Pa kokë / Tregim nga Miltiadh Davidhi

Tregim nga Miltiadh Davidhi

 

Pa kokë

Të gjithë e kemi nga një kokë mbi supe. Asnjë njeri, a kafshë nuk mund të jetoj pa të. Mbase, jo të tërë me mendje e dije të njëllojta, por, ama, e kemi mbi krye një të tillë. E për ta patur deri në fund të jetës duhet të dimë ta mbajmë. Duhet të dimë ta ruajmë atë. Kujdes kokën njerëz, se, sot ka shumë fantazma, që dalin nga varri e shëtisin pa kokë! E sa vjen e më shumë po shtohen. Varret po mbushen me trupa pa kokë. Ndërsa globi i lotit mbushet me gjak e dhimbje të pashterur. E sytë po na verbohen nga të qarët. Ndërsa zemrat po pompojnë të paktin gjak të mbetur mbi qivure që ulërasin, mbi varrre shokësh, miqësh e njerëzish të njohur e të panjohur, kudo ku jetojnë të shndërruar në lule ndër lëndina lotësh. Trupat me kokat e tyre të bukura kanë mbetur vetëm në sytë e në kujtesën tonë e të barit dhe mbi pllaka qivuresh. Si përherë dhimbja si shtrigë e keqe dhe e pa mëshirë ha shpirtërat e të gjallëve. E unë notoj në dete dhimbjesh si barkë dashurie duke shpejtuar lopatat mbi ujërat e kaltra e të turbullta të kohës, që të takohem me të shkuarën e tyre dhe timen, duke shkruajtur mbi ëndrra, që s’vdesin. Se, si çdo njeri, bimë, e qënie e gjallë dhe unë e kisha një njeri, që kishte lindur në të njëjtën orë me mua. Se, dihet, jo të gjithë njerëzit lindin në të njëjtin orar. Natyrisht, që dhe ju, e keni një, ose disa të tillë. Dhe kur jeton në një vend të vogël, kjo meret vesh kollaj, e përhapet si zë ere gojë më gojë duke u mësuar prej të gjithëve. Mund ta kisha mar vesh dhe nga të tjerët, por, e mësova nga goja e të ndjerës, e të mirës, nënës sime dhe, pse të dyja kishin lindur në shtëpi të tyre, siç lindnin në atë kohë kur nuk kishte maternitete. Dhe, sa herë që binte fjala për lindjen time, nëna ime, përherë më përmëndte dhe emrin e tij… I futur në një farmaci në qytetin e Lushnjës, prej hapësirës së derës dhe xhamave të tejdukshme, befas dallova, atë, të lindurin njëherësh me mua, pas shumë e shumë vitesh. I nxitur nga befasia e nga kureshtja, ndjeva në veten time një ndjenjë malli të fshehur. Ishte mëngjes dimri e xhamat mërdhinin dhe pse dukej, se i ngrohte një rreze dielli e largët. Papritur kapa dhe shikimin e tij, që po më vështronte e për një çast u takuam sy ndër sy, e sytë lëshuan shkëndija si një vatër që i ruan të fshehur në hirin e viteve të shkuara thëngjinjtë e sapo ndezur të kujtesës. Kishte veshur një xhaketë të hollë e të zezë, një palë pantallona doku, e me duart në xhapa gjysëm i kthyer nga unë, herë më shikonte, e herë kthente kokën pas si i zënë në faj tek vidhte shikimet e fundit ndaj meje. Në fytyrë e në trup kishte mbetur po ai djalë thatim e pa mishë në faqe, e nëpër të gjithë muskulaturën e trupit. Dukej shumë herë më i ri për moshën që kishim e as ecte përpara, e as ikte pas. Kishte ngecur si një re mjegulle, që kalon rastësisht mbi një copëz drite, atë mëngjas. Më shikonte si i shokuar nga e papritura që më ndeshte pas kaq vitesh. Distanca nga ai ishte e tillë, që më lejonte të shikoja mirë çdo lëvizje që bënte, ndaj mundohesha të kuptoja, se ç’donte të thoshte me vështrimet e shpejta, sa kurioze, po aq dhe të pa kuptimta e të trembura prej diçkaje, që vetëm ai e dinte. Po vëreja një dëshirë këmbëngulëse për të më shikuar me të pa tjetër, por, s’po kuptoja në ishte për të më fiksuar mirë para se të largohej, apo për të saktësuar në isha, a s’isha unë? Vitet kishin bërë të vetën dhe, unë, natyrisht, që