të kaluar disa ditë atje ku ishin lindur. Vendlindja u duk e vogël, e pluhurosur, pa ngjyrë, rrëgjuar. Vetëm vëllai i vogël dukej më i rritur. Dhe më i mirë. Mbase ngaqë tërë këto kohë i kishte pasur prindërit i vetëm…
Ditët ikën shpejt, dhe dy vëllezërit, siç kishin vendosur, e morën babanë e nënën me vete. Si vizitorë. Punëdhënësi, që I kishte bërë me shtëpi, siç u premtoi, i priti në kufi, me makinë. Si respekt ndaj prindërve të djemve, që I kishin sjellë mbarësi në biznes, udhëtuan me makinën e tij.
Djemtë e dinin se babai po vëzhgonte cdo gjest e fjalë të të huajit. Deri në kalimin për herë të parë të kufirit prej djemve, aty ku udhëtonte ishte shtet armik. Më pas, tek ai erdhën fjalë të tjera. I huaj, vend tjetër, tjetër fare nga ç’u ishte thënë. Teksa shkeli vet në të, sikur humbi gojën. Nuk foli, deri ditën e tretë. Brodhi me djemtë, me këmbë e urbanë, edhe me taksi, doli në breg të detit, u kthye në shtëpinë e djemve dhe iu drejtua gruas. Ajo ia dinte mundin e jetës, por fjalët i tha ta dëgjonin djemtë: “Këtu paska pasur duk puna, jo llafe!”!
Pas ca ditësh, që u bënë javë, pleqve s’po u rrihej më. Asgjë s’u mungonte, mbase kjo ishte pa-rehati. Pretekstet e prindërve s’mbarojnë dhe të gjitha lidhen me fëmijët. Ose me fëmijët e fëmijëve. Me ata që s’kanë në sy. Dhe, këtyre moteve, nuk gjeje dot prind në rehat. Ikën, me një autobus që u pagua t’i zbriste te dera e shtëpisë. Shoferi do largohej kur ata të mbyllnin portën e oborrit, nga brenda.
Nuk e panë dot më babanë. Djemtë i erdhën për lamtumirë, por nëna refuzoi prerë ta linte truallin ku sapo ishte rehatuar përgjithnjë njeriu i saj i jetës. Mos e zini n’goje, u tha, edhe pas të dyzetave. E vendosur, pas gjashtë muajve, por djemtë erdhën kur ati mbushi vitin ikur. E kandisën nënën më në fund, pothuaj e rrëmbyen, e morën me vete, pasi e kishin folur me vëllain e vogël. “Kemi edhe ne të drejtë të të kemi ca kohë!” i thanë nënës. Edhe ajo tha “Po…”, pasi i premtuan që ndihma e vëllezërve për më të voglin do vazhdonte si kur ajo të ishte ende tek ai…
&
Tersi ngriti krye në fund fare. Pasi nisi të flitej se në Udhën e Mëndafshit qenë ndjerë hingëllima kuajsh perandorakë, pa kalorës dhe të pa fre, gjakosur e brejtur prej lakuriqëve. Kështu u tha. Këto kohë, thuheshin të gjitha, aq sa njeriu s’e gjente dot të vërtetë nga sa dëgjonte. Djemtë ulën kryet, besuan atë që thuhej, si shkak të shuarjes së shpejtë të nënës së tyre. Tek e fundit, e moshuar qè. Ajo vet thoshte se vdekja vjen me emra të pafundmë. I mbylli sytë qetë-qetë, si dikush që ka shëtitur botën dhe s’kishte ku të vente më.
Nuk la amanet, por së gjalli ishte shprehur se, kur t’i vinte ora, lezetin e kishte atje, pranë babait të tyre. Në të vërtetë kishte thënë “tek këmbët e tij, e kam vendin, Atje…”, por djemtë gjetën rast të provonin se ishin të rritur. E lutën qortueshëm, të mos e vazhdonte fjalën.
“Do të çojmë, ma…Përbri tij! Ke qenë gjithçka për të. Por je nëna jonë, dhe ai u bë babai ynë prej teje!”
Djemtë e morën të paketuar nga spitali. Për udhën e kthimit e mbyllën edhe në një arqe të vogël. Pas ikjes së gjysmës së vet, varisit të saj- siç e quante babanë e djemve nën buzë, ajo qe kujdesur të binte edhe në peshë, si për të zënë sa më pak vend në këtë dynja. S’donte t’i rëndonte më kurrkujt. Aq më pak djemve. Motesh të sigurt se shpirti i saj u ishte përqark, se vunë në dyshim kur me të mbi supe morën rrugën e Veriut.
