RAPSODI / Tregim nga Vladimir Muça

RAPSODI

 

Tregim nga Vladimir Muça

Duke shpërfillur cingërimën, që frynte, Ndueja mbante nëpër duart kockore trishtimin e çiftelisë të kahmoçme. As ai vetë, që ishte rritur me të me dhelet e një mëmësie, nuk ia dinte fillin e këndimit.
Ulur në shkamin prej trungu lisi, rrëzë lisit të çarë nga rrufetë, kish braktisur kullën e re në lagjen “Kënetë” e çdo ditë me frymën e zvargur dhe me duart e reshkura, sapo shkrepte rrezja e parë mbi Munellë, këndonte një këngë me tingujt vajtojcë të çiftelisë. Në vend të këngëgjetheve, bilbili i gjethtë përballë, zezon i pazëshëm.
Bisedonte Mjeshtri Ndue me shirat e pakuptimtë, që binin si lotët e një shtëllunge reje, mes diellit, që vinte nga një vend i panjohur për të. Pak kush ia din brengën, edhe pse ai barabitet përhumbshëm mes dy telave të një çiftelie. Mes vagullimit të rrezeve njerëzit ngjanin si skelete sharkie, sapo dilnin nga ajo tallava, që frynte nga ndërtesa e sapo ngritur e komshiut atje në Durrësin e ri. Në pentagramin e tollovisë, notat ndroheshin sa herë që avujt e llullasë e të qofteve hidhëroheshin e me zulme terrisej në mjegullnajë. Rapsodi bezdisej, kur nga një pellg nën kullën trulltare, ia behte zëri i çjerrë i një bretkoce. Ai mbyllte veshët me shaminë e ngopur në kripësinë e djersës së ballit dhe me vorbullën e mendjes mundohej të kapte fillin e një melodie që i erdhi dikur nga gurgullima e kroit të bjeshkëve të Namuna dhe bilbizani i fletëve të mështeknës.
Ai e shtrydhi mendjen të ngjiste me trulltarët e rinj, por mes tyre s’ju poq me kërkend; dhe ato që i balloi në hyrje të klubit të lagjes ishin i soit të pushtanikëve. Xhinglat që ata u binin me ato kesofare spekullimesh melodie e lanë ndërdysh. Me shikim të përhumbur ai rrinte ballas si me mendje manikine. Mes atyre cingërimave, si një purpurante i vjen ngrohtësia e fjalëve nga gjyshmadhi: “ Bir, një amanet që ma kanë lanë të parët e mi po du me ta lane. Mos e shuaj kurrë dritën brenda vetes tënde dhe kur je i rrethuar me ngrica-thikë”.
Me zërat e të parëve rreth e rrotull, tani atje në kullën e lashtë, me çiftelinë e skeletuar e rreshkur si trupi i tij, ai qeshte me tallavanë e ditëve të sotme deri sa lukthi i shpirtit i fluronte bashkë me bilbilzanë e gjetheve të lisit, kërkonte një melodi të kahershme, një baladë ku të mblidhte si në kofinë zairenë e kësaj vjeshte të vonë, të kësaj fund- jete.
Vështrimi i humnerohej themeleve të kullës, thellë kërthizës ku mrizojnë eposet, atje ku pranë vatrës, në një vorbë, bashkë me groshët zienin zërat dhe meloditë, që pati kënduar dikur në festivale. Ata zëra dhe melodi tani, në këtë pleqëri, i vinin tjetërlloj, i vinin si të qorollepsur me mëkate të shpirtrave të rinj, trandur nga barra çakorduese e kohës.
Sot, pse i kthyer në këto anë ç’ekulibri ishte pjesë e jetës së tij. Vramendjet e çalltisnin në vitet e shkuara, kur çapejak, ngjiste në Gjirokastër podiumin e shenjtëruar.