kisha ndryshuar. I dallohej nëpër sy të frynte një erëz pendese e vonuar, një re mendimi përbuzës ndaj vetes, teksa ulte kokën e mjekrën e vogël mundohej ta fshihte te jakat e xhaketës si i turpëruar e i vënë në siklet. Ndoshta i dukej vetja një leckë pa vlerë për të nisur një reflektim të vonuar, ndaj vetes e shoqërisë. Aq sa mundohej të dukej i penduar e i dukshëm, dhe i përulur para meje, po aq nisi të hidhte hapat e të zhdukej në honin e batakut të tij. Nisi të bëhej i padukshëm duke u larguar ngadalë-ngadalë, e duke kthyer kokën herë pas here, si njeri që, dhe nuk vjen për të takuar, por, dhe si bëjnë këmbët të largohet prej teje. Si të mëshironte veten e tij, jo thesht nga të veshurit, por, më thëllë në rrugën pa krye ku ishte katandisur. Dallohej një frikë dhe një tulatje si të nëpërkës të zënë për gryke nga një dorë e pamëshirë. Dhe kurrë nuk e kuptova atë moment, se nga i vinte kjo gjëndje, dhe, pse, një gjë e kisha të qartë, që unë nuk ia krijoja këtë situatë. Këto arrita të kuptoja në ato pak çaste vështrimesh të heshtura dhe të ftohta, që shkëmbyem në të fundit ditë të takimit tonë, në mund ta quajmë këtë takim, pa shtërngim duarësh e shkëmbime fjalësh, por vetëm vështrime të heshtura sysh. I ngjante një gjarpri, që po mundohej të gjente një vend të përshtashëm, për të xhveshur e lënë para syve të mi e të kalimtarëve të çastit, lëkurën e vjetër, e të largohej me një lëkurë të re, që të mos njihej nga gjarprinjtë e tjerë. Ndoshta e quajti të padenjë veten para meje, e vëndin të papërshtatshëm, e iku pa e xhveshur lëkurën e vjetër. Atë çast s’arrita të kuptoja mendimin dhe hallin e vërtetë që kishte, duke më mbetur brengë në shpirt dhe sot e kësaj dite. Mbase mund ta kisha ndihmuar! Mbase, se njerëz të tillë e zhytin veten kaq keq në ferr, sa s’mund t’i shpëtoi, as ferri vet. Nga ai moment nuk e pashë më. Por, kuptova, që mendimi i tij ishte një mendim pa krye, një mendim pa shpresë, një mendim pa kokë. A mos ndoshta kujtoi të vetmen zënkë që kishim bashkë, e s’kishte sy e faqe të më takonte? Unë dhe sot e kësaj dite e kujtoj me lot në sy babanë e tij të mirë, atë burrë të bukur me trup mesatar e me një qeleshe të bardhë në kokë, dhe që dinte të falte aq shumë respekt e dashuri. Gjithmonë më zgjidhte bostanin më të mirë e më të madh, nga ata që ruante për Kryetarin e Sekretarin e Kooperativës, kur shkoja për të takuar tim atë, megjithse isha një fëmijë. Prindërit tanë ishin shokë të mirë e punonin bashkë në perimore. Por, i biri ishte komplet ndryshe nga ai. S’thonë kot, se nga trendafili mbin ferra, e ai ishte si një ferrë, që për shokë kishte vetëm gjembat e veta. Bënte jetën e tij prej ferrash e gjembash i pa shkolluar, e unë jetën time duke rendur pas një rreze drite e shprese për të ardhmen nëpër faqet e librave. Ai e urrente shkollën e gjithë ditën rrinte nëpër dellin e fshatit. Shpesh këmbët ia shikoja flakë të kuqe me ato pantallonat e përthyera e të ngritura deri lart mbi kofshët e thata, tek dilte nga uji në ditë dimri, që, dhe flakët e zjarrit mërdhinin e dridheshin prej ngricave e erërave të acarta. Në dorë do të kishte ose vezë rose e pate, ose ndonjë rosë, a pate, a ndonjë gjeles, që i vriste me llastiqe e i çonte në shtëpi. Dhe pse s’ishin rosat e patat e tij, ai i piqte dhe i hante me shokët e nivelit të tij. Pra, që në fëmijëri, ai po merte një rrugë pa krye, një rrugë pa kokë, të cilën unë e urreja dhe kurrë s’mund të pajtohesha me të. Natyrisht, që, kjo na