Maskat vazhduan t’i mbanin. Së paku i ndihmonin për t’i fshehur sytë njeri tjetrit. Ndjesia pupël e arkës provonte se E Vdekura e Tyre e mbartte vet peshën e eshtrave të saj. Dhe ishte vet Ajo, që grahte ngutin për të arritur një orë e më parë. Në kohë pandemie jetët pandehen si ftesë për gjumë të gjatë. Dhe Ajo, nëna e tyre, sy-mbyllur si zog vjeshte në fluturim ish, që e gjen kollaj udhën për në folenë e vjetër…
Djemtë nuk e kishin harruar kurrë, shtegun e pjerrtë në të cilin hynë dikur, për herë të parë, në këtë vend të pa njohur. E sollën ndërmend këtyre ditëve, si rast ta shkelnin sërish atë shteg, si zgjidhje për këtë hall që u kishte rënë. Duke shmangur kufirin, doganën, do mund ta çonin nënën vet deri te babai. Ndryshe, nëse do kalonin përmes doganës, do tu duhej të mbylleshin për së paku dy javë, pa arritur atje. Dy javë nuk priste dot jeta e askujt. As vdekja, por as puna nuk priste. E fshinë nga mendja edhe këtë variant, siç bënë me shtegun. S’ishin më rioshët dikur. Tanimë qenë mësuar të ecnin në vija të bardha, që të mund të ndjeheshin njerëz në dy shtete.
Bijë të kësaj nëne, sy-mbyllur në dhera të huaja, arritën më në fund në kufi.
Andej matanë ishte atdheu. Atje ishin varret. Në ta, ai, babai…Atje nderimet priteshin dhe mbeteshin.
Këndej kishin jetët. Të vetat dhe të fëmijëve. Bekimi ishte dhënë. Nuk e ulën arqen përdhe. Për asnjë çast. Në duar e mabjtën, siç ajo i pat ndihur për t’i ngritur më këmbë. Kur as ndërmend nuk shkoheshin rrugët e botës…
Në kufi, treguan pasaportat. Edhe lejen provizore të nënës, ardhur për vizitë te djemtë. Doemos shënimin e mjekut, firmën e më në fundme për frymën e fundit të saj. Çdo veprim e çdo hap, kishte faturën përkatëse. Plus për uniformat që do ta bartnin arkivolin përgjatë njëqind metrave, deri në anën tjetër të kufirit. Kësaj dite, të njëqind metrat u shfaqën si truall ftese për respekt të njeriut ndaj njeriut tjetër. Truall i një të ardhmeje që pritej, kur s’do kishte pse të kalohej kufiri verbër dhe as të duheshin uniformat midis.
Gjer atëherë…nënat do duhej të mbarteshin nga dy palë uniforma.
&
Uniformat e vendosën arqen në një karrocë me pod të lartë, që pa të keq sillte në mendje shtratin e topit. Këto ditë, në tërë botën, flitej shumë për një luftë, luftë të çuditshme, ku parashikoheshin gjer edhe të rënët e saj. Si botë e plakur, moshën e vet vuri në dyshim.
Lëvizja e shtratit të topit ndiqej me sy, nga të dy anët. Ishte nëna, kësaj here, kalonte kufirin symbyllur. Në një si ceremoni, respektuar prej bijëve, dhe prej dy shteteve të tyre. Po të ishte aty Ai, njeriu i jetës së saj, do ndjehej i nderuar së paku sa ajo. Edhe pse vdekur.
Atje ku mbaronte zona midis, e niste dheu i Dheut të tyre, priste vëllai i vogël. Me dy a tri shpirtra të tjerë. Edhe ai, me leje lëshuar për rrethanë të jashtëzakonshme. Me maskë, edhe ai, por nëna s’kishte problem t’i njihte. Kishte pranuar të shkonte kudo ku ishin djemtë, duke e ditur se një ditë duhej të kthehej. Njeriun e presin, gjithnjë. Diku, mbaron udha…
Më në fund e kaloi zonën midis…Kufiri dhe shteti i dytë, i dy djemve, kishin mbetur pas.
Ai që priste, vëllai tjetër, preku ballin e kutisë, si për të provuar me dorë mbërritjen e saj. Dorëzimin tek I Vogli I Nënës.
Sigurisht, s’dukeshin lotët e tij prej vëllezërve matanë, por as ai nuk ua kishte dalluar dot lotët, pak më parë…
Ngriti kryet për andej. Pastaj dorën. Si për tu thënë “në rregull”, nëse mund të quhej ashtu…
Vëllezërit lëvizën duart në ajër, për mirupafshim.
Jo nëna. Ajo jo…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s