Një ditë, duke kënduar një këngë, ecte vertikalisht, kurse ditën tjetër i harkuar kular nga një reumatizëm kurrizi e shpirti. Me dhimbje gjer në ofshamë bisedonte me lotët e mjegullave që kullonin në gjethnajë. Ashtu, i mbledhur kruspull i ngjante një soi prehistorik, i fosilizuar në dhimbjen e kataklizmës mijëra e mijëra vite më parë. Me lëvizjen e dorës anemike nuk trembte dot as miskonjën që e kish ndjekur pas në këtë rikthim në vendlindje e që faqes së rreshkur me thimkën e saj po i merrte dhe pikën e fundit të gjakut. Këmisha e endur në avlemendin e gjyshërve, nuk i përngjante më asaj bardhësie me ojna. Ajo po thante avujt e baltosur të kënetës, varur në tentinën e mendjes, thahej aq sa avullonte dhe djersën e ditës.
Ngjyrat e saj herë i ngjanin verdhësisë së mugastrave e herë anonte nga ngjyrat e lule menekshesë. Në këtë paqartësi ngjyrash, tingujt e çiftelisë shkelnin dhunshëm nëpër pentagramin e pikëlluar të rapsodit, si një sonambul nën dehjen vrastare të tallavasë.
Grimëherë i kthjellohej tastiera e mendimit e zëri në akord me dy telat e kujtimet të kahershme, fillonte të ngjizej në bilbilzanë e gjetheve. Mendja kavardiste solfezhet e sa e sa netëve, e sa e sa ditëve kur fundçja e cigares mbi tavolinë digjej duke i lënë një djegësirë suprinës. Hera- hera, rapsodi kur zbret në qytet, i përhumbur, ndalet pranë vitrinave dhe i përlotur klithmon fatin e tingujve të metaltë të simotrave çifteli, kthyer në dekore, me shurdhërinë e tyr, tani në jashtëmode. Membranofonet, me ngjashmërinë e një bushtre në shterzimet e një pjelljeje, shterzojnë tinguj zulmesh jeniçere me kujtesën e të sëmurit të Bosforit.
Ndoshta kjo do të jetë balada e fundjetës së tij, e një dashurie e cila përhapej me aromën bjeshkatare nëpër gjithë vendin. Nga cila vatër del kjo zulmë bùmagash që keqas po thumbojnë dhe ” mrizin e zanave”, me këtë paqtim zgjuar nga tam- tamet…
E kujt është ajo tallava që mbeti peng, nën hijen e lisit, çartur nga vetmia..?
Mos vallë janë dublat e ” Gjeneral gramafonit”, që erdhi me shpirt jeniçer nga perëndimi e që kaloi këtej pari se malet të çkyçnin pushkët me gjalmë, si një hakërrim i inkursionit kulturor të tyre!?
Sapo mbi kullë ra drita e lumnuar, mbi Munellë përndritën sytë e vetëtimave, ndërsa nën Arrëz Miliska retë e përdala masturbojnë mbi digën e Komanit, në qiellin e plumbtë të Fushë – Arrësit një hordhi reshë shkrefërijnë si kuaj të hasdisur.
Rapsodi, thellë në shpirt, ndjen humnerën e syve të vjeshtës. Nduen edhe sot nuk mund ta tredhë në kordat e zërit askush me ato pllakat e rrejshme, keqas të dubluara. Këtyre bjeshkëve, mbi erën e fraqtë shaluar, edhe pse në moshë sa këto lisa të qëmotshëm i ngjet hamshorit të egër, që çdo gjë që s’është e tij, me shkelma e flak tutje.
Lufton me veten, lufton me bajlozët e soit të ri rapsodi Ndue. Fyelli plasi nga zori duke vajtuar; trishtimi me glaukoma ndërsy, çdo ditë e më shumë mbetet varur në merimangat e vitrinave, ndër instrumenta vendi çakorduar.
Nga gjoksi i stralltë i mendjes të Mjeshtrit të Madh Ndue, një detdhimbje dhe trishtimi, si një tcunam lëshohet mbi mendjet e verbueme. Kufoma këngësh hedhin vallen e vdekjes. Një Te- deum qiellor kompozohet brenda atyre syve. Muret e kullës rrënoheshin nga rezonanca vrastare e tam – tameve; shiu i rënë nga gjethet bie me tingëllima stalaktidesh. Tani që ishte më afër det-mbretit, kaq të madhërishëm, ndjehet si një copë e mishtë, fare pak i rëndësishëm.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s