ndante të mos ishim shokë. Në të vetmin rast, kur ne u takuam buzë dellit të fshatit për të luajtur, u zumë aq shumë, sa, që të dy e morëm frikë njëri-tjetrin, pa patur fitues. Në dorë ai kishte një shkop marine që, dhe pse më kërcënonte me të, nuk kishte më, as fuqi, e as zemër të më qëllonte, por ecte si tani pak shtrembër e fytyrën e kthyer nga unë duke më kërcënuar me fjalë, se, do të bënte namin po të më takonte më. Por, që, nuk ia mbajti, as të më dilte përpara, e jo të bënte namin, se, ai e pa, që ne ishim njëlloj të fortë të dy. E u larguam si ata këlyshat, që pasi janë zënë e grindur, ikin duke lëpirë plagët e mara e lehur me frikë e inat ndaj njëri-tjetrit, pa u takuar e grinder më kurrë. Por, zënka e jonë, e pati një ndryshim për të mirë. Nga ajo ditë nuk vodhi më asnjë vezë e nuk vrau asnjë rosë nga të miat. Kjo, qe dhe arsyeja e shkaku i zënkës sonë. E unë kënaqesha kur i shikoja rosat të rreshtuara varg njëra pas tjetrës, që të vinin në darkë të gjitha në shtëpi, njëra më e bukur se tjetra, me ngjyra të ylberta të lyera pendët, më në krye rosakun me një pendë të ngritur si pushkë mbi shpinë. Dhe pse kishin kaluar kaq vite, ai dukej, se nuk kishte ndryshuar fare në veprime e në formimin e tij. Kjo më bëri të mendoja, që teoria e zhvillimit, dhe e ndryshimeve për të mirë të njeriut nuk është e njëllojtë për të gjithë, por vetëm për njerëzit e ditur dhe për ata, që mundohen të mësojnë sa më shumë. Nuk është për të paditurin. Ai, që është hajdut, vrasës, dembel, e me plot vese të tjera, i tillë mbetet kudo që të shkoj, qoftë dhe në qytetet e kryeqytetet më të mëdhenj të botës. Kjo teori ndryshimi, tek ai kishte dështuar që në fëmijëri. Aty, ku përcaktohet e gjithë e ardhmja e një njeriu, fillimi dhe fundi i tij, e gjithë rruga në do të jetë plot dritë e diellë buzëqeshje, apo natë me rrufe shkrumbuese e bubullima të frikshme. Se, çdo njeri është i veçantë në këtë botë ku lind e vdes. Po, po, ku lind e vdes. Se, njeriu, duhet të dij të punoj dhe për vdekjen e tij, të pregatitet për të, se, ajo vjen si rrjedhim i jetës që bën, e punës që kryen, e mënyrës, se si i fiton të ardhurat. E ai, pati përcaktuar e përsosur vetëm rrugën pa krye të vjedhjes. Këto po mendoja, kur sërish nëna ime, ajo që më pati treguar që ne kishim lindur në të njëjtën orë, më dha lajmin e kobshëm për të, se e kishin vrarë në Greqi dhe e kishin sjellë e varrosur në vëndin e lindjes sonë, pa kokë. -Pa kokë, -i thashë nënës, dhe u pikëllova e lotova si për një pjesëtar të shtëpisë. Në fakt, ai vetëm kokë nuk pati kurrë mbi krye. Formalisht mbante mbi supe diçka bosh, që i ngjante formës së kokës. Por, mua, kurrë nuk ma merte mëndja të mbërrinte deri në një fund të tillë. Atëherë, u qartësova, pse sytë e tij më shikonin e fshiheshin duke marrë me vete hallin e madh, humnerën që po e përpinte, flakët e ferrit që po e digjnin së gjalli, gjëmën e madhe, që kishte një jetë të tërë, që e gatuante. Ndaj i shfaqej mendimi si një re e zezë e mjegullt dhe e trembur, e ai lëvizte si një kufomë e pa varrosur. Nga ajo ditë, më shfaqet shpesh në qiell të turbullt, një kokë njeriu që kërkon trupin duke u dukur e zhdukur nëpër re, ndërsa trupi i të ndjerit, atje në të ftohtin varr, thellë nën dhe, në vendlindjen time, as tretet më, e as nuk fle. Dhe pse i vdekur e kufomë e pa zë, njeriu nuk mund të tretet pa një ëndërr, e kur je pa kokë, nuk e ke më as atë.

Dt. 01.10.2018. Modena.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s